CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. VAI TRÒ CỦA CNNT & TRUYỂN THÔNG TRONG DẠY HỌC TOÁN Sự ra đời của CNTT & truyền thông là sự tích hợp đồng thời các tiến bộ về công nghệ và tổ chức thông tin truyền thông, đem đến nhiều ảnh hưởng tích cực cho sự phát triển của giáo dục. CNTT và đặc biệt là sự phát triển của internet mở ra một kho kiến thức vô cùng đa dạng và phong phú cho người học và ngời dạy, giúp cho việc tìm hiểu kiến thức đơn giản hơn rất nhiều, cải thiện chất lượng học và dạy. Bên cạnh đó, với sự thuận tiện cho việc học ở mọi lúc mọi nơi, CNTT sẽ tạo cơ hội cho người học có thể lựa chọn những vấn đề mà phù hợp với năng lực học tập của từng HS, từ đó mà phát triển theo thế mạnh của từng người.
Vai trò của CNTT & Truyền thông trong giáo dục Những thành tựu mới của khoa học công nghệ đang làm thay đổi hình thức và nội dung các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội của loài người. Các quốc gia phát triển đã chuyển từ văn minh công nghiệp sang văn minh thông tin và tích cực áp dụng những tiến bộ mới của khoa học và công nghệ, đặc biệt là CNTT để phát triển và hội nhập. CNTT có tác động mạnh mẽ tới ngành Giáo dục, làm thay đổi nội dung, phương pháp dạy và học để tiến tới một “xã hội học tập” có chất lượng cao. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã yêu cầu: “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập ở tất cả các môn học” - chỉ thị số 29/2001/CT – BGĐ&ĐT ngày 30/7/2001 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2001 – 2005.
Với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy và luyện tập củng cố thì việc biết kết hợp với các phương pháp dạy học 6 truyền thống và không truyền thống trong đó có sử dụng CNTT như một yếu tố không thể tách rời. Trong hình thức này, nội dung giáo dục được liên kết chặt chẽ phối hợp đan xen các hoạt động của thầy và trò để đạt được mục tiêu của bài học. Các bài giảng được soạn tạo điều kiện tối ưu cho HS lĩnh hội tri thức, ôn luyện và củng cố kiên thức. Các tác động này thực hiện theo những lược đồ nhất định với 3 đặc tính cơ bản sau: • Tạo ra một môi trường học tập hoàn toàn mới mà trong môi trường này tính chủ động, sáng tạo của HS được phát triển tốt nhất về khả năng phân tích, suy đoán và xử lý thông tin một cách có hiệu quả.
• Cung cấp một môi trường đa dạng hóa thể hiện rõ mối quan hệ tương tác hai chiều giữa thầy và trò. • Tạo ra môi trường học tập và ôn luyện linh hoạt có tính mở. Với phương pháp học tập được hỗ trợ bởi công nghệ đã cung cấp cho người học chương trình học tập “mọi lúc, mọi nơi”, phù hợp với nhiều đối tượng khác nhau (khả năng thích nghi cao), cá nhân hóa nội dung đào tạo. Việc phân tích, đánh giá các đáp ứng của người học thường dựa trên các yêu cầu sao cho thể hiện được tốt nhất nội dung bài học cũng như ý đồ sư phạm.
Tác dụng hỗ trợ của CNTT & Truyền thông đối với dạy học Toán Chúng ta đang bắt đầu đổi mới các phương pháp dạy học trong bối cảnh mà CNTT đã phát triển như vũ bão về các phương pháp và hình thức học. Những cách tiếp cận kiến tạo, theo dự án, theo hướng phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi. Việc chuyển từ “Lấy GV làm trung tâm” sang “Lấy HS làm trung tâm” sẽ trở lên dễ dàng hơn qua các hình thức như dạy học đồng loạt, dạy học theo nhóm, dạy học cá nhân cũng có những thay đổi đến phát triển năng lực sáng tạo của HS. So sánh giữa phương pháp dạy học ứng dụng CNTT với phương pháp giảng dạy truyền thống có những ưu điểm là thí nghiệm, tài liệu được cung cấp bằng nhiều loại kênh: kênh hình, kênh chữ.
Âm thanh sống động làm cho 7 HS dễ thấy, dễ tiếp thu và bằng suy luận có lý, HS có thể dự đoán về tính chất, những quy luật mới. Đây là công dụng to lớn của CNTT trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Một số phương tiện CNTT & Truyền thông sử dụng hỗ trợ dạy học Toán Để khai thác phương tiện CNTT & Truyền thông nhằm hỗ trợ hoạt động củng cố và luyện tập khi thiết kế bài dạy Toán 2 ([6]), sau khi có ý tưởng sư phạm phù hợp, cần thiết phải tìm cách lồng ghép vào nội dung DH, trong đó có hình thức thể hiện ở hệ thống các tài nguyên phong phú, sinh động. Các tài nguyên phong phú cho bài giảng có thể tìm kiếm được trên mạng Internet, chia sẻ giữa các đồng nghiệp hay tự xây dựng và xử lí bằng các công cụ tin học.
Dưới dây một số phần mềm đồ họa có thể sử dụng để tạo tài nguyên bài giảng. Có thể khai thác một số phần mềm đồ họa dưới đây để xây dựng tài nguyên dạng ảnh cho bài dạy: STT Phần mềm Mô tả tóm tắt Là phần mềm thuộc nhóm MS Office, hỗ trợ việc thiết Microsoft 1 kế, soạn thảo và định dạng nội dung tài liệu, rất thuận tiện PowerPoint cho việc trình bày bài giảng, thuyết trình,. Là công cụ hỗ trợ dạy học miễn phí, dùng để thiết kế những bài trắc nghiệm trực tuyến và được sử dụng như một hệ thống lớp học tương tác. Về bản chất Kahoot là 2 Kahoot một website ứng dụng trực tuyến, vì vậy nó có thể sử dụng trên mọi thiết bị: laptop, smartphone, máy tính miễn là thiết bị đó kết nối mạng được.
Là một trong những công cụ hỗ trợ kiểm tra, đánh giá 3 Quizizz trong dạy học khá nổi tiếng và được nhiều thầy cô sử dụng rất hiệu quả. 8 STT Phần mềm Mô tả tóm tắt Là một ứng dụng được thiết kế để giúp phát triển các kỹ năng tính toán và toán học tinh thần. Chế độ trò chơi khác nhau với độ khó khác nhau. Sau mỗi trò 4 Hit the button chơi, điểm số đạt được được hiển thị cùng với điểm cao của trẻ.
Các ngôi sao và cúp bằng đồng, bạc hoặc vàng được trao tùy thuộc vào số điểm đạt được trong mỗi trò chơi. Toán Flash Một trò chơi toán học thú vị để thực hành cộng, trừ, 5 Card nhân hoặc chia. Sẽ giúp con bạn thực hành cài đặt thời gian và cho biết thời gian trên cả đồng hồ kỹ thuật số và analog. Kids Telling Đi qua bốn phòng của một ngôi nhà chứa đầy đồng hồ 6 Time (Lite) và giúp Chuột Ticky thu thập pho mát và ăn nó bằng cách đặt và cho biết thời gian chính xác trên đồng hồ analog và kỹ thuật số.
Imindmap là phần mềm lập bản đồ tư duy giúp HS thể hiện các ý tưởng của mình rõ ràng hơn thông qua hình Imindmap ảnh trước khi bắt tay vào thực hiện trên thực tế. 7 Imindmap cung cấp nhiều tùy chọn về hình ảnh, kỹ thuật vẽ chuyên nghiệp, có thể kết xuất bản đồ ra nhiều định dạng để chia sẻ. Plickers là một công cụ đơn giản, mạnh mẽ cho phép GV thu thập dữ liệu đánh giá theo thời gian thực mà 8 Plickers không cần sử dụng bất kỳ thiết bị cầm tay nào cho người học. Điều kiện thực hiện: có 1 máy tính và 1 điện thoại thông minh kết nối mạng Internet.
Hướng khai thác CNTT & Truyền thông hỗ trợ dạy học Toán Với sự hỗ trợ đắc lực của Internet và các phần mềm dạy học và ôn luyện sẽ có những nét mới chẳng hạn: - Sử dụng computer và phần mềm có thể hỗ trợ rất tiện lợi giúp GV biên soạn, thiết kế giáo án. Đặc biệt là viết, trình bày và liên kết với đa phương tiện. - Sử dụng như một công cụ hỗ trợ tính trực quan một cách hữu hiệu: Có thể nhanh chóng đưa ra những thông tin một cách đa dạng, phong phú làm cho nội dung kiến thức Toán có thể trình bày dưới dạng trực quan, cụ thể, hấp dẫn hơn. - Có thể trực tiếp hỗ trợ một số hoạt động dạy và học trong các tình huống, trợ giúp GV thực hiện được những ý đồ sư phạm của mình.
Đối với bài đường gấp khúc ở khâu hình thành kiến thức, việc áp dụng CNTT vào việc lựa chọn các hình ảnh biểu diễn đường gấp khúc trong thực tế bằng cách trừu tượng hóa và khái quát hóa, HS sẽ tìm ra được các dấu hiệu đặc trưng để từ đó đi đến định nghĩa của khái niệm. Đối với việc giải bài tập Toán ở hoạt động ôn tập, việc áp dụng CNTT vào việc lặp đi lặp lại các công thức khi gấp một số lên nhiều lần sẽ giúp HS luyện tập và ghi nhớ được dấu hiệu nhận diện của bài tập đó. Khi thiết kế đề kiểm tra Toán, các phần mềm có thể trợ giúp GV tạo ra nhiều và nhanh với các đề bài tương tự nhau, phương pháp tương tự nhưng kết quả cuối cùng sẽ khác nhau. Điều đó giúp cho HS khi làm các bài kiểm tra buộc phải tự làm, tự vận động suy nghĩ để ra kết quả, khó có thể gian lận.
- Dùng phần mềm trắc nghiệm có thể giúp GV nhanh chóng tạo câu hỏi, trộn đề nhanh chóng. Giúp cho GV linh hoạt trong việc lựa chọn và khai thác những khả năng của các phần mềm và phương tiện để tạo ra sự tối ưu trong việc dạy và ôn luyện kiến thức. - Ngoài ra, nhờ CNTT & Truyền thông, đặc biệt là trong điều kiện mạng Internet tốc độ cao và kho tư liệu cực kỳ phong phú, GV có thể khai 10 thác nhiều loại thông tin liên quan đến nội dung dạy học và ôn luyện Toán. Mặt khác, cũng còn nhiều khả năng và tác dụng khác khi ứng dụng CNTT & Truyền thông để hỗ trợ quá trình dạy học Toán của GV và HS.
THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN TOÁN LỚP 2 1. Nội dung chương trình môn Toán lớp 2 Chương trình SGK môn Toán lớp 2 được biên soạn theo chương trình của Bộ giáo Dục và Đào tạo nhằm thực hiện mục tiêu DH: Trang bị cho các em HS lớp 2 các kiến thức về giải toán và rèn luyện các kỹ năng cơ bản để làm các dạng bài tập.