1 Giới thiệu chung Khả năng đọc của trẻ em hội chứng down đã có một sự tiến bộ đáng mừng nhất trong 20 năm vừa qua. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc học đọc và các hoạt động đọc kích thích sự phát triển về trí nhớ và khả năng sử dụng ngôn ngữ của trẻ. Nhiều trẻ em bị hội chứng Down thể hiện khả năng đọc vượt trội hơn hẳn so với các bạn cùng trang lứa nếu được luyện tập kiên trì và đúng cách. Việc phát triển kĩ năng đọc mang lại nhiều tác động tích cực cho tất cả các kĩ năng ngôn ngữ còn lại của đứa trẻ và đồng thời có thể tạo ra nhiều thuận lợi cho việc tiếp thu các kĩ năng đời sống độc lập sau này.
Chương này tập trung vào vấn đề làm thế nào để dạy trẻ hội chứng Down phát triển các kĩ năng đọc và viết một cách độc lập và hiệu quả nhất. Tuy nhiên, các tác giả cũng muốn nhấn mạnh rằng việc tham gia vào cộng đồng biết chữ là quyền của mọi trẻ em và không phụ thuộc vào việc có thể đọc hoặc viết một cách độc lập. Nhiều lợi ích hỗ trợ cho việc thu nhận kiến thức và học ngôn ngữ có được từ việc biết đọc có thể đơn giản đến từ việc được đọc cho nghe mỗi ngày. Và việc được nghe đọc sách hàng ngày nên bao gồm những câu chuyện từ sách, những bài thơ, sổ sách cá nhân và những dự án lớn, được đọc cùng với nhau, xen kẽ lẫn nhau.
Thưởng thức và được hóa thân vào câu chuyện thông qua những vai diễn nhỏ, sưu tầm tranh ảnh, làm thơ có thể đưa vào các hoạt động tập thể tại lớp. Và một nguồn cảm hứng tuyệt vời với nhiều ý tưởng độc đáo có thể sử dụng ở bất cứ phòng học nào chính là quyển “Văn học cho tất cả” [1] Nguyên tắc cho việc học tập Khuyến khích lòng yêu thích ở trẻ Một đứa trẻ có nhiều kinh nghiệm trong việc “thưởng thức” một cuốn sách chắc chắn sẽ được chuẩn bị tốt đẹp và suôn sẻ hơn khi học đọc. Bởi lẽ, chúng sẽ biết rằng mỗi cuốn sách chứa đựng vô số những hình ảnh, nhân vật, câu chuyện và ý tưởng hấp dẫn, mới mẻ và thú vị. Bởi lẽ, chúng cũng sẽ quen với những 2 dòng chữ in trên từng trang sách, và nếu người đọc đủ hấp dẫn để thu hút sự chú ý của chúng từ đầu đến cuối, đứa trẻ sẽ dễ dàng nhận ra người đọc đang sử dụng các dòng chữ trên từng trang để kể cho chúng nghe câu chuyện.
Điều quan trọng là cha mẹ và thầy cô nên tiếp tục đọc truyện cho trẻ em ở nhà và ở trường, đến tận tuổi thiếu niên và thậm chí là lâu hơn nữa, đặc biệt là cho những trẻ kém may mắn không thể tìm tự đọc để tìm kiếm niềm vui cho mình. Thật không may nếu như những đứa trẻ chậm phát triển này ít được quan tâm về vấn đề đọc sách hơn những đứa trẻ bình thường ở cùng lứa tuổi, khi mà chúng hoàn toàn có thể tạo nên các bước phát triển đáng kể từ việc được đọc cho nghe nhiều hơn, như một sự hỗ trợ cho niềm yêu thích con chữ. Ngôn ngữ và văn học: Sự phân hóa đa dạng của khả năng Trẻ hội chứng Down học đọc theo cùng một cách như những đứa trẻ bình thường khác và các phương pháp giảng dạy thường thành công cho cả 2 trường hợp. Tuy nhiên, hiểu biết về ngôn ngữ của chúng sẽ ít hơn so với hầu hết trẻ em cùng trang lứa khác khi bắt đầu học đọc, khả năng viết và lập kế hoạch cũng như sắp xếp ý tưởng đều sẽ bị trì trệ.
Nói cách khác, phạm vi của các kỹ năng và khả năng cần thiết để trở thành một người đọc và viết tốt ở trẻ em bị hội chứng Down biến hóa đa dạng hơn trẻ em bình thường khác. Trẻ hội chứng Down có thể mạnh về mảng đọc từ thông qua việc được đọc sách cho nghe từ những năm đầu đời, nhưng việc sử dụng ngữ âm khó khăn hơn và việc làm chủ kiến thức ngôn ngữ hạn chế hơn so với hầu hết những đứa trẻ khác dù có cùng khả năng đọc từ như nhau. 3 Mặc dù cùng tiến hành một Những điều cần lưu ý khi lên kế quy trình tương tự với tất hoạch dạy học: cả những đứa trẻ khác khi Độ tuổi học cách đọc các từ, giải Mức độ suy giảm thính lực Khả năng thấu hiểu ngôn ngữ mã và đánh vần, đọc hiểu Khả năng nói và viết, mỗi giai đoạn áp Nhận thức ngữ âm Kĩ năng đọc dụng cho trẻ hội chứng Kĩ năng viết Down cần phải được chia Chữ viết nhỏ thành nhiều bước đơn Khả năng đánh vần Trí nhớ giản hơn, với nhiều bài tập Khả năng giao tiếp, đối thoại thực hành và sự hỗ trợ từ Hỗ trợ học tập từ gia đình bên ngoài (như nhắc nhở, Ý thích Hoạt động vui chơi giải trí động viên, khen thưởng) Phương pháp học tập hơn các trẻ bình thường Mức độ tiếp cận phương tiện khác. thông tin Khả năng sử dụng máy vi tính Sự phân hóa lớn lao về giác quan và khả năng có ảnh hưởng không nhỏ đến việc giảng dạy trẻ hội chứng Down bao gồm hiểu biết và kĩ năng ngôn ngữ, độ tuổi, thính lực, nhận thức ngữ âm, kỹ năng đọc, viết, viết tay, kỹ năng chính tả, ghi nhớ, trò chuyện và giao tiếp.
Cơ hội được tiếp cận với các tác phẩm văn học như tiểu thuyết, giả tưởng, thơ, kịch, sự hỗ trợ việc học ở nhà, sở thích, hoạt động giải trí, cũng như khả năng độc lập và cách tiếp cận việc học của mỗi đứa trẻ với nhiều phương tiện truyền thông, sự tự tin xã hội và học đường của chúng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc dạy và học cho những đứa trẻ này. Một số trẻ hoàn toàn có thể theo kịp cùng một quá trình phát triển tương tự như hầu hết các bạn đồng trang lứa của mình, mặc dù chúng đòi hỏi phải tập trung nhiều hơn vào việc hiểu nghĩa và sắp xếp ý tưởng của mình. Một số may mắn hơn, thậm chí còn có khả năng đọc, hiểu và đánh vần, tuy nhiên vẫn không thể diễn đạt rõ ràng ý kiến của mình cho người khác hiểu hay gặp phải rất nhiều khó khăn trong việc học viết chữ bằng tay. 4 Một số khác trôi chảy trong cả việc đọc, nói và đánh vần nhưng lại chẳng thể nào tìm ra được các ý chính hoặc chủ đề của các văn bản nói và viết.
Biết rõ về sự khác nhau về khả năng này giúp cha mẹ và thầy cô giáo dễ dàng thiết kế các hoạt động phù hợp với từng cá nhân trẻ để giúp các em phát triển trong những lĩnh vực thiết yếu trong cuộc sống này. Công tác giảng dạy và hộ trợ cần đánh giá đúng năng lực và mức độ cũng như việc rèn luyện các kĩ năng có sẵn của từng trẻ để từ đó làm bàn đạp giúp các em tiếp tục vận dụng và phát triển. Dạy đọc và viết ở mọi lứa tuổi Mối liên hệ giữa văn nói và Dạy đọc và viết ở bất kỳ độ tuổi văn viết Dạy từ đầu tiên sau đó dạy âm và âm Các hoạt động phù hợp với tiết, sử dụng từ vựng và tín hiệu của cấp độ hiểu của từng trẻ trẻ em để trẻ hiểu âm vị. Chọn các từ phù hợp vói ngôn ngữ Khi bắt đầu hướng dẫn đọc theo mức độ hiểu biết của trẻ.
sách cho trẻ hội chứng Chọn các từ để xây dựng câu. Down, mối liên quan giữa kiến thức và khả năng sử Viết câu từ tình huống hàng ngày. dụng ngôn ngữ trong văn Tạo cuốn sách cá nhân dựa trên kinh nói và văn viết cần phải nghiệm và sở thích của trẻ. được liên tục xem xét và Làm cho việc đọc và viết trở thành đánh giá.
Để đọc và hiểu trò vui và có ý nghĩa được 1 văn bản dù là đơn Giúp trẻ xây dựng từ và câu từ các giản nhất, trẻ cần phải nắm thẻ từ và máy vi tính. rõ nghĩa của các từ, ngữ Chọn các từ và câu liên quan đến pháp và cấu trúc câu được những điều trẻ thích thú và các hiểu sử dụng trong băn bản đó. biết của trẻ từ cuộc sống hàng ngày và những điều trẻ thích để giao tiếp Vì vậy, việc vận dụng các hoạt động hỗ trợ đọc hiểu Trẻ học đọc nên được thực hành hàng ngày. phù hợp với khả năng ngôn ngữ của mỗi đứa trẻ chính là Trẻ nên được dùng máy vi tính trong phòng học và các phần mềm để hỗ trợ yếu tố quyết định.
Cha mẹ nhiều mặt cho việc học ngôn ngữ và thầy cô giáo cần ghi nhớ rằng, quá trình phát triển về Không bao giờ biểu lộ sự thất vọng của bạn về mức độ tiến bộ của trẻ khi ngôn ngữ ở trẻ em mắc hội trẻ học bất kì kỹ năng nào. chứng Down sẽ luôn luôn bị trì hoãn so với quá trình của các trẻ em bình thường khác, 5 và điều quan trọng là luôn bắt đầu với vốn từ vựng có sẵn của bé và các cấu trúc câu ngắn gọn và đơn giản. Vì các trẻ này luôn luôn bắt đầu học đọc các văn bản đơn giản với niềm ham thích và sự tự tin khi sử dụng các từ ngữ quen thuộc của mình, việc đọc sách chính là một công cụ đầy quyền năng để giúp người lớn dạy cho trẻ các từ vựng và cấu trúc câu mới. Tư vấn ngôn ngữ học trị liệu Lời khuyên của một nhà tư vấn ngôn ngữ học trị liệu rất có giá trị khi lập kế hoạch thực hiện “chiến dịch” xóa mù chữ cho trẻ bởi lẽ các chuyên gia này có thể cho bạn biết mức độ thấu hiểu ngôn ngữ mà con mình đạt đến và tư vấn về các tài liệu phù hợp với khả năng của bé để đảm bảo chúng có thể bắt đầu trôi chảy và hợp tác.
Tuy nhiên, nếu cha mẹ hoặc thầy cô quyết định thực hiện công việc này 1 mình mà không nhờ đến sự hỗ trợ của chuyên gia, hãy chắc chắn tuân theo quy tắc đơn giản mà vô cùng quan trọng rằng, bạn cần phải hiểu rõ khả năng của đứa con mình để đưa ra phương pháp phù hợp nhất. Mở rộng lời nói của trẻ thành câu văn hoàn chỉnh Dành thời gian lắng nghe trẻ nói và một khi chúng bắt đầu giao tiếp, hãy ghi nhận những lời nói của con và chỉnh sửa thành những câu văn hoàn chỉnh ngắn nhất cho chúng.