Phát Triển Tín Dụng Chính Sách Bền Vững Qua Hệ Thống Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Ở Việt Nam

Khám phá cách phát triển tín dụng chính sách bền vững qua hệ thống ngân hàng chính sách xã hội tại Việt Nam, thúc đẩy kinh tế và xã hội.

• Tác giả: Nguyễn Duy Linh
• Người hướng dẫn: Lê Anh Tuấn
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Tín Dụng Chính Sách Bền Vững Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH BỀN VỮNG
• 1.1. Tín dụng chính sách bền vững
• 1.2. Khái niệm tín dụng chính sách bền vững
• 1.3. Đặc điểm của tín dụng chính sách bền vững
• 1.4. Vai trò của tín dụng chính sách bền vững
• 1.5. Phát triển tín dụng chính sách bền vững
• 1.5.1. Khái niệm phát triển tín dụng chính sách bền vững
• 1.5.2. Nội dung phát triển tín dụng chính sách bền vững
• 1.5.3. Các tiêu chí phát triển tín dụng chính sách bền vững
• 1.5.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng chính sách bền vững
• 1.6. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển tín dụng chính sách bền vững và bài học kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam
• 1.6.1. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển tín dụng chính sách bền vững
• 1.6.2. Bài học kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam
• 1.7. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH BỀN VỮNG QUA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.1.1. Quá trình hình thành, phát triển của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.1.2. Địa vị pháp lý, chức năng và nhiệm vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.1.3. Đặc điểm của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.1.4. Kết quả hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia
• 2.2. Thực trạng phát triển tín dụng chính sách bền vững tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.2.1. Về phát triển mô hình hoạt động
• 2.2.2. Về phát triển hệ thống triển khai
• 2.2.3. Về phát triển các chương trình tín dụng
• 2.2.4. Về phát triển nguồn nhân lực
• 2.2.5. Về phát triển nguồn tài lực
• 2.2.6. Về phát triển phương thức quản lý tín dụng
• 2.3. Thực trạng nhân tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng chính sách bền vững tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.3.1. Về nhân tố khách quan
• 2.3.2. Về nhân tố chủ quan
• 2.4. Đánh giá thực trạng phát triển tín dụng chính sách bền vững tại Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.4.2. Tồn tại, hạn chế
• 2.4.3. Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH BỀN VỮNG QUA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 3.1. Bối cảnh, quan điểm, định hướng phát triển tín dụng chính sách bền vững qua hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.1.1. Bối cảnh chung
• 3.1.2. Quan điểm, định hướng
• 3.2. Giải pháp phát triển tín dụng chính sách bền vững qua hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.2.1. Hoàn thiện mô hình hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội để thực hiện tín dụng chính sách bền vững
• 3.2.2. Nâng cao năng lực hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai thực hiện tín dụng chính sách bền vững
• 3.2.3. Xây dựng các nhóm chương trình tín dụng chính sách bền vững của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.2.4. Phát triển, kiện toàn nguồn nhân lực của Ngân hàng Chính sách xã hội để thực hiện tín dụng chính sách bền vững
• 3.2.5. Phát triển nguồn tài lực cho Ngân hàng Chính sách xã hội để thực hiện tín dụng chính sách bền vững
• 3.2.6. Hoàn thiện phương thức quản lý tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.3. Kiến nghị với các cấp có thẩm quyền
• 3.3.1. Kiến nghị với Bộ Chính trị, Ban Bí thư
• 3.3.2. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.3. Kiến nghị với các bộ, ngành
• 3.3.4. Kiến nghị với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.4. Lộ trình phát triển tín dụng chính sách bền vững qua hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.4.1. Giai đoạn 1 (năm 2023-2025) – Đặt nền móng
• 3.4.2. Giai đoạn 2 (năm 2026-2028) – Nâng cao quy mô và năng lực
• 3.4.3. Giai đoạn 3 (năm 2029 trở đi) – Đẩy mạnh và hoàn thiện
• 3.5. Kết luận Chương 3
• Danh mục Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tín Dụng Chính Sách Bền Vững Tại Việt Nam

Phát triển bền vững là một xu hướng toàn cầu, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó. Các văn kiện của Đảng đã xác định phát triển bền vững là mục tiêu chiến lược. Tín dụng chính sách đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) được giao nhiệm vụ thực thi tín dụng chính sách xã hội. NHCSXH đã góp phần quan trọng vào giảm nghèo, tạo việc làm và xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng chính sách của NHCSXH cần được phát triển theo hướng bền vững hơn, gắn liền với các mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Luận án này tập trung vào việc tìm kiếm các giải pháp để phát triển tín dụng chính sách bền vững tại NHCSXH, góp phần vào sự phát triển bền vững của Việt Nam.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Tín dụng Chính sách Bền Vững

Tín dụng chính sách bền vững (TDCSBV) không chỉ đơn thuần là cung cấp vốn ưu đãi mà còn phải đảm bảo hiệu quả kinh tế, tác động xã hội tích cực và bảo vệ môi trường. TDCSBV cần được thiết kế và triển khai sao cho vừa đáp ứng nhu cầu của các đối tượng chính sách, vừa góp phần vào các mục tiêu phát triển bền vững. Đặc điểm của TDCSBV bao gồm tính dài hạn, ưu đãi về lãi suất, hướng đến các đối tượng yếu thế và gắn liền với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Ví dụ, chương trình cho vay hỗ trợ tăng trưởng xanh trong nông nghiệp nông thôn.

1.2. Vai trò của NHCSXH trong Phát triển Kinh tế và An sinh Xã hội

NHCSXH đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội của Nhà nước. Thông qua các chương trình hỗ trợ vay vốn, NHCSXH giúp người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao trình độ học vấn và cải thiện đời sống. Theo số liệu thống kê, NHCSXH đã giúp hàng triệu hộ gia đình thoát nghèo, tạo ra hàng triệu việc làm mới, góp phần giảm nghèo đói và bất bình đẳng trong xã hội.

II. Phân Tích Thực Trạng Tín Dụng Chính Sách Bền Vững Tại NHCSXH

NHCSXH đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thực hiện tín dụng chính sách, góp phần vào giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, hoạt động của NHCSXH vẫn còn một số hạn chế. Nguồn vốn còn hạn hẹp, chưa đáp ứng đủ nhu cầu vay vốn của người dân. Các chương trình tín dụng chính sách chưa thực sự gắn kết với các mục tiêu phát triển bền vững. Quản trị rủi ro còn yếu, tỷ lệ nợ xấu còn cao. Năng lực của cán bộ NHCSXH còn hạn chế. Cần có các giải pháp để khắc phục những hạn chế này, nâng cao hiệu quả và tính bền vững của hoạt động tín dụng chính sách tại NHCSXH.

2.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chương trình Tín dụng Hiện Tại

Việc đánh giá tác động của các chương trình tín dụng chính sách hiện tại là rất quan trọng. Cần xem xét các yếu tố như: khả năng tiếp cận vốn của người nghèo, hiệu quả sử dụng vốn, tác động đến thu nhập và đời sống của người dân, tác động đến môi trường. Một số chương trình cho vay nông nghiệp nông thôn chưa chú trọng đến việc bảo vệ môi trường. Cần có các tiêu chí đánh giá cụ thể và khách quan để có thể đưa ra các quyết định chính sách phù hợp.

2.2. Các Rủi Ro và Thách Thức Đối với Hoạt động Tín Dụng Chính Sách

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất đối với hoạt động tín dụng chính sách. Tỷ lệ nợ xấu cao sẽ ảnh hưởng đến khả năng cho vay và tính bền vững của NHCSXH. Các yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh cũng có thể gây ra rủi ro cho người vay vốn. Cần có các biện pháp quản trị rủi ro hiệu quả, bao gồm việc xây dựng hệ thống thông tin tín dụng, tăng cường kiểm tra giám sát và có các biện pháp xử lý nợ xấu kịp thời.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Mô Hình và Nâng Cao Năng Lực NHCSXH

Để phát triển tín dụng chính sách bền vững, cần hoàn thiện mô hình hoạt động của NHCSXH. NHCSXH cần được củng cố về nguồn lực tài chính và nhân lực. Cần tăng cường huy động vốn từ các nguồn khác nhau, bao gồm ngân sách nhà nước, các tổ chức quốc tế và tư nhân. Cần nâng cao năng lực của cán bộ NHCSXH, đặc biệt là về quản trị rủi ro, đánh giá tác động và phát triển các sản phẩm tín dụng chính sách mới. Cần xây dựng hệ thống thông tin tín dụng đầy đủ và chính xác.

3.1. Đa Dạng Hóa Nguồn Vốn và Tăng Cường Quản Lý Tài Chính

Việc đa dạng hóa nguồn vốn là rất quan trọng để đảm bảo khả năng cho vay bền vững của NHCSXH. Bên cạnh nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, NHCSXH cần chủ động huy động vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế, các doanh nghiệp và cá nhân. Cần tăng cường quản lý tài chính, đảm bảo sử dụng vốn hiệu quả và minh bạch. Cần xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn để đảm bảo tính bền vững của hoạt động tín dụng chính sách.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực và Đổi Mới Công Nghệ

Đội ngũ cán bộ NHCSXH đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện tín dụng chính sách. Cần nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng của cán bộ NHCSXH, đặc biệt là về quản trị rủi ro, đánh giá tác động và phát triển các sản phẩm tín dụng chính sách mới. Cần đầu tư vào công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện khả năng tiếp cận vốn của người dân, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa.

3.3 Hoàn thiện phương thức quản lý tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội

Cần cải tiến và hoàn thiện quy trình và thủ tục cho vay của NHCSXH để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi. Thường xuyên rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định, quy trình nghiệp vụ cho phù hợp với tình hình thực tế, đảm bảo tính công khai, minh bạch và dễ thực hiện. Cần đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát hoạt động tín dụng chính sách, tăng cường vai trò của cộng đồng trong việc giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay.

IV. Xây Dựng Các Chương Trình Tín Dụng Chính Sách Bền Vững Mới

Cần xây dựng các chương trình tín dụng chính sách mới, tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng đóng góp vào phát triển bền vững. Các chương trình này cần được thiết kế sao cho vừa đáp ứng nhu cầu của các đối tượng chính sách, vừa góp phần vào các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường. Ví dụ, chương trình cho vay hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ, chương trình cho vay hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) phát triển kinh tế xanh, chương trình cho vay hỗ trợ xây dựng nhà ở xã hội.

4.1. Thúc Đẩy Tín Dụng Xanh và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Bền Vững

Tín dụng xanh là một công cụ quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xanh. NHCSXH cần phát triển các sản phẩm tín dụng xanh để hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ thân thiện với môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính. Cần có các tiêu chí rõ ràng để đánh giá tác động môi trường của các dự án được vay vốn.

4.2. Hỗ Trợ Khởi Nghiệp và Tạo Việc Làm Bền Vững Cho Thanh Niên

Thanh niên là lực lượng lao động quan trọng của đất nước. NHCSXH cần có các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp và tạo việc làm bền vững cho thanh niên, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Các chương trình này cần tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng phát triển, như nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và dịch vụ. Cần cung cấp cho thanh niên các khóa đào tạo về kỹ năng kinh doanh và quản lý tài chính.

V. Kiến Nghị Chính Sách Để Phát Triển Tín Dụng Bền Vững

Để phát triển tín dụng chính sách bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH, các bộ, ngành và địa phương. Chính phủ cần ban hành các chính sách hỗ trợ NHCSXH về nguồn vốn, cơ chế hoạt động và quản trị rủi ro. Các bộ, ngành cần phối hợp với NHCSXH trong việc xây dựng các chương trình tín dụng chính sách phù hợp với đặc thù của từng ngành, lĩnh vực. Các địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi cho NHCSXH trong việc triển khai các chương trình tín dụng chính sách trên địa bàn.

5.1. Vai Trò Của Chính Phủ và Các Bộ Ngành Liên Quan

Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động tín dụng chính sách. Cần có các chính sách ưu đãi về thuế, phí và đất đai cho các dự án được vay vốn từ NHCSXH. Các bộ, ngành cần xây dựng các tiêu chuẩn và quy định về phát triển bền vững để định hướng cho các chương trình tín dụng chính sách.

5.2. Sự Phối Hợp Giữa NHCSXH và Các Tổ Chức CT XH

Các tổ chức chính trị - xã hội (CT-XH) đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động người dân tham gia các chương trình tín dụng chính sách. Các tổ chức CT-XH cần phối hợp với NHCSXH trong việc giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay. Cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và triển khai các chương trình tín dụng chính sách.

VI. Triển Vọng Phát Triển Tín Dụng Chính Sách Bền Vững Tới 2030

Phát triển tín dụng chính sách bền vững là một quá trình lâu dài và liên tục. Với sự nỗ lực của NHCSXH, sự hỗ trợ của Chính phủ và sự tham gia của cộng đồng, tín dụng chính sách sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường của Việt Nam. Đến năm 2030, tín dụng chính sách sẽ trở thành một công cụ tài chính đắc lực của Nhà nước trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

6.1. Các Mục Tiêu Phát Triển Bền Vững Đến Năm 2030

Việt Nam cam kết thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc đến năm 2030. Các mục tiêu này bao gồm giảm nghèo, đảm bảo giáo dục chất lượng, bảo vệ môi trường và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tín dụng chính sách có thể đóng góp vào việc thực hiện nhiều mục tiêu trong số này.

6.2. Định Hướng Phát Triển Tín Dụng Chính Sách Trong Tương Lai

Trong tương lai, tín dụng chính sách cần được phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới các sản phẩm tín dụng chính sách và nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Cần xây dựng mối quan hệ đối tác chặt chẽ giữa NHCSXH, các doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để cùng nhau thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH BỀN VỮNG 1. Tín dụng chính sách bền vững 1. Khái niệm tín dụng chính sách bền vững 1. Khái niệm tín dụng chính sách - Trên thế giới, khái niệm TDCS được phân ra làm hai loại hình là tín dụng phát triển và tín dụng vi mô.

Cả hai loại hình này đều là những thành phần của khái niệm rộng hơn là tài chính phát triển và tài chính vi mô: + Tài chính phát triển có thể được định nghĩa một cách rộng rãi là việc sử dụng các nguồn lực của khu vực công để tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư của khu vực tư nhân ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, nơi rủi ro thương mại hoặc chính trị quá cao để thu hút vốn tư nhân thuần túy, và nơi đầu tư dự kiến sẽ có một tác động phát triển tích cực đối với nước sở tại. Các tổ chức tài chính phát triển sử dụng các khoản vay trực tiếp, bảo lãnh khoản vay, đầu tư cổ phần và nhiều sản phẩm khác để hỗ trợ và tạo điều kiện cho các khoản đầu tư này và để giảm thiểu rủi ro chính trị và thương mại. + Tài chính vi mô là một loại dịch vụ ngân hàng được cung cấp cho các cá nhân hoặc nhóm có thu nhập thấp, những người không có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính. Mục tiêu của tài chính vi mô là hỗ trợ và khuyến khích phát triển kinh tế và tài chính cho những người nghèo, đặc biệt là trong các quốc gia đang phát triển.

Tài chính vi mô thường cung cấp các dịch vụ như viện trợ tài chính nhỏ, vay vốn không thế chấp, tiết kiệm, bảo hiểm và các dịch vụ thanh toán. Điểm đặc biệt của tài chính vi mô là nó tập trung vào việc cung cấp dịch vụ cho những cá nhân hay nhóm nhỏ, thường là người nông dân, lao động tự do, và các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tài chính vi mô đã chứng tỏ vai trò quan trọng trong việc giảm nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế ở nhiều quốc gia. Bằng cách cung cấp tiền vay và các dịch vụ tài chính khác, tài chính vi mô giúp người nghèo có cơ hội mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao thu nhập và tạo ra việc làm.

Đồng thời, nó cũng thúc đẩy sự tiết kiệm và quản lý tài chính hiệu quả trong cộng đồng. - Tại Việt Nam, TDCS bao gồm tín dụng đầu tư của Nhà nước và TDCS xã hội. Trong đó: 14 + Tín dụng đầu tư của Nhà nước khá tương đồng với khái niệm tài chính phát triển/tín dụng phát triển trên thế giới. Tín dụng đầu tư của Nhà nước là sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua các hình thức tín dụng để tài trợ các dự án đầu tư phát triển thuộc các lĩnh vực, ngành nghề, khu vực Nhà nước cần khuyến khích đầu tư.

Hoạt động quản lý vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước được thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng phát triển và việc tổ chức triển khai công tác tín dụng đầu tư của Nhà nước. Nguồn vốn tín dụng đầu tư là một kênh vốn quan trọng của vốn Nhà nước đáp ứng cho đầu tư phát triển ngoài các kênh vốn khác như vốn ngân sách, vốn trái phiếu chính phủ… + TDCS xã hội cũng có nét tương đồng với khái niệm tài chính vi mô/tín dụng vi mô trên thế giới. TDCS xã hội là việc sử dụng các nguồn lực tài chính do Nhà nước huy động để cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác vay ưu đãi phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống; góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội. TDCS có mối liên hệ mật thiết với phát triển sản xuất nhỏ, sản xuất nông nghiệp và giảm tỷ lệ nghèo đói.

Vì đây là một loại tín dụng mang tính chính sách nên Nhà nước có chính sách ưu đãi đối với người vay về cơ chế cho vay, cơ chế xử lý rủi ro, lãi suất cho vay, điều kiện, thủ tục vay vốn. Khái niệm tính bền vững và phát triển bền vững - Mặc dù đôi khi khái niệm “tính bền vững” và khái niệm “PTBV” được coi là tương tự và đồng nghĩa, nhưng thực tế hai khái niệm này có thể phân biệt được. Theo Diesendorf (2000), tính bền vững là mục tiêu hay điểm cuối của một quá trình được gọi là PTBV. Gray (2010) củng cố quan điểm bằng cách lập luận rằng, trong khi “bền vững” đề cập đến một trạng thái, PTBV đề cập đến quá trình đạt được trạng thái này.

Nói theo nghĩa đen, PTBV chỉ đơn giản có nghĩa là “sự phát triển có thể được tiếp tục vô thời hạn hoặc trong một khoảng thời gian nhất định” (Stoddart, 2011). Tuy nhiên, khái niệm PTBV được trích dẫn nhiều nhất là khái niệm đề xuất tại Báo cáo của Ủy ban Brundtland (Schaefer & Crane, 2005): PTBV là sự phát triển đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. - Tại Việt Nam, TS. Phạm Thị Thanh Bình (2016) cho rằng PTBV là quá trình vận hành đồng thời ba bình diện phát triển: kinh tế tăng trưởng bền vững, xã hội thịnh vượng, công bằng, ổn định, văn hoá đa dạng và môi trường được 15 trong lành, tài nguyên được duy trì bền vững.

Vũ Văn Hiền (2014) cũng cho rằng ba trụ cột PTBV được xác định là: bền vững về mặt kinh tế, hay phát triển kinh tế bền vững là phát triển nhanh và an toàn, chất lượng; bền vững về mặt xã hội là công bằng xã hội và phát triển con người; bền vững về sinh thái môi trường là khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường sống. - Theo quan điểm của Porter và van der Linde (1995), những lựa chọn tốt nhất để PTBV là khi đáp ứng các nhu cầu của xã hội nhưng đồng thời (i) có hiệu quả về mặt môi trường và kinh tế, (ii) có công bằng về mặt kinh tế và xã hội, cũng như (iii) có sức bền về mặt xã hội và môi trường. Điều này dẫn đến mối quan hệ giữa các khía cạnh môi trường, kinh tế và xã hội của PTBV như được trình bày trong Hình 1.1: Mối quan hệ giữa môi trường, kinh tế và xã hội Môi trường •Quản lý nguồn lực •Bảo vệ môi trường •Bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái Luật môi trường Hiệu quả năng lượng Tham gia của cộng đồng Đánh/miễn thuế Báo cáo và công bố Tín chỉ carbon Xã hội Kinh tế •Chất lượng cuộc sống Công bằng thuế •Phát triển thông minh Đạo đức kinh •Giáo dục doanh •Lập kế hoạch dài hạn •Phát triển cộng đồng Thương mại •Tiết kiệm chi phí Quyền lợi •Cơ hội bình đẳng người lao động •Chi cho R&D Chi tiêu chính •Luật pháp và đạo đức phủ •Chi phí sinh hoạt Nguồn: Porter và van der Linde (1995) - Về cơ bản, có thể kết luận dựa trên Hình 1.1, gần như mọi thứ con người làm hoặc dự định làm trên trái đất đều có tác động đến môi trường, kinh tế hoặc xã hội và theo đó tác động đến sự tồn tại lâu dài của loài người. Ví dụ, bao gồm các quyết định về sử dụng đất, quản lý nước mặt, thực hành nông nghiệp, thiết 16 kế và xây dựng hạ tầng nhà cửa, quản lý năng lượng, giáo dục, cơ hội bình đẳng, cũng như xây dựng và thực thi pháp luật (Porter & van der Linde, 1995).

- Khi các khái niệm trong ba lĩnh vực bền vững được áp dụng tốt vào các tình huống thực tế thì sẽ đạt lợi ích cho tất cả vì tài nguyên thiên nhiên được bảo tồn, môi trường được bảo vệ, nền kinh tế phát triển vượt bậc và có khả năng phục hồi, đời sống xã hội tốt đẹp vì có hòa bình và tôn trọng nhân quyền (DESA-UN, 2018). Mối quan hệ giữa tín dụng chính sách và phát triển bền vững - Thứ nhất, PTBV là động lực để phát triển TDCS. Một đất nước đặt mục tiêu PTBV cần phải phân phối nguồn lực một cách hài hòa để đảm bảo sự phát triển cân đối, bền vững trên cả 03 lĩnh vực là kinh tế, xã hội và môi trường. Nếu để quá trình phát triển diễn ra một cách tự nhiên thì xu hướng tất yếu là đất nước sẽ tập trung vào phát triển kinh tế, tạo ra tiền bạc, vật chất vì đó là nhu cầu trước mắt và dễ nhận thấy nhất của con người, nhưng đồng thời cũng sẽ bỏ qua việc duy trì tính bền vững của xã hội và môi trường.

Hậu quả là về lâu dài, mặc dù đất nước có thể giàu có, sung túc nhưng lại cạn kiệt tài nguyên, môi trường sống, hệ sinh thái bị hủy hoại, nhiều vấn đề xã hội phức tạp phát sinh, ảnh hưởng nghiêm trọng tới con người. Vì vậy, nếu một quốc gia đặt mục tiêu PTBV cần có biện pháp thúc đẩy sự phát triển trên cả 03 lĩnh vực về kinh tế, xã hội và môi trường. Bên cạnh việc phân bổ hiệu quả NSNN, việc phát triển TDCS cũng rất cần thiết để khuyến khích, tạo động lực cho các mục tiêu PTBV. - Thứ hai, TDCS là công cụ đòn bẩy hiệu quả cho PTBV.

Việc phân bổ đồng đều nguồn lực là rất quan trọng để PTBV kinh tế, xã hội và môi trường. Tuy nhiên, nguồn vốn tư nhân thường tập trung đầu tư nhiều hơn vào các mô hình sản xuất kinh doanh tạo ra nhiều lợi nhuận, giúp người giàu ngày càng giàu lên thay vì giúp phát triển kinh tế ở cấp độ vi mô như xóa đói, giảm nghèo. Vì vậy, nguồn lực từ TDCS rất quan trọng để khuyến khích phát triển kinh tế ở các cấp độ này, giúp người dân ở mọi tầng lớp trong xã hội đều có được nguồn thu nhập ổn định cho cuộc sống. Ngoài ra, các vấn đề về xã hội và môi trường khác cũng cần có nguồn vốn TDCS để thực hiện do ít thu hút được nguồn vốn tư nhân đầu tư nếu không mang lại lợi nhuận.

Do đó, trong quá trình PTBV thì không thể thiếu một công cụ tài chính hiệu quả như TDCS, đặc biệt là trong bối cảnh nguồn vốn NSNN còn nhiều hạn chế, khó khăn, cần ưu tiêu nhiều vào đầu tư 17 phát triển cơ sở hạ tầng trọng yếu. Hơn nữa, việc sử dụng quá nhiều nguồn lực NSNN cho việc PTBV trong cả 3 lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường cũng sẽ có nhiều hệ lụy như vấn đề ỷ lại vào NSNN, tính cấp phát của ngân sách nếu không được quản lý hiệu quả thì có thể dẫn đến các vấn đề tiêu cực.