Chương 1: Tổng quan về thị trường cà phê và công cụ phái sinh. Và rồi, người ta bắt đầu mua đi bán lại trao tay chính loại hợp đồng này trước ngày nó được thanh lý. Nếu thương nhân không muốn mua lúa mì thì họ có thê bán lại cho người khác cần nó hoặc người nông dân không muốn giao hàng thì họ có thê chuyển nghĩa vụ của mình cho người nông dân khác. Giá cả hợp đồng lên xuống dựa vào diễn biến của thị trường lúa mì.
Nếu thời tiết xấu xảy đến, thì người bán lại hợp đồng đó sẽ thu được nhiều lãi vì nguồn cung hàng đang thấp đi nên giá hợp đồng sẽ tăng, nếu vụ mùa thu được nhiều hơn sự mong đợi thì người bán hợp đồng sẽ mất giá vì người ta có thể trực tiếp mua lúa mì trên thị trường tự do. Cứ như thế, các quy định cho loại hợp đồng này ngày càng chặt chẽ và người ta quên dân việc mua bán hợp đồng kỳ han lúa mì mà chuyển sang lập các hợp đồng tương lai (HĐTL) lúa mì. Vì chi phí cho việc giao địch loại hợp đồng mới này thấp hơn rất nhiều và người ta có thê dùng nó để bảo hộ giá cả cho chính hàng hóa của họ. Từ đó trở đi, những người nông dân có thể bán lúa mì của mình bang cả 3 cách: trên thị trường giao ngay, trên thị trường kỳ hạn (forward) hoặc tham gia vào TTL.
Lịch sử phát triển của TTTL không dừng lại ở đó. Đến năm 1874, The Chicago Produce Exchange được thành lập và đổi tên thành Chicago Mercantile Exchange (CME), giao dịch thêm một số loại nông sản khác và trở thành TTL lớn nhất Hoa Kỳ. Năm 1972, CME thành lập thêm The International Monetary Market (IMM) dé thuc hién các loại giao dịch HDĐTL về ngoại tệ. Sau đó, xuất hiện thêm các loại HĐTL tài chính khác như HĐTL tỉ lệ lãi suất (Interest rates), HĐTL về chỉ số chứng khoán.
Ngày nay, TTTL đã vượt xa khỏi giới hạn của hợp đồng nông sản ban đầu, nó trở thành công cụ tài chính để bảo vệ các loại hàng hóa truyền thống và cũng là một trong những công cụ đầu tư hữu hiệu nhất trong ngành tài chính. TTTL hiện nay hoạt động liên tục thông qua hệ thống Globex nối liền 12 trung tâm tài chính lớn trên thế giới. Sự thay đổi giá cả của các loại hàng hóa chuyền biến từng giây một và gây ảnh hưởng không chỉ đến nên kinh tế của một quốc gia mà cả khu vực và toàn thé giới. Hợp đồng cà phê tương lai Hợp đồng cà phê tương lai là một thỏa thuận giao hoặc nhận một số lượng và chất lượng cà phê cụ thể tại một thời gian va dia điểm xác định trong tương lai.
Tat Trang 11 Chương I1: Tông quan về thị trường cà phê và công cụ phái sinh. cả các điều khoản hợp đồng đều được chuẩn hóa và công khai ngoại trừ giá cả được quyết định bởi phiên đấu giá trên sàn. Hai thị trường giao địch cà phê lớn trên thế giới đó là sàn giao dịch cà phê Luân Đôn (LIFFE) và sàn giao dịch cà phê tại New York (NYBOT). Có hai loại hợp đồng tương lai: e _ Hợp đồng tương lai được thanh lý sau khi giao hàng: Đây là loại hợp đồng tồn tại một sự giao hàng thật sự vào thời điểm giao hàng đã thỏa thuận trong hợp đồng.
Về bản chất thì hợp đồng tương lai này giống với hợp đồng kỳ hạn tuy nhiên nó có một số khác biệt là trong hợp đồng tương lai các yếu tô được tiêu chuân hóa. e«_ Hợp đồng tương lai được thanh lý trước ngày giao hàng phi trên hợp đồng. Đây là hợp đồng không xảy ra sự giao hàng trên thực tế, bên mua hoặc bên bán có thê tháo gỡ hợp đồng bằng cách thực hiện một giao dịch đối ứng trước khi hợp đồng đến hạn. Thực tế thì có tới 90% hợp đồng tương lai được tất toán trước lúc đáo hạn hợp đồng.
Khi tham gia giao dich hang hóa tương lai thì lợi ích đem lại cho các bên tham gia: - - Thứ nhất, giao dịch hàng hóa tương lai là một công cụ bảo hiểm hữu hiệu đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa. - Thứ hai, đó chính là tác dụng đòn bây tài chính của hợp đồng tương lai. Thay vì phải bỏ ra một khoản tiền lớn để đặt cọc hoặc một lượng tiền với giá trị hợp đồng hàng hóa dé bao dam cho việc mua bán thì hợp đồng tương lai chỉ quy định một mức ký quỹ rất thấp, tùy thuộc vào quy định của từng thị trường đối với các loại hàng hóa khác nhau. Với mức ký quỹ thấp như vậy, hợp đồng tương lai đã trở thành một trong những công cụ có đòn bẩy tài chính mạnh nhất.
- Thi ba, tham gia vào thị trường tương lai, khách hàng có thê thu được lợi nhuận từ sự biến động giá của thị trường trong khi vẫn thiết lập được phương án bảo hiểm rủi ro tối ưu. Cụ thể là trong thời gian từ khi bán một hợp đồng trên thị trường tương lai đến khi hợp đồng đáo hạn, nếu giá giảm và khách Trang 12 Chương 1: Tông quan về thị trường cà phê và công cụ phái sinh. hàng có sự nhận định giá tăng trở lại thì khách hàng có thể thực hiện mua lại một hợp đồng đối ứng và thu lợi từ sự chênh lệch giữa giá mua và giá bán trước đây. Sau đó, khi giá tăng trở lại thì khách hàng có thể bán lại hợp đồng tương lai khác cho mục đích bảo hiểm như phương an dé ra ban dau.
- _ Thứ tư, thị trường giao dịch hàng hóa tương lai có tính thanh khoản rất cao. Cơ chế đòn bây tài chính của hợp đồng tương lai đã hấp dẫn rất nhiều chủ thể tham gia vào thị trường và các chủ thể này đã làm cho thị trường tương lai hoạt động sôi nôi. - - Thứ năm, giao dịch trên thị trường tương lai có tinh minh bach cao. Moi thông tin về giá cả, khối lượng giao dịch đều được niêm yết công khai trên sàn giao dịch tập trung và khách hàng có thể theo dõi qua màn hình yết giá.
Các đặc điểm của hợp đồng cà phê tương lai - Tiêu chuẩn hóa: + Quy mé hợp đồng. +_ Cách yết giá. + Biên độ dao động giả. + Thang giao hang.
+ Ngày giao dịch cuối cùng. Tùy thuộc vào từng loại cà phê được giao dịch ở sàn nào mà sẽ có những quy định khác nhau về tiêu chuẩn hóa của hợp đồng. Ví dụ: Đối với sàn giao dịch LIFFE có cách quy định như sau: + Quy mô hợp đồng: 5 tấn/lô. + Cách yết giá: USD/tấn.
+ Biên độ giao động giá: IUSD/tẫn hoặc 5 USD/lô. + Thang giao hang: 1, 3, 5, 7, 9, 11. + Ngày giao dịch cuối cùng: 12h30 ngày làm việc cuối cùng của tháng giao hang. Trang 13 Chương 1: Tổng quan về thị trường cà phê và công cụ phái sinh.
+_ Giờ giao địch: từ 9h40 đến 16h55. - Giao dịch tập trung tại sàn giao dịch: Các nhà kinh doanh hoặc các nhà đầu tư, tùy thuộc vào nhu cầu của mình sẽ đến sàn giao dịch để giao dịch tập trung. Quá trình giao dịch được thực hiện tập trung sẽ làm cho giao dịch dễ thành công hơn (vì tại cùng một thời điểm, vừa có nhà kinh doanh muốn bán hợp đồng tương lai, vừa có nhà kinh doanh muốn mua hợp đồng tương lai). Quá trình giao dịch được thực hiện dưới 2 hình thức: đầu giá mở hoặc khớp lệnh tự động.
e Đấu giá mở: là hình thức giao dịch trực tiếp tại sàn giao dịch. Khi nhận được lệnh đặt mua, đặt bán nhà môi giới tại sàn sẽ tới khu vực đấu giá thực hiện lệnh bằng các cử chỉ (dấu hiệu) bằng tay, hoặc dùng những ngôn ngữ thông nhất. e Khop lệnh tự động: các nhà môi giới không gặp nhau tại sàn giao dịch mà gặp nhau qua mạng máy tính theo hệ thống khớp lệnh tự động đầu cuối. Nhà môi giới đặt mua (bán) ngồi trước màn hình máy tính và đưa ra giá mà anh ta muốn mua (bán), hệ thống sẽ tự động lưu lạt các lệnh này và lệnh sẽ được thực hiện khi có một nhà môi giới khác chấp nhận giá này.
Hình thức này thường được sử dụng ngoài giờ, khi mà sản giao dịch tập trung kết thúc ngày làm việc. Gia cả của các giao dịch thành công sẽ được công bố công khai trên bảng điện tử hoặc các tạp chí tài chính chuyên ngành hoặc được cung cấp bởi các hãng chuyên cung cấp tin tức như Reuter. Như vậy, có thê nói thị trường giao dịch tương lai là một thị trường có tính công khai đại chúng. - Tuân thủ quy trình thanh toán lãi lỗ hàng ngày: Vào cuối mỗi ngày giao dịch, công ty thanh toán bù trừ sẽ xác định giá thanh toán của hợp đồng.
Căn cứ vào giá thanh toán hăng ngày mỗi tài khoản ký quỹ (tài khoản margin) sẽ được điều chỉnh theo thị giá. Theo đó, giá thanh toán ngày hôm nay sẽ được đối chiếu với ngày hôm qua để ghi có hay ghi nợ vào tài khoản của người bán và người mua. Lãi (lỗ) được xác định vào tài khoản margin và được điều chỉnh hắng ngày. Trang 14 Chương 1: Tổng quan về thị trường cà phê và công cụ phái sinh.
- Nghĩa vụ hợp đồng được đảm bảo bởi công ty thanh toán bù trù: Khi một giao dịch đạt được giữa người mua và người bán, công ty thanh toán bù trừ do sở giao dịch lập ra sẽ đứng ra đóng vai trò là đối tác của các bên giao dịch. Công ty thanh toán bù trừ đảm bảo khả năng thực hiện nghĩa vụ hợp đồng của các bên giao dịch. Điều này có nghĩa, chỉ những công ty có độ tín nhiệm nhất định với công ty thanh toán bù trừ mới có thê thực hiện giao dịch trên thị trường. - Tháo gỡ nghĩa vụ hợp đồng một cách dễ dàng: Sau khi giao dịch thành công, các bên hợp đồng có thê tháo gỡ nghĩa vụ hợp đồng một cách dễ dàng bằng cách thực hiện một giao dịch đối ứng trước khi hợp đồng đáo hạn.
Vi dụ: Ngày 30/3, A mua một hợp đồng tương lai cà phê giao hàng tháng 5 từ người bán B. Nếu A không muốn duy trì hợp đồng tương lai cho đến khi đáo hạn thì A có thể tháo gỡ nghĩa vụ hợp đồng của minh bang cách thực hiện một giao dịch đối ứng với giao dịch ban đầu. Cụ thê, lúc này A sẽ bán một hợp đồng tương lai cà phê giao hàng tháng 5. Giao dịch thành công, A chuyên nghĩa vụ thực hiện hợp đồng đối với B cho người khác ví dụ là C.
