Luận văn thạc sĩ về phòng chống rủi ro trong cho vay chứng khoán tại Eximbank Sài Gòn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phòng chống rủi ro trong cho vay kinh doanh chứng khoán tại eximbank sài gòn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Lê Đào Thy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Thắng
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phòng Chống Rủi Ro Cho Vay Chứng Khoán Tại Eximbank
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TOÀNG QUAN VỀ CHO VAY CẦM CỐ – KINH DOANH CHỨNG KHOÁN
• 1.1. RỦI RO KINH DOANH CHỨNG KHOÁN
• 1.1.1. Rủi ro là gì?
• 1.1.2. Rủi ro đầu tư kinh doanh chứng khoán
• 1.1.2.1. Định nghĩa
• 1.1.2.2. Các loại rủi ro trong đầu tư kinh doanh chứng khoán
• 1.1.2.2.a. Rủi ro mang tính hệ thống
• 1.1.2.2.b. Rủi ro phi hệ thống
• 1.2. RỦI RO CHO VAY CẦM CỐ - KINH DOANH CHỨNG KHOÁN
• 1.2.1. Cho vay cầm cố - kinh doanh chứng khoán
• 1.2.1.1. Khái niệm
• 1.2.1.2. Các hình thức cho vay
• 1.2.1.2.a. Cho vay cầm cố bằng tài sản là chứng khoán
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO CHO VAY CẦM CỐ – KINH DOANH CHỨNG KHOÁN TẠI EXIMBANK SÀI GÒN
• 2.1. Khái quát tình hình cho vay cầm cố, kinh doanh chứng khoán tại các ngân hàng ở VIỆT NAM
• 2.1.1. Thời gian trước 30/06/2007
• 2.1.2. Thời gian từ 30/06/2007 đến 01/02/2008
• 2.1.3. Thời gian từ 01/02/2008 đến nay
• 2.1.4. Ảnh hưởng và phản ứng của thị trường từ việc thắt chặt cho vay của ngân hàng Nhà nước
• 2.2. Tình hình cho vay cầm cố – kinh doanh chứng khoán tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu VIỆT NAM (EXIMBANK)
• 2.2.1. Quy định chung về cho vay cầm cố, kinh doanh chứng khoán tại Eximbank
• 2.2.2. Quy trình cho vay cầm cố bằng chứng khoán tại Eximbank
• 2.2.3. Quy trình giải chấp chứng khoán cầm cố tại Eximbank
• 2.2.4. Kết quả cho vay kinh doanh chứng khoán của Eximbank
• 2.3. Rủi ro trong cho vay cầm cố – kinh doanh chứng khoán tại Eximbank
• 2.3.1. Rủi ro khi giá trị chứng khoán cầm cố sụt giảm
• 2.3.2. Rủi ro khi không thể quản lý chứng khoán cầm cố có nguồn gốc hình thành từ vốn vay
• 2.3.3. Rủi ro từ quá trình thẩm định tín dụng
• 2.3.4. Rủi ro do nhà đầu tư rút khỏi thị trường
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO CHO VAY CẦM CỐ – KINH DOANH CHỨNG KHOÁN TẠI EXIMBANK SÀI GÒN
• 3.1. Một số kiến nghị đối với cấp quản lý thị trường chứng khoán
• 3.1.1. Nhà nước không dùng các công cụ điều tiết can thiệp sâu vào thị trường chứng khoán làm mất đi tính hấp dẫn của thị trường
• 3.1.2. Không ấn định một tỷ lệ chung về cho vay kinh doanh chứng khoán
• 3.1.3. Tăng cường công tác kiểm tra kiểm soát
• 3.1.4. Quản lý tình hình cho vay đầu tư chứng khoán tại các ngân hàng
• 3.1.5. Yêu cầu các tổ chức niêm yết và CTCK công bố thông tin đầy đủ, minh bạch và kịp thời
• 3.2. Giải pháp tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam
• 3.2.1. Hạn chế rủi ro khi giá chứng khoán sụt giảm
• 3.2.2. Hạn chế rủi ro do quá trình thẩm định
• 3.2.3. Giải pháp từ phía nhà đầu tư
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phòng chống rủi ro cho vay chứng khoán tại Eximbank

Phòng chống rủi ro cho vay chứng khoán là một trong những nhiệm vụ quan trọng của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là Eximbank. Hoạt động cho vay chứng khoán không chỉ giúp ngân hàng gia tăng lợi nhuận mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc hiểu rõ về các rủi ro này và có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả là rất cần thiết để bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của cho vay chứng khoán

Cho vay chứng khoán là hình thức cho vay mà ngân hàng sử dụng chứng khoán làm tài sản đảm bảo. Hình thức này không chỉ giúp nhà đầu tư có thêm vốn mà còn tạo ra nguồn thu cho ngân hàng. Tuy nhiên, việc quản lý rủi ro trong cho vay chứng khoán là rất quan trọng để đảm bảo an toàn tài chính.

1.2. Các loại rủi ro trong cho vay chứng khoán

Rủi ro trong cho vay chứng khoán có thể bao gồm rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Mỗi loại rủi ro đều có những đặc điểm riêng và cần được quản lý một cách chặt chẽ để giảm thiểu thiệt hại cho ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro cho vay chứng khoán

Quản lý rủi ro cho vay chứng khoán tại Eximbank đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự biến động của thị trường chứng khoán, cùng với những yếu tố kinh tế vĩ mô, đã tạo ra áp lực lớn lên hoạt động cho vay. Việc nhận diện và đánh giá rủi ro là rất cần thiết để có những biện pháp ứng phó kịp thời.

2.1. Tác động của biến động thị trường đến rủi ro cho vay

Biến động của thị trường chứng khoán có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản đảm bảo. Khi giá trị chứng khoán giảm, ngân hàng có thể phải đối mặt với rủi ro mất vốn lớn. Do đó, việc theo dõi và phân tích thị trường là rất quan trọng.

2.2. Thách thức trong việc đánh giá tín dụng

Đánh giá tín dụng là một trong những khâu quan trọng trong quy trình cho vay. Tuy nhiên, việc đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng trong bối cảnh thị trường biến động là một thách thức lớn. Ngân hàng cần có các công cụ và phương pháp đánh giá hiệu quả để giảm thiểu rủi ro.

III. Phương pháp phòng ngừa rủi ro cho vay chứng khoán hiệu quả

Để giảm thiểu rủi ro trong cho vay chứng khoán, Eximbank cần áp dụng các phương pháp phòng ngừa hiệu quả. Những biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ ngân hàng mà còn đảm bảo quyền lợi cho khách hàng.

3.1. Xây dựng quy trình cho vay chặt chẽ

Quy trình cho vay cần được xây dựng rõ ràng và chặt chẽ, từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến khâu giải ngân. Việc này giúp ngân hàng kiểm soát tốt hơn các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình cho vay.

3.2. Tăng cường công tác kiểm tra và giám sát

Công tác kiểm tra và giám sát cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện kịp thời các dấu hiệu rủi ro. Ngân hàng cần có đội ngũ chuyên trách để theo dõi và đánh giá tình hình cho vay.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Eximbank

Nghiên cứu về phòng chống rủi ro cho vay chứng khoán tại Eximbank đã chỉ ra nhiều điểm mạnh và điểm yếu trong quy trình cho vay. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa đã giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Kết quả đạt được từ các biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp phòng ngừa đã giúp Eximbank giảm thiểu đáng kể tỷ lệ nợ xấu trong cho vay chứng khoán. Điều này không chỉ bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn tạo niềm tin cho khách hàng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Qua quá trình thực hiện, Eximbank đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc quản lý rủi ro cho vay chứng khoán. Những bài học này sẽ là cơ sở để ngân hàng tiếp tục hoàn thiện quy trình cho vay trong tương lai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cho vay chứng khoán tại Eximbank

Cho vay chứng khoán tại Eximbank có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đi kèm với không ít rủi ro. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Triển vọng phát triển của cho vay chứng khoán

Với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, cho vay chứng khoán tại Eximbank có nhiều cơ hội mở rộng. Ngân hàng cần nắm bắt kịp thời các xu hướng mới để tối ưu hóa hoạt động cho vay.

5.2. Định hướng chiến lược trong quản lý rủi ro

Eximbank cần xây dựng một chiến lược quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và phân tích dữ liệu để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2007 - 2010 chứng kiến những biến động dữ dội khi chỉ số VN-Index lập đỉnh lịch sử trên 1.170 điểm vào đầu năm 2007 trước khi lao dốc xuống dưới 450 điểm vào cuối năm 2008. Trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng nóng, hoạt động cho vay cầm cố và tài trợ kinh doanh chứng khoán tại các ngân hàng thương mại bùng nổ mạnh mẽ, mở ra kênh sinh lời hấp dẫn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro hệ thống to lớn. Đề tài nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề kiểm soát rủi ro tín dụng phát sinh từ việc giá trị chứng khoán cầm cố suy giảm nghiêm trọng, hiện tượng đòn bẩy tài chính quá mức và nguy cơ mất thanh khoản dây chuyền.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về rủi ro cho vay kinh doanh chứng khoán, phân tích thực trạng hoạt động cấp tín dụng và nhận diện các rủi ro thực tế tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) - Chi nhánh Sài Gòn trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2010. Trên cơ sở đó, luận văn xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện quy trình thẩm định, quản lý danh mục tài sản bảo đảm và thích ứng với các thay đổi chính sách từ cơ quan quản lý.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ định lượng cho ngân hàng thương mại trong việc duy trì tỷ lệ an toàn vốn, kiểm soát nợ xấu dưới 5%, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi hạn mức cho vay chứng khoán từ trần 3% tổng dư nợ theo Chỉ thị 03/2007/CT-NHNN sang mức trần 20% vốn điều lệ theo Quyết định 03/2008/QĐ-NHNN nhằm bảo đảm thanh khoản hệ thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng Lý thuyết Danh mục Đầu tư Hiện đại (Modern Portfolio Theory) để phân định rủi ro đầu tư chứng khoán thành hai nhóm chính: rủi ro hệ thống và rủi ro phi hệ thống. Rủi ro hệ thống chịu tác động trực tiếp từ các biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát, biến động lãi suất thị trường và sự sụt giảm tăng trưởng GDP. Ngược lại, rủi ro phi hệ thống phát sinh từ các yếu tố nội tại của doanh nghiệp phát hành, bao gồm rủi ro kinh doanh và rủi ro cấu trúc vốn.

Để lượng hóa mức độ rủi ro, nghiên cứu vận dụng các mô hình thống kê tài chính:

• Tỷ suất sinh lợi kỳ vọng ($r_t$): Xác định tỷ lệ lợi nhuận thu được dựa trên biến động giá tài sản và dòng tiền phát sinh theo công thức: $$r_t = \frac{P_t - P_{t-1} + C_t}{P_{t-1}}$$ Trong đó $P_t$ và $P_{t-1}$ lần lượt là giá trị tài sản tại thời điểm $t$ và $t-1$, $C_t$ là dòng tiền thu được trong kỳ.

• Độ lệch chuẩn ($\sigma$) và Phương sai ($\sigma^2$): Đo lường độ phân tán của tỷ suất sinh lợi thực tế so với giá trị kỳ vọng, phản ánh biên độ biến động giá chứng khoán.

• Hệ số biến động ($CV$): Xác định mức rủi ro trên mỗi đơn vị tỷ suất sinh lợi qua tỷ số $CV = \frac{\sigma}{\hat{r}}$, hỗ trợ ngân hàng lựa chọn danh mục tài sản cầm cố tối ưu.

Ngoài ra, khung lý thuyết nhấn mạnh nguyên tắc đa dạng hóa danh mục đầu tư với quy mô từ 20 đến 40 mã cổ phiếu nhằm triệt tiêu rủi ro đơn vị, kết hợp cùng tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản thế chấp (LTV) khống chế trong biên độ an toàn từ 30% đến 50% thị giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính nội bộ, số liệu dư nợ cho vay của Eximbank giai đoạn 2006 - 2009, hệ thống thống kê giao dịch từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HASTC). Cơ sở pháp lý căn cứ vào các văn bản định chế gồm Chỉ thị 03/2007/CT-NHNN, Quyết định 03/2008/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước và Quyết định số 268/EIB-TGĐ/07 của Tổng Giám đốc Eximbank.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả nhằm tổng hợp dữ liệu quy mô tín dụng, phương pháp phân tích chuỗi thời gian (time-series analysis) để so sánh biến động chỉ số VN-Index với dư nợ thực tế, và phương pháp phân tích độ nhạy (sensitivity analysis) để kiểm tra sức chịu đựng của tài sản bảo đảm khi thị giá suy giảm. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 4 phòng giao dịch chuyên trách của Eximbank Sài Gòn đặt tại các công ty chứng khoán lớn (SSI, Rồng Việt, Phú Hưng, KimEng). Phương pháp chọn mẫu toàn phần tại các điểm giao dịch này được lựa chọn vì đây là nơi phát sinh trên 90% dư nợ cho vay cầm cố cổ phiếu của chi nhánh, phản ánh chính xác nhất hành vi sử dụng vốn đòn bẩy và rủi ro thanh khoản thực tế trong giai đoạn 2007 - 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô dư nợ tín dụng chứng khoán tại Eximbank có sự phân hóa rõ nét qua các thời kỳ điều hành chính sách. Tính đến ngày 31/12/2007, tổng dư nợ cho vay kinh doanh chứng khoán toàn hệ thống Eximbank đạt 369 tỷ đồng, chiếm đúng 2,0% trên tổng dư nợ 18.452 tỷ đồng, tuân thủ hạn mức dưới 3% của Chỉ thị 03. Trong đó, tỷ trọng tập trung chủ yếu tại Sở Giao dịch (185,534 tỷ đồng) và Chi nhánh Sài Gòn (183,466 tỷ đồng).

Thứ hai, biên độ sụt giảm giá trị tài sản bảo đảm vượt xa kịch bản dự phòng rủi ro thông thường. Điển hình như cổ phiếu Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn (SSI), thị giá ngày 07/04/2008 đạt 59.000 đồng/cổ phiếu với mức cho vay tối đa là 23.000 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên, đến ngày 20/06/2008, giá SSI giảm mạnh xuống còn 27.000 đồng/cổ phiếu (giảm hơn 54,2%), khiến tỷ lệ bảo đảm giảm sát ngưỡng hòa vốn cho vay, đe dọa trực tiếp đến khả năng thu hồi vốn gốc và lãi vay.

Thứ ba, mặt bằng lãi suất cho vay cầm cố cổ phiếu biến động tăng đột biến từ mức 1,00% - 1,30%/tháng trong năm 2007 lên 1,70% - 1,80%/tháng vào tháng 04/2008 do ảnh hưởng của trần lãi suất huy động 12%/năm. Riêng nghiệp vụ cho vay ứng trước tiền bán chứng khoán (ngày T) ghi nhận lãi suất cố định 14,7%/năm (tương đương 1,225%/tháng). Do hợp đồng tín dụng ban đầu thiếu điều khoản điều chỉnh lãi suất linh hoạt, Eximbank phải chịu rủi ro chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra trong một thời gian dài.

Thứ tư, phát hiện sự gia tăng của hiện tượng đòn bẩy vòng lặp khi nhà đầu tư dùng chứng khoán mua từ vốn vay để tiếp tục thế chấp vay thêm vốn mới theo chu kỳ mua - cầm cố - vay - mua. Khi thị trường đảo chiều, khách hàng mất khả năng tự tài trợ và sẵn sàng từ bỏ tài sản cầm cố, đẩy rủi ro xử lý tài sản về phía ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tín dụng tại Eximbank Sài Gòn là sự cộng hưởng giữa cú sốc thị trường bên ngoài và khiếm khuyết trong quy trình kiểm soát nội bộ. Về mặt khách quan, sự kiện tập đoàn tài chính Lehman Brothers tuyên bố phá sản vào ngày 15/09/2008 đã tạo hiệu ứng tâm lý bán tháo trên thị trường chứng khoán Việt Nam, khiến chỉ số VN-Index rơi xuống gần mốc 450 điểm. Về mặt chủ quan, khâu thẩm định tín dụng ban đầu tại ngân hàng quá phụ thuộc vào danh mục cổ phiếu mà lơ là việc đánh giá nguồn thu nhập độc lập của khách hàng do áp lực chạy đua tăng trưởng dư nợ với các ngân hàng đối thủ.

Các dữ liệu nghiên cứu được trình bày chi tiết thông qua Bảng so sánh hạn mức tín dụng theo vốn điều lệ và tổng dư nợ, Bảng thống kê tăng trưởng dư nợ Eximbank từ mức 10.855 tỷ đồng năm 2006 lên hơn 18.300 tỷ đồng năm 2007, cùng Biểu đồ diễn biến VN-Index giai đoạn tháng 07/2007 - 09/2008. Biểu đồ chỉ rõ mối tương quan giữa sự can thiệp của chính sách thắt chặt tín dụng với tình trạng mất thanh khoản đột ngột của các cổ phiếu OTC và cổ phiếu niêm yết. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tài chính thực nghiệm về hiệu ứng lan truyền rủi ro (contagion risk) giữa hệ thống ngân hàng thương mại và thị trường chứng khoán sơ khai.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế tái định giá và xử lý tài sản bảo đảm tự động. Eximbank cần thiết lập hệ thống cảnh báo hàng ngày theo giá khớp lệnh thực tế; khi giá trị chứng khoán bảo đảm giảm xuống dưới ngưỡng 150% (đối với cổ phiếu) hoặc 103% (đối với trái phiếu không chuyển đổi) so với dư nợ, phòng tín dụng phải phát lệnh yêu cầu bổ sung tài sản hoặc tất toán nợ trong vòng 24 giờ. Nếu khách hàng không thực hiện, ngân hàng chủ động kích hoạt quyền giải chấp để thu hồi nợ, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nợ quá hạn từ chứng khoán xuống dưới 1,5% trong năm 2011.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình thẩm định năng lực tài chính độc lập. Cán bộ tín dụng tuyệt đối không phê duyệt hồ sơ chỉ dựa trên sao kê tài khoản chứng khoán mà bắt buộc phải thẩm định nguồn thu nhập cố định từ lương, hoạt động kinh doanh ngoài chứng khoán và kiểm tra lịch sử tín dụng qua cổng CIC. Giới hạn tỷ lệ cho vay tối đa không quá 40% thị giá đối với cổ phiếu loại 1 và không vượt quá 3 lần mệnh giá. Tiến độ triển khai áp dụng đồng loạt từ Quý II/2011 do Khối Tín dụng và các Chi nhánh chủ trì.

Thứ ba, tái cơ cấu danh mục cổ phiếu nhận cầm cố theo hướng an toàn. Loại bỏ hoàn toàn các mã chứng khoán OTC thiếu minh bạch thông tin hoặc các doanh nghiệp có dấu hiệu thua lỗ kéo dài (như bài học cổ phiếu Bông Bạch Tuyết bị ngừng giao dịch năm 2008). Khống chế tổng giá trị nhận bảo đảm bằng một loại chứng khoán không vượt quá 1% tổng giá trị mệnh giá đang lưu hành của doanh nghiệp đó. Hội đồng Tín dụng Eximbank chịu trách nhiệm cập nhật danh mục định kỳ hàng quý.

Thứ tư, kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Cơ quan quản lý cần duy trì chính sách tiền tệ nhất quán, áp dụng trần tín dụng chứng khoán dựa trên quy mô vốn tự có (tối đa 20% vốn điều lệ theo Quyết định 03) thay vì can thiệp đột ngột bằng các biện pháp hành chính làm gãy đứt thanh khoản thị trường; đồng thời xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông để kiểm soát hiện tượng một khách hàng cầm cố cổ phiếu tại nhiều ngân hàng thương mại khác nhau.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản trị rủi ro và thẩm định tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Nắm bắt phương pháp thiết lập tỷ lệ LTV (30% - 50%), quy trình giải chấp tài sản và kỹ thuật quản lý danh mục cổ phiếu thế chấp nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh nợ xấu.
• Ban điều hành và chuyên viên môi giới tại các công ty chứng khoán: Vận dụng cơ chế phối hợp ngân hàng - công ty chứng khoán trong quản lý tài khoản ký quỹ (margin), nghiệp vụ ứng trước tiền bán chứng khoán ngày T và xử lý tài khoản phong tỏa an toàn.
• Các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Hiểu rõ tác động của đòn bẩy tài chính trong các chu kỳ biến động thị trường, nhận diện rủi ro lãi suất cho vay (từ 1,3% lên 1,8%/tháng) để xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro dòng tiền cá nhân.
• Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu thực chứng điển hình về tác động qua lại giữa thị trường tín dụng ngân hàng và thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn khủng hoảng tài chính 2007 - 2010.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ thị 03/2007/CT-NHNN và Quyết định 03/2008/QĐ-NHNN thay đổi cách tính hạn mức cho vay chứng khoán như thế nào? Chỉ thị 03 khống chế dư nợ cho vay chứng khoán dưới 3% tổng dư nợ tín dụng của ngân hàng. Quyết định 03 thay thế bằng cách gắn hạn mức với năng lực tài chính, quy định tổng dư nợ cho vay chứng khoán không vượt quá 20% vốn điều lệ của tổ chức tín dụng và nâng hệ số rủi ro lên 250%.

2. Eximbank quy định tỷ lệ cho vay cầm cố đối với các loại chứng khoán ra sao? Theo Quyết định 268/EIB-TGĐ/07, tỷ lệ cho vay cổ phiếu không quá 40% thị giá (tối đa 1 đến 3 lần mệnh giá tùy hạng cổ phiếu). Trái phiếu không chuyển đổi loại 1 được vay tối đa 95% hiện giá; trái phiếu chuyển đổi bắt buộc thành cổ phiếu được vay tối đa 30% thị giá.

3. Tại sao giá cổ phiếu sụt giảm lại đẩy ngân hàng vào nguy cơ mất vốn? Khi thị giá cổ phiếu giảm sâu (như trường hợp SSI giảm hơn 54%), giá trị tài sản thế chấp không đủ bù đắp dư nợ gốc và lãi. Nếu thị trường mất thanh khoản, ngân hàng không thể bán giải chấp kịp thời, trong khi nhà đầu tư cạn vốn bỏ mặc tài sản, tạo thành nợ xấu khó đòi.

4. Nghiệp vụ cho vay ứng trước tiền bán chứng khoán (ngày T) hoạt động như thế nào? Đây là hình thức cấp tín dụng cho khách hàng cần tiền trước chu kỳ thanh toán T+3. Eximbank tài trợ tối đa 100% số tiền khớp lệnh bán sau khi khấu trừ thuế và phí liên quan, áp dụng mức lãi suất 14,7%/năm (khoảng 1,225%/tháng) với độ an toàn thu hồi nợ gần như tuyệt đối.

5. Vì sao mô hình đòn bẩy vòng lặp của nhà đầu tư lại gây nguy hiểm cho ngân hàng? Nhà đầu tư dùng 200 triệu đồng mua cổ phiếu, cầm cố vay 100 triệu để mua tiếp, rồi lại cầm cố vay thêm 50 triệu. Khi thị trường tăng, lợi nhuận nhân rộng; nhưng khi thị trường giảm, toàn bộ chuỗi thế chấp bị mất vốn tự có, buộc ngân hàng phải gánh chịu rủi ro thanh lý tài sản.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng và ứng dụng các mô hình định lượng thống kê (độ lệch chuẩn, phương sai, hệ số biến động) vào đánh giá danh mục chứng khoán cầm cố.
• Phản ánh trung thực thực trạng cấp tín dụng chứng khoán tại Eximbank giai đoạn 2006 - 2009, với dư nợ kiểm soát ở mức 369 tỷ đồng (chiếm 2% tổng dư nợ cuối năm 2007).
• Chỉ rõ 4 nhóm rủi ro điển hình: sụt giảm giá trị tài sản bảo đảm, đòn bẩy tài chính vòng lặp, sơ hở trong quy trình thẩm định và tác động tâm lý từ chính sách điều hành tiền tệ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp 4 trọng tâm bao gồm tự động hóa xử lý giải chấp theo ngưỡng 150%, siết chặt thẩm định nguồn thu độc lập và sàng lọc danh mục cổ phiếu thế chấp minh bạch.
• Khẳng định tính tất yếu của việc liên thông thị trường tài chính an toàn, mở ra hướng đi bền vững cho các sản phẩm tín dụng chứng khoán tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2011 trở đi, các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin nhằm kết nối trực tiếp với Trung tâm Lưu ký Chứng khoán, chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn mực quốc tế Basel II. Các nhà quản lý ngân hàng và chuyên viên tín dụng hãy chủ động rà soát, áp dụng các tiêu chuẩn quản trị nghiêm ngặt trong luận văn để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động cho vay và bảo vệ an toàn vốn cho tổ chức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LEÂ ÑAØO THY PHOØNG CHOÁNG RUÛI RO TRONG CHO VAY KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI EXIMBANK SAØI GOØN LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ TP. Hoà Chí Minh – NĂM 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LEÂ ÑAØO THY PHOØNG CHOÁNG RUÛI RO TRONG CHO VAY KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI EXIMBANK SAØI GOØN Chuyeân ngaønh : Kinh teá Taøi chính - Ngaân haøng Maõ soá : 60.12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc : TS. NGUYEÃN HOÀNG THAÉNG TP. Hồ Chí Minh – NĂM 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép của ai.

Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn là trung thực. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tạp chí và các trang web theo danh mục tài liệu của luận văn. Tác giả luận văn Lê Đào Thy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC ÑEÀ MUÏC TRANG MÔÛ ÑAÀU .01 CHÖÔNG 1 : TOÅNG QUAN VEÀ CHO VAY CAÀM COÁ – KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN 1.1 Ruûi ro kinh doanh chöùng khoaùn.1 Ruûi ro laø gì?.2 Ruûi ro ñaàu tö kinh doanh chöùng khoaùn.2 Ruûi ro cho vay caàm coá – kinh doanh chöùng khoaùn .1 Cho vay caàm coá – kinh doanh chöùng khoaùn.2 Ruûi ro cho vay caàm coá – kinh doanh chöùng khoaùn .3 Định lượng rủi ro cho vay cầm cố - kinh doanh chứng khoaùn .1 Định nghĩa về tỷ suất sinh lợi.2 Rủi ro của moät taøi saûn rieâng bieät .3 Rủi ro của một danh muïc ñaàu tö .16 CHÖÔNG 2 : THÖÏC TRAÏNG RUÛI RO CHO VAY CAÀM COÁ – KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI EXIMBANK SÀI GÒN.1 Khaùi quaùt tình hình cho vay caàm coá, kinh doanh chöùng khoaùn taïi caùc ngaân haøng ở VIEÄT NAM.1 Thôøi gian tröôùc 30/06/2007.2 Thôøi gian töø 30/06/2007 ñeán 01/02/2008.21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Thôøi gian töø 01/02/2008 ñeán nay.4 Aûnh höôûng vaø phaûn ứng cuûa thò tröôøng töø vieäc thaét chaët cho vay cuûa ngaân haøng Nhaø nöôùc .2 Tình hình cho vay caàm coá – kinh doanh chöùng khoaùn taïi ngaân haøng TMCP Xuaát Nhaäp khaåu VIEÄT NAM (EXIMBANK) .1 Quy ñònh chung veà cho vay caàm coá, kinh doanh chöùng khoaùn taïi Eximbank .2 Quy trình cho vay caàm coá baèng chöùng khoaùn taïi Eximbank.3 Quy trình giaûi chaáp chöùng khoaùn caàm coá taïi Eximbank .4 Keát quaû cho vay kinh doanh chöùng khoaùn cuûa Eximbank .3 Ruûi ro trong cho vay caàm coá – kinh doanh chöùng khoaùn taïi Eximbank.1 Ruûi ro khi giá trị chứng khoán cầm cố sụt giảm.2 Ruûi ro khi khoâng theå quaûn lyù chöùng khoaùn caàm coá coù nguoàn goác hình thaønh töø voán vay .3 Ruûi ro töø quaù trình thaåm ñònh tín duïng .4 Ruûi ro do nhaø ñaàu tö ruùt khoûi thò tröôøng .40 CHÖÔNG 3 : GIẢI PHÁP HAÏN CHEÁ RUÛI RO CHO VAY CAÀM COÁ – KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI EXIMBANK SÀI GÒN 3.1 Moät soá kieán nghò ñoái vôùi caáp quaûn lyù thò tröôøng chöùng khoaùn .1 Nhaø nöôùc khoâng duøng caùc coâng cuï ñieàu tieát can thieäp quaù saâu vaøo thò tröôøng chöùng khoaùn laøm maát ñi tính haáp daãn cuûa thò tröôøng .2 Khoâng aán ñònh moät tyû leä chung veà cho vay kinh doanh chöùng khoaùn .46 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Taêng cöôøng coâng taùc kieåm tra kieåm soát .4 Quản lý tình hình cho vay đầu tư chứng khoán tại các ngân hàng .5 Yêu cầu các tổ chức niêm yết và CTCK công bố thông tin đầy đủ, minh bạch và kịp thời .2 Giaûi phaùp taïi ngaân haøng TMCP Xuaát Nhaäp khaåu Vieät Nam.1 Hạn chế rủi ro khi giá chứng khoán sụt giảm.2 Hạn chế rủi ro do quá trình thNm định.3 Giaûi phaùp töø phía nhaø ñaàu tö .61 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO .76 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC HÌNH, BAÛNG Hình 1.1 : Chæ soá VNINDEX töø ngaøy 10/09/2008 ñeán ngaøy 25/09/2008.1: Chæ soá VNINDEX töø ngaøy 01/07/2007 ñeán ngaøy 15/09/2007 .2: Quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ cho vay.3: Quy trình thu nợ.1 : Quaù trình xöû lyù hoà sô cho vay taïi Eximbank vaø CTCK .2 : Quaù trình thu nôï vaø giaûi chaáp chöùng khoaùn caàm coá taïi Eximbank vaø CTCK.1 : Öôùc tính haïn möùc cho vay chöùng khoaùn .2 : Tình hình dư nợ vay của Eximbank 2006 -2007 -2008 -2009 .3 : Dö nôï cho vay kinh doanh chứng khoán tại Eximbank Sài Gòn.37 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU, CHÖÕ VIEÁT TAÉT CP : Coå phieáu NH : Ngaân haøng TMCP : Thöông maïi coå phaàn UBND : Ủy ban Nhaân daân NHNN : Ngaân haøng Nhaø nöôùc TTCK : Thò tröôøng chöùng khoaùn TTGDCK : Trung taâm giao dòch chöùng khoaùn UBCKNN : Ủy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc NHTM : Ngaân haøng thöông maïi NHTMQD : Ngaân haøng thöông maïi quoác doanh VCB : Ngaân haøng Ngoaïi thöông BIDV : Ngaân haøng Ñaàu tö vaø phaùt trieån Vieät Nam ACB : Ngaân haøng AÙ Chaâu TCTD : Toå chöùc tín duïng OTC : Over the Counter _ Giao dòch khoâng qua saøn GDP : Gross Domestic Product _ toång saûn phaåm quoác noäi HOSE : Sôû giao dòch chöùng khoaùn TP.HCM HASTC : Trung taâm giao dòch chöùng khoaùn Haø Noäi WTO : World Trade Organization _Toå chöùc thöông maïi theá giôùi IPO : Initial Public Offering _ Phaùt haønh laàn ñaàu ra coâng chuùng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] SCIC : Toång coâng ty quaûn lí voán Nhaø nöôùc CIC : Trung taâm thoâng tin tín duïng Ngaân haøng Nhaø nöôùc CCA : Taøi khoaûn noäi boä TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 MÔÛ ÑAÀU ---oOo--- 1. SÖÏ CAÀN THIEÁT CUÛA ÑEÀ TAØI Thò tröôøng chöùng khoaùn laø moät boä phaän caáu thaønh cuûa thò tröôøng taøi chính quoác gia, laø keânh huy ñoäng voán quan troïng ñoái vôùi neàn kinh teá.

Khi neàn kinh teá phaùt trieån, seõ xuaát hieän moái quan heä chaët cheõ (lieân thoâng) giöõa caùc thò tröôøng. ÔÛ Vieät Nam, nhieàu ngöôøi ñaõ xem ñaàu tö vaøo chöùng khoán laø moät phöông caùch deã daøng ñeå tìm kieám lôïi nhuaän vaø vì vaäy hoï caàn voán ñeå mua coå phieáu. Töø nhu caàu treân, cho vay caàm coá –kinh doanh chöùng khoán laø moät loại hình tín duïng nhieàu tieàm naêng môùi ñöôïc khai thaùc ôû Vieät Nam neân coøn nhieàu cô hoäi cho ngaân haøng. Theo moät quy luaät taát yeáu, khi phaùt trieån neàn kinh teá theo xu höôùng hoäi nhaäp quoác teá, giöõa caùc thò tröôøng : thò tröôøng tín duïng ngaân haøng, thò tröôøng baát ñoäng saûn, thò tröôøng chöùng khoaùn, thò tröôøng haøng hoùa.

seõ coù moái quan heä chaët cheõ vaø lieân thoâng vôùi nhau, do ñoù neáu khoâng caån troïng vaø coù caùc bieän phaùp haïn cheá seõ daãn ñeán nguy cô ruûi ro cho caû heä thoáng ngaân haøng laãn thò tröôøng chöùng khoùan. Cho vay voán ñeå kinh doanh chöùng khoaùn khoâng phaûi laø nhieäm vuï, laø chöùc naêng cuûa ngaân haøng thöông maïi, song ñaây laø moät nghieäp vuï caàn coù caùc bieän phaùp quaûn trò ruûi ro, aùp duïng cô cheá baûo ñaûm tieàn vay phuø hôïp. Ñeà taøi “PHOØNG CHOÁNG RUÛI RO TRONG CHO VAY KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI EXIMBANK SÀI GÒN” phaûn aùnh toùm taét tình hình cho vay, nhöõng ruûi ro ñaõ, ñang vaø coù theå xaûy ra veà phía ngöôøi cho vay _ngaân haøng ñoái vôùi loaïi hình cho vay naøy. Khoâng chæ rieâng Eximbank, phaùt hieän, ñaùnh giaù, caûnh baùo vaø phoøng choáng ruûi ro kòp thôøi laø vaán ñeà maø taát caû caùc ngaân haøng ñeàu quan taâm bôûi yù nghóa quan troïng cuûa noù trong vieäc duy trì moät neàn taøi chính tieàn teä oån ñònh.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU Muïc tieâu nghieân cöùu cuûa luaän vaên : - Định tính ruûi ro trong loaïi hình cho vay caàm coá chöùng khoùan nhaèm muïc ñích ñaàu tö kinh doanh chöùng khoaùn. - Đưa ra được các giải pháp giảm thiểu rủi ro cho vay cầm cố chứng khoán. PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU CUÛA ÑEÀ TAØI - Hoạt động cho vay đối với nhà đầu tư nhằm mục đích kinh doanh chứng khoán tại Eximbank Sài Gòn từ năm 2007 đến nay.

PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU - Phöông phaùp thoáng keâ nhaèm taäp hôïp caùc soá lieäu thứ cấp vaø ñaùnh giaù thöïc traïng. - Phöông phaùp moâ taû nhaèm ñöa ra nhöõng phaûn aùnh toång quan veà caùc chính saùch, quyeát ñònh lieân quan ñeán cho vay ñaàu tö chöùng khoaùn vaø thöïc traïng cuûa loaïi hình cho vay naøy. KEÁT CAÁU CUÛA ÑEÀ TAØI Ngoaøi phaàn môû ñaàu vaø keát luaän, boá cuïc cuûa ñeà taøi goàm 03 chöông : Chöông 1 : TOÅNG QUAN VEÀ CHO VAY CAÀM COÁ - KINH DOANH CHÖÙNG KHOÁN. Chöông 2 : THÖÏC TRAÏNG VAØ RUÛI RO CHO VAY CAÀM COÁ - KINH DOANH CHÖÙNG KHOÁN TAÏI EXIMBANK SÀI GÒN.

Chöông 3 : GIAÛI PHAÙP NHAÈM HAÏN CHEÁ RUÛI RO CHO VAY CAÀM COÁ - KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN TAÏI EXIMBANK SÀI GÒN. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 CHÖÔNG I : TOÅNG QUAN VEÀ CHO VAY CAÀM COÁ - KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN 1.1 RUÛI RO KINH DOANH CHÖÙNG KHOAÙN 1.1 Ruûi ro laø gì ? Rủi ro là những nguy cơ có thể xảy ra, tác động đến tỷ suất lợi nhuận. Ruûi ro laø nhöõng yeáu toá khoâng chaéc chaén xuất hiện trong hoạt động maø chuùng ta thöïc hieän, coù theå ñem ñeán moät keát quaû khoâng mong ñôïi, hay theo moät caùch hieåu khaùc, ruûi ro laø söï keát hôïp giöõa möùc ñoä nguy hieåm vaø taàn suaát xaûy ra. Độ lớn của rủi ro thể hiện ở biên độ dao động tỷ suất lợi nhuận.

Nói theo cách khác, độ lớn của rủi ro được xác định như sau: Ñoä lôùn cuûa ruûi ro = Möùc ñoä nguy hieåm x Taàn suaát coù theå xaûy ra Haàu heát nhöõng ñieàu chuùng ta laøm ñeàu chöùa ñöïng ruûi ro vaø hoaït ñoäng ñaàu tö cuõng khoâng theå traùnh khoûi.2 Ruûi ro ñaàu tö kinh doanh chöùng khoaùn.1 Ñònh nghóa Ruûi ro trong kinh doanh chöùng khoaùn theå hieän ôû söï dao ñoäng cuûa lôïi nhuaän mong ñôïi. Do ñoù, nhaø ñaàu tö phaûi quaûn lyù ñöôïc möùc ruûi ro naøy neáu muoán ñaït ñöôïc tyû leä lôïi nhuaän cao trong ñaàu tö chöùng khoaùn.2 Caùc loaïi ruûi ro trong ñaàu tö kinh doanh chöùng khoaùn a. Ruûi ro mang tính heä thoáng Ruûi ro heä thoáng laø ruûi ro taùc ñoäng ñeán toaøn boä hoaëc haàu heát caùc chöùng khoaùn. Söï khoâng oån ñònh cuûa moâi tröôøng kinh teá noùi chung nhö : söï suït giaûm GDP, bieán TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 ñoäng laõi suaát, toác ñoä laïm phaùt thay ñoåi… ñeàu coù theå daãn ñeán ruûi ro heä thoáng, nhöõng bieán ñoåi naøy taùc ñoäng ñeán söï dao ñoäng giaù cuûa caùc chöùng khoaùn treân thò tröôøng.

Ruûi ro heä thoáng bao goàm nhöõng yeáu toá ruûi ro sau: - Ruûi ro thò tröôøng : ruûi ro thò tröôøng xuaát hieän do phaûn öùng cuûa nhaø ñaàu tö ñoái vôùi caùc bieåu hieän treân thò tröôøng.