Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển văn hóa chất lƣợng trƣờng đại học phù hợp với yêu cầu kiểm định chất lƣợng các cơ sở giáo dục đại học. - Chương 2: Thực trạng phát triển văn hóa chất lƣợng Trƣờng Đại học Nha Trang phù hợp với yêu cầu kiểm định chất lƣợng các cơ sở giáo dục đại học. - Chương 3: Biện pháp phát triển văn hóa chất lƣợng Trƣờng Đại học Nha Trang phù hợp với yêu cầu kiểm định chất lƣợng các cơ sở giáo dục đại học. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CHẤT LƢỢNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC PHÙ HỢP VỚI YÊU CẦU KIỂM ĐỊNH CHẤT LƢỢNG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Hiện nay trên thế giới có rất nhiều những NCKH liên quan đến lĩnh vực giáo dục đã đƣợc công bố, đặc biệt trong đó có thể kể đến những nghiên cứu về xây dựng VHCL ở mỗi cơ sở GDĐH. Những năm đầu của thế kỷ 21, tầm quan trọng của VHCL đã đƣợc các nhà nghiên cứu nổi tiếng trên thế giới nhấn mạnh và đánh giá cao, có thể kể đến nhƣ Guy Bendermacher, Mirjam Oude Egbrink, Inke Wolfhagen & Diana Dolmans đã khẳng định mức độ quan trọng của VHCL trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục, quyết định sự thành công của mỗi cơ sở GDĐH trong bối cảnh ngân sách nhà nƣớc dành cho các hoạt động GDĐH đang giảm sút và số lƣợng SV ngày càng giảm [21]. Jacques Lanarès cho rằng, để trở thành trƣờng có chất lƣợng giáo dục đạt tiêu chuẩn tầm cỡ thế giới thì việc xây dựng VHCL là rất quan trọng, trong đó mỗi cá nhân trong nhà trƣờng tự nhận thấy đƣợc nhiệm vụ của mình và chủ động trong việc thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao một cách tích cực nhất, đó chính là thiết lập VHCL [30].
Trong công trình nghiên cứu “Tìm hiểu văn hóa chất lƣợng trong đảm bảo việc học tập ở các cơ sở giáo dục đại học”, Allan Alberto đã khẳng định rằng VHCL là nền văn hóa trong đó nhấn mạnh sự cải tiến liên tục các quá trình, phát triển môi trƣờng làm việc hƣớng đến thỏa mãn khách hàng nhằm giúp cho tổ chức đạt đƣợc thành công [19]. Amed cho rằng VHCL chính là hệ thống các giá trị của một tổ chức và đƣợc thể hiện qua môi trƣờng, khuyến khích sự hình thành và liên tục phát 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển của chất lƣợng [17]. Lee Harvey và Stensaker còn cho rằng VHCL khuyến khích sự sáng tạo và hành động, tự phản biện, phát triển các sáng kiến cải tiến và thực hiện đúng, VHCL quan tâm đến quan hệ đối tác và hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và làm việc theo nhóm [27]. Năm 2012 tại Malaysia, công trình nghiên cứu “Văn hóa chất lƣợng giáo dục đại học Malaysia và hiệu suất nguồn nhân lực” của Hairuddin M.
Musah đã đƣa ra kết luận rằng khi các trƣờng đại học thiết lập đƣợc môi trƣờng làm việc theo định hƣớng VHCL sẽ thúc đẩy đội ngũ học thuật làm việc trên tinh thần hợp tác và xây dựng, vì sự nghiệp chung của nhà trƣờng, từ đó sẽ hình thành đƣợc nền VHCL trƣờng đại học [20]. Tháng 6 năm 2009, hội nghị thƣờng niên của Hiệp hội Đảm bảo chất lƣợng giáo dục đại học châu Âu (European Association for Quality Assurance in Higher Education - ENQA) với chủ đề: “Đảm bảo chất lượng bên trong - Đối mặt với thách thức chung” với nhiều bài viết, báo cáo, những thảo luận mang tính thiết thực, đáng chú ý trong đó là giáo sƣ Lee Harvey với bài viết An outsider’s view on IQA: quality culture or quality procedures [25] (Cái nhìn của một quan sát viên về Đảm bảo chất lượng bên trong: Văn hóa chất lượng hay quy trình chất lượng). Bài viết đã tập trung vào mối quan hệ giữa VHCL và quy trình chất lƣợng nội bộ nhằm mục đích trả lời hai câu hỏi: làm thế nào để phát triển một nền VHCL, và làm thế nào để việc xây dựng VHCL không phải chỉ là thủ tục. Tóm lại, việc xây dựng và phát triển VHCL ở mỗi cơ sở GDĐH là vấn đề nhận đƣợc rất nhiều sự quan tâm của các tổ chức, cơ sở, nhà nghiên cứu trên toàn thế giới.
Tuy tiếp cận theo nhiều hƣớng khác nhau nhƣng các công trình, bài báo, dự án nghiên cứu đều có chung mục đích phân tích đƣợc tầm quan trọng và đƣa ra các giải pháp xây dựng VHCL dựa vào việc thiết lập các môi trƣờng hỗ trợ phát triển VHCL. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình nghiên cứu trong nước Cho đến nay ở Việt Nam vẫn chƣa có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực văn hóa, nhất là VHCL tại các cơ sở GDĐH. Có thể khẳng định rằng, mỗi Nhà trƣờng khi có đƣợc những giá trị văn hóa phù hợp sẽ chính là kim chỉ nam cho ban lãnh đạo có thể quản lý đƣợc toàn bộ hoạt động trong Nhà trƣờng một cách hiệu quả nhất nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo đồng thời đáp ứng tốt sứ mạng và mục tiêu của Nhà trƣờng.
Nhận thức đƣợc vị trí và tầm quan trọng của VHCL tại mỗi cơ sở GDĐH nên đã có rất nhiều bài viết, luận văn, luận án, hội nghị, hội thảo của các tác giả trong nƣớc đã nghiên cứu đề cập đến. Đầu năm 2012, Cục khảo thí và kiểm định chất lƣợng giáo dục và dự án giáo dục đại học 2 đã phối hợp tổ chức Hội nghị tập huấn “Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lƣợng và văn hóa chất lƣợng trong các trƣờng đại học” tại Thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Chƣơng trình tập huấn là hoạt động triển khai “Đề án xây dựng và phát triển hệ thống kiểm định chất lƣợng giáo dục đối với giáo dục đại học và trung cấp chuyên nghiệp giai đoạn 2011-2020” của Bộ GD & ĐT. Khóa tập huấn với mục tiêu giúp đỡ các trƣờng đại học, cao đẳng những kiến thức cơ bản về xây dựng hệ thống đảm bảo chất lƣợng giáo dục bên trong – yêu cầu bắt buộc trong các cơ sở GDĐH hiện nay.
Hội nghị tập trung vào các nội dung chính sau đây: - Yêu cầu tất yếu của đảm bảo chất lƣợng GDĐH, xu thế quốc tế, những thách thức - Các thành phần cơ bản của hệ thống đảm bảo chất lƣợng bên trong của Nhà trƣờng. - Công tác đảm bảo chất lƣợng trên các phƣơng diện khác: NCKH, chuyển giao công nghệ, phục vụ cộng đồng. - Tìm hiểu về VHCL trong GDĐH. - Những thách thức đối với các trƣờng đại học ở Việt Nam trong việc xây dựng và phát triển hệ thống đảm bảo chất lƣợng và VHCL GDĐH.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nguyễn Tiến Hƣng đã đƣa ra các giải pháp nhằm xây dựng nền VHCL trong nhà trƣờng bao gồm các yếu tố: nâng cao nhận thức cho đội ngũ nhà trƣờng về chất lƣợng và quản lý chất lƣợng; xây dựng, thƣờng xuyên xem xét đánh giá và điều chỉnh mục tiêu chất lƣợng, các chính sách cho phù hợp với thực tế; bồi dƣỡng các kỹ năng, hoạt động chất lƣợng cho đội ngũ của nhà trƣờng; xây dựng hệ thống công cụ đánh giá về chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng [8]. Lê Đức Ngọc và các cộng tác viên đã thiết lập “Mô hình văn hóa chất lƣợng cơ sở giáo dục đại học” bao gồm 05 yếu tố: môi trƣờng học thuật, môi trƣờng xã hội, môi trƣờng nhân văn, môi trƣờng văn hóa và môi trƣờng tự nhiên nhằm xây dựng VHCL tại các cơ sở GDĐH theo hƣớng tổng thể, bao trùm các yếu tố có tác động đến VHCL [9]. Dựa trên Mô hình VHCL cơ sở GDĐH của Lê Đức Ngọc và các cộng tác viên, Lê Văn Hảo với bài viết “Xây dựng bộ tiêu chí và khung phát triển văn hóa chất lƣợng trƣờng đại học” với mục đích giúp cho các trƣờng đại học tự đánh giá thực trạng VHCL của mình, trên cơ sở đó xây dựng hệ thống các giải pháp để tiếp tục phát triển [5]. Qua bài viết “Văn hóa chất lƣợng trong trƣờng đại học: các mô hình và loại hình” của Đỗ Đình Thái, tác giả đã tập trung phân tích 06 mô hình và loại hình VHCL tại các cơ sở giáo dục trong và ngoài nƣớc.
Từ đó làm tiền đề cho các trƣờng đại học trong nƣớc tham khảo, lựa chọn và vận dụng mô hình VHCL phù hợp nhất so với tình hình thực tại của nhà trƣờng [12]. Trong cuốn luận án tiến sĩ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục của tác giả Trần Văn Hùng năm 2017 với đề tài nghiên cứu “Xây dựng văn hóa chất lƣợng các trƣờng đại học tƣ thục Việt Nam” đã phân tích đƣợc tình hình xây dựng VHCL ở các trƣờng đại học tƣ thục, đồng thời đề xuất các giải pháp xây dựng nền VHCL trong các trƣờng đại học tƣ thục tại Việt Nam với mục đích nhằm nâng cao chất lƣợng GD&ĐT, NCKH và phục vụ cộng đồng của nƣớc nhà. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Với mục tiêu xây dựng và duy trì nhận thức, thói quen làm việc có chất lƣợng cho tất cả các thành viên trong nhà trƣờng, kể từ năm học 2011 - 2012, trƣờng Đại học Quốc gia Hà Nội đã triển khai xây dựng VHCL gồm 6 bƣớc nhƣ sau: bƣớc 1 – Tuyên truyền, phổ biến rộng rãi cho các bên liên quan hiểu đúng giá trị, ý nghĩa và lợi ích do chất lƣợng giáo dục đem lại; bƣớc 2 – Ban hành các quy chế, quy định về đảm bảo chất lƣợng giáo dục trong đơn vị; bƣớc 3 – Hƣớng dẫn, tập huấn để triển khai các quy định về đảm bảo chất lƣợng giáo dục trong đơn vị; bƣớc 4 – Xây dựng và thực hiện chiến lƣợc, kế hoạch, nhiệm vụ năm học và kế hoạch đảm bảo chất lƣợng tích hợp với các nội dung thực hiện VHCL; bƣớc 5 – Triển khai, giám sát định kỳ, chú trọng các đánh giá từ bên ngoài đơn vị để xác định những mặt tích cực và những điểm còn hạn chế; bƣớc 6 – Tổ chức sơ kết, tổng kết về xây dựng và phát triển VHCL, phát hiện những điển hình tiêu biểu của đơn vị trong các hoạt động đảm bảo chất lƣợng và xây dựng VHCL để phổ biến và nhân rộng, đồng thời chỉ ra những mặt còn hạn chế và đƣa ra các biện pháp để khắc phục và cải tiến [6]. Thông qua các công trình nghiên cứu khoa học ở nƣớc ta hiện nay, có thể thấy rằng VHCL trong lĩnh vực giáo dục nói chung và ở mỗi cơ sở GDĐH nói riêng đang nhận đƣợc sự quan tâm rất lớn.