Luận Văn Thạc Sĩ Về Phương Pháp Tọa Độ Trong Mặt Phẳng Hình Học 10 Ban Nâng Cao

Luận văn thạc sĩ VNU UED khám phá phương pháp tọa độ trong mặt phẳng hình học lớp 10 ban nâng cao, cung cấp kiến thức và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Trịnh Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Huy
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán
• Đề tài: Dạy Học Khám Phá Chủ Đề Phương Pháp Tọa Độ Trong Mặt Phẳng Hình Học 10, Ban Nâng Cao
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ
• MỤC LỤC
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tính cấp thiết. Ý nghĩa thực tế
• 0.3. Lịch sử nghiên cứu
• 0.4. Mục đích nghiên cứu
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Nhiệm vụ lí thuyết
• 0.7. Nhiệm vụ thực tiễn
• 0.8. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.9. Phạm vi nghiêm cứu
• 0.10. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.11. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.12. Phương pháp nghiên cứu
• 0.12.1. Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
• 0.12.2. Phương pháp điều tra, quan sát
• 0.12.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 0.13. Luận cứ lí thuyết
• 0.14. Luận cứ thực tế
• 0.15. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Dạy học khám phá
• 1.1.1. Một số quan điểm về dạy học khám phá
• 1.1.2. Khái niệm dạy học khám phá
• 1.1.3. Đặc trưng của dạy học khám phá
• 1.1.4. Ưu và nhược điểm của dạy học khám phá. Điều kiện thực hiện
• 1.1.5. Dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.1.5.1. Thế nào là dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.1.5.2. Vai trò của GV trong dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.1.5.3. Câu hỏi hiệu quả được sử dụng trong dạy học khám phá có hướng dẫn
• 1.1.5.4. Câu hỏi hiệu quả cao
• 1.1.6. Mục đích của việc đặt câu hỏi
• 1.1.7. Các loại câu hỏi
• 1.1.8. Các tiêu chuẩn xác định tính hiệu quả của câu hỏi
• 1.1.9. Qui tắc đặt câu hỏi. Các bước đặt câu hỏi
• 1.1.10. Một số lưu ý khi đặt câu hỏi hiệu quả
• 1.1.11. Sử dụng câu hỏi hiệu quả trong dạy học Toán
• 1.1.12. Cơ sở thực tiễn
• 1.1.13. Yêu cầu, mục tiêu dạy học của chương phương pháp tọa độ trong mặt phẳng Hình học 10, Ban nâng cao
• 1.1.14. Nội dung chương trình của chương phương pháp tọa độ trong mặt phẳng, Hình học 10, Ban nâng cao
• 1.1.15. Khảo sát thực trạng dạy học nội dung phương pháp tọa độ trong mặt phẳng ở trường THPT (chương trình Hình học 10, Ban nâng cao)
• 2. CHƯƠNG 2: TIẾP CẬN CHỦ ĐỀ PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG THEO HƯỚNG DẠY HỌC KHÁM PHÁ
• 2.1. Dạy học lý thuyết bằng dạy học khám phá
• 2.2. Dạy học khái niệm Toán học bằng dạy học khám phá có hướng dẫn
• 2.3. Dạy học định lí bằng DHKP có hướng dẫn
• 2.4. Dạy học giải bài tập bằng dạy học khám phá
• 2.5. Dạy học giải toán theo hướng khám phá
• 2.6. Dạy học giải toán theo hướng khám phá có hướng dẫn
• 2.7. Một số tình huống dạy học giải bài tập toán bằng DHKP có hướng dẫn
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, nội dung, yêu cầu thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.1.3. Thời gian, đối tượng, qui trình và phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.1.4. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.1.5. Qui trình tổ chức thực nghiệm sư phạm. Phương pháp thực nghiệm
• 3.1.6. Tiến trình thực nghiệm sư phạm
• 3.1.7. Phân tích chất lượng HS trước khi tiến hành thực nghiệm
• 3.1.8. Giáo án thực nghiệm
• 3.1.9. Phân tích kết quả kiểm chứng qua việc điều tra GV và HS về qui trình thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Tọa Độ Trong Hình Học 10

Phương pháp tọa độ trong hình học 10 là một trong những nội dung quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông. Nó không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm hình học mà còn phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề. Việc áp dụng phương pháp này trong dạy học khám phá tại VNU UED mang lại nhiều lợi ích cho học sinh.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Tọa Độ

Phương pháp tọa độ là cách thức biểu diễn các điểm trong mặt phẳng bằng các cặp số. Điều này giúp học sinh dễ dàng hình dung và giải quyết các bài toán hình học phức tạp.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Tọa Độ Trong Hình Học

Việc sử dụng phương pháp tọa độ giúp học sinh phát triển khả năng tư duy trừu tượng, đồng thời nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề thông qua việc áp dụng các công thức và định lý.

II. Thách Thức Trong Dạy Học Phương Pháp Tọa Độ

Mặc dù phương pháp tọa độ mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong giảng dạy cũng gặp phải không ít thách thức. Giáo viên cần phải tìm ra cách thức phù hợp để giúp học sinh vượt qua những khó khăn này.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hiểu Biết Khái Niệm

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu và áp dụng các khái niệm liên quan đến tọa độ, dẫn đến việc giải quyết bài toán không hiệu quả.

2.2. Thiếu Kỹ Năng Tư Duy Phân Tích

Học sinh thường thiếu kỹ năng phân tích và tổng hợp thông tin, điều này ảnh hưởng đến khả năng giải quyết các bài toán hình học phức tạp.

III. Phương Pháp Dạy Học Khám Phá Trong Hình Học 10

Dạy học khám phá là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh chủ động trong việc tìm hiểu và khám phá kiến thức mới. Tại VNU UED, phương pháp này được áp dụng để dạy học chủ đề phương pháp tọa độ trong mặt phẳng.

3.1. Nguyên Tắc Của Dạy Học Khám Phá

Nguyên tắc của dạy học khám phá là khuyến khích học sinh tự tìm tòi, đặt câu hỏi và tìm ra câu trả lời cho chính mình dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

3.2. Các Hoạt Động Khám Phá Cụ Thể

Các hoạt động khám phá có thể bao gồm việc giải quyết các bài toán thực tiễn, thảo luận nhóm và sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ việc học.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Tọa Độ

Phương pháp tọa độ không chỉ được áp dụng trong lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày. Việc hiểu rõ về phương pháp này giúp học sinh có thể áp dụng vào các lĩnh vực khác nhau.

4.1. Ứng Dụng Trong Kỹ Thuật

Trong kỹ thuật, phương pháp tọa độ được sử dụng để thiết kế và phân tích các cấu trúc, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất.

4.2. Ứng Dụng Trong Khoa Học Dữ Liệu

Phương pháp tọa độ cũng rất quan trọng trong khoa học dữ liệu, nơi mà việc phân tích và trực quan hóa dữ liệu là rất cần thiết.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Tọa Độ Trong Hình Học 10

Phương pháp tọa độ trong hình học 10 là một công cụ mạnh mẽ giúp học sinh phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Việc áp dụng phương pháp dạy học khám phá tại VNU UED đã chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng dạy học.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Tọa Độ

Trong tương lai, việc phát triển và cải tiến phương pháp tọa độ sẽ tiếp tục được chú trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của học sinh.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới để nâng cao hiệu quả dạy học, đồng thời khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề cho HS suy nghĩ, tiếp đó là những câu hỏi dễ hơn, cụ thể hơn để dẫn dắt HS tìm tòi, từng bƣớc đi tới đích. Nếu là hoạt động tƣơng đối dài, có thể từng chặng yêu cầu một vài nhóm HS cho biết kết quả tìm tòi của họ. + Phải có đủ thời gian cho mỗi hoạt động khám phá đƣợc nêu ra. Nếu đề ra nhiều hoạt động khiến HS phải chạy theo thời gian, không kịp suy nghĩ, thảo luận, tranh cãi thì chỉ là hình thức.

+ GV cần phải nắm thật vững nội dung bài học và có kinh nghiệm cần thiết trong việc tổ chức hoạt động khám phá có hƣớng dẫn. Lúc đầu còn ít kinh nghiệm thì nên trao đổi giáo án với những đồng nghiệm có kinh nghiệm hơn để tránh những thất bại làm nản lòng cả thầy và trò. + Sách giáo khoa phải chuyển cách viết từ kiểu truyền thống quen thuộc (thông báo giải thích – minh họa) sang cách viết mới (tổ chức các hoạt động học tập tìm tòi – khám phá) để buộc GV và HS phải thay đổi cách dạy, cách học. Dạy học khám phá có hƣớng dẫn 1.

Thế nào là dạy học khám phá có hướng dẫn Qua quá trình nghiên cứu và phân tích tài liệu [23, tr.17] liên quan đến DHKP, ta rút ra các kết luận sau: + Hoạt động khám phá là quá trình tƣ duy bao gồm quan sát, phân tích, so sánh, nêu giả thiết, suy luận nhằm tìm ra các khái niệm, các thuộc tính mang tính qui luật, những mối liên hệ của sự vật hiện tƣợng. + DHKP có hƣớng dẫn là xu hƣớng dạy học tích cực, trong đó ngƣời GV tổ chức và hƣớng dẫn cho ngƣời học tự hoàn thành nhiệm vụ nhận thức nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đặt ra qua hoạt động khám phá. Vai trò của GV trong dạy học khám phá có hướng dẫn Khác với cách dạy học truyền thống, trong DHKP có hƣớng dẫn, ngƣời GV đóng vai trò là ngƣời tổ chức, hƣớng dẫn cho ngƣời học tự hoàn thành nhiệm vụ nhận thức nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đặt ra thông qua hoạt động khám phá tri thức. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Để hoạt động khám phá đạt hiệu quả thì yêu cầu ngƣời GV phải tạo ra đƣợc các hoạt động khám phá có hiệu quả.

+ Vai trò của GV trong việc chuẩn bị cho DHKP có hướng dẫn. Trong nội dung của bài giảng có chứa đựng rất nhiều vấn đề học tập trong đó có vấn đề trọng tâm là cơ sở để nhận thức các vấn đề khác. DHKP có hƣớng dẫn thƣờng đƣợc vận dụng để HS giải quyết các vấn đề nhỏ từ đó phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS. Vì vậy lựa chọn hoạt động khám phá nhƣ thế nào để đạt đƣợc kết quả cao là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của ngƣời GV.

Khi lựa chọn hoạt động khám phá cho HS ngƣời GV nên tự đặt ra cho mình các câu hỏi sau:  Nội dung chính của bài học là gì? Trong đó có những nội dung nào là then chốt?  Tại sao lại lựa chọn nội dung này để thực hiện hoạt động khám phá mà không phải là nội dung khác?  Nội dung đƣợc lựa chọn liệu có vừa sức với khả năng nhận thức và thời gian làm việc của HS không?  Nội dung khám phá nên đƣa ra nhƣ thế nào?  HS có thể gặp những khó khăn gì trong quá trình thực hiện hoạt động khám phá?  GV cần có sự hỗ trợ nhƣ thế nào để giúp HS giải quyết các khó khăn đó?  Vấn đề khám phá giúp GV đánh giá nhƣ thế nào về kiến thức và kỹ năng của HS?  Vai trò của GV trong quá trình HS thực hiện hoạt động khám phá. Để thực hiện hoạt động khám phá GV tổ chức HS thực hiện qua các giai đoạn sau: Giai đoạn 1: HS tiếp nhận nhiệm vụ: Ở giai đoạn này GV với vai trò của ngƣời tổ chức, hƣớng dẫn cần giúp HS trả lời tốt các câu hỏi sau:  HS cần giải quyết vấn đề gì?  HS giải quyết vấn đề đó nhƣ thế nào?  Khi giải quyết vấn đề đó HS cần đến những công cụ và kiến thức gì? 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Giai đoạn 2: HS thực hiện nhiệm vụ, giải quyết vấn đề: Ở giai đoạn này, sau khi HS đã nắm rõ mục đích và yêu cầu của vấn đề khám phá, HS có thể làm việc cá nhân hoặc làm việc nhóm để giải quyết vấn đề đó. Trong giai đoạn này vai trò của ngƣời GV theo dõi, quan sát các hoạt động khám phá của HS. Với những HS, nhóm HS gặp khó khăn hoặc có những định hƣớng sai lệch thì ngƣời GV cần có sự hỗ trợ kịp thời.

GV cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi hiệu quả gợi ý từng bƣớc để HS có thể tự lực đi tới mục tiêu của hoạt động. Để HS thực hiện tốt giai đoạn này GV cần tự đặt ra cho mình các câu hỏi sau:  HS đã đi đúng hƣớng khám phá chƣa?  HS đang gặp khó khăn gì?  Cần đƣa ra hệ thống câu hỏi gợi ý nhƣ thế nào để HS giải quyết khó khăn? Giai đoạn 3: HS báo cáo kết quả. Sau khi thực hiện nhiệm vụ, HS trình bày kết quả. Ở giai đoạn này, GV đóng vai trò là ngƣời trọng tài khoa học, tổ chức cho HS tranh luận về các kết quả khám phá.

Từ đó GV là ngƣời tổng kết cách giải quyết, thể chế hóa tri thức khoa học. Để làm tốt giai đoạn này ngƣời GV cần đặt ra cho mình các câu hỏi sau:  Tổ chức hoạt động báo cáo của HS nhƣ thế nào cho hiệu quả?  HS thực hiện hoạt động khám phá thành công hay không thành công?  Đánh giá kết quả báo cáo của HS dƣới hình thức nào? 1. Câu hỏi hiệu quả đƣợc sử dụng trong dạy học khám phá có hƣớng dẫn 1. Câu hỏi hiệu quả cao Trong tài liệu [10] cho thấy: Việc sử dụng câu hỏi hiệu quả trong dạy học khám phá là một dạng của dạy học khám phá có hƣớng dẫn.

Điều này hỗ trợ tích cực cho HS trong quá trình khám phá kiến thức đồng thời giúp HS có những định hƣớng đúng tránh việc đi chệch hƣớng. Câu hỏi trong dạy học là linh hồn của tiết học. Câu hỏi trong dạy học khám phá có vai trò rất quan trọng: tạo môi trƣờng giao tiếp; tạo môi trƣờng học tập; là 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] công cụ khai thác kiến thức, phát huy tƣ duy cho ngƣời học; đồng thời câu hỏi để kiểm tra, đánh giá kết quả ngƣời học. Thuyết phân loại của Bloom thƣờng gắn kết với chiến lƣợc đặt câu hỏi.

Nhƣng ít GV có thể áp dụng đƣợc những kiến thức đó khi hỏi HS. Đi tiếp con đƣờng của cha mẹ ông, Ivan Hannel đã ứng dụng thành công phân loại Bloom và việc đặt câu hỏi hiệu quả cao, đặt tên là HEQ (Hight Equality Question). Sau khi nghiên cứu tài liệu, tham khảo sách báo tác giả đƣa ra khái niệm về HEQ nhƣ sau: + Câu hỏi hiệu quả trong dạy học là câu hỏi hƣớng tới sự phát triển khả năng tƣ duy phê phán và sáng tạo của ngƣời học, phù hợp với môi trƣờng dạy học và có sự liên kết với hệ thống câu hỏi trong bài học nhằm hình thành nên các khái niệm hoàn chỉnh (đáp ứng yêu cầu mục đích ngƣời học). + Câu hỏi hiệu quả là một hệ thống các câu hỏi cho một bài học, đƣợc đặt ra theo các bậc nhận thức Bloom nhằm mục đích hình thành và phát triển khả năng tƣ duy phê phán, sáng tạo, cải thiện đƣợc trình độ hiểu biết và phƣơng pháp tƣ duy cho ngƣời học.

Mục đích của việc đặt câu hỏi Năm mục đích quan trọng của việc đặt câu hỏi đó là: (1) Nhằm giảng bài. (2) Nhằm luyện tập và thực hành. (3) Nhằm hƣớng dẫn và dẫn dắt. (4) Nhằm khuyến khích và khích lệ.

(5) Nhằm đánh giá. Các loại câu hỏi Các câu hỏi có thể đƣợc nhóm theo hai loại: Các câu hỏi liên quan đến việc làm nhớ lại sự kiện hoặc thông tin cũng nhƣ các câu hỏi chỉ cần trả lời “có” hay “không” đều đƣợc coi là các câu hỏi sự kiện hay câu hỏi đóng. Các câu hỏi HS tự bảo về ý kiến và giải thích lý do của mình hay áp dụng các tiều liệu đã học đƣợc gọi là các câu hỏi suy nghĩ hay câu hỏi mở. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Câu hỏi đóng: Thƣờng dùng trong phần kết luận bài, cuối phần giới thiệu bài hoặc sau khi GV nêu nhiệm vụ cho HS và không (ít) sử dụng trong thảo luận để chia sẻ thông tin hoặc để phát triển tƣ duy cho HS.

Câu hỏi mở: Là các câu hỏi yêu cầu HS tự bảo vệ ý kiến và lý do của mình. Câu hỏi mở kích thích HS đào sâu suy nghĩ và đƣa ra nhiều quan điểm. Không chỉ có một câu trả lời đúng. Việc sử dụng câu hỏi mở GV sẽ thu đƣợc nhiều ý tƣởng hoặc câu trả lời khác nhau từ HS.

Câu hỏi mở giúp HS có cái nhìn tổng quan hoặc đƣa ra những băn khoăn thắc mắc về tình huống hiện tại: Khi nào.? + Câu hỏi giả định giúp HS suy nghĩ vƣợt khỏi khuôn khổ tình huống hiện tại. + Câu hỏi ý kiến để khai thác suy nghĩ của HS về một vấn đề nào đó. + Câu hỏi về cảm giác khuyến khích HS tự phân tích bản thân và các cảm giác về một tình huống cụ thể. + Câu hỏi về hành động giúp HS lập kế hoạch và khai thác ý tƣởng vào tình hình thực tế.

Xét chất lƣợng câu hỏi về mặt yêu cầu năng lực nhận thức, ngƣời ta phân biệt hai loại chính: + Câu hỏi có yêu cầu thấp: đòi hỏi tái hiện các kiến thức sự kiện, nhớ và trình bày một cách có chọn lọc, có hệ thống. + Câu hỏi có yêu cầu cao: đòi hỏi sự thông hiểu, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa, vận dụng kiến thức. + Câu hỏi có yêu cầu cao có thể chia theo cấp độ nhận thức (theo thang 6 mức chất lƣợng lĩnh hội kiến thức của Bloom):  Câu hỏi biết: Giúp HS tái hiện những gì đã biết, đã trải qua – HS dựa vào trí nhớ để trả lời.  Câu hỏi hiểu: Nhằm kiểm tra HS cách liệt kê, kết nối các sự kiện, số liệu, các đặc điểm.

khi tiếp nhận thông tin. Câu trả lời của HS chứng tỏ HS đã thông hiểu chứ không chỉ biết và nhớ. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.