Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong điều kiện kinh tế thị trường và tiến trình toàn cầu hóa, sự cạnh tranh giữa các tổ chức kinh tế diễn ra với mức độ ngày càng khốc liệt. Quá trình hội nhập quốc tế đòi hỏi các doanh nghiệp không chỉ hoàn thiện về thể chế quản lý, năng lực tài chính và đổi mới công nghệ, mà còn phải thay đổi nhận thức, quan điểm và phong cách điều hành. Dưới góc độ quản trị học, văn hóa doanh nghiệp được nhìn nhận như một nguồn lực vô hình, một tài sản đặc trưng tạo nên sự khác biệt và bảo đảm sự tồn tại, phát triển bền vững của tổ chức. Tại Việt Nam, phần lớn các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, nguồn vốn hạn chế, cơ sở kỹ thuật chưa đồng bộ và nhận thức về vai trò của văn hóa doanh nghiệp còn nhiều khoảng trống.
Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường là đơn vị chuyên sản xuất các loại bao bì và các sản phẩm phụ trợ liên quan. Doanh nghiệp được thành lập từ tháng 4 năm 2009 tại tỉnh Bình Dương trên cơ sở tiền thân là một xưởng sản xuất hoạt động từ năm 2005. Sau hơn ba năm đi vào vận hành theo mô hình doanh nghiệp, ban lãnh đạo công ty đã bước đầu quan tâm đến công tác kiến tạo bản sắc văn hóa nhằm định vị uy tín thương hiệu đối với đối tác và khách hàng. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế, thiếu tính đồng bộ và chưa được định hình theo một quy trình quản trị chuyên nghiệp. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài khóa luận "Phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường" được thực hiện.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là hệ thống hóa lý luận cơ bản về văn hóa doanh nghiệp, phân tích thực trạng triển khai tại công ty Minh Tường, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm phát triển văn hóa doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo. Để thực hiện mục tiêu này, tác giả xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa lý luận về phát triển văn hóa doanh nghiệp.
- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường.
- Đề xuất giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn cụ thể như sau:
- Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận về văn hóa, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp; thực trạng hoạt động xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp cùng các biện pháp hoàn thiện tại đơn vị khảo sát.
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu được tiến hành tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường (địa chỉ trụ sở chính và văn phòng giao dịch tại Lô K3, đường N2&D3, Khu công nghiệp Nam Tân Uyên, xã Khánh Bình, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương).
- Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh và các biểu hiện văn hóa doanh nghiệp được thu thập, phân tích trong giai đoạn ba năm từ năm 2010 đến năm 2012.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận tiếp cận khái niệm văn hóa và văn hóa doanh nghiệp thông qua việc tổng thuật quan điểm của nhiều học giả và tổ chức trong nước, quốc tế:
- Về khái niệm văn hóa: Tác giả trích dẫn định nghĩa của cựu Tổng thư ký UNESCO Federico Mayor (văn hóa phản ánh tổng thể đời sống cá nhân và cộng đồng qua các thời kỳ lịch sử, tạo thành hệ giá trị và bản sắc dân tộc); nhận định của nhà văn Pháp Edouard Herriot; quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh (văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do loài người sáng tạo ra trong quan hệ với tự nhiên và xã hội); và định nghĩa của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Thêm (văn hóa là hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần sáng tạo trong tương tác với môi trường).
- Về khái niệm văn hóa doanh nghiệp: Nghiên cứu trích dẫn quan điểm của George De Sainte Marie (tổng hợp giá trị, biểu tượng, huyền thoại, nghi thức, điều cấm kỵ và triết lý đạo đức nền tảng); Tổ chức Lao động Quốc tế ILO (sự pha trộn đặc thù các giá trị, tiêu chuẩn, thói quen và nghi lễ); chuyên gia Edgar Schein (tổng hợp quan niệm chung hình thành từ quá trình giải quyết vấn đề nội bộ và thích ứng với môi trường); cùng quan điểm của hai học giả Rolff Bergman và Ian Stagg thuộc Đại học Monash (hệ thống ý nghĩa biểu đạt chung chi phối hành vi tổ chức).
- Về khái niệm phát triển văn hóa doanh nghiệp: Dựa trên Từ điển tiếng Việt thông dụng và định nghĩa của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, tác giả xác định phát triển văn hóa doanh nghiệp là quá trình chuyển biến theo xu hướng tiến bộ, bao gồm việc giữ gìn, kế thừa các giá trị truyền thống song song với việc kiến tạo các giá trị mới phù hợp với biến đổi môi trường.
Mô hình cấu trúc văn hóa doanh nghiệp được tác giả phân định thành hai nhóm giá trị cốt lõi:
- Các yếu tố hữu hình: Kiến trúc đặc trưng (ngoại thất, bố trí không gian nội thất làm việc); nghi lễ, nghi thức (nghi lễ chuyển giao, củng cố, nhắc nhở, liên kết); biểu trưng/biểu tượng (logo thương hiệu); mẩu chuyện, giai thoại và tấm gương điển hình; ngôn ngữ và khẩu hiệu (slogan); các ấn phẩm điển hình (báo cáo thường niên, tài liệu hướng dẫn, sổ truyền thống).
- Các yếu tố vô hình: Hệ giá trị chuẩn mực đạo đức; thái độ và thói quen tư duy; niềm tin của các thành viên; lý tưởng và sứ mệnh; triết lý kinh doanh cùng cam kết hành động; lịch sử hình thành và truyền thống văn hóa của doanh nghiệp.
Khóa luận cũng làm rõ năm nhóm nhân tố tác động đến sự phát triển văn hóa doanh nghiệp, gồm: nền văn hóa dân tộc (chủ nghĩa cá nhân đối lập chủ nghĩa tập thể, khoảng cách phân cấp quyền lực, quan niệm giới tính nam quyền và nữ quyền); vai trò và phong cách của người lãnh đạo; đặc điểm ngành nghề kinh doanh; năng lực học hỏi, tiếp thu giá trị văn hóa từ môi trường bên ngoài; và lịch sử hình thành của tổ chức.
Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm hai nhóm phương pháp thu thập và xử lý thông tin:
- Thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp: Tác giả sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp hành vi, thái độ làm việc tại văn phòng công ty; phương pháp điều tra bằng bảng câu hỏi với cỡ mẫu $n = 50$ phiếu phát ra cho cán bộ nhân viên văn phòng giao dịch nhằm khảo sát nhận thức về các yếu tố văn hóa hữu hình, vô hình và phong cách lãnh đạo; phương pháp phỏng vấn sâu trực tiếp hai nhà quản trị (Giám đốc và Trưởng phòng Kinh doanh, mỗi vị trí trả lời hai câu hỏi chuyên sâu).
- Thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu được trích xuất từ báo cáo tài chính hợp nhất thường niên của công ty giai đoạn 2010 - 2012, các văn bản quy định nội bộ, báo cáo tổng kết của các phòng ban chức năng, tài liệu xuất bản và bài viết chuyên ngành.
- Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng kỹ thuật phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) và phương pháp so sánh số đối tuyệt đối, tương đối qua các năm để lượng hóa biến động của các chỉ tiêu kinh tế và mức độ nhận diện văn hóa tổ chức.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về phát triển văn hóa doanh nghiệp
Chương 1 đóng vai trò xây dựng nền tảng khái niệm và khung lý thuyết cho toàn bộ khóa luận. Tác giả tiến hành hệ thống hóa sự hình thành của khái niệm văn hóa từ các tiếp cận đa chiều, làm rõ tính đặc thù của văn hóa doanh nghiệp như một hệ quy phạm điều chỉnh hành vi của tổ chức. Tác giả chỉ ra rằng phát triển văn hóa doanh nghiệp không phải là việc phủ nhận hoàn toàn quá khứ mà là sự biến đổi biện chứng, kết hợp giữa kế thừa bản sắc truyền thống và tiếp thu các giá trị hiện đại.
Trong phần tổng quan tình hình nghiên cứu, tác giả phân tích và rút ra bài học kinh nghiệm từ ba công trình khóa luận có liên quan trước đó tại trường Đại học Thương Mại:
- Đề tài của tác giả Vũ Thị Ngọc (lớp K41A3) về phát triển các giá trị văn hóa điển hình tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Hưng Phát: Chỉ ra các hạn chế về mức độ đầu tư kinh phí, sự thiếu đồng bộ của cơ sở vật chất và văn hóa ứng xử còn yếu của nhân viên.
- Đề tài của tác giả Phạm Thị Sen (lớp K5HQ1C) tại Công ty Cổ phần Ô tô Hoàng Gia: Phân tích các tồn tại về công tác truyền đạt thông tin nội bộ giữa các bộ phận và tình trạng làm việc cầm chừng của người lao động.
- Đề tài của tác giả Mai Xuân Thảo (lớp K5HQ1C) tại Công ty TNHH Một thành viên Thương mại Hà Tâm: Phản ánh sự thiếu hụt các yếu tố văn hóa hữu hình như đồng phục, thẻ tên, bài hát truyền thống và sự cần thiết phải hoàn thiện chính sách đãi ngộ, khen thưởng.
Từ cơ sở tổng quan này, chương 1 đi sâu phân tích cơ chế tác động của các nhân tố môi trường bên ngoài (đặc biệt là văn hóa dân tộc với các đặc tính trọng tình, coi trọng quan hệ cá nhân, tâm lý an phận, sợ rủi ro) và các nhân tố môi trường bên trong (phong cách lãnh đạo, lịch sử doanh nghiệp, cơ cấu lực lượng lao động) đến cấu trúc văn hóa của một doanh nghiệp.
Chương 2: Phân tích và đánh giá thực trạng phát triển văn hóa tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường
Chương 2 trình bày hồ sơ thực nghiệm toàn diện của đơn vị nghiên cứu, bao gồm quá trình hình thành, tổ chức bộ máy, năng lực tài chính, nguồn nhân lực và thực trạng các biểu hiện văn hóa doanh nghiệp trong ba năm 2010 - 2012.
Về quá trình hình thành và ngành nghề kinh doanh: Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường có tiền thân là xưởng sản xuất thành lập tháng 6/2005. Doanh nghiệp chính thức đăng ký kinh doanh ngày 10/04/2009 theo Giấy chứng nhận số 4900411793 của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương với vốn điều lệ ban đầu 16 tỷ đồng, sau đó nâng lên 21 tỷ đồng (đăng ký thay đổi lần thứ tư ngày 07/08/2012). Tháng 01/2012, công ty đưa vào vận hành thêm xưởng sản xuất tại Khu công nghiệp Nam Tân Uyên. Ngành nghề kinh doanh gồm: sản xuất sản phẩm từ plastic (bao bì PP, PE, nylon); sản xuất bìa nhăn, giấy nhăn, bao bì carton; sản xuất hàng trang trí nội thất bằng gỗ; bán buôn kim loại, quặng kim loại; kinh doanh bất động sản; cán kéo kim loại; bán buôn vải sợi và in ấn bao bì.
Bộ máy quản lý của công ty được tổ chức theo mô hình trực tuyến - chức năng, bao gồm Ban Giám đốc và bốn bộ phận tham mưu: Phòng Kinh doanh, Phòng Tổ chức Hành chính (Hành chính Nhân sự), Phòng Kế hoạch Sản xuất, và Phòng Kế toán Tài chính. Khối văn phòng giao dịch tại trụ sở có 17 nhân sự.
| Chỉ tiêu cơ cấu lao động |
Năm 2010 |
Năm 2011 |
Năm 2012 |
Tỷ lệ năm 2012 (%) |
| Tổng số lao động (người) |
166 |
204 |
227 |
100,0% |
| - Lao động nam |
108 |
140 |
150 |
66,0% |
| - Lao động nữ |
58 |
64 |
77 |
34,0% |
| - Trình độ Sau Đại học |
- |
- |
3 |
1,1% |
| - Trình độ Trung cấp |
- |
- |
50 |
22,0% |
| - Trình độ PTTH (nghề) |
- |
- |
153 |
67,4% |
| - Độ tuổi từ 20 đến 35 |
- |
- |
193 |
85,0% |
| - Độ tuổi trên 35 |
- |
- |
34 |
15,0% |
Về quy mô vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 2010 - 2012: Tổng vốn kinh doanh tăng từ 53.275 triệu đồng (2010) lên 66.111 triệu đồng (2012). Trong cơ cấu nguồn vốn năm 2012, nợ phải trả chiếm 53.416 triệu đồng và vốn chủ sở hữu đạt 12.695 triệu đồng. Doanh thu thuần có sự tăng trưởng từ 28.075 triệu đồng (năm 2010) lên 30.679 triệu đồng (năm 2011) và đạt 33.085 triệu đồng (năm 2012). Tuy nhiên, do mới đi vào hoạt động và chi phí đầu tư nhà xưởng, máy móc lớn nên công ty vẫn chịu lỗ kinh doanh: lỗ sau thuế năm 2010 là -11.808 triệu đồng; năm 2011 là -10.766 triệu đồng; năm 2012 giảm lỗ xuống -6.056 triệu đồng.
| Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: Nghìn đồng) |
Năm 2010 |
Năm 2011 |
Năm 2012 |
So sánh 2012/2011 (Tỷ lệ) |
| Doanh thu thuần |
28.074.628 |
30.678.548 |
33.084.635 |
1,08 |
| Giá vốn hàng bán |
31.526.482 |
33.957.438 |
36.672.648 |
1,08 |
| Chi phí tài chính |
6.976.283 |
6.681.203 |
5.941.923 |
0,89 |
| Chi phí bán hàng |
530.636 |
520.043 |
480.174 |
0,92 |
| Chi phí quản lý doanh nghiệp |
400.484 |
382.945 |
370.874 |
0,97 |
| Lợi nhuận sau thuế |
(11.808.364) |
(10.765.865) |
(6.056.247) |
0,56 |
Phân tích thực trạng các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp tại công ty Minh Tường mang lại những kết quả khảo sát chi tiết ($n = 50$):
- Về yếu tố hữu hình: Văn phòng giao dịch có diện tích 120 mét vuông tại Lô K3 Khu công nghiệp Nam Tân Uyên; công ty duy trì tổ chức lễ kỷ niệm ngày thành lập vào ngày 10/04 hằng năm; tổng kết thi đua khen thưởng cuối năm; tổ chức giải thể thao giao hữu bóng đá, bóng chuyền với các đơn vị tại huyện Tân Uyên; tổ chức du lịch nghỉ mát dịp 30/4 kết hợp dọn rác bãi biển với thông điệp "Vì màu xanh thân yêu"; tham gia thiện nguyện tặng học bổng "Vì thế hệ tương lai", hiến máu nhân đạo. Biểu trưng (logo) thiết kế trên tông màu cam chủ đạo với biểu tượng lượn sóng và dòng chữ "Packaging MT". Khẩu hiệu hành động là "Minh Tường vững mạnh một niềm tin". Kết quả thăm dò nhận thức của 50 nhân viên về yếu tố hữu hình: 72% nhận diện thông qua lễ hội, nghi lễ; 66% qua khẩu hiệu; 62% qua kiến trúc văn phòng; 60% qua trang phục, ấn phẩm; 56% qua logo.
- Về yếu tố vô hình: Sứ mệnh xác định là "Minh Tường thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của bạn hàng bằng các giải pháp bao bì với chất lượng và dịch vụ hoàn hảo"; Tầm nhìn hướng tới trở thành nhà sản xuất và cung cấp bao bì hàng đầu Việt Nam; Triết lý kinh doanh là "Văn hóa doanh nghiệp là niềm tự hào của nhân viên và niềm tin của cộng đồng". Đánh giá phong cách lãnh đạo: 80% nhận định ban lãnh đạo có năng lực và kinh nghiệm; 64% cảm thấy lãnh đạo cởi mở, lắng nghe; tuy nhiên vẫn có 10% ý kiến cho rằng lãnh đạo còn biểu hiện độc đoán, chỉ trích nhân viên và 10% ý kiến cho rằng lãnh đạo thiếu tin tưởng cấp dưới. Về cảm nhận môi trường làm việc: 84% cảm thấy thoải mái nhờ sự hỗ trợ của đồng nghiệp; 10% cảm thấy bị soi xét và 6% chịu áp lực gò bó từ việc giám sát. Kết quả nhận thức về các yếu tố vô hình: 70% nhận thức rõ về tầm nhìn, sứ mệnh; 64% về triết lý kinh doanh; 56% về cam kết hành động; 50% về truyền thống văn hóa; 40% về hệ giá trị - niềm tin; và 36% về lịch sử hình thành.
Tác giả chỉ ra các điểm nghẽn thực tế: Công ty chưa triển khai đồng phục và thẻ đeo cho cán bộ nhân viên; thiếu vắng các câu chuyện truyền thống, bài hát nội bộ và ấn phẩm đặc thù; khi ban lãnh đạo áp dụng quy định mới về việc dọn dẹp vệ sinh bàn làm việc trước khi rời văn phòng đã vấp phải sự phàn nàn và thái độ bất hợp tác từ phía nhân viên; ban giám đốc thừa nhận khâu đôn đốc, kiểm tra thực thi các quy chế văn hóa còn lỏng lẻo và cam kết chấn chỉnh trong nửa cuối năm 2013.
Chương 3: Đề xuất và kiến nghị các giải pháp phát triển văn hóa tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường
Chương 3 xây dựng các định hướng và giải pháp cụ thể trên cơ sở dự báo triển vọng phát triển văn hóa của công ty đến năm 2015. Mục tiêu trọng tâm được xác định thông qua lộ trình thực hiện các nhóm yếu tố:
| Nội dung |
Mục tiêu thực hiện giai đoạn 2013 - 2015 |
| Yếu tố hữu hình |
|
| Kiến trúc văn phòng |
Sửa sang, hoàn thiện văn phòng làm việc và khu vực tiếp khách khang trang, chuyên nghiệp. |
| Nghi lễ, hoạt động tập thể |
Duy trì ngày 10/4 hằng năm làm ngày truyền thống công ty; tổ chức khen thưởng cá nhân, tập thể xuất sắc. |
| Biểu trưng (Logo) |
Nâng cao mức độ tin cậy và hài lòng của khách hàng đối với hình ảnh thương hiệu đạt trên 85%. |
| Khẩu hiệu, trang phục |
Thiết kế mẫu và đặt may đồng phục cho nhân viên các phòng ban, bắt buộc sử dụng khi đến văn phòng. |
| Yếu tố vô hình |
|
| Tầm nhìn, sứ mệnh |
Gắn kết mục tiêu nâng cao chất lượng đời sống người lao động với sự thỏa mãn của khách hàng. |
| Triết lý kinh doanh |
Khẳng định bản sắc riêng biệt, tạo lập niềm tự hào nội bộ và uy tín thương hiệu vững chắc trên thị trường. |
Tác giả đề xuất sáu nhóm giải pháp đồng bộ nhằm phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty Minh Tường:
- Tổ chức các buổi tọa đàm nhằm tuyên truyền nâng cao nhận thức và hiểu biết của tập thể lao động về vai trò của văn hóa doanh nghiệp.
- Chấn chỉnh thái độ và phong cách làm việc của nhân viên, khắc phục tư tưởng làm việc ỷ lại, nâng cao ý thức tuân thủ kỷ luật lao động và các nội quy hành chính.
- Ban lãnh đạo công ty cần đổi mới phương pháp phát triển văn hóa, tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát thường xuyên việc chấp hành quy định, tránh tình trạng ban hành văn bản nhưng buông lỏng thực thi.
- Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ đời sống văn hóa, trang bị thêm các tiện ích tại khu vực tiếp khách như máy pha cà phê, báo và tạp chí chuyên ngành.
- Xây dựng ý thức tập thể, rèn luyện tác phong làm việc nhanh nhẹn, hiện đại, năng động và tăng cường trách nhiệm cá nhân đối với công việc chung.
- Định hướng tiếp thu có chọn lọc các giá trị văn hóa quản trị tiên tiến từ bên ngoài, kết hợp hài hòa nét văn hóa dân tộc truyền thống với yêu cầu hội nhập kinh tế.
Kết quả và đóng góp
Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường:
- Phân tích rõ thực trạng quy mô lao động (227 người vào năm 2012, trong đó lao động trẻ 20 - 35 tuổi chiếm 85% và nam giới chiếm 66%) cùng tình hình tài chính trong ba năm đầu thành lập, ghi nhận mức giảm lỗ từ 11.808 triệu đồng xuống 6.056 triệu đồng đi kèm tốc độ tăng trưởng doanh thu đạt 1,08 lần mỗi năm.
- Đo lường định lượng mức độ nhận diện văn hóa thông qua mẫu điều tra 50 nhân sự văn phòng: làm rõ tỷ lệ nhận diện cao đối với các hoạt động tập thể (72%), sứ mệnh (70%), khẩu hiệu (66%), đồng thời chỉ ra khoảng trống trong việc nhận diện lịch sử hình thành (36%) và hệ giá trị (40%).
- Chỉ ra các tồn tại khách quan và chủ quan trong công tác quản trị: sự thiếu vắng các dấu hiệu nhận diện trực quan (đồng phục, thẻ tên, bài hát), phản ứng tâm lý tiêu cực của nhân viên trước các quy định quản lý bàn làm việc mới, và sự thiếu nhất quán trong công tác giám sát của người đứng đầu doanh nghiệp.
- Xây dựng lộ trình giải pháp chi tiết chia theo từng năm từ 2013 đến 2015, gắn liền sáu nhóm biện pháp can thiệp từ nâng cao nhận thức, chấn chỉnh thái độ làm việc đến đầu tư cơ sở vật chất.
Đóng góp riêng của khóa luận so với các tài liệu nghiên cứu trước nằm ở việc tác giả đã vận dụng lý luận văn hóa tổ chức vào một doanh nghiệp tư nhân sản xuất bao bì có tuổi đời non trẻ (dưới 5 năm hoạt động), quy mô vốn vừa và nhỏ tại địa bàn công nghiệp tỉnh Bình Dương. Khóa luận phản ánh chân thực những xung đột tâm lý nội bộ nảy sinh khi chuyển đổi từ một xưởng sản xuất mang tính gia đình sang mô hình công ty chính quy, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về phản ứng của nhân viên trẻ đối với các chuẩn mực hành chính mới.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận còn một số điểm hạn chế do tác giả tự xác định hoặc phản ánh từ phạm vi thực hiện:
- Khảo sát dữ liệu sơ cấp mới chỉ dừng lại ở phạm vi mẫu 50 cán bộ nhân viên thuộc khối văn phòng giao dịch tại trụ sở, chưa tiến hành điều tra mở rộng đối với lực lượng công nhân trực tiếp sản xuất tại các phân xưởng bao bì (chiếm trên 90% tổng số 227 lao động). Do đó, các kết quả khảo sát chưa bao quát toàn diện tâm tư và mức độ tiếp nhận văn hóa của khối lao động phổ thông.
- Thời gian nghiên cứu giới hạn trong ba năm (2010 - 2012) khi doanh nghiệp mới ở giai đoạn đầu thành lập, các số liệu tài chính liên tục chịu lỗ, các chuẩn mực văn hóa chưa trải qua kiểm chứng qua các chu kỳ kinh doanh dài hạn.
Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên toàn bộ các nhóm lao động tại xưởng sản xuất, áp dụng các mô hình kiểm định tương quan lượng hóa mức độ ảnh hưởng của văn hóa doanh nghiệp đến năng suất lao động và sự gắn bó của nhân viên, đồng thời đánh giá lại kết quả thực hiện lộ trình văn hóa sau mốc thời gian năm 2015.
Giá trị tham khảo
Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:
- Sinh viên chuyên ngành Quản trị doanh nghiệp, Quản trị kinh doanh tại các trường đại học: Tài liệu cung cấp một cấu trúc báo cáo thực tập tổng hợp chuẩn mực, kết hợp chặt chẽ giữa phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh, tài chính doanh nghiệp với chuyên đề quản trị văn hóa tổ chức.
- Các nhà nghiên cứu và người thực hiện khóa luận về đề tài văn hóa doanh nghiệp: Cung cấp khung câu hỏi điều tra mẫu (khảo sát các yếu tố hữu hình, vô hình, đánh giá phong cách lãnh đạo) cùng phương pháp tổng thuật các nghiên cứu đi trước.
- Nhà quản trị tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là các doanh nghiệp khối sản xuất công nghiệp: Tham khảo phương pháp xây dựng hệ thống nhận diện văn hóa sơ khởi, dự liệu trước những rào cản tâm lý của nhân sự khi triển khai các quy chế nội bộ mới và cách thức thiết lập lộ trình phát triển văn hóa phù hợp với nguồn lực tài chính có hạn.
Câu hỏi thường gặp
1. Cơ cấu nhân sự và học vấn của công ty Minh Tường năm 2012 có điểm gì đáng chú ý tác động đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp?
Vào năm 2012, công ty có 227 lao động, trong đó nam giới chiếm 66%, độ tuổi từ 20 đến 35 tuổi chiếm 85%. Về trình độ học vấn, nhân sự có bằng Trung cấp và Phổ thông trung học (học nghề) chiếm tỷ lệ áp đảo 89,4% (153 người tốt nghiệp PTTH/nghề và 50 người có trình độ trung cấp), trong khi trình độ sau đại học chỉ chiếm 1,1% (3 người thuộc Ban Giám đốc). Tỷ lệ lao động trẻ cao mang lại sự năng động nhưng trình độ học vấn phần lớn là lao động kỹ thuật, phổ thông khiến khả năng tiếp cận và nhận thức các giá trị văn hóa tổ chức trừu tượng gặp nhiều khó khăn.
2. Thực trạng tài chính và hiệu quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2010 - 2012 biến động như thế nào?
Doanh thu thuần tăng đều qua các năm: 28.075 triệu đồng (2010), 30.679 triệu đồng (2011) và 33.085 triệu đồng (2012). Tuy nhiên, do đầu tư mở rộng quy mô xưởng thứ hai tại Nam Tân Uyên và chi phí lãi vay lớn, công ty liên tục chịu lỗ sau thuế: lỗ -11.808 triệu đồng (2010), -10.766 triệu đồng (2011) và -6.056 triệu đồng (2012). Mặc dù vẫn chịu lỗ nhưng mức lỗ đã giảm dần 48,7% trong ba năm, phản ánh sự cải thiện trong công tác quản lý chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
3. Khẩu hiệu, biểu trưng và triết lý kinh doanh chính thức của công ty Minh Tường là gì?
Khẩu hiệu (slogan) của công ty là "Minh Tường vững mạnh một niềm tin". Biểu trưng (logo) mang sắc cam chủ đạo, có dòng chữ "Packaging MT" phía dưới và hình lượn sóng phía trên thể hiện sự tin cậy và khát vọng vươn lên. Triết lý kinh doanh được xác lập là: "Văn hóa doanh nghiệp là niềm tự hào của nhân viên và niềm tin của cộng đồng".
4. Khảo sát 50 nhân viên ghi nhận phản ứng như thế nào về phong cách điều hành của ban lãnh đạo công ty?
Kết quả khảo sát cho thấy 80% nhân viên đánh giá ban lãnh đạo là những người có năng lực làm việc và kinh nghiệm; 64% nhận xét lãnh đạo thoải mái, biết lắng nghe và hướng dẫn cấp dưới tận tình. Ngược lại, có 10% ý kiến cho rằng lãnh đạo còn có biểu hiện độc đoán, hay chỉ trích nhân viên khi làm sai và 10% nhận thấy lãnh đạo chưa thực sự tin tưởng, còn đề phòng cấp dưới.
5. Điểm nghẽn lớn nhất trong ý thức tuân thủ quy định văn hóa mới của nhân viên được khóa luận chỉ ra là gì?
Khi công ty đưa vào áp dụng quy định bắt buộc vệ sinh, dọn dẹp bàn làm việc cá nhân trước khi ra về nhằm tạo không gian làm việc chuyên nghiệp, nhiều nhân viên đã phản ứng tiêu cực, thể hiện thái độ phàn nàn trong giờ nghỉ và không tự giác thực hiện. Tình trạng này xuất phát từ thói quen làm việc tự do trước đây và sự thiếu sát sao, lơ là trong khâu kiểm soát thực thi của ban lãnh đạo.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Văn Quyết đã hoàn thành việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển văn hóa doanh nghiệp và phản ánh trung thực bức tranh thực tế tại Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Bao Bì Minh Tường giai đoạn 2010 - 2012. Thông qua các phương pháp điều tra bảng hỏi, quan sát và tổng hợp báo cáo tài chính, nghiên cứu đã lượng hóa được mức độ nhận diện văn hóa của đội ngũ nhân sự, đồng thời nhận diện rõ những điểm nghẽn về tính đồng bộ, tác phong lao động và năng lực kiểm soát của người quản lý. Hệ thống giải pháp và lộ trình mục tiêu giai đoạn 2013 - 2015 được xây dựng bám sát thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp vừa và nhỏ, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác quản trị nhân sự và văn hóa tổ chức trong các doanh nghiệp tương tự.
