Chính Sách Phát Triển Thị Trường Khoa Học và Công Nghệ Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Khám phá luận văn về chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ tại thành phố Hồ Chí Minh, phân tích thực tiễn và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lê Minh Khánh
• Người hướng dẫn: TS. Hà Quang Thanh
• Trường học: Học viện hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Thị Trường Khoa Học và Công Nghệ Từ Thực Tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 1.1. Những vấn đề chung về thị trường khoa học và công nghệ
• 1.1.1. Hệ thống khái niệm công cụ
• 1.1.2. Các yếu tố cấu thành thị trường khoa học và công nghệ
• 1.1.3. Các loại thị trường khoa học và công nghệ
• 1.1.4. Phát triển thị trường khoa học và công nghệ
• 1.2. Chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ
• 1.2.1. Nội dung chính sách
• 1.3. Kinh nghiệm về chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ
• 1.3.1. Kinh nghiệm của các địa phương điển hình
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm được đúc kết
• 1.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG KHOA HỌC VÀ CÔNG TỪ THỰC TIỄN CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Tình hình phát triển thị trường khoa học và công nghệ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• 2.1.1. Tình hình phát triển cầu hàng hóa khoa học và công nghệ
• 2.1.2. Tình hình phát triển cung hàng hóa khoa học và công nghệ
• 2.1.3. Tình hình phát triển các tổ chức trung gian hỗ trợ thị trường khoa học và công nghệ
• 2.1.4. Một số nhận xét về tình hình phát triển thị trường khoa học và công nghệ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2.1. Cơ chế chuyển nhượng, góp vốn vào doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ
• 2.2.2. Đầu tư xây dựng các sàn giao dịch công nghệ và tổ chức dịch vụ khoa học và công nghệ
• 2.2.3. Hỗ trợ thành lập các tổ chức định giá công nghệ
• 2.2.4. Xây dựng cơ sở ươm tạo công nghệ, ươm tạo và phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ
• 2.2.5. Hình thành tổ chức công ích cung cấp tư vấn miễn phí cho các doanh nghiệp đầu tư phát triển khoa học và công nghệ
• 2.2.6. Hỗ trợ đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 3.1. Một số định hướng hoàn thiện chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ
• 3.1.1. Hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thị trường khoa học và công nghệ
• 3.1.2. Thúc đẩy hoạt động dịch vụ thị trường khoa học và công nghệ
• 3.1.3. Thúc đẩy nhu cầu công nghệ và nâng cao năng lực chuyển giao công nghệ
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về thể chế
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về phát triển thị trường
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về điều kiện kỹ thuật
• 3.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển thị trường khoa học và công nghệ tại TP

Thị trường khoa học và công nghệ (KH&CN) tại Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế. Thị trường này không chỉ là nơi giao dịch các sản phẩm KH&CN mà còn là môi trường để các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và cá nhân có thể hợp tác, chia sẻ công nghệ. Sự phát triển của thị trường KH&CN tại TP.HCM đã được chú trọng trong các chính sách của Đảng và Nhà nước, nhằm tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo mạnh mẽ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thị trường KH CN

Thị trường KH&CN là nơi diễn ra các giao dịch mua bán sản phẩm KH&CN như công nghệ, bản quyền và dịch vụ liên quan. Vai trò của thị trường này là rất quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Tình hình phát triển thị trường KH CN tại TP.HCM

Trong những năm qua, TP.HCM đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển thị trường KH&CN. Các hoạt động như tổ chức sàn giao dịch công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp đã góp phần tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của thị trường này.

II. Những thách thức trong phát triển thị trường KH CN tại TP

Mặc dù thị trường KH&CN tại TP.HCM đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như khung pháp lý chưa hoàn thiện, thiếu thông tin về công nghệ trong nước và sự chậm phát triển của các dịch vụ tư vấn chuyển giao công nghệ đang cản trở sự phát triển của thị trường này.

2.1. Khung pháp lý chưa hoàn thiện

Khung pháp lý cho thị trường KH&CN tại TP.HCM vẫn còn nhiều thiếu sót, đặc biệt là trong việc quy định quyền sở hữu trí tuệ và các quy trình chuyển giao công nghệ. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận và áp dụng công nghệ mới.

2.2. Thiếu thông tin và hỗ trợ cho doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp tại TP.HCM chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về công nghệ trong nước, dẫn đến việc họ thường tìm kiếm công nghệ từ nước ngoài. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn hạn chế khả năng đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

III. Các giải pháp phát triển thị trường KH CN tại TP

Để phát triển thị trường KH&CN tại TP.HCM, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hỗ trợ cho doanh nghiệp và phát triển các dịch vụ tư vấn chuyển giao công nghệ.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường KH CN

Cần xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp lý liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch trong thị trường KH&CN.

3.2. Tăng cường hỗ trợ cho doanh nghiệp khởi nghiệp

Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp cần được mở rộng, bao gồm việc cung cấp thông tin về công nghệ, hỗ trợ tài chính và đào tạo kỹ năng cho doanh nhân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thị trường KH CN

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực KH&CN tại TP.HCM đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất và dịch vụ đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.1. Các mô hình ứng dụng công nghệ thành công

Nhiều doanh nghiệp tại TP.HCM đã áp dụng thành công các mô hình công nghệ mới, từ đó tạo ra sản phẩm chất lượng cao và đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.2. Kết quả từ các sàn giao dịch công nghệ

Sàn giao dịch công nghệ đã giúp kết nối các nhà cung cấp và người tiêu dùng công nghệ, tạo ra nhiều cơ hội hợp tác và phát triển cho các doanh nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thị trường KH CN tại TP

Thị trường KH&CN tại TP.HCM đang trên đà phát triển mạnh mẽ, nhưng vẫn cần nhiều nỗ lực để vượt qua các thách thức hiện tại. Với các giải pháp đồng bộ và sự hỗ trợ từ chính phủ, thị trường này có thể trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

5.1. Triển vọng phát triển thị trường KH CN

Với sự quan tâm của chính phủ và các tổ chức, thị trường KH&CN tại TP.HCM có tiềm năng lớn để phát triển, đặc biệt trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển thị trường

Cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu cần tích cực tham gia vào quá trình phát triển thị trường KH&CN, từ đó tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 20.000 doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, giữ vị trí đầu tàu kinh tế nhưng đang đối mặt với thách thức lớn khi có tới 70% công nghệ sản xuất phải nhập khẩu từ nước ngoài. Nguồn cung công nghệ nội địa chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là sự thiếu đồng bộ và bất cập trong hệ thống cơ chế, chính sách phát triển thị trường khoa học và công nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào ba nhiệm vụ chính: hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý về phát triển thị trường khoa học và công nghệ; phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng cung - cầu, hoạt động của các định chế trung gian và việc thực thi chính sách tại địa phương; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện chính sách công trong lĩnh vực này. Phạm vi không gian nghiên cứu được xác lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu và mốc thời gian khảo sát chuyên sâu trong giai đoạn từ năm 2011 đến quý II năm 2017.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế chuyển giao công nghệ, tháo gỡ rào cản đưa mức đầu tư đổi mới công nghệ của doanh nghiệp từ mức khiêm tốn 0,2% - 0,3% doanh thu lên các ngưỡng cao hơn. Đồng thời, nghiên cứu tạo tiền đề kích hoạt hiệu quả nguồn vốn từ 106 quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp đã thành lập, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế đô thị theo hướng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế kết hợp với lý thuyết kinh tế học tri thức và đổi mới sáng tạo. Mô hình nghiên cứu cấu trúc thị trường khoa học và công nghệ được xây dựng dựa trên 5 yếu tố cấu thành nền tảng: khung khổ pháp lý điều chỉnh giao dịch; chủ thể bên mua (cầu công nghệ); chủ thể bên bán (cung công nghệ); hàng hóa khoa học công nghệ cùng cơ chế định giá; và hệ thống dịch vụ trung gian môi giới, xúc tiến.

Hệ thống khái niệm công cụ cốt lõi được chuẩn hóa gồm:

• Khoa học: Hệ thống tri thức tích lũy về quy luật tự nhiên, xã hội và tư duy, gắn liền với hoạt động nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.
• Công nghệ: Giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật gồm 4 thành tố liên kết chặt chẽ là phần kỹ thuật (technoware), phần thông tin (infoware), phần con người (humanware) và phần tổ chức (orgaware).
• Thị trường khoa học và công nghệ: Môi trường pháp lý, đầu tư và thương mại thúc đẩy giao dịch, mua bán các sản phẩm, dịch vụ khoa học công nghệ có sự định hướng và điều tiết của Nhà nước.
• Chính sách phát triển thị trường: Tập hợp các quyết sách, công cụ quy phạm pháp luật và hỗ trợ tài chính do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm gia tăng quy mô và chất lượng các giao dịch công nghệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ báo cáo thống kê chính thức của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Khoa học và Công nghệ, Cục Sở hữu trí tuệ, cùng dữ liệu tổng hợp từ 250 đề tài nghiên cứu khoa học được cấp kinh phí triển khai. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu thứ cấp từ hơn 20.000 doanh nghiệp sản xuất, khảo sát tập trung vào 491 đơn đăng ký sáng chế và 256 đơn đăng ký giải pháp hữu ích trong giai đoạn từ năm 2014 đến hết tháng 6 năm 2017.

Phương pháp chọn mẫu theo tiêu chí phân tầng theo nhóm ngành công nghiệp trọng yếu (cơ khí, chế biến thực phẩm, điện - điện tử) và theo loại hình sở hữu (doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp ngoài nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài). Luận văn kết hợp phương pháp hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật, phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu và phương pháp thống kê kinh tế. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bảo đảm đánh giá khách quan, lượng hóa được thực trạng cung - cầu và xác định chính xác các điểm nghẽn thể chế trong suốt chu kỳ nghiên cứu 2011 - 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nguồn cung công nghệ nội địa còn quá khiêm tốn và lệ thuộc nặng nề vào nhập khẩu. Khảo sát thực tế chỉ ra rằng 70% công nghệ đang được các doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh sử dụng có nguồn gốc nhập khẩu từ nước ngoài, trong đó có tới 90% thuộc nhóm công nghệ trung bình hoặc lạc hậu.

Thứ hai, kết quả bảo hộ tài sản trí tuệ đạt tỷ lệ rất thấp so với tiềm năng đô thị. Trong giai đoạn 2014 đến quý II/2017, toàn địa bàn ghi nhận 491 đơn đăng ký sáng chế nhưng chỉ có 52 văn bằng được cấp (đạt tỷ lệ 10,6%); 256 đơn đăng ký giải pháp hữu ích với 90 văn bằng được cấp (đạt tỷ lệ 35,2%). Trung bình mỗi năm thành phố chỉ có 219 đơn nộp và 38 văn bằng bảo hộ được cấp cho sáng chế cùng giải pháp hữu ích.

Thứ ba, mức độ sẵn sàng đầu tư đổi mới công nghệ có sự chênh lệch lớn giữa các thành phần kinh tế. Tỷ lệ đầu tư đổi mới công nghệ của khối doanh nghiệp nhà nước đạt 16,3%, cao hơn mức 11,2% của doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Tuy nhiên, về nhập khẩu thiết bị, khối ngoài quốc doanh chiếm 25,3%, vượt trội so với doanh nghiệp nhà nước. Tỷ trọng đầu tư máy móc trong các ngành cơ khí, chế biến và điện tử duy trì mức tăng trên 20%/năm.

Thứ tư, hạ tầng dịch vụ trung gian và cơ chế tài chính còn nhiều khoảng trống. Toàn thành phố mới có 106 doanh nghiệp thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Dự án Sàn giao dịch công nghệ Quốc gia với diện tích hơn 1.000m2 sàn tại Quận 11 bước đầu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật nhưng các tổ chức định giá, giám định và môi giới công nghệ độc lập vẫn chưa phát triển tương xứng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ rào cản pháp lý trong việc định giá tài sản trí tuệ và cơ chế giao quyền sở hữu các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước. Mức chi đầu tư đổi mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ chiếm khoảng 0,2% đến 0,3% doanh thu, quá chênh lệch khi đặt cạnh mức 5% của Ấn Độ hay 10% của Hàn Quốc. Tổng đầu tư toàn xã hội cho khoa học công nghệ của Việt Nam chỉ đạt khoảng 0,6% GDP và chưa đến 2% chi ngân sách nhà nước, trong khi các nước phát triển thuộc nhóm OECD luôn duy trì trên 2% GDP.

Dữ liệu nghiên cứu về đăng ký sáng chế và cấp văn bằng bảo hộ từ năm 2014 đến 2017 (tăng từ 8 bằng sáng chế năm 2014 lên 24 bằng năm 2016) được thể hiện trực quan thông qua biểu đồ cột kết hợp đường xu hướng tăng trưởng tỷ lệ cấp phép. Tương tự, sự phân bổ nguồn cung công nghệ được mô tả sinh động qua biểu đồ tròn với tỷ lệ 70% nhập khẩu so với 30% nội địa, làm nổi bật nhu cầu cấp thiết phải ban hành các chính sách kích cầu công nghệ nội sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý về định giá tài sản trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cần ban hành quy chế liên ngành hướng dẫn chi tiết việc định giá kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thương mại hóa đề tài khoa học công lập lên mức 25% trong giai đoạn 2018 - 2022.

Thứ hai, đưa vào vận hành hiệu quả Sàn giao dịch công nghệ Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sở Khoa học và Công nghệ cần hoàn thiện quy chế vận hành không gian 1.000m2 tại Quận 11 trong năm 2018, thiết lập cổng thông tin Techmart trực tuyến liên thông toàn quốc, hướng tới mục tiêu kết nối thành công hơn 500 nhà cung cấp và 2.000 doanh nghiệp tham gia giao dịch định kỳ mỗi năm.

Thứ ba, mở rộng các ưu đãi tài chính và thúc đẩy trích lập quỹ khoa học công nghệ. Cục Thuế và Sở Tài chính cần đơn giản hóa thủ tục quyết toán cho doanh nghiệp khi trích tối đa 10% thu nhập tính thuế vào Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, phấn đấu gia tăng số lượng doanh nghiệp lập quỹ từ 106 đơn vị lên trên 300 đơn vị trước năm 2023.

Thứ tư, bảo đảm định mức ngân sách và nâng cấp mạng lưới ươm tạo doanh nghiệp. Thành phố cần thực hiện nghiêm túc việc phân bổ tối thiểu 2% tổng chi ngân sách địa phương hàng năm cho sự nghiệp khoa học và công nghệ, đồng thời đầu tư nâng cấp hơn 50 cơ sở ươm tạo và Công viên phần mềm Quang Trung, hỗ trợ trực tiếp cho ít nhất 100 dự án khởi nghiệp sáng tạo mỗi năm giai đoạn 2018 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách tại Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp có thể sử dụng khung giải pháp của luận văn để tối ưu hóa nguồn ngân sách 2% dành cho khoa học công nghệ và thiết kế các gói hỗ trợ kỹ thuật cho hơn 20.000 doanh nghiệp sản xuất.

Nhóm lãnh đạo doanh nghiệp và nhà quản trị sản xuất tại các công ty công nghiệp, đặc biệt là 106 doanh nghiệp đã lập quỹ phát triển khoa học công nghệ, tìm thấy trong luận văn quy trình giảm thiểu rủi ro pháp lý khi đàm phán hợp đồng chuyển giao công nghệ nhập khẩu vốn chiếm 70% thị phần.

Nhóm viện nghiên cứu, trường đại học và hơn 50 vườn ươm công nghệ có thể tham khảo phân tích từ 491 hồ sơ sáng chế để định hướng hoạt động nghiên cứu ứng dụng bám sát nhu cầu thực tế của thị trường, nâng cao hiệu quả thương mại hóa sản phẩm trí tuệ.

Nhóm học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý công, Chính sách công và Kinh tế phát triển có thể khai thác hệ thống dữ liệu thống kê giai đoạn 2011 - 2017 cùng hơn 90 tài liệu tham khảo chuyên ngành để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến thể chế đổi mới sáng tạo.

Câu hỏi thường gặp

Thị trường khoa học và công nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh gặp phải trở ngại lớn nhất nào?
Thị trường chịu sự mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu khi 70% công nghệ sản xuất phụ thuộc nhập khẩu và 90% trong số đó là công nghệ trung bình hoặc lạc hậu. Nguồn cung sáng chế nội địa rất mỏng với mức trung bình chỉ 38 văn bằng bảo hộ được cấp mỗi năm, chưa đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa của 20.000 doanh nghiệp.

Vì sao tỷ lệ đầu tư cho đổi mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam còn rất thấp?
Doanh nghiệp chỉ chi khoảng 0,2% đến 0,3% doanh thu cho đổi mới công nghệ, thấp hơn nhiều so với mức 5% của Ấn Độ hay 10% của Hàn Quốc. Nguyên nhân là do phần lớn doanh nghiệp thiếu hụt nguồn vốn, thiếu thông tin thị trường và gặp nhiều vướng mắc trong việc định giá cũng như bảo hộ tài sản trí tuệ.

Sàn giao dịch công nghệ Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh có vai trò gì?
Với quy mô hơn 1.000m2 sàn tại Quận 11, sàn giao dịch đóng vai trò là thiết chế trung gian kết nối các nhà khoa học với cộng đồng doanh nghiệp, cung cấp dịch vụ thẩm định giá, tư vấn pháp lý chuyển giao công nghệ cho 250 đề tài nghiên cứu hàng năm nhằm giảm thiểu chi phí giao dịch.

Chính sách trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ mang lại quyền lợi gì cho doanh nghiệp?
Doanh nghiệp được trích tối đa 10% thu nhập tính thuế hàng năm trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, 106 doanh nghiệp đã tận dụng cơ chế này để chủ động tái đầu tư máy móc hiện đại và nâng cao năng suất lao động mà không phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.

Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ cấp văn bằng và thương mại hóa sáng chế?
Cần hoàn thiện thủ tục giao quyền sở hữu kết quả nghiên cứu công lập theo Thông tư 15/2014/TT-BKHCN, áp dụng mức hỗ trợ kinh phí đăng ký văn bằng từ 35 đến 45 triệu đồng cho mỗi sáng chế và giải pháp hữu ích, đồng thời liên kết chặt chẽ hơn 50 vườn ươm với các sàn giao dịch công nghệ.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá thực chứng chính sách phát triển thị trường khoa học công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 - 2017 trên tập mẫu 20.000 doanh nghiệp.
• Chỉ rõ điểm nghẽn thị trường khi tỷ lệ nhập khẩu công nghệ lên tới 70% trong khi mức đầu tư R&D của doanh nghiệp nội địa chỉ đạt 0,2% - 0,3% doanh thu.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ từ hoàn thiện thể chế định giá, vận hành sàn giao dịch 1.000m2 đến chính sách kích cầu tài chính.
• Khẳng định vai trò dẫn dắt của Nhà nước trong việc bảo đảm tỷ lệ chi ngân sách 2% cho khoa học công nghệ và hỗ trợ hệ sinh thái hơn 50 cơ sở ươm tạo.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho công tác quản trị công và hoạch định chiến lược kinh tế tri thức đô thị.

Lộ trình triển khai đồng bộ các giải pháp cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2018 - 2025 nhằm biến khoa học và công nghệ thành động lực tăng trưởng cốt lõi. Hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ Quản lý công để áp dụng hiệu quả vào công tác quản lý, nghiên cứu và phát triển doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở khoa học về chính sách phát triển thị trường KH&CN; Chương 2. Thực trạng chính sách phát triển thị trường KH&CN trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh; Chương 3. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển thị trường KH&CN.

8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 1. Những vấn đề chung về thị trƣờng khoa học và công nghệ 1. Hệ thống khái niệm công cụ 1. Khoa học Khoa học là một khái niệm phức tạp và có thể tiếp cận từ nhiều phương diện khác nhau như [15]: Khoa học là một hệ thống tri thức; hoặc Khoa học là một hình thái ý thức xã hội; hoặc Khoa học là một hoạt động xã hội.

Chúng tôi tiếp cận khái niệm khoa học theo các phương diện đã nêu thì khoa học là một hệ thống tri thức, và là một hoạt động xã hội theo đó: Khoa học là một hệ thống tri thức: Nội hàm này phản ánh về bản chất, quy luật tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy [5, Đ. Hệ thống tri thức ở đây tức là hệ thống tri thức khoa học và khoa học trong trường hợp này được hiểu như một hệ thống tĩnh tại các tri thức, khoa học được xem như một sản phẩm trí tuệ được tích lũy trong quá trình hoạt động tìm tòi và sáng tạo của con người. Khoa học là một hoạt động xã hội: tư cách là một hoạt động, hoạt động khoa học hướng tới ít nhất 02 mục đích sau: Phát hiện bản chất sự vật, phát triển nhận thức về thế giới khách quan; Sáng tạo các sự vật mới, phát triển các phương tiện cải tạo thế giới khách quan. Cùng với hoạt động khoa học, một loại khái niệm khác cũng nảy sinh, chẳng hạn khái niệm nhà khoa học, tổ chức khoa học, nghiên cứu khoa học (NCKH).

Khi tiếp cận khoa học là một hoạt động xã hội thì hoạt động NCKH được xem là hoạt động quan trọng nhất trong số các nội dung của hoạt động khoa học. Với những luận giải trên khái niệm khoa học trong luận văn này được hiểu theo nghĩa sau: Khoa học là hệ thống các tri thức về bản chất, quy luật tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy; Khoa học là hoạt động nghiên cứu khoa học, bao gồm hoạt động nghiên cứu cơ bản và hoạt động nghiên cứu ứng dụng. Công nghệ Tương tự khái niệm khoa học thì công nghệ cũng đang tồn tại nhiều định nghĩa gồm: 9  Theo pháp luật Việt Nam, công nghệ là “giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm theo hoặc không kèm theo công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm”[5, Đ.Root, công nghệ là “dạng kiến thức có thể áp dụng được vào việc sản xuất ra các sản phẩm và sáng tạo ra các sản phẩm mới”.  Hoặc Theo tác giả J.Baranson, công nghệ là: “tập hợp các kiến thức về một quy trình hoặc kỹ thuật chế biến cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm hoàn chỉnh”.

 Công nghệ là: “sự áp dụng khoa học vào công nghiệp bằng cách sử dụng những nghiên cứu và cách xử lý một cách có hệ thống và có phương pháp”.Strunk)  Tác giả Naware Sharif thì lại cho rằng, công nghệ là: “bao gồm khả năng sáng tạo, đổi mới và lựa chọn từ những kỹ thuật khác nhau và sử dụng chúng một cách tối ưu vào tập hợp các yếu tố gồm: Môi trường vật chất, xã hội và văn hóa”. Theo đó, công nghệ gồm 04 thành tố (components): Phần kỹ thuật (technoware); Phần thông tin (infoware); Phần con người (humanware); Phần tổ chức (orgaware). Trong đó, phần kỹ thuật bao gồm máy móc, phương tiện, thiết bị, hệ thống hạ tầng kỹ thuật.; phần thông tin bao gồm tri thức kỹ thuật, quy trình, bí quyết, kinh nghiệm.; phần con người bao gồm nhân lực, kiến thức, sự khéo tay; phần tổ chức bao gồm các sắp đặt hệ thống thiết bị. Dựa vào các định nghĩa nêu trên của khái niệm công nghệ được hiểu là bất cứ đối tượng nào thỏa mãn các đặc điểm sau: Tính lặp lại chu kỳ: Tính lặp lại chu kỳ một thao tác đã chuẩn hóa giúp cho công nghệ tạo ra các sản phẩm cùng loại, cùng phẩm cấp và giống hệt nhau; Tính tin cậy của quá trình: Quá trình công nghệ là quá trình không được phép có rủi ro, bởi rủi ro trong công nghệ sẽ dẫn đến phế phẩm, phá vỡ mục tiêu của hoạt động sản xuất; Tính xác định của sản phẩm: Sản phẩm công nghệ đã được biết trước từ khi đầu tư vào hoạt động sản xuất.

Tính năng của sản phẩm cũng đã được biết trước từ trước khi sản xuất; Một công nghệ hoàn chỉnh thường gồm 04 thành phần: Phần kỹ thuật (máy móc, phương tiện, dây chuyền, thiết bị.), phần thông tin (tri thức về kỹ thuật, quy trình, bí 10 quyết.), phần con người (trình độ nhân lực, sự khéo tay.), phần tổ chức (cách thức sắp xếp vận hành máy móc, thiết bị hoặc sắp xếp nhân lực. Để giúp nhận diện rõ hơn khái niệm công nghệ, Luật Chuyển giao công nghệ (CGCN) năm 2006 có quy định một số đối tượng cụ thể của công nghệ như sau [2, Đ.7]: Bí quyết kỹ thuật là: Thông tin được tích luỹ, khám phá trong quá trình nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh của chủ sở hữu công nghệ có ý nghĩa quyết định chất lượng, khả năng cạnh tranh của công nghệ, sản phẩm công nghệ [2, Đ.3]; Kiến thức kỹ thuật: Là kiến thức về công nghệ được chuyển giao dưới dạng phương án công nghệ, quy trình công nghệ, giải pháp kỹ thuật, công thức, thông số kỹ thuật, bản vẽ, sơ đồ kỹ thuật, chương trình máy tính, thông tin dữ liệu; Giải pháp ký thuật: Là giải pháp hợp lý hoá sản xuất, đổi mới công nghệ. Liên quan đến khái niệm công nghệ, là khái niệm công nghệ cao (CNC). Theo Luật CNC [3, Đ.3], CNC được hiểu là công nghệ có hàm lượng cao về NCKH và phát triển công nghệ; được tích hợp từ thành tựu KH&CN hiện đại; tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường; có vai trò quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa ngành sản xuất, dịch vụ hiện có.

Thị trường khoa học và công nghệ Về khái niệm thị trường. Theo định nghĩa của từ điển tiếng Việt, thị trường được hiểu là: “1. Lĩnh vực lưu thông hàng hóa, tổng thể nói chung những hoạt động mua bán; 2. Nơi thường xuyên tiêu thụ hàng hóa” [27].

Như vậy, điều kiện tiên quyết để tồn tại thị trường là phải có hàng hóa để mua bán, nếu không có hàng hóa thì không tồn tại thị trường. Về nguyên tắc, thị trường bao gồm 04 yếu tố cơ bản: Có hàng hóa (có thể tồn tại ở dạng hữu hình - công cụ, phương tiện hoặc ở dạng vô hình - tài sản trí tuệ); Người bán (bên cung hàng hóa); Người mua (bên cầu hàng hóa); Tập hợp các quy định điều chỉnh hoạt động mua, bán. Theo quy định của Thông tư số 32/2014/TT-BKHCN ngày 06/11/2014 của Bộ trưởng Bộ KH&CN quy định quản lý chương trình phát triển thị trường KH&CN đến năm 2020 thì khái niệm về Thị trường KH&CN được hiểu như sau: “Thị trường KH&CN được hiểu là môi trường pháp lý, đầu tư và thương mại thúc đẩy quan hệ giao dịch, trao đổi, mua 11 bán các sản phẩm, dịch vụ KH&CN được vận hành có sự định hướng, điều tiết và hỗ trợ của Nhà nước”. Trong luận văn, khái niệm thị trường KH&CN được hiểu như quy định nêu trên của Thông tư số 32/2014/TT-BKHCN.

Các yếu tố cấu thành thị trƣờng khoa học và công nghệ Tương tự các loại thị trường khác, thị trường KH&CN có 5 yếu tố cơ bản để hình thành bao gồm: Khung pháp lý cho các giao dịch trên thị trường; Bên mua; Bên bán; Hàng hóa và cơ sở hình thành giá cả; Các hoạt động hỗ trợ dịch vụ xúc tác giữa người mua và người bán. Tuy nhiên, nội dung của các yếu tố này trong thị trường KH&CN có những đặc điểm khác biệt so với các yếu tố tương đương trong các loại thị trường khác. Khung pháp lý cho các giao dịch trên thị trường Các quy tắc liên quan đến hoạt động mua bán hàng hóa KH&CN, gồm: Pháp luật về sở hữu trí tuệ (SHTT); Pháp luật về chuyển giao công nghệ (CGCN); Pháp luật về cạnh tranh. Ngoài ra, còn một số văn bản QPPL (dưới luật) khác nhằm đảm bảo cho các giao dịch thị trường KH&CN.

Pháp luật về SHTT: Pháp luật về SHTT hiện có 02 loại, đó là pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế. Tại mỗi quốc gia đều có các quy định riêng về SHTT. Đối với pháp luật quốc tế về SHTT, nguồn của chúng chủ yếu nằm trong các điều ước quốc tế đa biên hoặc đa phương. Chẳng hạn, Hiệp định về liên quan đến quyền thương mại của quyền SHTT (Hiệp định TRIPS), được ký kết năm 1994, có hiệu lực đối với tất cả các thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO); Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp, được ký kết ngày 20/3/1883, hiện có 174 quốc gia là thành viên.

Về cơ bản pháp luật của các quốc gia, cũng như pháp luật quốc tế hiện đều bảo hộ SHTT đối với hầu hết các sản phẩm KH&CN. Chẳng hạn, theo Hiệp định TRIPS các đối tượng SHTT được bảo hộ gồm: Bản quyền (Copyright) đối với các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học, bao gồm cả chương trình máy tính và cơ sở dữ liệu; Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hàng hóa bao hồm nhãn hiệu dịch vụ, chỉ dẫn địa lý bao gồm tên gọi xuất xứ hàng hóa, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, thiết kế và bố trí mạch tích hợp, chống cạnh tranh bất chính, bí quyết kỹ thuật và bí quyết thương mại; Quyền liên quan đối với quyền của người biểu diễn; Giống cây trồng. 12 Việc bảo hộ quyền SHTT có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của thị trường KH&CN, như sau: Thứ nhất, với việc được cấp văn bằng bảo hộ (patent) có thể là: Sáng chế; Giải pháp hữu ích; Kiểu dáng công nghiệp.