Luận Văn Thạc Sĩ Về Hướng Phát Triển Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích xu hướng phát triển thị trường chứng khoán phi tập trung tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và chiến lược phát triển.

• Tác giả: Võ Tường Oanh
• Người hướng dẫn: Pgs. Bùi Kim Yến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hướng Phát Triển Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHI TẬP TRUNG
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.1.1. Khái niệm về thị trường chứng khoán
• 1.1.2. Các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán
• 1.1.3. Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán
• 1.1.4. Cấu trúc và phân loại cơ bản thị trường chứng khoán
• 1.2. CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.3. THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHI TẬP TRUNG
• 1.3.1. Khái niệm về thị trường chứng khoán phi tập trung
• 1.3.2. Sự phát triển của thị trường phi tập trung (OTC)
• 1.4. PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHI TẬP TRUNG
• 1.4.1. Yết giá trên thị trường chứng khoán phi tập trung
• 1.4.2. Hình thức tổ chức thị trường chứng khoán phi tập trung
• 1.4.3. Các loại chứng khoán giao dịch trên TTCK phi tập trung
• 1.4.4. Thị trường OTC có sự tham gia của các nhà tạo lập thị trường
• 1.4.5. Cơ chế thanh toán linh hoạt, đa dạng
• 1.5. PHÂN BIỆT THỊ TRƯỜNG OTC VỚI CÁC LOẠI HÌNH THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN KHÁC
• 1.5.1. Phân biệt với thị trường tập trung (Sở giao dịch)
• 1.5.2. Phân biệt với thị trường tự do
• 1.6. VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG OTC TRONG HỆ THỐNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.6.1. Vị trí của thị trường OTC trong hệ thống thị trường chứng khoán
• 1.6.2. Vai trò của thị trường OTC
• 1.7. NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH THỊ TRƯỜNG OTC CỦA MỘT VÀI NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 1.7.1. Thị trường OTC ở Mỹ
• 1.7.2. Thị trường OTC Hàn Quốc
• 1.8. MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO TTCK VIỆT NAM
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI THIẾT LẬP THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHI TẬP TRUNG
• 2.1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1.1. Bối cảnh ra đời của thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.1.2. Quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.2. TÌNH HÌNH KINH TẾ VIỆT NAM TRONG CÁC NĂM QUA
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM TỪ NĂM 2000 – 2007
• 2.3.1. Tại TTGDCK Tp. Hồ Chí Minh
• 2.3.2. Tại TTGDCK Hà Nội
• 2.3.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3.2.2. Chiến lược phát triển TTGDCK Hà Nội
• 2.3.2.3. Tình hình đăng ký giao dịch và quy mô giao dịch chứng khoán tại TTGDCK Hà Nội trong thời gian qua
• 2.3.3. Thực trạng hoạt động của thị trường tự do
• 2.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.4.1. Nguyên nhân thúc đẩy TTCK Việt Nam phát triển
• 2.4.2. Những tồn tại, bất cập của TTCK Việt Nam hiện nay
• 2.5. SỰ CẦN THIẾT PHẢI XÂY DỰNG TTCK PHI TẬP TRUNG Ở VIỆT NAM
• 2.5.1. Thu hẹp hoạt động của thị trường tự do
• 2.5.2. Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các công ty chưa đủ tiêu chuẩn niêm yết trên thị trường chứng khoán tập trung có thể huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Thu hút ngày càng nhiều nhà đầu tư
• 2.5.3. Hoàn thiện thị trường tài chính Việt Nam
• 2.5.4. Những thuận lợi và khó khăn khi xây dựng TTCK phi tập trung
• 2.5.4.1. Thuận lợi
• 2.5.4.2. Khó khăn
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC
• 3.1. MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Mục tiêu đề xuất các giải pháp
• 3.1.2. Quan điểm đề xuất các giải pháp
• 3.2. HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM
• 3.2.1. Mô hình tổ chức
• 3.2.2. Mô hình quản lý
• 3.3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VỀ VIỆC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM
• 3.3.1. Hoàn thiện khung pháp lý cho sự ra đời của thị trường OTC
• 3.3.2. Phương thức quản lý
• 3.3.3. Tăng cường số lượng và chất lượng cung cầu cho thị trường
• 3.3.4. Nâng cao hoạt động của các tổ chức trung gian
• 3.3.5. Tăng cường giám sát của cơ quan quản lý nhà nước
• 3.3.6. Tăng cường công khai minh bạch hoạt động của các công ty
• 3.3.7. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin
• 3.3.8. Công tác đào tạo, tuyên truyền kiến thức về thị trường chứng khoán
• 3.3.9. Nhanh chóng thành lập một tổ chức định mức tín nhiệm
• 3.3.10. Thành lập Ban Giám sát thị trường
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC) tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu huy động vốn từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thị trường OTC được xem là một giải pháp hiệu quả. Thị trường này không chỉ giúp các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư tham gia vào các giao dịch chứng khoán đa dạng.

1.1. Khái Niệm Về Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung

Thị trường chứng khoán phi tập trung là nơi diễn ra các giao dịch chứng khoán mà không cần thông qua sàn giao dịch chính thức. Điều này giúp giảm thiểu chi phí giao dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nhỏ.

1.2. Lợi Ích Của Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung

Thị trường OTC mang lại nhiều lợi ích như tính thanh khoản cao, khả năng huy động vốn nhanh chóng và giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư. Ngoài ra, nó còn giúp các doanh nghiệp nhỏ có cơ hội phát triển và mở rộng quy mô.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung

Mặc dù thị trường chứng khoán phi tập trung có nhiều tiềm năng, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Các vấn đề như thiếu khung pháp lý rõ ràng, sự thiếu minh bạch trong giao dịch và rủi ro cao cho nhà đầu tư là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu Khung Pháp Lý Rõ Ràng

Khung pháp lý cho thị trường OTC tại Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập. Điều này dẫn đến sự không chắc chắn trong các giao dịch và làm giảm niềm tin của nhà đầu tư.

2.2. Rủi Ro Cao Trong Giao Dịch

Thị trường OTC thường có tính thanh khoản thấp hơn so với thị trường tập trung, điều này có thể dẫn đến rủi ro cao cho các nhà đầu tư khi thực hiện giao dịch.

III. Phương Pháp Xây Dựng Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Hiệu Quả

Để phát triển thị trường chứng khoán phi tập trung tại Việt Nam, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và nâng cao chất lượng dịch vụ là những yếu tố quan trọng.

3.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý

Cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch cho thị trường OTC, giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp.

3.2. Tăng Cường Giám Sát Thị Trường

Việc tăng cường giám sát từ các cơ quan chức năng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch trên thị trường OTC.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Blockchain Trong Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung

Công nghệ blockchain đang mở ra nhiều cơ hội cho thị trường chứng khoán phi tập trung. Việc ứng dụng công nghệ này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn nâng cao tính thanh khoản cho các giao dịch.

4.1. Tính Minh Bạch Trong Giao Dịch

Công nghệ blockchain cho phép ghi lại mọi giao dịch một cách minh bạch và không thể thay đổi, giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

4.2. Tăng Cường Tính Thanh Khoản

Việc sử dụng blockchain có thể giúp giảm thiểu thời gian giao dịch và tăng cường tính thanh khoản cho thị trường chứng khoán phi tập trung.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Thị Trường Chứng Khoán Phi Tập Trung Tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán phi tập trung tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Đầu Tư

Chính sách đầu tư cần được điều chỉnh để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào thị trường chứng khoán phi tập trung.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững cho thị trường chứng khoán phi tập trung, đảm bảo lợi ích cho tất cả các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn 7 năm hình thành và phát triển (từ năm 2000 đến năm 2007) đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc, song quy mô vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng của nền kinh tế. Tính đến cuối năm 2007, toàn thị trường chính thức mới chỉ có 258 công ty niêm yết, trong đó có 138 doanh nghiệp tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và 120 doanh nghiệp tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Trong khi đó, cả nước đã hoàn thành cổ phần hóa khoảng 3.800 doanh nghiệp nhà nước cùng hàng chục nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ được thành lập theo Luật Doanh nghiệp. Phần lớn các tổ chức này đều có nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn nhưng chưa đáp ứng đủ các tiêu chuẩn khắt khe để niêm yết trên sàn tập trung.

Thực trạng này dẫn đến sự bùng nổ của thị trường cổ phiếu tự do với nhiều rủi ro tiềm ẩn, thiếu sự kiểm soát của cơ quan quản lý và đẩy chi phí giao dịch của nhà đầu tư lên cao. Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của đề tài là đánh giá toàn diện thực trạng vận hành của thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2000–2007, khẳng định tính tất yếu khách quan của việc thiết lập thị trường chứng khoán phi tập trung (Over-The-Counter - OTC) có tổ chức, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm phát triển thị trường OTC bền vững, thu hẹp thị trường tự do và hoàn thiện cấu trúc thị trường tài chính quốc gia trong bối cảnh tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 8,48% năm 2007 cùng hơn 300.000 tài khoản nhà đầu tư đang hoạt động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết cấu trúc vi mô thị trường tài chính (Market Microstructure Theory) và lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis). Trong cấu trúc thị trường vốn hiện đại, hệ thống giao dịch được phân định rõ giữa thị trường tập trung (Exchange-traded market) vận hành theo cơ chế đấu giá, khớp lệnh tập trung và thị trường phi tập trung (OTC market) vận hành theo cơ chế thương lượng giá, yết giá hai chiều thông qua các nhà tạo lập thị trường.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết tổ chức tự quản (Self-Regulatory Organizations - SRO) kết hợp với mô hình quản lý giám sát của Nhà nước từ kinh nghiệm của Ủy ban Chứng khoán (SEC) và Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán Mỹ (NASD), cùng mô hình sàn KOSDAQ của Hàn Quốc. Bốn khái niệm học thuật then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Thị trường OTC có tổ chức: Hệ thống giao dịch chứng khoán chưa niêm yết được kết nối mạng điện tử diện rộng, có sự điều phối của tổ chức quản lý và giám sát bởi cơ quan quản lý nhà nước.
• Nhà tạo lập thị trường (Market Maker): Định chế tài chính cam kết duy trì thanh khoản liên tục bằng cách chào giá mua và giá bán cố định cho một khối lượng chứng khoán nhất định bằng nguồn vốn tự doanh.
• Chứng khoán chưa niêm yết (Unlisted Securities): Cổ phiếu, trái phiếu của các doanh nghiệp đại chúng đáp ứng tiêu chuẩn phát hành nhưng chưa đủ điều kiện hoặc chưa đăng ký niêm yết tại Sở Giao dịch.
• Thị trường tự do (Curb Market): Thị trường giao dịch tự phát ngoài sự kiểm soát của pháp luật chuyên ngành, tiềm ẩn rủi ro thanh toán và thao túng giá.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp thống kê mô tả, phân tích so sánh và tổng hợp dữ liệu lịch sử. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HASTC), Niên giám Thống kê và báo cáo tài chính ngành tài chính - ngân hàng giai đoạn 2000–2007.

Nghiên cứu khảo sát toàn bộ cỡ mẫu gồm 258 doanh nghiệp niêm yết chính thức và tập dữ liệu đối sánh từ hơn 3.800 doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo chủ đích (purposive full sampling) được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát tối đa của bức tranh thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích thống kê mô tả với phương pháp so sánh đối chiếu kinh nghiệm quốc tế (điển hình là Mỹ với hơn 15.000 mã chứng khoán OTC và Hàn Quốc với hệ thống KOSDAQ) nhằm rút ra các hàm ý thực tiễn có khả năng áp dụng trực tiếp vào điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 2000–2007 chỉ ra 3 phát hiện mang tính bước ngoặt đối với cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam:

• Tốc độ mở rộng vượt bậc của sàn giao dịch tập trung: Tại HOSE, số lượng công ty niêm yết tăng từ 2 doanh nghiệp (năm 2000) lên 138 doanh nghiệp (năm 2007), với tổng giá trị niêm yết đạt 35.428,512 tỷ đồng. Tại HASTC, quy mô vốn hóa thị trường tăng vọt từ 1.900 tỷ đồng (năm 2005) lên 131.000 tỷ đồng (năm 2007), chiếm khoảng 8% GDP toàn quốc với 120 công ty đăng ký giao dịch.
• Sự gia tăng đột biến của dòng vốn xã hội: Số lượng tài khoản giao dịch của nhà đầu tư tăng từ 106.393 tài khoản (cuối năm 2006) lên trên 300.000 tài khoản (cuối năm 2007), trong đó số tài khoản nhà đầu tư ngoại đạt khoảng 7.000 tài khoản. Quy mô vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) đạt 7,6 tỷ USD năm 2007, tăng gấp 3 lần so với mức 2,4 tỷ USD của năm 2006.
• Sự phát triển mất cân đối giữa thị trường chính thức và thị trường tự do: Trong khi có 258 cổ phiếu niêm yết trên 2 sàn giao dịch, có tới hơn 3.500 doanh nghiệp đã cổ phần hóa buộc phải giao dịch trôi nổi trên thị trường tự do. Các giao dịch này hoàn toàn vắng bóng cơ chế yết giá cạnh tranh, không có sự tham gia của các nhà tạo lập thị trường, khiến nhà đầu tư đối mặt với rủi ro tranh chấp hợp đồng và tính thanh khoản ảo.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân kỳ sâu sắc giữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp và năng lực hấp thụ của hai sàn giao dịch chính thức xuất phát từ việc quy định niêm yết tại sàn tập trung đòi hỏi vốn điều lệ lớn, thời gian hoạt động có lãi liên tục và tỷ lệ cổ đông ngoài doanh nghiệp cao. Dữ liệu thực nghiệm có thể được tổng hợp trực quan qua biểu đồ cột thể hiện diễn biến số lượng công ty niêm yết giai đoạn 2000–2007 (từ 5 công ty năm 2000 lên 138 công ty tại HOSE năm 2007) và bảng so sánh cơ chế xác lập giá giữa thị trường khớp lệnh tập trung với thị trường thương lượng OTC.

So sánh với mô hình thị trường Mỹ, nơi mạng lưới hơn 600 nhà tạo lập thị trường duy trì tính thanh khoản cho 15.000 loại chứng khoán OTC thông qua hệ thống báo giá tự động NASDAQ từ năm 1971, thị trường Việt Nam hoàn toàn thiếu vắng các định chế trung gian chịu trách nhiệm tạo lập thị trường. Tại Hàn Quốc, sàn KOSDAQ áp dụng biên độ dao động giá hàng ngày +/-15% để kiểm soát biến động bất thường. Sự thiếu hụt một hệ thống giao dịch điện tử chuyên biệt cho cổ phiếu chưa niêm yết tại Việt Nam đã làm chậm quá trình luân chuyển dòng vốn tư nhân và hạn chế tính minh bạch thông tin doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm quốc tế, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm định hình và phát triển thị trường OTC tại Việt Nam:

• Hoàn thiện khung pháp lý và quy chế giao dịch có tổ chức: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần ban hành ngay thông tư hướng dẫn đăng ký giao dịch chứng khoán công ty đại chúng chưa niêm yết, thiết lập tiêu chuẩn công bố thông tin tối thiểu về báo cáo tài chính kiểm toán và cơ cấu cổ đông, hoàn thành trong giai đoạn 2008–2009.
• Triển khai cơ chế nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp: Cấp phép cho các công ty chứng khoán có vốn điều lệ tối thiểu theo quy định được thực hiện nghiệp vụ tạo lập thị trường; quy định mỗi mã chứng khoán OTC trọng điểm phải có tối thiểu 2 nhà tạo lập thị trường duy trì yết giá mua và bán liên tục nhằm đảm bảo tính thanh khoản đạt mức tăng trưởng 20–30%/năm.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và lưu ký tập trung: Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội cùng Trung tâm Lưu ký Chứng khoán hoàn thiện hệ thống mạng điện tử kết nối liên công ty, áp dụng quy trình bù trừ thanh toán chuẩn hóa từ T+3 đến T+1, nâng công suất xử lý giao dịch đạt trên 10.000 lệnh/phiên vào năm 2010.
• Thành lập tổ chức định mức tín nhiệm độc lập và Ban Giám sát thị trường: Bộ Tài chính chủ trì thành lập cơ quan xếp hạng tín nhiệm độc lập đầu tiên tại Việt Nam, đặt mục tiêu định mức tín nhiệm cho ít nhất 50–100 doanh nghiệp đại chúng chưa niêm yết mỗi năm, đồng thời vận hành Ban Giám sát thị trường nhằm phát hiện và xử lý 100% các hành vi thao túng giá trên thị trường OTC.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cán bộ quản lý tại Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để xây dựng đề án tổ chức thị trường giao dịch công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM) và hoàn thiện các nghị định hướng dẫn Luật Chứng khoán.
• Lãnh đạo doanh nghiệp cổ phần hóa và doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hội đồng quản trị và Ban Tổng giám đốc các doanh nghiệp chưa niêm yết nắm bắt quy trình chuẩn hóa tài chính, minh bạch thông tin để đăng ký giao dịch và tiếp cận nguồn vốn trung dài hạn từ công chúng.
• Công ty chứng khoán và định chế đầu tư: Chuyên viên phân tích, bộ phận tự doanh và môi giới tại các công ty chứng khoán áp dụng các mô hình tạo lập thị trường, định giá cổ phiếu ngoài sàn và quản trị rủi ro danh mục OTC.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế - Tài chính: Sử dụng làm tài liệu học tập, nghiên cứu chuyên sâu về cấu trúc thị trường vốn, tài chính doanh nghiệp và thị trường phái sinh trong các trường đại học khối kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Thị trường OTC khác biệt căn bản như thế nào so với Sở giao dịch chứng khoán tập trung?
Thị trường tập trung giao dịch các chứng khoán đạt chuẩn niêm yết cao thông qua phương thức khớp lệnh định kỳ hoặc liên tục tại một sàn giao dịch duy nhất. Ngược lại, thị trường OTC giao dịch chứng khoán chưa niêm yết qua mạng lưới đàm phán, thương lượng giá điện tử phân tán với sự trợ lực từ các nhà tạo lập thị trường độc lập.

Tại sao việc tổ chức thị trường OTC tại Việt Nam giai đoạn 2008 lại mang tính cấp bách?
Giai đoạn này ghi nhận hơn 3.800 doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa nhưng chỉ 258 doanh nghiệp được niêm yết chính thức. Khoảng trống này đẩy hàng nghìn tỷ đồng giao dịch vào thị trường tự do tiềm ẩn rủi ro lừa đảo và thất thu thuế, đòi hỏi phải có sàn OTC có tổ chức để minh bạch hóa thị trường.

Cơ chế nhà tạo lập thị trường (Market Maker) mang lại lợi ích gì cho tính thanh khoản?
Nhà tạo lập thị trường cam kết liên tục đưa ra báo giá mua và bán bằng nguồn vốn tự doanh. Khi thị trường mất cân đối cung cầu, định chế này sẵn sàng thực hiện lệnh đối ứng, giúp các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ luôn có tính thanh khoản và hạn chế tình trạng đóng băng giao dịch.

Kinh nghiệm quốc tế từ sàn NASDAQ của Mỹ có thể áp dụng ra sao tại Việt Nam?
Hệ thống NASDAQ thành lập năm 1971 chứng minh hiệu quả vượt trội của việc kết nối báo giá điện tử liên công ty cho hơn 15.000 mã chứng khoán. Việt Nam cần áp dụng giải pháp công nghệ mạng diện rộng và kết hợp quản lý nhà nước với vai trò tự quản của Hiệp hội kinh doanh chứng khoán.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ hưởng lợi gì khi tham gia thị trường OTC có tổ chức?
Tham gia thị trường OTC có tổ chức giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín thương hiệu, định giá cổ phiếu minh bạch theo thị trường và dễ dàng phát hành thêm cổ phần huy động vốn mở rộng sản xuất kinh doanh mà không phải chịu chi phí tuân thủ niêm yết quá lớn như sàn tập trung.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấu trúc thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC) và khẳng định vị trí tương hỗ không thể thay thế của thị trường OTC đối với Sở Giao dịch tập trung.
• Nghiên cứu phản ánh xác thực thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2000–2007 với 258 công ty niêm yết, tổng giá trị niêm yết đạt 35.428 tỷ đồng tại HOSE và vốn hóa 131.000 tỷ đồng tại HASTC.
• Chỉ rõ sự tồn tại của thị trường tự do phi chính thức đối với hơn 3.500 doanh nghiệp cổ phần hóa là nút thắt lớn cần giải tỏa bằng việc tổ chức thị trường OTC dưới sự quản lý của Nhà nước.
• Đúc kết bài học thực tiễn từ hệ thống NASDAQ (Mỹ) và KOSDAQ (Hàn Quốc), đưa ra lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ về pháp lý, công nghệ, nhà tạo lập thị trường và giám sát định mức tín nhiệm giai đoạn 2008–2010.
• Đây là công trình nghiên cứu khoa học có giá trị lý luận và ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp luận cứ trực tiếp cho việc ra đời thị trường UPCoM tại Việt Nam. Bạn đọc và các nhà nghiên cứu quan tâm hãy tiếp tục khai thác trọn vẹn luận văn để mở rộng các hướng phân tích chuyên sâu về quản trị rủi ro thị trường vốn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHI TẬP TRUNG 1. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Khái niệm về thị trường chứng khoán Thị trường chứng khoán là thuật ngữ dùng để chỉ nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và dài hạn như các loại trái phiếu, cổ phiếu, và các công cụ tài chính khác như chứng chỉ quỹ đầu tư, chứng quyền, hợp đồng quyền chọn, v. Thị trường chứng khoán là thị trường vốn dài hạn, tập trung các nguồn vốn cho đầu tư phát triển kinh tế, vì thế, TTCK có tác động rất lớn đến môi trường đầu tư và sự phát triển của nền kinh tế.

Thị trường chứng khoán (TTCK) là yếu tố cơ bản của nền kinh tế thị trường hiện đại và đã trở thành một định chế tài chính không thể thiếu được trong đời sống kinh tế của những nước theo cơ chế thị trường. Ngày nay, hầu hết các quốc gia có nền kinh tế phát triển đều có sự xuất hiện và tồn tại của thị trường chứng khoán. Các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán Thị trường chứng khoán là nơi tập trung nhiều đối tượng tham gia với các mục đích và lợi ích khác nhau. Các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán là các tổ chức và cá nhân có thể được chia thành các nhóm sau: nhà phát hành, nhà đầu tư và các tổ chức có liên quan đến chứng khoán.

¾ Nhà phát hành Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán. Nhà phát hành là người cung cấp các chứng khoán - hàng hoá của TTCK. - Chính phủ và chính quyền địa phương là nhà phát hành các trái phiếu Chính phủ và trái phiếu địa phương. - Công ty là nhà phát hành các cổ phiếu và trái phiếu công ty.

- Các tổ chức tài chính là nhà phát hành các công cụ tài chính như các trái phiếu, chứng chỉ thụ hưởng v. phục vụ cho hoạt động của họ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 ¾ Nhà đầu tư Nhà đầu tư là những người có nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi, sử dụng tiền đầu tư vào thị trường chứng khoán bằng cánh thực hiện mua và bán chứng khoán đang được phát hành trên TTCK nhằm hưởng lãi và lợi nhuận. Nhà đầu tư có thể được chia thành 2 loại: nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư có tổ chức.

Các nhà đầu tư cá nhân: chính là công chúng, một loại chủ thể đầu tư có khả năng cung ứng một khối lượng tiền tệ rất lớn từ nguồn thu nhập thường xuyên của họ (lương, phụ cấp, …) để dành lại dưới dạng tích lũy. Các nhà đầu tư có tổ chức: các tổ chức này thường có các bộ phận chức năng bao gồm nhiều chuyên gia có kinh nghiệm để nghiên cứu thị trường và đưa ra các quyết định đầu tư, thường xuyên mua bán chứng khoán với số lượng lớn trên thị trường. Đầu tư thông qua các tổ chức đầu tư có ưu điểm là có thể đa dạng hoá danh mục đầu tư và các quyết định đầu tư được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm. Một số nhà đầu tư có tổ chức trên thị trường chứng khoán là các công ty bảo hiểm, các quỹ bảo hiểm xã hội, các tổ chức khác có kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực tài chính đáp ứng yêu cầu do Bộ Tài chính quy định.

¾ Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán Công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại, quỹ đầu tư chứng khoán là các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán. Công ty chứng khoán là tổ chức đóng vai trò trung gian trên thị trường chứng khoán, có thể đảm nhiệm một hoặc nhiều trong số các nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán là bảo lãnh phát hành, môi giới, tự doanh, tư vấn đầu tư chứng khoán v.v… Công ty chứng khoán cũng có thể trở thành nhà đầu tư chuyên nghiệp khi họ tham gia mua bán chứng khoán cho chính mình. Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán Các tổ chức tham gia quản lý và giám sát thị trường gồm 2 nhóm: các cơ quan quản lý của Chính phủ và các tổ chức tự quản. Cơ quan quản lý của Chính phủ Đây là các cơ quan thực hiện chức năng quản lý Nhà nước đối với hoạt động của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 TTCK và chỉ thực hiện các chức năng quản lý chung chứ không trực tiếp điều hành và giám sát thị trường.

Các cơ quan này có thẩm quyền ban hành các quy định điều chỉnh các hoạt động trên TTCK tạo nên cơ sở cho các tổ chức tự quản trực tiếp thực hiện các chức năng điều hành và giám sát thị trường của mình. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là cơ quan quản lý chuyên ngành của Nhà nước trong lĩnh vực chứng khoán được thành lập theo Nghị định số 75/CP ngày 28/11/1996 của Chính phủ, với chức năng chủ yếu như sau: - Kiểm soát mọi vấn đề có liên quan đến hoạt động của TTCK như đăng ký chứng khoán, giám sát các công ty niêm yết, phát hiện các trường hợp gian lận và xử lý các trường hợp vi phạm nếu các tổ chức tự quản không xử lý được. - Ủy ban Chứng khoán Nhà nước quản lý trực tiếp các tổ chức tự quản và giám sát hoạt động của các tổ chức này. Các tổ chức tự quản trên thị trường chứng khoán Các tổ chức tự quản gồm: Sở giao dịch chứng khoán và các Hiệp hội ¾ Sở giao dịch là tổ chức tự quản bao gồm các công ty chứng khoán thành viên, trực tiếp điều hành và giám sát các hoạt động giao dịch chứng khoán thực hiện trên Sở.

Hoạt động điều hành và giám sát của Sở giao dịch phải được thực hiện trên cơ sở phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan đến ngành chứng khoán. ¾ Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán là tổ chức của các công ty chứng khoán được thành lập với mục đích tạo ra tiến nói chung cho toàn ngành kinh doanh chứng khoán và đảm bảo các lợi ích chung của thị trường chứng khoán. ¾ Hiệp hội các công ty quản lý tài sản là do các công ty quản lý tài sản thành lập với những chức năng, nhiệm vụ cơ bản giống như Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán, ngoại trừ chức năng tổ chức thị trường OTC. ¾ Hiệp hội các nhà phân tích chứng khoán là tổ chức dành cho các nhà phân tích chứng khoán chuyên nghiệp, chức năng chính của nó là tiêu chuẩn hóa hoạt động phân tích chứng khoán, đảm bảo cho các báo cáo phân tích có độ chính xác và trung thực cao.

Cấu trúc và phân loại cơ bản thị trường chứng khoán LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các giao dịch, mua bán những sản phẩm tài chính (cổ phiếu, trái phiếu,…). Sau đây là một số cách phân loại TTCK cơ bản: ¾ Nếu căn cứ vào sự luân chuyển các nguồn vốn, thị trường chứng khoán được chia thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp. + Thị trường sơ cấp: còn gọi là thị trường cấp một hay thị trường phát hành, là nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán mới phát hành lần đầu. Thị trường sơ cấp là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành.

+ Thị trường thứ cấp: còn gọi là thị trường cấp hai hay thị trường lưu thông, là nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán sau khi đã phát hành lần đầu. Nói cách khác, thị trường thứ cấp là thị trường mua đi bán lại các loại chứng khoán đã phát hành qua thị trường sơ cấp, là nơi giao dịch các chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp, đảm bảo tính thanh khoản cho các chứng khoán đã phát hành. ¾ Nếu căn cứ vào hàng hoá trên thị trường chứng khoán TTCK được phân thành các thị trường: thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, thị trường các công cụ chứng khoán phái sinh. + Thị trường cổ phiếu là thị trường giao dịch và mua bán các loại cổ phiếu, bao gồm cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi.

+ Thị trường trái phiếu là thị trường giao dịch và mua bán các loại trái phiếu đã được phát hành, bao gồm các trái phiếu công ty, trái phiếu đô thị và trái phiếu chính phủ. + Thị trường các công cụ chứng khoán phái là thị trường phát hành và mua đi bán lại các chứng từ tài chính khác như: quyền mua cổ phiếu, chứng quyền, hợp đồng quyền chọn v. ¾ Nếu căn cứ vào phương thức hoạt động của thị trường TTCK được phân thành thị trường chứng khoán tập trung (Sở giao dịch chứng khoán) và thị trường chứng khoán phi tập trung (thị trường OTC). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: CƠ CẤU CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN Thị trường chứng khoán Thi trường sơ cấp Thị trường thứ cấp Thị trường chứng Thị trường chứng khoán tập trung khoán phi tập trung (Sở giao dịch) (Thị trường OTC) 1.

CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế Chức năng quan trọng nhất của TTCK là huy động vốn. Trong nền kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng, tín dụng không thể đáp ứng đủ nhu cầu to lớn về vốn. Trong khi đó, TTCK ở nhiều nước đã đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu vốn cho toàn xã hội.

Nhờ có thị trường chứng khoán mà các nhà trung gian, các nhà môi giới, các công ty phát hành có thể phát hành bán rộng rãi chứng khoán trong công chúng để huy động vốn, không còn phải lo lắng về thời gian hoàn trả vốn vay như khi đi vay ở ngân hàng. Về phía chính phủ cũng có thể huy động nguồn vốn cần thiết cho chi tiêu và đầu tư của chính phủ thay vì phải sử dụng biện pháp phát hành tiền tệ, đây là một trong những con đường dễ dẫn đến lạm phát. Nếu như không có thị trường chứng khoán thì chính phủ vẫn phát hành được chứng khoán nhưng có thị trường chứng khoán thì chính phủ sẽ huy động vốn được một cách dễ dàng hơn. Cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng và tạo điều kiện cho họ tham gia quản lý công ty cổ phần mà họ đầu tư.

TTCK cung cấp môi trường đầu tư thuận lợi cho công chúng, khuyến khích tăng mức tiết kiệm và sử dụng hợp lý cho đầu tư. Với cơ chế hoạt động của thị trường này mọi doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, các hộ gia đình, người lao động đều có cơ hội bình LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.