Chương 1: Những vẫn đề cơ bản về phổ biến, giáo dục pháp luật. Chương 2: Thực trạng phô biến, giáo dục pháp luật tại phường Phương Lâm, thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Chương 3: Quan điềm và giải pháp đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn phường Phương Lâm, thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Chuong 1 NHUNG VAN DE CO BAN VE PHO BIEN, GIAO DUC PHAP LUAT 1.
Khái niệm, đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật 1. Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật Quá trình nhận thức của con người không tách rời những điều kiện tồn tại của xã hội, phụ thuộc vào các điều kiện phát triển của xã hội và ảnh hưởng đến chất lượng phô biến, giáo dục pháp luật cũng như chất lượng giáo dục. pPhô biến, giáo dục pháp luật là một quá trình phức tạp, đòi hỏi phải có sự tiếp cận một cách thống nhất, toàn diện và hiệu quả. Nhìn một cách tông thể, phô biến, giáo dục pháp luật là một từ ghép từ hai từ “phô biến” và “giáo dục” pháp luật [9, tr.
Theo tir dién Tiéng Viét (VXB Đà Nẵng năm 1997) hay Từ và ngữ Hán Việt (NXB Từ điển Bách Khoa - 2002): Phổ biến là làm cho đông đảo mọi người biết đến một vấn đề, một tri thức băng cách truyền đạt trực tiếp hay thông quan hình thức nào đó" hoặc làm cho mọi người đề biết đến. Phổ biến pháp luật có đối tượng tác động rộng rãi, mang ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc, bởi trong lịch sử đã có lúc pháp luật được ban hành nhưng không được phô biến công khai mà chỉ được coi là một công cụ để nhà nước dùng để trị dân. Bên cạnh đó phô biến pháp luật còn mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho các đối tượng cụ thể. Ở những mức độ khác nhau, phổ biến pháp luật còn nhằm làm cho các đối tượng cụ thê hiểu thấu suốt các quy định của pháp luật đề thực hiện pháp luật trên thực tế.
Phổ biến pháp luật thường được thực hiện thông qua các hội nghị, các cuộc tập huấn. Giáo dục theo nghĩa chung là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ năng, và thói quen của một nhóm người được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu, là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sông xã hội". Giáo dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng mọi cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị.) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiệm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng. So với phổ biến thì giáo dục cũng nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm song nội dung rộng hơn, phương thức tiến hành chặt chẽ hơn, đối tượng xác định hơn, mục đích lớn hơn.
Xét dưới góc độ nhất định thì phô biến chính là các phương thức giáo dục cụ thể. Trong các tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta hiện nay, các tác giả đã khá thống nhất với khái niệm giáo dục pháp luật: Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tô chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành. Hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu khác dưới dạng các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, các đề tài nghiên cứu khoa học về chủ đề phổ biến, giáo dục pháp luật, qua đó làm phong phú thêm khái niệm về phô biến, giáo dục pháp luật. Có nhiều cách hiểu về phổ biến, giáo dục pháp luật khác nhau: - Theo các chuyên gia trong Dự án VIE/98/001 của Bộ Tư pháp có thê hiểu phạm trù khái niệm này theo 02 nghĩa: Nghĩa hẹp, phố biễn, giáo dục pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho con người, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của họ.
Nghĩa rộng, phô biên, giáo dục pháp luật bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho công tác phô biến, giáo dục pháp luật, định hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, lập chương trình kế hoạch phô biến, giáo dục pháp luật, áp dụng các hình thức phô biến, giáo dục pháp luật, triển khai các chương trình kế hoạch phô biến, giáo dục pháp luật, kiểm tra đôn đốc, sơ kết, tổng kết công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, rút kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lý luận.về phổ biến, giáo dục pháp luật. - Cục Công tác phía Nam - Bộ Tư pháp đưa ra khái niệm phô biến, giáo dục pháp luật có 02 cách hiểu như sau: Nghĩa hẹp: Phô biến, giáo dục pháp luật là giới thiệu tinh thần văn bản pháp luật cho người có nhu cầu; theo đó phổ biến, giáo dục pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng. Nghĩa rộng: Phô biến, giáo dục pháp luật là một khâu của hoạt động tô chức thực hiện pháp luật, là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ định thông qua các hình thức giáo dục, thuyết phục, nêu gương. nhằm mục đích hình thành ở đối tượng tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi xử sự phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành với các hình thức, phương tiện, phương pháp đặc thù [14, tr.
Phổ biến, giáo dục pháp luật là quá trình hoạt động thường xuyên, liên tục và lâu dài của chủ thể tuyên truyền lên đối tượng, là cầu nối để chuyền tải pháp luật vào cuộc sông. Trong công tác quản lý nhà nước, phô biến, giáo dục pháp luật được hiểu theo nghĩa rộng và được xác định là một công việc trọng tâm và thường xuyên của các cơ quan nhà nước, các cấp, các ngành. - Tại Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phô biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân (Chỉ thị số 32- CT/TW) đã đưa ra khái niệm: “Phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng” |5, tr. Giáo dục pháp luật là một phạm trù có nội hàm rộng lớn, bao gồm cả tuyên truyền PBGDPL.
Tính bao quát của giáo dục pháp luật thể hiện ở chỗ, giáo dục pháp luật vừa có tính định hướng rõ ràng, vừa có tính hệ thống bảo đảm đối tượng giáo dục được nâng cao về kiến thức, tình cảm, thái độ tôn trọng pháp luật, niềm tin và kỹ năng thực hành pháp luật và thái độ tôn trọng pháp luật. Khái niệm “phổ biến, giáo dục pháp luật” chính thức được sử dụng trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Quốc hội khóa III thông qua tại kỳ họp thứ 3 ngày 20/6/2012. - Theo nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật của Luật phô biến, giáo dục pháp luật năm 2012, thì phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động truyền đạt thông tin, nội dung pháp luật, bao gồm: 1) Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là các quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình, bình đăng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành; ii) Các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế; iii)Y thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; 8Øương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật [25, tr. Tóm lại, Phổ biến, giáo dục pháp luật hiểu theo nghĩa rộng là: Một lĩnh vực hoạt động, bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho việc thực hiện phô biến, giáo dục pháp luật (xây dựng chương trình, kế hoạch phô biến, giáo dục pháp luật; triển khai chương trình, kế hoạch phô biến, giáo dục pháp luật thông qua việc áp dụng các hình thức, biện pháp phổ biến, giáo dục pháp luật; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật).
Hiểu theo nghĩa hẹp là: truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật giúp cho đối tượng tác động hiểu và hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm, hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành, góp phần đưa pháp luật thực thi vào cuộc sống [9, tr. Đặc điểm của phổ biến, giáo dục pháp luật 1. Phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng Về vân đề này, Lên-nin đã nhân mạnh: “Luật là biện pháp chính trị, là chính trị”. Đường lối chính trị của Đảng ta, chỗ dựa của công cuộc đổi mới mọi mặt về chính trị, kinh tế, xã hội đã đi vào tất cả các mặt của hoạt động lập pháp, chỉ đạo nội dung của pháp luật.
Theo cách đó, ý thức pháp luật là một bộ phận của ý thức chính trị. Vì vậy, khi thực hiện phố biến, giáo dục pháp luật sẽ tạo ra khả năng cho việc giáo dục chính trị, hình thành ở đối tượng giáo dục những hiểu biết nhất định về chính trị. Ngược lại, giáo dục chính trị có những sự đan xen nhất định trong nội dung của mình những tư tưởng pháp lý. Phổ biến, giáo dục pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ với công tác xây dựng, thực hiện pháp luật Sự khăng định vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội gắn liền với quá trình không ngừng nâng cao ý thức và tính tích cực tham gia của mọi tầng lớp nhân dân trong việc bảo vệ pháp luật.