Chương 1: Bắc Mỹ và thời kỳ xâm chiếm của các quốc gia châu Âu Chương này phân tích tình hình Bắc Mỹ trước khi có các chuyến đi phát kiến của người châu Âu, động cơ thúc đẩy người châu Âu thực hiện quá trình thuộc địa hoá Bắc Mỹ và lý do đưa đến ưu thắng của người Anh trên vùng đất Bắc Mỹ. Chương 2: Cuộc đấu tranh giành độc lập, quá trình hình thành và xác lập Liên bang Mỹ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chương này đề cập đến những mâu thuẫn và cơ sở tư tưởng dẫn đến cuộc cách mạng dân chủ tư sản Mỹ, quá trình hình thành và xác lập Liên bang Mỹ trên phương diện lãnh thổ, kinh tế và xã hội - văn hoá, những nền tảng chính cho sự hình thành các đặc điểm xã hội - văn hoá Mỹ tiêu biểu. Chương 3: Sự hình thành những đặc điểm xã hội - văn hoá Mỹ Chương này trình bày một số luận thuyết chính được sử dụng khi phân tích đặc điểm xã hội - văn hoá và sáu đặc điểm xã hội - văn hoá được tác giả luận án xem như là tiêu biểu của con người và xã hội Mỹ. Phần cuối của chương 3, luận án tập trung làm sáng tỏ mối liên hệ giữa những đặc điểm xã hội - văn hoá với cách ứng xử của Mỹ đối với các nước khác trên thế giới, mà ở đây là chính sách đối ngoại của Liên bang Mỹ.
“Quá trình hình thành Liên bang Mỹ và những đặc điểm xã hội - văn hoá Mỹ” là một đề tài nghiên cứu rộng và phức tạp. Hơn nữa bản thân tác giả luận án còn chưa tích luỹ được nhiều kinh nghiệm trong công tác nghiên cứu, cho nên chắc chắn rằng nội dung luận án sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả luận án rất mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các giáo sư, các nhà nghiên cứu để có thể bổ sung, hoàn chỉnh nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng của công trình trong tương lai. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 BẮC MỸ VÀ THỜI KỲ XÂM CHIẾM CỦA CÁC QUỐC GIA CHÂU ÂU Khi nói đến châu Mỹ, điều đầu tiên người ta thường nghĩ đến là Christopher Colombus với phát kiến ra châu Mỹ của ông vào năm 1492.
Điều này trên một góc độ nào đó, cũng đồng nghĩa với việc thừa nhận vùng đất châu Mỹ chỉ được hội nhập vào nền văn minh chung của nhân loại từ cuối thế kỷ XV, nhờ kết quả của những phát minh lớn về khoa học hàng hải cùng với sự phát triển mạnh mẽ về chính trị, kinh tế và văn hoá xã hội của châu Âu thời đó. Tuy nhiên, phát kiến ra châu Mỹ mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình thuộc địa hoá của người châu Âu kéo dài vài trăm năm với sự bắt đầu của lịch sử châu Mỹ hiện đại nói chung và sự ra đời của nhà nước Liên bang Mỹ ở Bắc Mỹ nói riêng vào năm 1776. Chính trong quá trình khai thác thuộc địa “dã man” này mà các nền văn minh bản địa lâu đời và một thời oanh liệt của châu Mỹ với những xã hội bộ tộc sơ khai “tiền nhà nƣớc”, như của người da đỏ chẳng hạn dần dần bị huỷ diệt. Từ lâu, cùng với những tiến bộ vượt bậc trong khoa học, các nhà khảo cổ học, nhân chủng học và sử học đã tìm ra nhiều bằng chứng xác nhận những giả thuyết về việc người Mỹ bản địa có cùng nguồn gốc với người châu Á [149, tr.
Ở một chừng mực nhất định chúng đã gieo mầm cho các cuộc tranh luận trong việc đánh giá lại những quan niệm về chủng tộc ưu việt của người châu Âu cùng với sứ mạng khai hoá và truyền bá văn minh Thiên chúa của họ đối với người Mỹ bản địa 4; và liệu Christopher Columbus có phải là người đầu tiên tìm ra châu Mỹ? vì với nghĩa của từ “khám phá” thì ông phải là người tìm ra một điều gì đó hoàn toàn mới mẻ; trong khi đó có một số những chứng cớ khảo cổ mới cho thấy rằng trước Columbus đã có những người Viking di cư đến miền Bắc châu lục này[88, tr. 4 Đây là từ để chỉ người Ăngđiên cổ (Palae - Indians) lâu nay vẫn được gọi là người Da đỏ - tuy vậy, gần đây ngay cả các nhà khoa học Mỹ cũng đã dùng từ người Mỹ bản địa để nói về họ (Native American) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong khuôn khổ của chương này, tác giả sẽ điểm qua tình hình châu Mỹ và nhất là Bắc Mỹ từ thời tiền sử cho đến trước năm 1492; những tiền đề ở châu Âu giúp cho sự khám phá ra châu Mỹ của Columbus; và quá trình thuộc địa hoá châu lục này của người châu Âu với ưu thế nổi trội của người Anh trên đất Bắc Mỹ từ đầu thế kỷ XVII. Bắc Mỹ trước phát kiến của người châu Âu 1.1 Nguồn gốc của người Mỹ bản địa Không phải đến khi Columbus phát hiện ra châu Mỹ thì vùng đất này mới được loài người biết đến. Sự hình thành châu Mỹ và nguồn gốc xuất xứ của người Mỹ bản địa đã và có lẽ sẽ còn gây nhiều tranh cãi trong giới sử học và các nhà nghiên cứu.
Từ thế kỷ XVI nhiều học giả đã tin tưởng rằng thổ dân của “Tân Thế giới” có liên quan đến các xã hội được mô tả trong Kinh cựu ước đó là người Tartar ở châu Á, người Scythian ở Đông Nam Âu và người Hebrew cổ. Vào năm 1859, nhà truyền giáo Kitô tên là Jose de Acosta lý luận rằng các nhóm nhỏ của những người mà sau này được coi là người Mỹ bản địa hoang dã, do đói khổ đã phải rời bỏ quê nhà và di chuyển qua châu Á tới vùng “Tân Thế giới” khoảng 2000 năm trước khi người Tây Ban Nha chinh phục Mexico [60, tr. Trong khi đó, các bằng chứng về nhóm máu và các răng người hoá thạch đã củng cố lập luận cho rằng những cư dân đầu tiên đến châu Mỹ từ vùng Đông bắc Á nằm trong số các cuộc di dân cuối cùng diễn ra hàng loạt của loài người [60, tr. Tuy vậy, thời gian cụ thể của cuộc hành trình này vẫn còn bỏ ngỏ, chưa được chứng minh.
Vào những năm đầu của thế kỷ XX còn có một giả thuyết khác của những người theo thuyết Mạc Khải (the Theosophy) suy luận một cách thần học, thiếu cơ sở khoa học thực tế cho rằng nguồn gốc của châu Mỹ cũng như thổ dân sống trên đó có liên quan đến lục địa Atlantis đã bị nhận chìm dưới đáy biển cách đây khoảng 11 nghìn năm [45, tr. Theo lập luận này thì lục địa châu Mỹ nhô lên khỏi đáy đại dương vào những ngày huy hoàng của lục địa Atlantis và có mối liên kết về phía tây với Ấn Độ. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong tác phẩm “Một dân tộc và một quốc gia - lịch sử của Hoa kỳ” (A People and A Nation - A History of United States), tác giả cho rằng loài người có lẽ có nguồn gốc từ lục địa châu Phi vì người ta đã khai quật và tìm ra được ở Êthiôpi những hoá thạch xương gần giống con người có niên đại khoảng 3 triệu năm trước đây. Nếu như theo nhìn nhận của các tác giả thì trong vòng nhiều thế kỷ dân cư tăng trưởng ở châu lục này đã phát tán ra các châu lục khác.
Trong số đó một số người đã vượt qua eo biển Bering đến Bắc Mỹ. Cho tới nay các bằng chứng khảo cổ học đã minh chứng cho giả thuyết là châu Mỹ có quá trình hình thành bắt đầu từ hàng chục ngàn năm trước khi có mặt của đoàn thám hiểm của Columbus [45, tr. Trong số đó có giả thuyết được cho là có sức thuyết phục nhất tồn tại hơn 70 năm nay cho rằng con người sang được “Tân Thế giới” bằng cách băng qua eo biển Bering 5 tới vùng đất hiện nay thuộc Alaska cách đây khoảng 14-16 nghìn năm, và trong vòng vài thế kỷ họ đã đặt chân lên được vùng đất Trung và Nam Mỹ [68, tr. Theo cách nhìn nhận này, vào thời đó, eo biển Bering không như ngày nay: mực nước biển nông tạo nên một dải đất dài khoảng 50 dặm nối lục địa châu Á với lục địa Bắc Mỹ.
Nhờ đặc điểm thuận lợi về địa lý này, một số lượng lớn người đã di chuyển từ châu Á sang vùng đất Bắc Mỹ. Dù thế, đến một giai đoạn khí hậu thay đổi làm thời tiết ấm lên và mực nước biển dâng thêm thì những người nhập cư này bị tách hoàn toàn khỏi đồng loại vẫn đang sinh sống ở lục địa Âu, Á và Phi. Sự biệt lập do tự nhiên tạo ra biến họ thành người Mỹ bản địa và như vậy, những người da đỏ ngày nay cùng có chung nguồn gốc với người châu Á. Chính Thomas Jefferson người viết ra bản Tuyên ngôn Độc lập 1776, cũng có những suy luận cho rằng các bộ lạc thổ dân Mỹ có nguồn gốc châu Á trong khi ông không tin 5 Tuy vậy lập luận về Eo Biển Bering mới chỉ là một cách bên cạnh những lập luận khác như người châu Á có thể sang Mỹ trên những chiếc canoe được tạo nên bởi người châu Á cổ [145; 36].
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com những người nhập cư đến từ châu Phi cũng bắt nguồn từ cùng một giống nòi châu Á như vậy6. Để có được một kết luận thật sự chính xác, cuối cùng về xuất xứ của người Mỹ bản địa, chắc chắn sẽ còn phải đợi thêm các kết luận của các công trình nghiên cứu. Tuy vậy, không ai có thể phủ nhận sự tồn tại của người bản địa trước khi có phát kiến của người châu Âu. Người Mỹ bản địa không những chỉ tồn tại mà còn có một cuộc sống khá phong phú với một trình độ sản xuất, một cơ cấu xã hội đã đạt đến một trình độ đáng ghi nhận, cho dù còn rất sơ khai.2 Phương thức sản xuất và cơ cấu, tổ chức xã hội của người Mỹ bản địa Có nhiều bằng chứng khảo cổ xác nhận sự tồn tại sớm nhất của người Mỹ cổ xưa cách đây khoảng 28 nghìn năm.
Họ vốn là những thợ săn du mục, hay di chuyển theo nhóm gia đình hoặc theo nhóm người (các bộ lạc thường gồm liên minh nhóm người di cư) [149, tr. 5], sống trải dài trên khắp vùng đất Bắc Mỹ lẫn Nam Mỹ và biết sử dụng giáo gỗ đầu gắn những viên đá nhọn làm phương tiện để săn bắt các loài thú lớn sống trên vùng đất châu Mỹ cách đây khoảng 11.