Khóa Luận Tốt Nghiệp: Vận Dụng Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Cơ Sở Hoạt Động Tại Công Ty Camimex

Khóa luận phân tích phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động tại công ty CP chế biến thủy sản và xuất nhập khẩu Cà Mau Camimex.

• Tác giả: Nguyễn Thúy Mộng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Nhật
• Trường học: Trường Đại Học Tây Đô
• Chuyên ngành: Kế Toán Vận Dụng
• Đề tài: Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Cơ Sở Hoạt Động Tại Camimex
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRUYỀN THỐNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 2.1. Khái quát về phương pháp tính giá truyền thống
• 2.2. Khái quát về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC)
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRUYỀN THỐNG VÀ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CHẾ BIẾN THỦY SẢN VÀ XUẤT NHẬP KHẨU CÀ MAU (CAMIMEX)
• 3.1. Đặc điểm sản xuất kinh doanh và tổ chức sản xuất tại công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex)
• 3.2. Thực trạng công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex)
• 3.3. Tổ chức quá trình tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất
• 3.4. Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau
• 4. CHƯƠNG 4: SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRUYỀN THỐNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CHẾ BIẾN THỦY SẢN VÀ XUẤT NHẬP KHẨU CÀ MAU (CAMIMEX)
• 4.1. So sánh phương pháp truyền thống và phương pháp ABC
• 4.2. Nhận xét phương pháp tính giá truyền thống và phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex)
• 4.3. Phương pháp tính giá truyền thống
• 4.4. Phương pháp tính giá ABC
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với doanh nghiệp
• 5.2. Đối với nhà nước
• LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động tại Camimex

Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc quản lý chi phí tại các doanh nghiệp. Tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex), việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp xác định chính xác giá thành sản phẩm mà còn tối ưu hóa quy trình sản xuất. Phương pháp ABC cho phép doanh nghiệp phân tích chi phí theo từng hoạt động, từ đó đưa ra quyết định hiệu quả hơn trong quản lý chi phí.

1.1. Khái niệm và lợi ích của phương pháp ABC

Phương pháp ABC là một phương pháp tính giá dựa trên các hoạt động cụ thể trong quá trình sản xuất. Lợi ích của phương pháp này bao gồm việc cung cấp thông tin chi tiết về chi phí, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả quản lý chi phí.

1.2. Tình hình áp dụng phương pháp ABC tại Camimex

Tại Camimex, phương pháp ABC đã được áp dụng để cải thiện quy trình tính giá thành sản phẩm. Việc này giúp công ty xác định rõ ràng các chi phí phát sinh từ từng hoạt động, từ đó đưa ra các quyết định quản lý chi phí hợp lý hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng phương pháp ABC tại Camimex

Mặc dù phương pháp ABC mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó tại Camimex cũng gặp phải một số thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt thông tin, sự phức tạp trong việc phân loại chi phí và sự kháng cự từ nhân viên có thể cản trở quá trình triển khai.

2.1. Thiếu hụt thông tin và dữ liệu

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thu thập và xử lý thông tin chi phí. Thiếu hụt dữ liệu chính xác có thể dẫn đến việc tính toán không chính xác và ảnh hưởng đến quyết định quản lý.

2.2. Kháng cự từ nhân viên và quản lý

Sự kháng cự từ nhân viên và quản lý trong việc thay đổi phương pháp tính giá cũng là một vấn đề. Việc thay đổi thói quen làm việc có thể gây ra sự không đồng thuận và ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng phương pháp ABC.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề trong áp dụng ABC tại Camimex

Để khắc phục những thách thức trong việc áp dụng phương pháp ABC, Camimex cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Việc đào tạo nhân viên, cải thiện hệ thống thông tin và tăng cường sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhân viên

Đào tạo nhân viên về phương pháp ABC và tầm quan trọng của nó trong quản lý chi phí sẽ giúp tăng cường sự chấp nhận và áp dụng phương pháp này trong công ty.

3.2. Cải thiện hệ thống thông tin và dữ liệu

Cải thiện hệ thống thông tin để thu thập và xử lý dữ liệu chi phí một cách chính xác và kịp thời sẽ giúp nâng cao hiệu quả của phương pháp ABC tại Camimex.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Camimex

Việc áp dụng phương pháp ABC tại Camimex đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty đã có thể xác định chính xác giá thành sản phẩm và tối ưu hóa quy trình sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng ABC

Sau khi áp dụng phương pháp ABC, Camimex đã giảm thiểu chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp công ty tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn cải thiện lợi nhuận.

4.2. Những bài học rút ra từ quá trình áp dụng

Quá trình áp dụng phương pháp ABC tại Camimex đã rút ra nhiều bài học quý giá về việc quản lý chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Những bài học này có thể áp dụng cho các doanh nghiệp khác trong ngành chế biến thủy sản.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phương pháp ABC tại Camimex

Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) đã chứng minh được giá trị của nó trong việc quản lý chi phí tại Camimex. Tương lai, công ty sẽ tiếp tục cải tiến và mở rộng áp dụng phương pháp này để nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.1. Tương lai của phương pháp ABC tại Camimex

Camimex dự kiến sẽ mở rộng áp dụng phương pháp ABC không chỉ trong tính giá mà còn trong các lĩnh vực quản lý khác để tối ưu hóa toàn bộ quy trình sản xuất.

5.2. Khuyến nghị cho các doanh nghiệp khác

Các doanh nghiệp trong ngành chế biến thủy sản nên xem xét áp dụng phương pháp ABC để cải thiện quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, các doanh nghiệp chế biến thủy sản tại Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường xuất khẩu. Để duy trì vị thế cạnh tranh và gia tăng lợi nhuận, việc quản trị chi phí sản xuất và xác định chính xác giá thành sản phẩm trở thành yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp sản xuất chế biến tại Việt Nam, bao gồm Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex), vẫn duy trì phương pháp tính giá thành truyền thống theo hệ số. Phương pháp này phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên một hoặc một vài tiêu thức mang tính phân bổ cào bằng (như sản lượng hoặc chi phí nhân công trực tiếp), dẫn đến tình trạng làm sai lệch giá thành đơn vị, làm giảm mức độ tin cậy của thông tin kế toán phục vụ việc định giá bán và ra quyết định kinh doanh.

Xuất phát từ thực trạng đó, đề tài "Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex)" được thực hiện nhằm đề xuất giải pháp cải thiện công tác tính giá thành sản phẩm thông qua mô hình kế toán chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC).

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể trong văn bản:

1. Mục tiêu chung: Vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex), qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản trị chi phí dựa trên cơ sở hoạt động tại Công ty.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Thứ nhất: Tìm hiểu thực trạng của phương pháp tính giá hiện đang áp dụng tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex).
   • Thứ hai: Đánh giá thực trạng, phân tích ưu điểm và khả năng vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex).
   • Thứ ba: Vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex) để góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản trị chi phí dựa trên cơ sở hoạt động tại Công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp tính giá thành sản phẩm theo cách tiếp cận của kế toán quản trị, tập trung vào phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động (ABC).
• Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex), địa chỉ số 333 đường Cao Thắng, Phường 8, thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ ngày 06/02/2017 đến ngày 12/05/2017. Nguồn số liệu hạch toán phục vụ nghiên cứu thực nghiệm được trích xuất trong tháng 12 năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý thuyết kép giữa chế độ kế toán tài chính doanh nghiệp hiện hành và hệ thống lý thuyết kế toán quản trị chi phí:

1. Khung lý thuyết kế toán tài chính: Doanh nghiệp áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính. Hệ thống tài khoản tập hợp chi phí và tính giá thành bao gồm:

   • Tài khoản 621: Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp.
   • Tài khoản 622: Chi phí nhân công trực tiếp.
   • Tài khoản 627: Chi phí sản xuất chung (chi tiết các tài khoản từ 6271 đến 6278).
   • Tài khoản 154: Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.

2. Khung lý thuyết phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (ABC): Văn bản hệ thống hóa định nghĩa từ các tác giả quốc tế:

   • Krumwiede và Roth (1997): ABC là hệ thống kế toán quản trị đo lường chi phí, hoạt động, sản phẩm, khách hàng dựa trên mức độ sử dụng hoạt động.
   • Kaplan (1998): ABC phân bổ chính xác chi phí gián tiếp và nguồn lực cho các hoạt động và quá trình kinh doanh.
   • Horngren (2000): ABC tập trung vào các hoạt động cụ thể như những đối tượng chi phí cơ bản.
   • Maher (2001) và Deepak Mohan & Hemantkumar Patil (2003): Mô hình nhận diện quan hệ nhân quả giữa nguồn phát sinh chi phí (cost driver) và tiêu thụ nguồn lực.
   • Khái niệm Quản trị dựa trên hoạt động (ABM) của CAM-I (Consortium for Advanced Management International) nhằm sử dụng dữ liệu ABC để loại bỏ hoạt động không tạo giá trị.

3. Trình tự kỹ thuật triển khai phương pháp ABC:

   • Phân nhóm chi phí thành các tổ hợp chi phí đồng nhất.
   • Xác định các hoạt động chính và nguồn phát sinh chi phí.
   • Thiết lập Ma trận Chi phí - Hoạt động EAD (Expense - Activity - Dependent) để xác định tổng chi phí của hoạt động theo công thức: $$TCA(i) = \sum_{j=1}^{M} \text{Chi phí}(j) \times EAD(i,j)$$
   • Thiết lập Ma trận Hoạt động - Sản phẩm APD (Activity - Product - Dependence) để phân bổ chi phí chung cho sản phẩm $i$ ($OCP(i)$): $$OCP(i) = \sum_{j=1}^{N} TCA(j) \times APD(i,j)$$
   • Xác định tổng chi phí cho từng sản phẩm $C_i = D_i + OCP(i)$ (với $D_i$ là chi phí trực tiếp), từ đó tính giá thành đơn vị ABC.
   • Kỹ thuật xác định tỷ lệ phân bổ được khảo sát theo ba phương pháp: ước đoán, đánh giá hệ thống (AHP - Analytic Hierarchy Process theo Saaty, 1982), và thu thập dữ liệu thực tế.

4. Phương pháp nghiên cứu:

   • Phương pháp thu thập dữ liệu: Quan sát trực tiếp tại xí nghiệp chế biến; trích xuất dữ liệu kế toán tài chính tháng 12/2016 do Phòng Kế toán - Tài vụ Camimex cung cấp; thu thập tài liệu mở từ hệ thống công bố thông tin của công ty.
   • Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel; phương pháp kế toán tài chính (tập hợp và kết chuyển chi phí theo phương pháp hệ số); phương pháp thống kê phân loại chi phí NVLTT, NCTT, SXC theo dòng sản phẩm; phương pháp đối chiếu và so sánh giữa hai hệ thống tính giá.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế trong việc ứng dụng kế toán quản trị chi phí hiện đại. Tác giả xác lập hệ thống mục tiêu nghiên cứu (1 mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể), xác định đối tượng nghiên cứu là phương pháp tính giá ABC, khoanh vùng phạm vi nghiên cứu tại Camimex với số liệu tháng 12 năm 2016 và thời gian thực hiện từ tháng 02/2017 đến tháng 05/2017. Chương này cũng phác thảo cấu trúc khóa luận gồm 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lí luận về phương pháp tính giá truyền thống và phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC)

Chương 2 phân tích toàn diện hai trường phái tính giá thành:

• Hệ thống tính giá truyền thống: Trình bày khái niệm chi phí sản xuất (lao động vật hóa và lao động sống), phân loại theo yếu tố và theo khoản mục, cơ chế hạch toán qua các TK 621, TK 622, TK 627, TK 154 và mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với giá thành sản phẩm.
• Hệ thống tính giá ABC: Phân tích lịch sử hình thành từ thập niên 1980 nhằm khắc phục nhược điểm phân bổ chi phí gián tiếp theo một tiêu thức cào bằng. Trình bày chi tiết kỹ thuật lập ma trận EAD và APD, xác định nguồn sinh phí, các phương pháp thu thập tỷ lệ (ước đoán, AHP, dữ liệu thực tế). Đồng thời, chương 2 làm rõ mối quan hệ giữa ABC và ABM theo chuẩn CAM-I, điều kiện áp dụng, các yếu tố thuận lợi và rào cản khi triển khai ABC tại doanh nghiệp.

Tiêu chí so sánh	Phương pháp tính giá truyền thống	Phương pháp tính giá ABC
Đối tượng tập hợp chi phí	Theo công việc, nhóm sản phẩm hoặc nơi phát sinh (phân xưởng, tổ đội)	Tập hợp dựa trên từng hoạt động thực tế
Nguồn sinh phí (Cost driver)	Không phân tách rõ ràng theo hoạt động	Xác định rõ ràng; thường có một nguồn sinh phí cho mỗi hoạt động
Tiêu thức phân bổ SXC	Một vài tiêu thức (sản lượng sản xuất, chi phí nhân công trực tiếp, giờ máy)	Dựa trên nhiều tiêu thức tương ứng với nguồn phát sinh chi phí của từng hoạt động
Độ chính xác của giá thành	Thường bị tính quá cao hoặc quá thấp	Đạt độ chính xác cao, phản ánh đúng nguồn lực tiêu hao
Khả năng kiểm soát chi phí	Kiểm soát theo trung tâm chi phí (phân xưởng, phòng ban)	Kiểm soát chi tiết theo từng hoạt động, nhận diện hoạt động không gia tăng giá trị
Chi phí vận hành hệ thống	Chi phí thấp, thủ tục đơn giản	Khá phức tạp, đòi hỏi chi phí và thời gian duy trì lớn
Thông tin cho quản trị	Chỉ phản ánh tổng mức chi phí	Cung cấp thông tin về quy trình và nguyên nhân phát sinh chi phí

Chương 3: Thực trạng công tác tính giá thành sản phẩm truyền thống và vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex)

Chương 3 là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh:

• Tổng quan Camimex: Tiền thân là Nhà máy Chế biến Đông lạnh Cà Mau (thành lập 13/07/1977), cổ phần hóa năm 2005. Vốn ban đầu 16 tỷ đồng, tổng tài sản đến đầu năm 2012 đạt 895 tỷ đồng. Quy mô lao động tại thời điểm 31/12/2012 là 1.208 người. Doanh nghiệp sở hữu vùng nuôi tôm sinh thái đạt tiêu chuẩn Châu Âu (EC 834/2007 và 889/2008), đạt chứng nhận Naturland xuất khẩu sang Thụy Điển từ năm 2002.
• Tổ chức kế toán: Áp dụng hình thức Nhật ký chung trên phần mềm Fast Accounting, phương pháp kê khai thường xuyên, tính thuế GTGT khấu trừ, khấu hao tài sản cố định đường thẳng.
• Quy trình sản xuất tôm đông block: Gồm 10 công đoạn kỹ thuật nối tiếp nhau: Lặt đầu, lấy gân (rửa chlorine 20 PPM) $\rightarrow$ Phân cỡ (loại 1, loại 2) $\rightarrow$ Cân rửa (chlorine 10 PPM, 1 kg/bọc, dung sai phụ trội 2,5 - 3%) $\rightarrow$ Xếp khuôn (nhúng chlorine 5 PPM, nhiệt độ 0 đến -5°C) $\rightarrow$ Ngâm hồ chờ đông (chồng 5 khuôn, nồng độ chlorine 5 PPM) $\rightarrow$ Chạy đông (2 lần châm nước, lần 1 chạy 3 giờ, đạt nhiệt độ -12°C đến -20°C) $\rightarrow$ Ra khuôn (-20°C ở tâm hoặc -30°C đến -40°C) $\rightarrow$ Mạ băng bao gói (nhúng dung dịch chlorine 5 PPM trong 1-2 giây, đóng túi PE, đóng thùng carton 6 bánh tôm) $\rightarrow$ Bảo quản kho đông lạnh ở -18°C (thời hạn bảo quản dưới 12 tháng).
• Thực trạng tính giá truyền thống: Đối tượng tập hợp chi phí và tính giá thành là nhóm sản phẩm hoàn chỉnh: Sản phẩm A (tôm thẻ đông block) và Sản phẩm B (tôm sú đông block). Kỳ tính giá theo tháng. Chi phí NVLTT được hạch toán theo giá thực tế mua vào và xuất dùng theo nguyên tắc FIFO (nhập trước - xuất trước) do đặc thù thủy sản xuất chế biến ngay. Chi phí NCTT và SXC được tập hợp chung và phân bổ theo phương pháp hệ số.
• Thiết kế mô hình ABC: Tác giả phân chia hoạt động sản xuất của công ty thành các trung tâm hoạt động, xây dựng Ma trận EAD (Bảng 3.7 đến 3.9) để phân bổ chi phí nhân viên và khấu hao sang các hoạt động; xác định nguồn sinh phí (Bảng 3.10) và lập Ma trận APD (Bảng 3.11 đến 3.13) để tính toán giá thành hoàn chỉnh cho Sản phẩm A và Sản phẩm B (Bảng 3.14).

Chương 4: So sánh và nhận xét phương pháp tính giá truyền thống và phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex)

Chương 4 tập trung đối chiếu số liệu giá thành sản phẩm tính toán được từ Bảng 3.14 và phương pháp truyền thống (Bảng 4.1). Tác giả làm rõ bản chất sai lệch: phương pháp truyền thống tính giá thành tôm thẻ và tôm sú dựa trên hệ số quy ước cào bằng, không phản ánh chính xác mức độ tiêu hao nguồn lực ở các khâu tốn nhiều nhân công và thời gian cấp đông. Phương pháp ABC tách bạch chi phí gián tiếp theo các hoạt động thực tế, giúp nhà quản trị thấy rõ cơ cấu chi phí thực kết tinh trên từng đơn vị sản phẩm.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 5 tóm tắt các kết quả nghiên cứu và đưa ra hệ thống kiến nghị nhằm tạo điều kiện áp dụng phương pháp ABC:

• Đối với Camimex: Hoàn thiện hệ thống thu thập dữ liệu nguồn sinh phí tại các phân xưởng; đào tạo nâng cao trình độ nhân viên kế toán về kế toán quản trị; tích hợp mô-đun phân bổ ABC trên phần mềm kế toán Fast.
• Đối với cơ quan Nhà nước: Cần ban hành các thông tư hướng dẫn cụ thể về việc thực hiện kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp, tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp chuẩn hóa công tác ghi nhận chi phí theo hoạt động.

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả hạch toán và tính toán:

   • Khóa luận hệ thống hóa toàn bộ quy trình ghi chép chứng từ kế toán chi phí tại Camimex trong tháng 12/2016, bao gồm các định khoản xuất kho NVL trực tiếp (ghi nhận Nợ TK 621), chi phí nhân công (Nợ TK 622) và chi phí sản xuất chung (Nợ TK 627) sang TK 154.
   • Xây dựng thành công bộ ma trận phân bổ gồm: Ma trận Chi phí - Hoạt động EAD (xác định tỷ lệ và giá trị bằng tiền của từng nhóm chi phí nhân viên, khấu hao cho các hoạt động) và Ma trận Hoạt động - Sản phẩm APD (phân bổ chi phí từ các hoạt động vào Sản phẩm A - tôm thẻ và Sản phẩm B - tôm sú).
   • Chứng minh số liệu giá thành tính theo ABC có sự khác biệt rõ rệt so với phương pháp tính giá theo hệ số truyền thống, bóc tách được các chi phí phục vụ trực tiếp từng dòng sản phẩm.

2. Đóng góp của khóa luận:

   • Khóa luận là công trình khảo sát thực tế việc ứng dụng lý thuyết ABC vào một doanh nghiệp chế biến thủy sản quy mô lớn tại Cà Mau, nơi có chuỗi cung ứng tôm phức tạp.
   • Cung cấp mô hình phân bổ chi phí hoạt động có tính khả thi cao, tận dụng nền tảng chứng từ và hệ thống phần mềm Fast hiện có của Camimex mà không làm đảo lộn tổ chức kế toán tài chính.
   • Cung cấp thông tin phục vụ quản trị (ABM), hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện các công đoạn phát sinh hao phí lớn trong quy trình cấp đông block để tối ưu hóa chi phí vận hành.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi số liệu thực nghiệm bị giới hạn trong phạm vi hẹp: chỉ thu thập và tính toán dữ liệu của 01 tháng (tháng 12 năm 2016).
  • Tác giả chưa tiếp cận được đầy đủ dữ liệu đo lường nguồn sinh phí theo thời gian thực tại toàn bộ 3 phân xưởng mà chủ yếu dựa trên số liệu tổng hợp của Phòng Kế toán - Tài vụ.
  • Chế độ kế toán Việt Nam hiện hành chưa có hướng dẫn chính thức về phương pháp ABC, tạo rào cản pháp lý và kỹ thuật trong việc tích hợp vào hệ thống báo cáo chính thức.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu số liệu trong chu kỳ trọn vẹn 1 năm tài chính hoặc nhiều quý để loại trừ yếu tố mùa vụ của nguyên liệu thủy sản.
  • Ứng dụng phương pháp AHP (phân tích thứ bậc) để tính toán tỷ lệ ma trận EAD và APD một cách chuẩn xác hơn thay vì ước đoán.
  • Mở rộng phạm vi áp dụng ABC cho toàn bộ các mặt hàng mực, cá và các dòng sản phẩm tôm chế biến giá trị gia tăng khác của công ty.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Kế toán quản trị: Cung cấp ví dụ thực tế về phương pháp luận và các bước toán học thiết lập ma trận EAD, APD khi vận dụng ABC trong luận văn tốt nghiệp.
• Kế toán viên và cán bộ quản lý chi phí tại các doanh nghiệp thủy sản: Tham khảo chi tiết quy trình công nghệ 10 bước chế biến tôm đông block gắn liền với luồng chi phí và các tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng biểu Ma trận EAD, APD (từ Bảng 3.7 đến Bảng 3.14) và sơ đồ quy trình công nghệ chế biến tôm đông block (Sơ đồ 3.5).

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Camimex áp dụng phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO) đối với nguyên vật liệu chính?

Do đặc thù ngành chế biến thủy sản, tôm nguyên liệu sau khi thu mua hoặc tiếp nhận từ các trạm/vùng nuôi công nghiệp phải được đưa vào quy trình xuất kho chế biến ngay để đảm bảo độ tươi sống, tránh ươn hỏng và không lưu kho dài ngày. Do đó, giá thực tế xuất kho được xác định bằng chính giá thực tế nhập kho theo nguyên tắc FIFO.

2. Hai đối tượng tính giá thành chính được tác giả xác định trong mô hình nghiên cứu là gì?

Đối tượng tính giá thành hoàn chỉnh trong khóa luận là hai dòng sản phẩm tôm đông block chủ lực: Sản phẩm A (tôm thẻ đông block) và Sản phẩm B (tôm sú đông block).

3. Quy trình cấp đông tôm block tại Camimex trải qua các mốc thông số kỹ thuật nào?

Quy trình cấp đông block trải qua 2 lần châm nước: lần 1 chạy đông khoảng 3 giờ, sau đó châm nước lần 2 và tiếp tục chạy đông đến khi nhiệt độ trung bình của sản phẩm đạt từ -12°C đến -20°C. Khi ra khuôn, nhiệt độ tâm bánh tôm phải đạt -20°C hoặc nhiệt độ đủ đông từ -30°C đến -40°C trước khi mạ băng và chuyển sang kho bảo quản ở -18°C.

4. Tác giả đã trình bày những phương pháp nào để xác định tỷ lệ phân bổ trong các ma trận EAD và APD?

Khóa luận nêu rõ 3 phương pháp xác định tỷ lệ phân bổ theo thứ tự mức độ chính xác tăng dần: (1) Phương pháp ước đoán dựa trên sự phối hợp của ban quản lý, kế toán và nhân viên vận hành; (2) Phương pháp đánh giá hệ thống sử dụng kỹ thuật phân tích thứ bậc (AHP - Analytic Hierarchy Process của Saaty, 1982); (3) Phương pháp thu thập dữ liệu thực tế bằng cách tổ chức bộ máy đo lường, bấm giờ hoặc lấy mẫu công việc ngẫu nhiên.

5. Sự khác biệt cốt lõi giữa ABC và ABM được văn bản phân định như thế nào?

Theo định nghĩa của CAM-I trích dẫn trong khóa luận, ABC là công cụ kỹ thuật kế toán nhằm đo lường và xác định chính xác chi phí của các hoạt động và sản phẩm. Trong khi đó, ABM (Activity-Based Management) là triết lý quản trị sử dụng các thông tin do hệ thống ABC cung cấp để đánh giá hiệu quả, loại bỏ các hoạt động không làm tăng giá trị, tái thiết kế quy trình sản xuất và cắt giảm chi phí một cách có hệ thống.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thúy Mộng đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp tính giá truyền thống theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và mô hình tính giá trên cơ sở hoạt động ABC. Dựa trên số liệu thực tế tháng 12 năm 2016 tại Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Cà Mau (Camimex), nghiên cứu đã phân tích quy trình công nghệ chế biến tôm đông block, xây dựng thành công hệ thống ma trận EAD và APD để phân bổ chi phí sản xuất chung cho hai dòng sản phẩm tôm thẻ và tôm sú. Kết quả nghiên cứu chứng minh tính khả thi của phương pháp ABC trong việc khắc phục tình trạng sai lệch giá thành của phương pháp truyền thống, đồng thời cung cấp luận cứ thực tiễn giúp doanh nghiệp thủy sản nâng cao chất lượng thông tin kế toán quản trị phục vụ việc ra quyết định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan. Chương 2: Cơ sở lí luận về phương pháp tính giá truyền thống và phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC). Chương 3: Thực trạng công tác tính giá thành sản phẩm truyền thống và vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex). Chương 4: Nhận xét và so sách phương pháp tính giá truyền thống và phương pháp tính giá ABC tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex).

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. Nguyễn Minh Nhật 3 SVTH: Nguyễn Thúy Mộng Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex) CHƢƠNG 2:CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHƢƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRUYỀN THỐNG VÀ PHƢƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊNCƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) (Doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC) 2. Khái quát về phƣơng pháp tính giá truyền thống 2. Chi phí sản xuất 2.

Khái niệm về CPSX Chi phí sản xuất bao gồm nhiều khoản khác nhau như: chi phí về nguyên vật liệu, chi phí về nhân công, chi phí về khấu hao TSCĐ,…Nói một cách tổng quát, chi phí sản xuất là hao phí về lao động vật hóa và lao động sống trong một kỳ sản xuất kinh doanh. - Lao động vật hóa là những đối tượng lao động (nguyên vật liệu nói chung), tư liệu lao động (TSCĐ, công cụ dụng cụ). - Lao động sống là tiền lương và các khoản trích lập quỹ BHXH, KPCĐ, BHYT, BHTN được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ. Phân loại chi phí sản xuất Để phục vụ tốt cho công tác quản lý sản xuất và hạch toán giá thành sản phẩm, doanh nghiệp phải phân loại chi phí và có nhiều cách phân loại: - Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố: Bao gồm 5 yếu tố: + Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị (gồm giá mua, chi phí mua) của các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ xuất dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ báo cáo.

+ Chi phí nhân công: Là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động. + Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm chi phí khấu hao toàn bộ tài sản cố định dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ chi phí doanh nghiệp đã chi trả về các loại dịch vụ mua từ bên ngoài như tiền điện, nước, điện thoại, vệ sinh và các dịch vụ khác phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo. + Chi phí bằng tiền khác: Bao gồm toàn bộ chi phí khác dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh chưa được phản ánh ở các chỉ tiêu trên, đã chi bằng tiền trong kỳ báo cáo nhưtiếp khách, hội họp, thuê quảng cáo….

Nguyễn Minh Nhật 4 SVTH: Nguyễn Thúy Mộng Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex) - Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục: Bao gồm 3 khoản mục: + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Khoản mục chi phí này bao gồm các loại nguyên liệu và vật liệu xuất dùng trực tiếp cho việc chế tạo sản phẩm. Trong đó, nguyên vật liệu chính dùng để cấu tạo nên thực thể chính của sản phẩm và các loại vật liệu phụ khác có tác dụng kết hợp với nguyên vật liệu chính để hoàn chỉnh sản phẩm về mặt chất lượng và hình dáng. + Chi phí nhân công trực tiếp: Khoản mục chi phí này bao gồm tiền lương phải trả cho bộ phận công nhân sản xuất sản phẩm và những khoản trích theo lương của họ được tính vào chi phí. Cần phải chú ý rằng, chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương của bộ phận công nhân phục vụ hoạt động chung của bộ phận sản xuất hoặc nhân viên quản lý các bộ phận sản xuất thì không bao gồm trong khoản mục chi phí này mà được tính là một phần của khoản mục chi phí sản xuất chung.

+ Chi phí sản xuất chung: Là các chi phí phát sinh trong phạm vi các phân xưởng để phục vụ hoặc quản lý quá trình sản xuất sản phẩm. Khoản mục chi phí này bao gồm: chi phí vật liệu phục vụ quá trình sản xuất hoặc quản lý sản xuất, tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí khấu hao, chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ sản xuất và quản lý ở phân xưởng,…. Ngoài 2 cách phân loại trên, chi phí sản xuất còn được phân loại theo một số tiêu thức khác: - Chi phí ban đầu và chi phí chuyển đổi. - Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.

- Chi phí bất biến và chi phí khả biến. - Chi phí năm trước và chi phí năm nay. - Chi phí chờ phân bổ và chi phí trích trước. Đối tƣợng tập hợp chi phí sản xuất: - Chi phí nguyện vật liệu trực tiếp.

- Chi phí nhân công trực tiếp. - Chi phí sản xuất chung  Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp bao gồm tất cả chi phí về nguyên liệu chính, vật liệu phụ, bán thành phẩm mua ngoài, nhiên liệu,. được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất sản phẩm. - Nguyên vật liệu trực tiếp sử dụng sản xuất từng loại sản phẩm thì tập hợp chi phí theo từng loại sản phẩm.

Nguyễn Minh Nhật 5 SVTH: Nguyễn Thúy Mộng Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex) - Nguyên vật liệu trực tiếp sử dụng sản xuất nhiều loại sản phẩm thì tập hợp chung và trước khi tổng hợp chi phí để tính giá thành, phải phân bổ cho từng đối tượng tính giá thành. Tài khoản sử dụng: - Sử dụng tài khoản 621 - Chi phí nguyên liệu vật liệu trực tiếp. - Tài khoản này không có số dư cuối kỳ 152 621 154 Xuất kho NVL dùng cho sản xuất Cuối kỳ, kết chuyển chi phí sản phẩm nguyên liệu, vật liệu trực tiếp 111, 112, 331 152 Mua NVL dùng ngay vào sản Nguyên vật liệu thừa dùng xuất sản phẩm không hết nhập kho 133 632 Phần chi phí NVL trực tiếp Thuế GTGT vượt trên mức bình thường được khấu trừ Sơ đồ 2.1: Sơ đồ hạch toán chi phí nguyên vật liệu trƣ ̣c tiếp  Chi phí nhân công trực tiếp Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm tất cả các khoản chi phí liên quan đến bộ phận lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm như: tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp; các khoản trích về BHXH, BHYT,KPCĐ, BHTN tính vào chi phí theo quy định. Tài khoản sử dụng: - Sử dụng tài khoản 622 - Chi phí nhân công trực tiếp.

- Tài khoản này không có số dư cuối kỳ. Nguyễn Minh Nhật 6 SVTH: Nguyễn Thúy Mộng Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex) 334 622 154 Tiền lương phải trả công nhân sản xuất trực tiếp sản xuất sản phẩm Cuối kỳ, kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp 335 Tiền lương nghỉ Trích trước tiềnphép trả cho lương nghỉ phépcông nhân cho công nhân 632 sản xuất 338 Phần chi phí nhân công trực tiếp vượt trên mức bình thường Trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ cho công nhân sản xuất Sơ đồ 2.2: Sơ đồ hạch toán chi phí nhân công trực tiếp  Chi phí sản xuất chung - Chi phí sản xuất chung là các chi phí phát sinh tại xí nghiệp sản xuất, phục vụ chung cho quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm, ngoại trừ các chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp. Tài khoản sử dụng: - Sử dụng tài khoản 627 - Chi phí sản xuất chung. - Tài khoản này không có số dư cuối kỳ.

Tài khoản có các tài khoản chi tiết như sau: - Tài khoản 6271 - Chi phí nhân viên phân xưởng. - Tài khoản 6272 - Chi phí vật liệu. - Tài khoản 6273 - Chi phí dụng cụ sản xuất. - Tài khoản 6274 - Chi phí khấu hao TSCĐ.

- Tài khoản 6277 - Chi phí dịch vụ mua ngoài. - Tài khoản 6278 - Chi phí bằng tiền khác GVHD: ThS. Nguyễn Minh Nhật 7 SVTH: Nguyễn Thúy Mộng Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex) 334, 338 627 154 Chi phí nhân viên phân xưởng (Lương BHXH, Cuối kỳ kết chuyển chi phí sản BHYT, BHTN, KPCĐ) xuất chung vào giá thành sản 152, 153, 242 phẩm, dịch vụ Chi phí vật liệu, dụng cụ SX 214 Chi phí khấu hao TSCĐ 111, 112, 138 111, 112, 331 Các khoản thu giảm chi Chi phí dịch vụ mua ngoài 133 Thuế GTGT 111, 112 Chi phí bằng tiền khác 111, 112, 335, 242 Chi phí đi vay phải trả ( nếu được vốn hóa) Sơ đồ 2.3: Sơ đồ hạch toán chi phí sản xuất chung 2. Giá thành sản phẩm 2.

Khái niệm về giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là tổng số chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã haophí để tạo nên một khối lượng sản phẩm, dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ. Giá thành phản ánh chất lượng toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh, và quản lý kinh tế tài chính của doanh nghiệp, phản ánh hiệu quả sản xuất và phục vụ sản xuất. Phân loại giá thành sản phẩm - Phân loại theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành: GVHD: ThS. Nguyễn Minh Nhật 8 SVTH: Nguyễn Thúy Mộng Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Cổ Phần Chế Biến Thủy Sản và Xuất Nhập Khẩu Cà Mau (Camimex) Bao gồm 3 loại: + Giá thành kế hoạch: là giá thành được xác định trước khi bắt đầu sản xuất của kỳ kế hoạch dựa trên các định mức và dự toán chi phí của kỳ kế hoạch.

+ Giá thành định mức: là giá thành được xác định trên cơ sở định mức chi phí hiện hành tại từng thời điểm nhất định trong kỳ kế hoạch. + Giá thành thực tế: là giá thành được xác định trên cơ sở các khoản hao phí thực tế trong kỳ để thực hiện quá trình sản xuất sản phẩm.