MỞ ĐẦU Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội là lựa chọn phương án phát triển cho thời kỳ dài hạn và tổ chức không gian các đối tượng kinh tế xã hội và môi trường, phân bố và liên kết các đối tượng ngành và lĩnh vực trên một lãnh thổ (hay một vùng). Thực chất quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội là chiến lược phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Ở nước ta, đến nay hầu hết các bộ ngành, tỉnh thành phố đã có quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đến năm 2010. Các dự án quy hoạch đã có những đóng góp thiết thực cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế ở các cấp, các ngành ở địa phương, đặc biệt là việc xây dựng kế hoạch 5 năm và hàng năm.
Tuy nhiên các phương án của các bộ ngành, quy hoạch cấp tỉnh vẫn đang ở tầm vĩ mô, một số chỉ tiêu kinh tế xã hội chủ yếu mang tính tổng quát và định hướng. Do đó để thực hiện tốt được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh th cần phải có phương án quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế - xã hội ở cấp huyện. Vấn đề quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện ở nước ta đã được nhiều địa phương tiến hành xây dựng. Song do đặc thù mỗi địa phương đều có những điểm khác nhau về nguồn lực, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khác nhau v vậy những căn cứ, cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng vào việc xây dựng phương án quy hoạch cũng khác nhau, đặc biệt là các địa phương nằm trong vùng Tây Nguyên là một vùng có vị trí chiến lược quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng an ninh của nước ta và có nhiều đặc điểm khác so với các vùng đồng bằng.
Trong khuôn khổ Luận văn tốt nghiệp cao học tôi chọn đề tài “Nghiên cứu đề xuất phương án quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Ea Súp - tỉnh Đắk Lắk” với mục tiêu góp phần nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội cấp vĩ mô trên địa bàn vùng Tây nguyên và hiểu rõ thêm về vị trí của quy hoạch phát triển tổng thể KT-XH trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -2- chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Đồng thời cụ thể hoá các chỉ tiêu phát triển KT-XH của tỉnh cũng như tạo điều kiện thúc đẫy nền KT-XH của địa phương phát triển, từng bước nâng cao đời sống của nhân dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa, vùng biên giới. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -3- Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Nhiệm vụ của quy hoạch huyện là giải quyết những nội dung cơ bản nhất của toàn bộ công tác tổ chức lại sản xuất, xác định lại phương hướng sản xuất, cơ sở sản xuất, phân bố và sử dụng đầy đủ, hợp lý nhất toàn bộ đất đai, bố trí sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, bố trí xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao nhất, tổ chức và phân công lao động đúng đắn, xây dựng các công tr nh văn hoá, phúc lợi công cộng để phục vụ đời sống của nhân dân trong vùng [20]. Trên thế giới Năm 1976 TS.P [1] đã đưa ra những nguyên tắc chung của việc phân bố và chuyên môn hoá nông nghiệp.
Trong đó theo Ông nhu cầu của nền kinh tế quốc dân về các sản phẩm nông nghiệp và khuynh hướng tăng năng suất lao động xã hội là cơ sở của việc chuyên môn hoá các miền cũng như từng vùng. Những điều kiện kinh tế và tự nhiên của các miền các vùng làm cho việc chuyên môn hoá sản xuất thành một yêu cầu khách quan do đó chi phí sản xuất mỗi loại sản phẩm ở mỗi vùng khác nhau, theo Ông ở các nước cộng hoà Trung Á và Capcazơ có những điều kiện thuận lợi nhất để sản xuất bông, các vùng ở Bắc Côcazơ và Ukraina, Mônđova là vùng có đất đen có những điều kiện thuận lợi để sản xuất hướng dương. Việc chuyên môn hoá và tập trung hoá sản xuất cho phép lợi dụng hiệu quả lớn nhất các điều kiện tự nhiên và kinh tế cũng như số tiền vốn chi hàng năm. Sản xuất được số lượng sản phẩm cần thiết với chi phí thấp nhất tính theo đơn vị sản phẩm là phạm trù chính của việc phân bố hợp lý và chuyên môn hoá nông nghiệp.
Nhu cầu hiện nay và sau này của xã hội về những sản phẩm khác nhau là điều kiện xuất phát của việc phân bố hợp lý và chuyên môn hoá nông nghiệp. Trên cơ sở đó, định ra nhiệm vụ phát triển sản xuất nông nghiệp. Sự phát triển không ngừng của công nghiệp và do đó việc tập trung nhân dân đã tạo ra những điều kiện mới để phân bố sản xuất nông nghiệp và chuyên môn hoá LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -4- nông nghiệp. Phân bố hợp lý và chuyên môn hoá nông nghiệp phải tạo ra khả năng sử dụng có hiệu quả nhất đất đai, các nguồn lao động, vốn cố định… Vần đề đang được nghiên cứu về cơ bản là vấn đề kinh tế, không thể giải quyết được vấn đề đó nếu không nghiên cứu chi tiết và đánh giá các điều kiện tự nhiên cũng như giải quyết được vấn đề kỹ thuật và quy trình sản xuất nông nghiệp.
Vấn đề này chỉ bao gồm nông nghiệp mà cả các ngành khác của nền kinh tế quốc dân có liên quan chặt chẽ với nông nghiệp. Vấn đề này gồm những vấn đề được giải quyết trên quy mô cả nước, các vùng, các tỉnh, các huyện cũng như giải quyết trực tiếp từ các nông trường. Mỗi mặt trong những mặt trên của vấn đề, ngoài những luận điểm phương pháp chung còn có những nhiệm vụ cụ thể và phương pháp giải quyết riêng, có h nh thức tổ chức riêng. Giải quyết vấn đề trên quy mô cả nước có mục đích cuối cùng là đặt cơ sở khoa học cho sự phân bố hợp lý và có triển vọng sản xuất nông nghiệp theo lãnh thổ, theo quan điểm của toàn bộ nền kinh tế quốc dân, xác định chuyên môn hoá và khối lượng thu mua sản phẩm ở các vùng và các tỉnh.
Tiến hành công tác này ở tỉnh trên cơ sở những yêu cầu của nền kinh tế quốc dân đề ra cho tỉnh về thu mua sản phẩm hàng hoá, có mục đích là đặt cơ sở khoa học cho việc phân bố chuyên môn hoá nông nghiệp trong nội bộ tỉnh, có tính đến các điều kiện địa phương, nhiệm vụ chuyên môn hoá và tập trung hoá sản xuất. Ở đây có phối hợp những yêu cầu của nền kinh tế quốc dân về sản xuất sản phẩm hàng hoá với những khả năng tiềm tàng của tỉnh. Các cơ quan cấp tỉnh tổ chức và tiến hành giải quyết những vấn đề phân bố và chuyên môn hoá nông nghiệp trong nội bộ tỉnh, với sự tham gia của các cán bộ khoa học, cán bố kỹ thuật và những người tiên tiến trong nông nghiệp. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của phòng nông nghiệp huyện là phân bổ khối lượng thu mua cần thiết của nhà nước về các loại sản phẩm hàng hoá chính cho các nông trang tập thể và nông trường quốc doanh, dựa vào tập trung hoá và chuyên môn hoá sản xuất có lợi về mặt kinh tế, xác lập những mối liên hệ sản xuất hợp lý và việc hợp tác.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -5- Từ những lý luận cơ bản đó ông đưa ra những công tác quan trọng của chuyên môn hoá sản xuất nông nghiệp ở tỉnh, huyện như sau: - Xây dựng dự án phân bố hợp lý các ngành sản xuất nông nghiệp theo vùng và huyện của tỉnh trong mối tổng hợp với sự kết hợp hợp lý; - Định kế hoạch cơ cơ sở khoa học về thu mua sản phẩm theo các huyện ở trong tỉnh; - Tiếp tục cải tiến việc phân công lao động xã hội trong nông nghiệp bằng cách phát triển và chuyên môn hoá sản xuất nông nghiệp; - Điều chỉnh kế hoạch xây dựng các xí nghiệp công nghiệp chế biến nguyên liệu nông nghiệp, xây dựng nhà kho và nơi nhập các sản phẩm nông nghiệp, nơi phục vụ nông nghiệp, mạng lưới đường sá… Bên cạnh đó theo một số nhà khoa học khác quy hoạch vùng của Liên Xô trước đây có các nội dung chủ yếu như sau: - Lập kế hoạch phát triển tương lai của nền kinh tế quốc dân trong vùng hành chính nông nghiệp; - Lập kế hoạch sử dụng tài nguyên thiên nhiên; - Tổ chức lãnh thổ với việc lập các sơ đồ quy hoạch vùng; - Phân bố các xí nghiệp chế biến nông sản; - Xác định cân đối lao động trong tất cả các ngành kinh tế quốc dân; - Lập kế hoạch phân bổ nhân khẩu; - Phân bố đường sá trong vùng nông thôn; - Phân bổ cơ sở cung cấp năng lượng, đường dây liên lại, cung cấp nước và các công tr nh công cộng khác; - Phân bổ các nhà máy sản xuất các vật liệu xây dựng; - Phân bổ các cơ sở sửa chữa; - Phân bổ các các cơ sở thương nghiệp phân phối; - Phân bổ các câu lạc bộ, rạp hát, trường trung học chuyên nghiệp, các cơ sở sinh hoạt văn hoá liên xã; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.