Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến phong cách và phong cách làm việc Hồ Chí Minh Cuốn Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh [70] của Đặng Xuân Kỳ (chủ biên), tác giả luận giải những vấn đề cơ bản, cốt lõi của phong cách Hồ Chí Minh: “Phong cách Hồ Chí Minh là sự tổng hợp của: Phong cách tư duy, phong cách làm việc, phong cách diễn đạt, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt. Năm mặt chủ yếu này tạo thành hệ thống phong cách Hồ Chí Minh” [70, tr.
Ở Hồ Chí Minh có sự liên hệ giữa tư tưởng với hành động, lời nói với việc làm, là phong cách điển hình, mẫu mực của người cách mạng, có ý nghĩa giáo dục rất sâu sắc đối với các thế hệ cán bộ cách mạng, tác giả khẳng định “Người đã có một phong cách mẫu mực để tiến hành công tác và thực hiện sự lãnh đạo của Đảng, giải quyết đúng đắn và thoả đáng các mối quan hệ; PCLV Hồ Chí Minh không chỉ tác động đến nhận thức mà còn cảm hoá cả trái tim con người. Qua PCLV của Hồ Chí Minh, mọi người đến với Đảng, tiếp nhận sự lãnh đạo của Đảng không phải chỉ bằng lý trí, mà còn bằng tình cảm sâu sắc của chính mình” [70, tr. Đây là công trình nghiên cứu công phu về hệ thống phong cách Hồ Chí Minh, trong đó có nội dung PCLV Hồ Chí Minh, là nguồn tài liệu để tác giả tham khảo, kế thừa khi nghiên cứu viết luận án. Cuốn Hồ Chí Minh với cách mạng Việt Nam - Cuộc đời, sự nghiệp và đạo đức do Đinh Xuân Lý - Trần Minh Trưởng (đồng chủ biên) [79], nghiên cứu các nội dung PCLV của Hồ Chí Minh và khẳng định phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương của Người có ý nghĩa rất quan trọng trong tình hình thực tiễn bởi liên quan trực tiếp đến nhân dân và đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt.
Vì vậy, chúng ta phải tiếp tục nhận thức, đào sâu nghiên cứu, đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư luan an 7 tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để kiên định, kế thừa, phát triển và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa Mác - Lênin trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Cuốn Hồ Chí Minh - Chân dung một tâm hồn và trí tuệ vĩ đại [58] của Trần Văn Giàu khắc hoạ Chủ tịch Hồ Chí Minh một cách tinh tế, đó là chân dung của một tâm hồn vĩ đại, một nhân cách giản dị, lão thực. Phong cách Hồ Chí Minh được nghiên cứu ở khía cạnh đặc trưng là sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, giữa lời nói đi đôi với việc làm, tác giả viết: “Phong cách Hồ Chí Minh là sự nhất quán trong suy nghĩ và việc làm, giữa những cái khác nhau, giữa những cái thường bị xem là trái nhau” [58, tr. Bên cạnh đó, tác giả dẫn lời của báo Ảnh diện Ấn Độ nhận xét về phong cách của Hồ Chí Minh: “Cụ Hồ đã kết hợp nhuần nhuyễn sự tao nhã cao quý với tác phong gẫn gũi rất dân chủ, giữa tự do không nghi thức với sự nghiêm chỉnh thận trọng” [58, tr.
Trong cuốn sách Thế giới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh sống mãi [57] của Đại tướng Võ Nguyên Giáp nêu: “Tác phong lãnh đạo của Bác tập thể và dân chủ. Bác luôn lắng nghe nguyện vọng của quần chúng, ý kiến của cán bộ; Bác muốn đổi mới phong cách lãnh đạo của Đảng, đổi mới cách suy nghĩ, cách làm việc của đảng viên, đổi mới nếp sống trong xã hội” [57, tr. Tác giả nghiên cứu phong cách của Hồ Chí Minh thông qua thực tiễn cuộc đời hoạt động cách mạng sôi nổi của Người, phản ánh ở một số khía cạnh của tác phong lãnh đạo, phong cách diễn đạt như: lý luận gắn với thực tiễn, lời nói đi đôi với việc làm. Tài liệu Những nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh [5] do Ban Tuyên giáo Trung ương soạn thảo trình bày mối quan hệ thống nhất, biện chứng giữa tư tưởng, đạo đức, phong cách tạo nên nhân cách vĩ đại Hồ Chí Minh, khái quát đặc điểm và nội dung cơ bản của phong cách Hồ Chí Minh, “được thể hiện trong mọi lĩnh vực sống và hoạt động của Người, tạo thành một chỉnh thể nhất quán, có giá trị khoa học, đạo đức và thẩm mỹ.
Phong cách Hồ Chí Minh gồm những điểm nổi bật: phong cách tư duy, PCLV, phong cách diễn đạt, phong cách ứng xử và phong cách sống” [5, tr. Phong cách Hồ Chí Minh là luan an 8 những giá trị cơ bản trong tư tưởng, đạo đức của Người, được thể hiện trong công việc, sinh hoạt, ứng xử. Phong cách Hồ Chí Minh phong cách của một vĩ nhân, một chiến sĩ cộng sản, một nhà văn hóa lớn. Tài liệu học tập Chuyên đề Chỉ thị số 05-CT/TW năm 2018 về Xây dựng phong cách, tác phong công tác của người đứng đầu, của cán bộ, đảng viên trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh [6] của Ban Tuyên giáo Trung ương nêu những vấn đề cơ bản xây dựng PCLV của cán bộ, đảng viên theo phong cách Hồ Chí Minh, gồm các nội dung: Phong cách dân chủ - quần chúng, phong cách khoa học và phong cách nêu gương, trong đó, phong cách dân chủ được coi là “phong cách hàng đầu mà người cán bộ cần phải có” [6, tr.
Đối với người đứng đầu, người lãnh đạo, xây dựng PCLV lại có những yêu cầu thể hiện vai trò, trách nhiệm cao hơn, gồm: phong cách dân chủ - quyết đoán, sâu sát, khéo dùng người, phong cách cách mạng, khoa học và năng động sáng tạo. Phong cách, tác phong công tác của Hồ Chí Minh là hình mẫu giá trị để cán bộ, đảng viên và nhân dân hoàn thiện phong cách của bản thân, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân đang tiến hành triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương số 04-NQ/TW về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ” gắn với việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Tác giả Bùi Đình Phong trong cuốn sách Hồ Chí Minh, đạo đức là cái gốc của người cách mạng [102] xác định: “Phong cách Hồ Chí Minh là cả một hệ thống bao gồm phong cách tư duy, PCLV, phong cách diễn đạt, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt” [102, tr.178], phong cách là một bộ phận của văn hoá, nhân cách, đạo đức, nhân văn Hồ Chí Minh. Về vấn đề xây dựng PCLV Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên, tác giả phân tích trên hai nội dung chính là: phong cách quần chúng và phong cách tập thể - dân chủ.
Giá trị của phong cách Hồ Chí Minh được khẳng định: “Là tài sản tinh thần vô cùng to lớn của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi là luan an 9 nguồn sáng, nguồn động viên to lớn đối với mỗi con người Việt Nam trong tình hình hiện nay” [102, tr. Học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng ở nước ta hiện nay, giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên tự tu dưỡng, rèn luyện về phẩm chất chính trị, đạo đức và phong cách. Việc học tập và nghiên cứu phong cách Hồ Chí Minh có sự chuyển biến sâu sắc hơn từ khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Có thể kể đến các cuốn sách như: Học tập phong cách Hồ Chí Minh [80] của Lưu Trần Luân, Trần Minh Trưởng và Văn Thanh Mai; Học tấm gương làm việc và học tập suốt đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh [125] của tác giả Lê Văn Yên; Học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh [2] của Vũ Ngọc Am.
PCLV Hồ Chí Minh đều được các tác giả khái quát trên các phương diện của PCLV quần chúng, PCLV tập thể - dân chủ, PCLV khoa học và PCLV nêu gương. Trong đó, nghiên cứu PCLV quần chúng của Hồ Chí Minh, tác giả cuốn Học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng đây là điểm nổi bật nhất trong hệ thống phong cách Hồ Chí Minh và được thể hiện bằng những hành động cụ thể: “sự sâu sát quần chúng, tin yêu và tôn trọng con người, chú ý lắng nghe ý kiến và giải quyết các kiến nghị chính đáng của quần chúng, sẵn sàng tiếp thu phê bình của quần chúng, giáo dục, lãnh đạo quần chúng, học hỏi, tự mình mẫu mực để xứng đáng với sự tin cậy của nhân dân [2, tr. Các tác giả có chung nhận định giá trị to lớn của phong cách Hồ Chí Minh và cần thiết với những người cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo: “tiêu biểu cho phong cách của những người cách mạng, những con người cộng sản. Phong cách Hồ Chí Minh không phải ở tầm cao không thể vươn tới mà luôn ở phía trước chúng ta” [80, tr.
Công trình Hồ Chí Minh - Đồng hành cùng dân tộc [115], của Mạch Quang Thắng, nghiên cứu phong cách Hồ Chí Minh, tác giả nêu: “Phong cách Hồ Chí Minh là những đặc điểm riêng có, cái độc đáo, có tính hệ thống, trở thành nền nếp ổn định phản ánh toàn bộ cuộc sống của Hồ Chí Minh” [115, tr. Về hệ thống luan an 10 phong cách Hồ Chí Minh, quan điểm của tác giả có sự đồng nhất với nghiên cứu của các nhà khoa học khác khi khẳng định hệ thống phong cách Hồ Chí Minh bao gồm năm nội dung: “Phong cách tư duy độc lập tự chủ, sáng tạo; PCLV; phong cách diễn đạt; phong cách ứng xử và phong cách sinh hoạt” [115, tr. Bàn đến PCLV Hồ Chí Minh, tác giả đánh giá Hồ Chí Minh là một người có sức làm việc phi thường, tận tâm, tận lực trong sự nghiệp cách mạng, nội dung của PCLV Hồ Chí Minh được thể hiện trên các phương diện: phong cách gần dân, hiểu dân, vì dân; PCLV dân chủ; PCLV khoa học và phong cách nêu gương sáng. Cuốn Hồ Chí Minh sự hình thành một nhân cách lớn [10] do Trần Thái Bình (chủ biên).