phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn đƣợc kết cấu thành các chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển thị trƣờng công nghệ Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng phát triển thị trƣờng công nghệ tại tỉnh Thái Bình Chƣơng 4: Đề xuất đinḥ hƣớng, mục tiêu và giải pháp phát triển thị trƣờng công nghệ tại tỉnh Thái Bình 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG CÔNG NGHỆ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Vấn đề KH&CN nói chung và phát triển thị trƣờng công nghệ nói riêng đã đƣợc trình bày trong nhiều công trình nghiên cứu, dƣới nhiều góc độ khác nhau của các tác giả. Khái quát các công trình nghiên cứu 1. Viện Nghiên cứu chiến lƣợc & chính sách KH&CN (2003), Nghiên cứu cơ chế và chính sách phát triển thị trƣờng công nghệ ở Việt Nam, Đề tài NCKH.
Đề tài đã nghiên cứu khái quát những vấn đề lý luận về hàng hóa công nghệ trong thị trƣờng công nghệ, vận hành của thị trƣờng công nghệ, phân tích đánh giá hiện trạng thị trƣờng công nghệ ở Việt Nam. Đặc biệt, tác giả đã phân tích làm rõ các thể chế hỗ trợ thị trƣờng công nghệ ở Việt Nam là: Thể chế về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, chính sách công nghiệp và các thể chế tài chính. Vũ Anh Tuấn (2006), Phát triển thị trƣờng khoa học - công nghệ ở Thành phố Hồ Chí Minh, NXB Thống kê. Tác giả đã trình bày khái quát cơ sở lý luận về KH&CN và thị trƣờng KH&CN; đánh giá thực trạng KH&CN và thị trƣờng KH&CN ở Thành phố Hồ Chí Minh và đƣa ra các phƣơng hƣớng phát triển và giải pháp đẩy mạnh phát triển KH&CN và thị trƣờng KH&CN ở thành phố Hồ Chí Minh trong những năm tới.
Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trƣờng Quốc hội (2007), Nghiên cứu luận cứ khoa học cho các chính sách và giải pháp xây dựng, phát triển thị trƣờng khoa học và công nghệ ở Việt Nam trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa – Các cơ chế, chính sách kinh tế thúc đẩy phát triển thị trƣờng khoa học và công nghệ ở Việt Nam, Đề tài NCKH cấp 6 nhà nƣớc. Đề tài đã xác lập cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về KH&CN, pháp luật về kinh tế và cơ chế quản lý để tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển thị trƣờng KH&CN, đề xuất các giải pháp pháp lý để tổ chức và quản lý thị trƣờng KH&CN ở Việt Nam. Các tác giả của Đề tài đã tập trung nghiên cứu những nội dung: - Những vấn đề cơ bản về thị trƣờng, cơ chế thị trƣờng; bản chất, đặc trƣng, điều kiện hình thành, phát triển, chức năng của thị trƣờng KH&CN. - Những vấn đề liên quan đến năng lực sáng tạo của các tổ chức KH&CN, các yếu tố quyết định tới nguồn cung sản phẩm KH&CN.
- Nhu cầu và năng lực tiếp nhận công nghệ của khối doanh nghiệp, những nguyên nhân hạn chế việc tiếp nhận và chuyển giao công nghệ. - Nghiên cứu, phân tích các chính sách và cơ chế điều tiết hoạt động KH&CN hiện nay của Nhà nƣớc liên quan đến sự hình thành và hoạt động của thị trƣờng KH&CN. - Các chính sách và cơ chế kinh tế hiện nay liên quan đến sự hình thành và hoạt động của thị trƣờng KH&CN. - Kinh nghiệm tổ chức thị trƣờng KH&CN của một số nƣớc có thể học hỏi và áp dụng vào Việt Nam.
- Nghiên cứu, tổng kết một số mô hình thị trƣờng KH&CN. - Đề xuất các giải pháp pháp lý để tổ chức và quản lý thị trƣờng KH&CN của Việt Nam. Cục Thông tin KH&CN Quốc gia (2010), Chính sách thúc đẩy sự hình thành và phát triển doanh nghiệp KH&CN: kinh nghiệm của Trung Quốc, Tổng luận khoa học. Tổng luận đã phân tích vai trò của chính phủ, thông qua việc thực hiện các công cụ chính sách để thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đã khuyến khích thành lập các doanh nghiệp KH&CN tƣ nhân, tạo nên một hệ thống KH&CN phục vụ tốt hơn cho các mục tiêu phát triển KT – XH của đất nƣớc.
Theo tổng 7 luận, từ năm 1978 đến nay, có nhiều động lực đã làm cho Trung Quốc trở thành mảnh đất màu mỡ cho tinh thần khởi nghiệp công nghệ. Thứ nhất, do nền kinh tế Trung Quốc bắt đầu chuyển đổi theo hƣớng nền kinh tế tri thức, nhu cầu về công nghệ để nâng cao năng suất lao động đã tạo nên một thị trƣờng đầy hứa hẹn cho các sản phẩm và dịch vụ mang hàm lƣợng công nghệ cao. Thứ hai, trong sự tìm kiếm chất lƣợng cao và chi phí lao động thấp, các tập đoàn đa quốc gia đã mang các công nghệ, các quy trình chế tạo và kinh nghiệm quản lý tiên tiến đến Trung Quốc. Các doanh nhân địa phƣơng đã nhanh chóng nhận ra nhu cầu và tiềm năng lợi nhuận ở các hàng hóa và dịch vụ giá trị gia tăng cao hơn và bắt đầu đổ tiền vào các công nghệ tiên tiến.
Thứ ba, tầm quan trọng của sự phát triển năng lực KH&CN đã đƣợc nhận thức rõ từ khi Trung Quốc mở cửa với thế giới phƣơng Tây. Mặc dù ngay từ thời kỳ dƣới sự lãnh đạo của Chủ tịch Mao Trạch Đông, hiện đại hóa KH&CN đã đƣợc coi là một trong bốn mục tiêu phát triển cơ bản của đất nƣớc, nhƣng chỉ sau khi thực hiện các chính sách mở cửa và cải cách, Trung Quốc mới đƣa thêm thƣơng mại hóa, đổi mới KH&CN vào trong chiến lƣợc phát triển dài hạn của mình. PGS, TS Phạm Văn Dũng (2010), Phát triển thị trƣờng khoa học – công nghệ ở Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia. Cuốn sách trình bày cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về phát triển thị trƣờng KH&CN.
Theo tác giả, trong những năm qua, Nhà nƣớc Việt Nam đã rất quan tâm đến việc xây dựng, phát triển thị trƣờng KH&CN và tạo lập những điều kiện cần thiết cho sự hình thành, phát triển của thị trƣờng này. Nhờ đó, thị trƣờng KH&CN Việt Nam đã hình thành và từng bƣớc phát triển, đóng góp nhất định vào những thành tựu KT – XH của đất nƣớc. Tuy nhiên, do điểm xuất phát thấp, thị trƣờng KH&CN chƣa đƣợc phát huy, tận dụng; những khuyết tật của thị trƣờng KH&CN chƣa đƣợc hạn chế, khắc phục; ảnh hƣởng không tốt đến sản xuất và đời sống, đến nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập. 8 Phát triển nhanh thị trƣờng KH&CN là đòi hỏi bức xúc đối với Việt Nam hiện nay.
Để thực hiện đƣợc điều đó, nhà nƣớc cần phải giải quyết rất nhiều vấn đề, trong đó quan trọng nhất là phải đào tạo, phát triển đƣợc nguồn nhân lực khoa học, công nghê; chuyển các cơ quan nghiên cứu khoa học, công nghệ sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp; xây dựng, hoàn thiện các thể chế của thị trƣờng KH&CN; xây dựng và hoàn thiện nền kinh tế thị trƣờng; phát triển kinh tế tri thức, thực hiện công nghiệp hóa rút ngắn. Trung tâm nghiên cứu và phát triển Vùng (2011). Đánh giá thực trạng phát triển thị trƣờng công nghệ Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, Đề tài NCKH. Đề tài đã khái quát những vấn đề lý luận và kinh nghiệm trong và ngoài nƣớc về phát triển thị trƣờng công nghệ, đánh giá thực trạng phát triển thị trƣờng công nghệ ở vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ trong những năm qua.
Theo đề tài, ở Vùng kinh tế trọng điểm bắc bộ trong những năm qua đã tồn tại hoạt động mua bán hàng hóa KH&CN ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, các hoạt động này chỉ tập trung chủ yếu vào đối tƣợng máy móc – thiết bị, mua bán các sáng chế dƣới dạng hợp đồng chuyển giao công nghệ và các dịch vụ môi giới công nghệ còn rất hạn chế. Thị trƣờng công nghệ theo nghĩa đầy đủ chƣa thực sự phát triển. Sở dĩ có tình trạng trên là do các yếu tố cấu thành của thị trƣờng công nghệ còn rất sơ khai: hàng hóa KH&CN quá ít ỏi, chủ thể tham gia thị trƣờng chƣa nhiều, hệ thống pháp luật chƣa đầy đủ, thiếu tính đồng bộ và tổ chức thực thi chƣa hiệu quả; thiếu các dịch vụ môi giới, thẩm định – giám định – đánh giá công nghệ và dịch vụ tài chính hỗ trợ cho thị trƣờng công nghệ.
Do vậy để tạo điều kiện đầy đủ cho thị trƣờng công nghệ phát triển, Đề tài đã đƣa ra phƣơng hƣớng và nhóm giải pháp cơ bản nhằm khắc phục những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế đang kìm hãm sự phát triển của thị trƣờng này ở trong vùng. Đó là những định hƣớng: phát triển thị trƣờng công nghệ phải làm cho KH&CN trở thành nền tảng, động lực 9 của CNH – HĐH đất nƣớc; thúc đẩy gắn kết chặt chẽ giữa KH&CN với sản xuất và tạo ra sự đồng bộ thị trƣờng ở nƣớc ta. Các nhóm giải pháp: Xây dựng cơ chế, chính sách và hoàn thiện cơ chế quản lý đầy đủ để thúc đẩy quan hệ cung – cầu về các sản phẩm KH&CN, các giải pháp về tài chính và đầu tƣ nhằm phát triển các sản phẩm KH&CN đƣa ra thị trƣờng và nhóm giải pháp về xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của KH&CN và thị trƣờng công nghệ. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp đã nêu trên chắc chắn sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy sự hình thành và kích thích sự phát triển của thị trƣờng công nghệ ở Vùng kinh tế trọng điểm bắc bộ trong những năm tới.
Kết quả đạt được của các công trình nghiên cứu Có thể khẳng định rằng, hoạt động KH&CN và phát triển thị trƣờng công nghệ đang là một vấn đề thời sự, thu hút đông đảo giới khoa học và quản lý quan tâm nghiên cứu. Kết quả đạt đƣợc của các công trình nghiên cứu về phát triển thị trƣờng công nghệ là đã luôn khẳng định tầm quan trọng của KH&CN và sự cần thiết khách quan phải phát triển thị trƣờng công nghệ nhằm đồng bộ hóa, hoàn thiện hệ thống các loại thị trƣờng trong nền kinh tế thị trƣờng. Dù nghiên cứu dƣới các góc độ khác nhau, nhƣng nhìn chung các công trình khoa học đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về thị trƣờng công nghệ, các yếu tố cấu thành của thị trƣờng, kinh nghiệm phát triển công nghệ và thị trƣờng công nghệ. Những kết quả đạt đƣợc của các công trình trên rất đáng đƣợc nghi nhận và thực sự đã cung cấp nguồn tri thức khổng lồ làm cơ sở cho học viên tham khảo, làm cơ sở lý luận và thực tiễn cho luận văn của mình.
