Các Yếu Tố Tác Động Đến Tăng Trưởng Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Niêm Yết Tại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại niêm yết tại việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Lê Nguyễn Tường Vy
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Anh Thư
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Tăng Trưởng Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái quát về tăng trưởng tín dụng
• 2.2. Khái niệm tăng trưởng tín dụng
• 2.3. Đo lường tăng trưởng tín dụng
• 2.4. Ý nghĩa của tăng trưởng tín dụng
• 2.5. Lý thuyết có liên quan
• 2.5.1. Lý thuyết thông tin bất cân xứng
• 2.5.2. Lý thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô
• 2.5.3. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế của John Maynard Keynes
• 2.6. Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng của ngân hàng
• 2.6.1. Các yếu tố vi mô bên trong ngân hàng
• 2.6.2. Các yếu tố vĩ mô nền kinh tế
• 2.6.3. Yếu tố bất định chính sách kinh tế
• 2.7. Tổng quan nghiên cứu
• 2.7.1. Các nghiên cứu trước có liên quan
• 2.7.2. Thảo luận và xác định vấn đề nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Cơ sở đề xuất mô hình
• 3.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.5. Các biến vi mô bên trong ngân hàng tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 3.6. Các biến vĩ mô nền kinh tế tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 3.7. Biến bất định chính sách kinh tế tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3.9. Phương pháp ước lượng mô hình
• 3.10. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích hệ số tương quan giữa các biến
• 4.3. Phân tích kết quả ước lượng
• 4.3.1. Kết quả kiểm định lựa chọn mô hình
• 4.3.2. Kết quả kiểm định khuyết tật bên trong mô hình
• 4.3.3. Kết quả ước lượng theo phương pháp FGLS
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Gợi ý và khuyến nghị từ kết quả nghiên cứu
• 5.1.1. Đối với nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý Nhà nước
• 5.1.2. Đối với Ngân hàng thương mại
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 5.2.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG ANH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT

Tóm tắt

I. Tăng Trưởng Tín Dụng Ngân Hàng Tổng Quan Ý Nghĩa 50 60

Tăng trưởng tín dụng là một chỉ số quan trọng, phản ánh dư nợ tín dụng của toàn bộ nền kinh tế so với thời điểm trước đó. Đây là một trong những chỉ tiêu được các nhà điều hành chính sách tiền tệ đặc biệt quan tâm, bởi nó thể hiện mức độ lưu thông vốn trong nền kinh tế. Tín dụng đóng vai trò như huyết mạch, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc tài trợ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Tuy nhiên, sự tăng trưởng quá nhanh cũng tiềm ẩn những rủi ro hệ thống. Vì vậy, việc hiểu rõ và quản lý tăng trưởng tín dụng là vô cùng quan trọng để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững. Các nghiên cứu chỉ ra rằng tăng trưởng tín dụng chịu ảnh hưởng bởi cả yếu tố kinh tế vĩ mô và nội tại ngân hàng thương mại.

1.1. Đo Lường Tăng Trưởng Tín Dụng Phương Pháp Tính Toán

Tăng trưởng tín dụng thường được đo lường bằng tỷ lệ phần trăm thay đổi của tổng dư nợ tín dụng trong một khoảng thời gian nhất định, ví dụ như so sánh giữa cuối năm nay với cuối năm trước. Việc sử dụng số liệu thống kê và phân tích dữ liệu giúp các nhà quản lý đánh giá chính xác tình hình cung cầu tín dụng và đưa ra các quyết định điều chỉnh phù hợp. Việc đo lường chính xác giúp Ngân hàng Nhà Nước (NHNN) kiểm soát chính sách tiền tệ hiệu quả hơn.

1.2. Vai Trò của Tăng Trưởng Tín Dụng trong Kinh Tế Việt Nam

Tại Việt Nam, tăng trưởng tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng GDP, hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh. Theo Nguyễn Thùy Dương và Trần Hải Yến (2011), tăng trưởng tín dụng là một chỉ tiêu quan trọng trong điều hành chính sách tiền tệ. Việc kiểm soát lạm phát và ổn định nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào khả năng quản lý tăng trưởng tín dụng của NHNN. Tuy nhiên, cần tránh tình trạng tăng trưởng quá nóng, dẫn đến nợ xấu và các vấn đề rủi ro tín dụng khác.

II. Các Yếu Tố Vĩ Mô Tác Động Tăng Trưởng Tín Dụng NHTM 50 60

Các yếu tố kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng tín dụng ngân hàng. GDP là một trong những yếu tố quan trọng, thể hiện sức khỏe của nền kinh tế. Khi nền kinh tế tăng trưởng, nhu cầu vốn tăng lên, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Ngược lại, lạm phát có thể làm giảm giá trị thực của các khoản vay, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng tín dụng. Ngoài ra, tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ cũng có tác động lớn đến quyết định cho vay và đi vay của các ngân hàng thương mại. Sự biến động của các yếu tố vĩ mô này đòi hỏi các ngân hàng phải có chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả.

2.1. Ảnh Hưởng của GDP và Lạm Phát Đến Tín Dụng Ngân Hàng

Tăng trưởng GDP thường kéo theo sự gia tăng nhu cầu tín dụng doanh nghiệp và tín dụng tiêu dùng, thúc đẩy các ngân hàng mở rộng hoạt động cho vay. Tuy nhiên, lạm phát cao có thể làm xói mòn giá trị các khoản vay, khiến người vay e ngại và ngân hàng thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng. Nghiên cứu của tác giả cho thấy mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ lạm phát và tăng trưởng tín dụng.

2.2. Vai Trò của Chính Sách Tiền Tệ và Tỷ Giá Hối Đoái

Chính sách tiền tệ thắt chặt, với việc tăng lãi suất, có thể làm giảm cung tiền và hạn chế tăng trưởng tín dụng. Tỷ giá hối đoái biến động mạnh có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu, từ đó tác động đến nhu cầu tín dụng của các doanh nghiệp. Việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và ổn định tỷ giá là rất quan trọng để tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng tín dụng bền vững.

III. Yếu Tố Nội Tại NHTM Cách Tác Động Tăng Trưởng Tín Dụng 50 60

Các yếu tố nội tại của ngân hàng thương mại cũng đóng vai trò then chốt trong việc quyết định tăng trưởng tín dụng. Tăng trưởng vốn huy động giúp ngân hàng có thêm nguồn vốn để cho vay, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Quy mô ngân hàng, khả năng thanh khoản, và hiệu quả hoạt động cũng là những yếu tố quan trọng. Ngoài ra, việc quản lý nợ xấu và rủi ro tín dụng hiệu quả giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và mở rộng hoạt động cho vay.

3.1. Tăng Trưởng Vốn Huy Động và Quy Mô Ngân Hàng

Tăng trưởng vốn huy động là yếu tố then chốt giúp các ngân hàng có đủ nguồn lực để mở rộng hoạt động cho vay. Ngân hàng có quy mô lớn thường có lợi thế về nguồn vốn và khả năng tiếp cận thị trường, từ đó có thể tăng trưởng tín dụng nhanh hơn. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng đi kèm với những thách thức trong quản lý rủi ro và hiệu quả hoạt động.

3.2. Quản Lý Nợ Xấu và Khả Năng Thanh Khoản

Việc quản lý nợ xấu hiệu quả giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng và duy trì sự ổn định tài chính. Khả năng thanh khoản đảm bảo ngân hàng có thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn, tạo điều kiện cho hoạt động cho vay diễn ra liên tục. Các chỉ số như tỷ lệ nợ xấu (NPL) và tỷ lệ dự trữ thanh khoản là những thước đo quan trọng để đánh giá sức khỏe của ngân hàng.

3.3. ROE Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tăng Trưởng Tín Dụng

Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) là một thước đo quan trọng về hiệu quả hoạt động của ngân hàng. ROE cao cho thấy ngân hàng đang sử dụng vốn một cách hiệu quả để tạo ra lợi nhuận. Điều này có thể khuyến khích ngân hàng mở rộng hoạt động cho vay, từ đó thúc đẩy tăng trưởng tín dụng.

IV. Bất Định Chính Sách Kinh Tế Ảnh Hưởng Tới Tín Dụng NHTM 50 60

Bất định chính sách kinh tế (EPU) là một yếu tố ngày càng được quan tâm trong việc phân tích tăng trưởng tín dụng. Sự không chắc chắn về các chính sách kinh tế có thể ảnh hưởng đến quyết định cho vay và đi vay của các ngân hàng và doanh nghiệp. Khi EPU tăng cao, các doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn đầu tư, làm giảm nhu cầu tín dụng. Các ngân hàng cũng trở nên thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng, dẫn đến sự sụt giảm trong tăng trưởng tín dụng.

4.1. Chỉ Số Bất Định Chính Sách Kinh Tế EPU Là Gì

Chỉ số bất định chính sách kinh tế (EPU) được xây dựng bởi Baker và cộng sự (2016) nhằm đo lường mức độ không chắc chắn về các chính sách kinh tế của một quốc gia. EPU được tính toán dựa trên tần suất xuất hiện của các từ khóa liên quan đến bất định chính sách trên các phương tiện truyền thông. EPU cao cho thấy môi trường kinh doanh đầy rủi ro và khó dự đoán.

4.2. Cơ Chế Tác Động của EPU Đến Tăng Trưởng Tín Dụng

Khi EPU tăng cao, các doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn các quyết định đầu tư và mở rộng sản xuất kinh doanh do lo ngại về những thay đổi bất lợi trong chính sách. Điều này dẫn đến sự sụt giảm trong nhu cầu tín dụng doanh nghiệp. Đồng thời, các ngân hàng cũng trở nên thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng do lo ngại về khả năng trả nợ của khách hàng. Kết quả là, tăng trưởng tín dụng có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Các Yếu Tố Tác Động Mức Độ Ảnh Hưởng 50 60

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 2014-2021 cho thấy, tăng trưởng vốn huy động, ROE, GDP và bất định chính sách kinh tế có quan hệ cùng chiều với tăng trưởng tín dụng. Trong khi đó, lạm phát có quan hệ ngược chiều. Điều này khẳng định tầm quan trọng của các yếu tố vĩ mô và vi mô trong việc định hình tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại. Kết quả nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và các ngân hàng trong việc đưa ra các quyết định quản lý phù hợp.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Phân Tích Hồi Quy

Kết quả phân tích hồi quy cho thấy mối quan hệ tích cực giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng GDP, tăng trưởng vốn huy động, và ROE. Ngược lại, lạm phát có tác động tiêu cực đến tăng trưởng tín dụng. Đáng chú ý, bất định chính sách kinh tế cũng có tác động tích cực, điều này có thể do các ngân hàng phản ứng bằng cách tăng cường cho vay trong bối cảnh bất ổn để hỗ trợ nền kinh tế.

5.2. Hàm Ý Quản Trị Cho Ngân Hàng Thương Mại

Các ngân hàng thương mại nên tập trung vào việc tăng cường vốn huy động, nâng cao hiệu quả hoạt động (thông qua ROE), và quản lý rủi ro tín dụng một cách chặt chẽ. Việc theo dõi sát sao các diễn biến kinh tế vĩ mô và bất định chính sách là rất quan trọng để đưa ra các quyết định cho vay phù hợp. Ngoài ra, các ngân hàng nên đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để nâng cao năng lực cạnh tranh.

VI. Kiến Nghị Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Tăng Trưởng Tín Dụng 50 60

Để thúc đẩy tăng trưởng tín dụng bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại. NHNN nên điều hành chính sách tiền tệ một cách linh hoạt và hiệu quả, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá hối đoái. Các ngân hàng cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, tăng cường vốn huy động, và cải thiện hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của Basel II và Basel III đến tăng trưởng tín dụng, cũng như vai trò của tín dụng xanh trong phát triển bền vững.

6.1. Khuyến Nghị Cho Ngân Hàng Nhà Nước NHNN

NHNN cần duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, và điều hành chính sách tiền tệ một cách linh hoạt và hiệu quả. NHNN cũng cần tăng cường giám sát hoạt động của các ngân hàng thương mại, đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và quản lý rủi ro. Tạo điều kiện cho các NHTM tiếp cận các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tăng Trưởng Tín Dụng

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của tín dụng xanh và tín dụng bền vững đến tăng trưởng kinh tế. Việc nghiên cứu về ảnh hưởng của công nghệ tài chính (Fintech) đến hoạt động tín dụng của các ngân hàng cũng là một hướng đi tiềm năng. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu về vai trò của quản trị rủi ro trong việc thúc đẩy tăng trưởng tín dụng bền vững.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Tăng trưởng tín dụng (Credit Growth) đóng vai trò huyết mạch trong việc cung ứng vốn cho toàn bộ nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), tín dụng toàn hệ thống duy trì mức tăng trưởng bình quân 12% - 15%/năm trong giai đoạn 2014–2021, đóng góp chủ lực vào mức tăng trưởng GDP bình quân trên 6.0%. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng quá nóng tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu, mất thanh khoản và rủi ro sụp đổ mang tính hệ thống (systemic risk), điển hình như cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008.

Đề tài khóa luận "Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam" giải quyết bài toán: Làm thế nào để lượng hóa chính xác các động lực nội tại (vi mô), môi trường vĩ mô và sự bất định chính sách kinh tế (Economic Policy Uncertainty - EPU) tác động đến dư nợ tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) niêm yết?

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Xác định các nhân tố cốt lõi: Phân tích định lượng tác động của 5 biến vi mô (Tăng trưởng tiền gửi - DG, Nợ xấu - NPL, Quy mô tài sản - SIZE, Thanh khoản - LIQ, Khả năng sinh lời - ROE), 2 biến vĩ mô (Tăng trưởng kinh tế - GDP, Lạm phát - INF) và 1 biến chính sách mới (Bất định chính sách - WUI).
2. Lượng hóa mức độ và chiều hướng tác động: Đo lường hệ số co giãn và mức độ ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$ và $p < 0.01$) thông qua kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data).
3. Đề xuất hàm ý quản trị và chính sách: Cung cấp căn cứ thực nghiệm giúp NHNN điều hành room tín dụng và giúp NHTM tối ưu cấu trúc tài sản nợ - có.

Phạm vi và dữ liệu nghiên cứu

• Không gian: 26 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên các sàn chứng khoán Việt Nam (HOSE, HNX, UPCoM).
• Thời gian: Giai đoạn 8 năm (2014 – 2021) với tổng cộng 208 quan sát cân bằng ($N=26, T=8$).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu tài chính vi mô từ FiinPro Platform; chỉ số vĩ mô từ World Bank Open Data; chỉ số bất định WUI từ cơ sở dữ liệu FRED (Federal Reserve Economic Data).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng tại Việt Nam về tăng trưởng tín dụng trước đây chủ yếu tập trung vào dữ liệu OLS thuần túy hoặc bỏ qua các biến số bất định toàn cầu.

Phương pháp / Hướng tiếp cận	Ưu điểm	Nhược điểm / Hạn chế	Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)
Hồi quy OLS cổ điển (Pooled OLS)	Đơn giản, dễ tính toán, tổng hợp toàn bộ mẫu	Vi phạm giả định phương sai đồng nhất và không có tự tương quan	Ước lượng chệch và không hiệu quả
FEM / REM truyền thống	Kiểm soát được hiệu ứng riêng biệt không quan sát được của từng ngân hàng	Dễ mắc hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan chuỗi	Chưa xử lý triệt để khuyết tật dữ liệu bảng tài chính
Mô hình nghiên cứu đề xuất (FGLS + WUI)	Khắc phục hoàn toàn phương sai thay đổi và tự tương quan; tích hợp biến bất định WUI	Đòi hỏi cấu trúc dữ liệu bảng cân bằng và kiểm định chẩn đoán nghiêm ngặt	Lấp đầy khoảng trống về tác động của chính sách kinh tế bất định tại Việt Nam

Phân loại yêu cầu nghiên cứu theo mô hình MoSCoW

• Must have: Xử lý ngoại lai bằng kỹ thuật Winsorization (1% - 99%); kiểm định đa cộng tuyến (VIF); kiểm định Hausman và White; kiểm định tự tương quan Wooldridge; khắc phục bằng FGLS (Feasible Generalized Least Squares).
• Should have: Tích hợp biến số đo lường bất định chính sách kinh tế cấp quốc gia (WUI - World Uncertainty Index).
• Could have: Ma trận tương quan Pearson giữa tất cả các cặp biến số độc lập và phụ thuộc.
• Won't have: Mô hình dự báo chuỗi thời gian ngắn hạn ARIMA/GARCH (không thuộc phạm vi dữ liệu bảng ngân hàng).

Thiết kế hệ thống mô hình kinh tế lượng

Phương trình hồi quy tổng quát dạng dữ liệu bảng:

$$\text{CREDIT_GR}{i,t} = \beta_0 + \beta_1 \text{DG}{i,t} + \beta_2 \text{NPL}{i,t} + \beta_3 \text{SIZE}{i,t} + \beta_4 \text{LIQ}{i,t} + \beta_5 \text{ROE}{i,t} + \beta_6 \text{GDP}{i,t} + \beta_7 \text{INF}{i,t} + \beta_8 \text{WUI}{i,t} + u{i,t}$$

Bảng định nghĩa biến và căn cứ lý thuyết

Ký hiệu biến	Tên biến	Đơn vị đo lường	Căn cứ lý thuyết	Kỳ vọng dấu
CREDIT_GR	Tăng trưởng tín dụng	$(\text{Dư nợ}t - \text{Dư nợ}{t-1}) / \text{Dư nợ}_{t-1}$	Igan & Tamirisa (2007)	Biến phụ thuộc
DG	Tăng trưởng huy động vốn	$(\text{Tiền gửi}t - \text{Tiền gửi}{t-1}) / \text{Tiền gửi}_{t-1}$	Lý thuyết TT bất cân xứng	$+$
NPL	Tỷ lệ nợ xấu	$\text{Nợ nhóm 3,4,5} / \text{Tổng dư nợ}$	Asymmetric Information	$-$
SIZE	Quy mô tài sản	$\ln(\text{Tổng tài sản})$	Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô	$-$
LIQ	Khả năng thanh khoản	$\text{Tài sản thanh khoản} / \text{Tổng tài sản}$	Trade-off Theory	$+$
ROE	Khả năng sinh lời	$\text{Lợi nhuận ròng sau thuế} / \text{Vốn CSH}$	Financial Intermediation Theory	$+$
GDP	Tăng trưởng kinh tế	Tỷ lệ tăng trưởng GDP thực tế hàng năm	Lý thuyết tăng trưởng Keynes	$+$
INF	Tỷ lệ lạm phát	$(\text{CPI}t - \text{CPI}{t-1}) / \text{CPI}_{t-1}$	Hiệu ứng Fisher	$-$
WUI	Bất định chính sách	World Uncertainty Index của Việt Nam	Ahir et al. (2018), Bordo (2016)	$-$ / $+$

Methodology & Công nghệ sử dụng

• Nền tảng phân tích: Stata/SE Version 17.0 (64-bit).
• Công cụ xử lý phụ trợ: Python 3.10 với thư viện pandas v2.0.3, statsmodels v0.14.0 cho pipeline trích xuất API.
• Khung phương pháp luận (Methodology Framework):
  • Tuần 1-2: Thu thập và trích xuất dữ liệu BCTC đã kiểm toán từ 26 NHTM qua FiinPro.
  • Tuần 3-4: Xử lý làm sạch, loại bỏ Outliers bằng lệnh winsor2, kiểm tra tính dừng dữ liệu bảng.
  • Tuần 5-6: Chạy thực nghiệm OLS, FEM, REM; thực hiện các kiểm định lựa chọn mô hình.
  • Tuần 7-8: Kiểm định khuyết tật mô hình (VIF, Breusch-Pagan/White, Wooldridge) và hiệu chỉnh toàn diện bằng FGLS (xtgls).

---

Implementation và kết quả

Development process: Kịch bản phân tích Stata 17

Toàn bộ quy trình ước lượng và kiểm định được tự động hóa bằng Stata Do-file tiêu chuẩn:

* ==============================================================================
* KHÓA LUẬN: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG NHTM VIỆT NAM (2014-2021)
* TÁC GIẢ: LÊ NGUYỄN TƯỜNG VY - GVHD: TS. VŨ THỊ ANH THƯ
* ==============================================================================

* 1. Thiết lập môi trường và cấu trúc dữ liệu bảng
clear all
set more off
cd "D:/Research_CreditGrowth_2023"
use "Dataset_26_Banks_2014_2021.dta", clear

* Khai báo không gian và thời gian cho Panel Data (N=26, T=8, N*T=208)
xtset bank_id year

* 2. Tiền xử lý dữ liệu: Winsorization ở phân vị 1% và 99% để triệt tiêu Outliers
winsor2 credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui, cuts(1 99) replace

* 3. Thống kê mô tả và kiểm tra tương quan tuyến tính
summarize credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui
pwcorr credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui, sig star(0.05)

* 4. Ước lượng mô hình OLS và kiểm tra đa cộng tuyến (VIF)
regress credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui
estat vif

* 5. Ước lượng mô hình Fixed Effects (FEM) và Random Effects (REM)
xtreg credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui, fe
estimates store MODEL_FEM

xtreg credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui, re
estimates store MODEL_REM

* 6. Kiểm định Hausman (Lựa chọn giữa FEM và REM)
hausman MODEL_FEM MODEL_REM

* 7. Chẩn đoán khuyết tật mô hình
* Kiểm định phương sai sai số thay đổi (Modified Wald test for groupwise heteroskedasticity)
xttest3

* Kiểm định tự tương quan bậc nhất (Wooldridge test for autocorrelation in panel data)
xtserial credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui

* 8. Ước lượng mô hình FGLS hiệu chỉnh toàn bộ khuyết tật
xtgls credit_gr dg npl size liq roe gdp inf wui, panels(hetero) corr(ar1)
estimates store MODEL_FGLS

* Xuất bảng kết quả hồi quy chuẩn Publication
esttab MODEL_FEM MODEL_REM MODEL_FGLS using "Regression_Results.rtf", ///
    cells(b(star fmt(4)) se(fmt(4))) stats(N r2 chi2 p) replace

Testing và validation

1. Kiểm định lựa chọn mô hình và chẩn đoán khuyết tật

• Kiểm định đa cộng tuyến: Hệ số phóng đại phương sai $\text{VIF}{\max} = 2.34 < 10$, $\text{VIF}{\text{mean}} = 1.48$, chứng minh mô hình không tồn tại hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
• Kiểm định White: Giá trị $p < 0.001$, bác bỏ giả thuyết phương sai đồng nhất của Pooled OLS.
• Kiểm định Hausman: Thống kê $\chi^2(8) = 28.45$ với $p\text{-value} = 0.0004 < 0.05 \rightarrow$ Bác bỏ $H_0$, lựa chọn mô hình Tác động Cố định (FEM) thay vì Tác động Ngẫu nhiên (REM).
• Kiểm định Modified Wald (Phương sai thay đổi): $\chi^2(26) = 1428.16$ với $p = 0.0000 < 0.01 \rightarrow$ Tồn tại hiện tượng phương sai sai số thay đổi giữa các ngân hàng.
• Kiểm định Wooldridge (Tự tương quan): Thống kê $F(1, 25) = 18.72$ với $p = 0.0002 < 0.05 \rightarrow$ Tồn tại hiện tượng tự tương quan bậc nhất AR(1).

                        KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH CHẨN ĐOÁN

Kết quả đạt được

Hồi quy bằng phương pháp Bình phương bé nhất Tổng quát Khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares) giúp xử lý đồng thời hai khuyết tật: phương sai thay đổi giữa các thực thể và tự tương quan trong chuỗi thời gian.

Bảng kết quả ước lượng hồi quy FGLS chi tiết

Biến độc lập	Hệ số hồi quy ($\beta$)	Sai số chuẩn (Std. Err)	Giá trị thống kê $z$	$p$-value	Mức ý nghĩa thống kê
DG (Tăng trưởng tiền gửi)	+0.4128	0.0385	10.72	0.000	*** ($p < 0.01$)
NPL (Tỷ lệ nợ xấu)	-0.1524	0.1420	-1.07	0.283	Không có ý nghĩa thống kê
SIZE (Quy mô tài sản)	-0.0041	0.0052	-0.79	0.431	Không có ý nghĩa thống kê
LIQ (Khả năng thanh khoản)	+0.0215	0.0318	0.68	0.499	Không có ý nghĩa thống kê
ROE (Khả năng sinh lời)	+0.2845	0.0712	4.00	0.000	*** ($p < 0.01$)
GDP (Tăng trưởng GDP)	+0.8950	0.1654	5.41	0.000	*** ($p < 0.01$)
INF (Tỷ lệ lạm phát)	-0.6421	0.1820	-3.53	0.000	*** ($p < 0.01$)
WUI (Bất định chính sách)	+0.1840	0.0631	2.92	0.004	*** ($p < 0.01$)
_cons (Hằng số tự do)	+0.0542	0.0810	0.67	0.503	-
Thống kê mẫu	\multicolumn{5}{c	}{$N = 26 \text{ ngân hàng}, T = 8 \text{ năm}, \text{Tổng quan sát} = 208$}
Wald $\chi^2(8)$	\multicolumn{5}{c	}{$486.22 \quad (p\text{-value} = 0.0000)$}

---

Đổi mới và đóng góp

1. Tiên phong tích hợp chỉ số Bất định Chính sách Kinh tế (WUI) tại Việt Nam: Thay vì chỉ dùng các chỉ số vĩ mô truyền thống, nghiên cứu là một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam lượng hóa tác động của chỉ số WUI (World Uncertainty Index do Ahir & cộng sự xây dựng từ FRED) lên tăng trưởng tín dụng.
2. Khám phá cơ chế thích ứng nghịch lý của tín dụng trong bất định: Kết quả FGLS chỉ ra hệ số của WUI mang giá trị dương ($\beta = +0.1840, p < 0.01$). Điều này phản ánh đặc thù nền kinh tế Việt Nam: Trong giai đoạn bất định (như biến động thương mại quốc tế hay đại dịch COVID-19 năm 2020 khi WUI vọt lên 5.59%), NHNN và Chính phủ triển khai mạnh mẽ các gói hỗ trợ lãi suất, nới lỏng hạn mức tín dụng và cơ cấu lại thời hạn trả nợ (Thông tư 01/2020/TT-NHNN), dẫn đến việc bơm vốn tín dụng tăng mạnh để duy trì thanh khoản cho doanh nghiệp.
3. Cải tiến độ chính xác ước lượng kinh tế lượng: Việc sử dụng quy trình FGLS 2 bước giúp giảm thiểu sai số chuẩn (Standard Errors) trung bình 34.2% so với mô hình OLS thô, triệt tiêu nguy cơ suy diễn thống kê sai lầm (spurious regression).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong quản trị ngân hàng thương mại

• Quản trị thanh khoản và nguồn vốn (ALM - Asset Liability Management): Mối quan hệ cùng chiều mạnh mẽ giữa tăng trưởng tiền gửi và tín dụng ($\beta = +0.4128$) chứng minh nguồn vốn huy động vẫn là điều kiện tiên quyết để giải ngân. Các NHTM cần xây dựng tỷ lệ LDR (Loan-to-Deposit Ratio) tối ưu xung quanh ngưỡng 80% - 85% theo quy định NHNN.
• Định giá khoản vay thích ứng lạm phát: Hệ số co giãn của lạm phát $\beta = -0.6421$ đòi hỏi các khối kinh doanh vốn (Treasury) phải áp dụng cơ chế lãi suất thả nổi (Floating Rate) có neo chặn biên độ (Cap/Floor) để bảo toàn giá trị thực của dư nợ khi CPI biến động.

                           KHUYẾN NGHỊ ĐIỀU HÀNH VÀ QUẢN TRỊ

Lộ trình triển khai khuyến nghị cho tổ chức tín dụng

• Giai đoạn 1 (Quý 1 - Quý 2): Rà soát cơ cấu danh mục tài sản sinh lời, tái cấu trúc biểu lãi suất huy động nhằm tăng trưởng DG ổn định.
• Giai đoạn 2 (Quý 3 - Quý 4): Ứng dụng mô hình kinh tế lượng FGLS vào hệ thống Stress-testing định kỳ theo chuẩn mực Basel II / Basel III.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Kích thước mẫu: Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở 26 NHTM niêm yết; chưa bao gồm các NHTM TNHH MTV 100% vốn nước ngoài và hệ thống ngân hàng chính sách, quỹ tín dụng nhân dân.
• Tần suất dữ liệu: Dữ liệu hàng năm ($T=8$) chưa phản ánh được các biến động mang tính chu kỳ mùa vụ trong năm (quarterly seasonality).

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Mở rộng mô hình động GMM (Generalized Method of Moments): Sử dụng mô hình Arellano-Bond System GMM để kiểm soát hiện tượng nội sinh (Endogeneity) tiềm ẩn giữa biến tăng trưởng tín dụng trễ bậc 1 ($\text{CREDIT_GR}_{t-1}$) và biến khả năng sinh lời (ROE).
• Nâng cấp chỉ số bất định vi mô: Xây dựng chỉ số EPU riêng biệt cho Việt Nam dựa trên kỹ thuật xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP/Text Mining) từ các bài báo kinh tế tài chính trong nước theo phương pháp luận của Baker et al. (2016).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên cao học: Tiếp cận quy trình thực nghiệm kinh tế lượng chuẩn mực từ thu thập dữ liệu FiinPro, xử lý Stata Do-file đến kiểm định chẩn đoán vi phạm giả định hồi quy.
• Chuyên viên phân tích tài chính / Quản trị rủi ro: Nhận diện định lượng mối liên hệ giữa các chỉ tiêu CAMEL nội tại (DG, ROE, LIQ, NPL) với biên độ mở rộng tài sản của ngân hàng.
• Cơ quan quản lý Nhà nước (NHNN, Bộ Tài chính): Có cơ sở định lượng để dự báo nhu cầu hấp thụ vốn của nền kinh tế dựa trên biến động của tăng trưởng GDP và chỉ số bất định WUI.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu cấu hình và phần mềm để tái lập nghiên cứu này là gì?

Máy tính chạy hệ điều hành Windows 10/11 hoặc Linux/macOS, cài đặt Stata 16 hoặc Stata 17 (khuyên dùng Stata/SE hoặc Stata/MP). Dung lượng RAM tối thiểu 4GB. Dữ liệu đầu vào cần cấu trúc dưới định dạng .dta hoặc .csv bảng dọc (Long-format Panel Data).

2. Tại sao nghiên cứu không sử dụng Pooled OLS mà phải dùng FGLS?

Dữ liệu bảng tài chính của 26 ngân hàng luôn tồn tại sự khác biệt về quy mô và chính sách nội tại, dẫn đến vi phạm nghiêm trọng hai giả định OLS: phương sai sai số không đồng nhất ($p < 0.001$ ở kiểm định Modified Wald) và tự tương quan chuỗi ($p = 0.0002$ ở kiểm định Wooldridge). FGLS là phương pháp ước lượng không chệch và hiệu quả nhất trong trường hợp này.

3. Tại sao biến Nợ xấu (NPL) trong kết quả FGLS không có ý nghĩa thống kê?

Trong giai đoạn 2014–2021, việc thành lập và hoạt động tích cực của Công ty Quản lý Tài sản VAMC cùng cơ chế khoanh nợ/giãn nợ theo các Thông tư của NHNN đã làm giảm mức độ nhạy cảm trực tiếp của chỉ tiêu nợ xấu sổ sách đối với hạn mức cấp tín dụng thực tế của các ngân hàng.

4. Chỉ số WUI được tính toán như thế nào và lấy từ đâu?

Chỉ số WUI (World Uncertainty Index) do tác giả Hites Ahir (IMF), Nicholas Bloom (Stanford) và Davide Furceri phát triển, đo lường tần suất xuất hiện của từ khóa "uncertainty" trong báo cáo kinh tế của cơ quan tình báo kinh tế EIU tại từng quốc gia. Dữ liệu được trích xuất miễn phí từ cổng dữ liệu FRED của Fed St. Louis.

5. Chi phí triển khai hệ thống phân tích này trong doanh nghiệp là bao nhiêu?

Nếu doanh nghiệp đã có sẵn thuê bao dữ liệu (như FiinPro hoặc Refinitiv Eikon) và giấy phép phần mềm Stata/R/Python, chi phí phát triển mô hình định lượng nội bộ chỉ bao gồm nhân sự phân tích dữ liệu (khoảng 2–3 tuần làm việc cho 1 Data Analyst/Financial Economist).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Nguyễn Tường Vy đã hoàn thành xuất sắc việc xây dựng mô hình thực nghiệm xác định các yếu tố chi phối tăng trưởng tín dụng tại 26 NHTM niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2014–2021. Bằng việc áp dụng phương pháp ước lượng FGLS, nghiên cứu chứng minh:

1. Tăng trưởng tiền gửi huy động (DG, $\beta = +0.4128$), tỷ suất sinh lời (ROE, $\beta = +0.2845$), tăng trưởng kinh tế (GDP, $\beta = +0.8950$) và bất định chính sách (WUI, $\beta = +0.1840$) có tác động tích cực đáng kể đến tăng trưởng tín dụng.
2. Tỷ lệ lạm phát (INF, $\beta = -0.6421$) tạo áp lực cản trở mạnh mẽ lên quy mô tín dụng.

Công trình cung cấp nền tảng lý thuyết và thực tiễn vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ tại NHNN cũng như hội đồng quản trị các ngân hàng thương mại trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh an toàn, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày tính cấp thiết để thực hiện đề tài “Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam”. Bên cạnh đó, tác giả cũng nêu rõ mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu cũng như đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu, cách thu thập dữ liệu, đóng góp của đề tài và bố cục của nghiên cứu cũng được đề cập ở chương này. Trên cơ sở này, tác giả xây dựng cơ sở lý thuyết phù hợp với bài nghiên cứu, khảo lược các nghiên cứu trước và đưa ra các khoảng trống nghiên cứu ở chương 2.

Ngoài ra, việc mô tả về phương pháp nghiên cứu sẽ trình bày ở chương 3. Chương 4 và 5 là phần bàn luận sâu về kết quả của mô hình nghiên cứu và trình bày các gợi ý, khuyến nghị với các cơ quan ban ngành liên quan và các NHTM. 9 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Khái quát về tăng trƣởng tín dụng 2.

Khái niệm tăng trƣởng tín dụng Theo Luật các TCTD (2010), “cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”. Có thể nói, tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng tài sản (vốn) giữa ngân hàng với các chủ thể khác trong nền kinh tế mà ngân hàng giữ vai trò vừa là người đi vay và vừa là người cho vay. Theo Trần Huy Hoàng (2010), tăng trưởng tín dụng là việc các NHTM sử dụng các chính sách nhằm tăng nguồn vốn huy động, đáp ứng cho việc cấp tín dụng, chiết khấu, đầu tư vào những đối tượng là các tổ chức kinh tế, cá nhân… có nhu cầu vay vốn, từng bước nâng cao lợi nhuận, thị phần và thương hiệu trên thị trường. Hay tăng trưởng tín dụng được hiểu là sự gia tăng về nhu cầu vay vốn của các cá nhân hay tổ chức, dùng chi tiêu cho tiêu dùng hay các hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh đối với các doanh nghiệp trong một thời kỳ.

Khi dòng chảy vốn được cung cấp đầy đủ và nhanh chóng ra thị trường, đáp ứng được nhu cầu tín dụng của các chủ thể trong xã hội đồng nghĩa với dòng chảy kinh tế được diễn ra một cách ổn định. Theo Pham và Nguyen (2020) thì tín dụng góp phần quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp, đảm bảo cho quá trình sản xuất diễn ra thường xuyên, liên tục, thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Ngoài ra, tín dụng là hoạt động chính mang lại nguồn thu nhập chủ yếu trong cơ cấu lợi nhuận của ngân hàng. Đo lƣờng tăng trƣởng tín dụng Tăng trưởng tín dụng là phần trăm tăng dư nợ tín dụng tại một thời điểm so với thời điểm trước đó và thường được đo lường hàng năm.

Cách đo lường tăng trưởng tín dụng được tính toán bằng công thức sau: Sau khi tính toán theo công thức, nếu tốc độ tăng trưởng tín dụng có giá trị dương thì tỷ trọng dư nợ tín dụng của NHTM đang tăng lên, ngược lại, kết quả có giá trị âm phản ánh lượng dư nợ mà NHTM cung cấp ra nền kinh tế đang sụt giảm. Ý nghĩa của tăng trƣởng tín dụng Tín dụng có mối quan hệ mật thiết với tăng trưởng kinh tế, khi tín dụng tăng lên phản ánh bức tranh tổng thể của nền kinh tế, cụ thể: Tín dụng tăng trưởng cho thấy các chính sách tiền tệ đang hoạt động ổn định, nguồn vốn lưu thông trong nền kinh tế đạt hiệu quả. Việc vốn được chu chuyển kịp thời đến những nơi thiếu vốn tạo tiền đề cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế. Khi hoạt động sử dụng vốn đạt hiệu quả, lợi nhuận tăng lên, đồng nghĩa với khả năng luân chuyển hàng hóa trên thị trường đang được diễn ra liên tục, góp phần vào quá trình phát triển của lực lượng sản xuất trong xã hội.

Cùng với đó, người tiêu dùng có xu hướng đi vay và chi tiêu nhiều hơn làm gia tăng đáng kể lượng cầu về hàng hóa và dịch vụ. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp thực hiện thúc đẩy tiêu dùng và xúc tiến tăng gia sản xuất để phục vụ kịp thời các nhu cầu của nền kinh tế. Mặt khác, sự gia tăng tiêu dùng và sản xuất sẽ tạo ra thêm nhiều việc làm và dẫn đến sự tăng trưởng của cả thu nhập và lợi nhuận. Bên cạnh đó, theo Igan và Pinheiro (2011), tăng trưởng tín dụng cho thấy các cơ hội đầu tư đang diễn ra thuận lợi 11 và hoạt động kinh tế diễn ra mạnh mẽ đẩy giá trị tài sản lên cao, từ đó làm tăng mức độ tín nhiệm của người đi vay và cho phép họ vay nhiều hơn với giá trị tài sản thế chấp cao hơn.

Do đó, tín dụng có tính chu kỳ thuận lợi và tăng trưởng song song với thu nhập. Lý thuyết có liên quan Nghiên cứu tiếp cận các lý thuyết như: Lý thuyết thông tin bất cân xứng (Asymmetric Information Theory), Lý thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô (Economies of Scale) và Lý thuyết tăng trưởng kinh tế của John Maynard Keynes để xác định các yếu tố đặc thù của ngân hàng và các yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng của các NHTM. Lý thuyết thông tin bất cân xứng Akerlof và cộng sự (1970) cho rằng thông tin bất đối xứng tồn tại khi một bên trong giao dịch kinh tế có nhiều thông tin hơn bên còn lại. Đây chính là một vấn đề trong thị trường tài chính đối với lĩnh vực ngân hàng.

Khi đó, người đi vay có đầy đủ thông tin về tình hình tài chính của mình hơn bên cấp tín dụng là ngân hàng. Trong trường hợp đó, nếu xãy ra rủi ro đạo đức, người đi vay sẽ có xu hướng khai báo sai hoặc chỉ cho thấy một phần nào đó về năng lực tài chính của bản thân nhằm đạt được mức cấp tín dụng lớn hơn, bất kể những nổ lực trong công tác thẩm định của bên cấp tín dụng. Huỳnh Thế Du và cộng sự (2005) nghiên cứu về thông tin bất cân xứng trong hoạt động tín dụng tại Việt Nam cho rằng “Chuẩn đoán không tốt vấn đề thông tin bất cân xứng có thể là nguyên nhân gây ra những trục trặc trong hoạt động tín dụng hệ thống ngân hàng Việt Nam”. Trục trặc đó bao gồm cả tỷ lệ nợ xấu khi khách hàng che giấu các thông tin về năng lực tài chính nhằm đạt được mục đích trong khoản vay của họ.

Ngân hàng rất dễ gặp tình trạng không đủ khả năng thanh toán cho nguồn vốn tài 12 trợ đầu vào khi các khoản cấp tín dụng trở thành nợ có khả năng mất vốn. Các khoản nợ đó sẽ trở thành nợ xấu và cản trở tốc độ tăng trưởng tín dụng của ngân hàng. Bên cạnh đó, để thực hiện các hợp đồng tín dụng, ngân hàng phải thực hiện huy động vốn trong nền kinh tế và nguồn tài trợ chủ yếu đến từ tiền gửi khách hàng. Dù không thu hồi được vốn tín dụng đã cấp nhưng vẫn phải trả lãi và gốc đối với các khoản vốn huy động, điều này dẫn đến việc ngân hàng dễ mất khả năng thanh khoản – ngân hàng không đủ khả năng hoàn trả cho các khoản vay của họ.

Không chỉ hoạt động kinh doanh của bản thân ngân hàng bị ảnh hưởng mà còn gây ra hậu quả xấu đối với nền kinh tế. Vì vậy, tác giả cho rằng tỷ lệ nợ xấu, thanh khoản ngân hàng và tăng trưởng vốn huy động có ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng ngân hàng. Lý thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô Lý thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô được đề xuất bởi nhà kinh tế học Adam Smith (1776). Lý thuyết cho rằng nếu đạt được hiệu quả kinh tế theo quy mô, một quốc gia có thể đạt được tăng trưởng kinh tế.

Tính kinh tế nhờ quy mô thể hiện lợi thế cạnh tranh và cắt giảm chi phí mà các công ty lớn hơn có được so với các tổ chức nhỏ hơn. Quy mô công ty càng lớn thì càng tiết kiệm được nhiều chi phí. Điều này là do lợi nhuận được tái đầu tư vào quá trình sản xuất bởi các công ty có nhiều doanh thu. Lê Hà Diễm Chi (2022) nghiên cứu về mối quan hệ giữa quy mô và hiệu quả tài chính các ngân hàng thương mại Việt Nam, tác giả sử dụng lý thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô và đưa ra minh chứng rằng: “các ngân hàng lớn có lợi thế về chi phí so với các ngân hàng nhỏ nên có khả năng thu được nhiều lợi nhuận hơn và việc gia tăng quy mô giúp các ngân hàng lớn cải thiện đáng kể lợi nhuận của họ”.

Khi quy mô ngân hàng lớn thì khả năng huy động vốn cũng lớn hơn so với các ngân hàng có quy mô nhỏ thông qua mạng lưới hoạt động và vị thế thị trường của bản thân ngân hàng. Tuy nhiên, các ngân hàng có quy mô nhỏ cũng có lợi thế nếu thị trường hoạt động có phạm vi đủ rộng, tại đây, họ có thể huy động nhỏ lẻ nhưng số 13 lượng khách hàng có thể rất lớn, đủ đáp ứng cho nhu cầu về nguồn vốn tín dụng. Vì vậy, lý thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô cho thấy rằng quy mô ngân hàng có tác động đến khả năng huy động và hoạt động tăng trưởng tín dụng của ngân hàng. Lý thuyết tăng trƣởng kinh tế của John Maynard Keynes Lý thuyết được đề xướng bởi nhà kinh tế người Anh John Maynard Keynes và những người theo sau.

Keynes quan niệm rằng chính phủ nên sử dụng sức mạnh ngân sách để duy trì sự tăng trưởng và ổn định về kinh tế, vượt qua những chu kỳ suy thoái thường xảy ra trong đa số các nền kinh tế phương Tây (Lê Minh Trường, 2023). Theo Keynes, để đảm bảo sự cân bằng kinh tế, khắc phục thất nghiệp, khủng hoảng và duy trì tăng trưởng kinh tế thì không thể dựa vào cơ chế thị trường tự điều tiết, mà cần phải có sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế để tăng cầu có hiệu quả, kích thích tiêu dùng, sản xuất, kích thích đầu tư để bảo đảm việc làm và tăng thu nhập. Theo ông, chính phủ có thể can thiệp vào nền kinh tế nhằm thúc đẩy tăng trưởng thông qua các hoạt động: đầu tư nhà nước; hệ thống tài chính tín dụng và lưu thông tiền tệ; các hình thức khuyến khích tiêu dùng.