CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN 1. Tổng quan về thanh toán trực tuyến 1. Khái niệm về thanh toán trực tuyến Thanh toán trực tuyến ngay nay không phải một khái niệm xa lạ khi thương mại điện tử đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Giới hạn về khoảng cách, không gian và thời gian sẽ không còn đối với kinh doanh thương mại nữa khi mà phương thức thanh toán trực tuyến được triển khai áp dụng.
Thực tế, thanh toán trực tuyến là việc thanh toán thông qua các thông điệp điện tử (electronic message), các thông điệp này tự động thực hiện việc chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác thông qua mạng internet giữa ngân hàng của người mua và ngân hàng của người bán hoặc giữa trung gian thanh toán thẻ. Đối tượng sử dụng thanh toán trực tuyến: Sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin đã kéo theo sự phát triển của thương mại điện tử. Các khách hàng có thể mua hàng hóa và dịch vụ nhanh chóng mà không cần mất nhiều thời gian để đến tận nơi xem và thanh toán hàng hóa và dịch vụ đó. Thông qua internet, cụ thể là thông qua Cổng thanh toán được tích hợp trên mỗi Website của doanh nghiệp bán hàng hóa/dịch vụ, khách hàng truy cập vào Website đó thông qua internet chọn hàng và mua hàng.
Sau khi chọn xong, khách hàng sử dụng thẻ thanh toán đã được phát hành bởi ngân hàng phát hành hay tổ chức phát hành thẻ phù hợp với Cổng thanh toán (Payment gateway) của người bán hàng. Quy trình thanh toán này diễn ra trong khoảng 5-10 giây, sau đó việc giao hàng sẽ diễn ra ngay sau khi quy trình thanh toán được hoàn thành. Như vậy, khi phương thức thanh toán trực tuyến xuất hiện sẽ kéo theo phát triển các dịch vụ khác như: vận chuyển, giao hàng, quảng cáo thông qua Website…Ngoài ra, người bán hàng hóa và dịch vụ phải có hạ tầng công nghệ thông tin hoàn chỉnh: Giỏ mua hàng với các điều khoản đơn giá được niêm yết chi tiết và đầy đủ, Cổng thanh toán có thể thích ứng với nhiều loại thẻ thanh toán, có tốc độ đường truyền internet mạnh (băng thông rộng) và thường xuyên. Do thanh toán trực tuyến được thực hiện bằng và thông qua internet để thanh toán nên điều LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 kiện về bảo mật thông tin điện tử phải được bảo vệ theo nhiều lớp, nhiều cấp độ tích hợp trong cổng thanh toán.
Đảm bảo rằng người bán sẽ bảo mật thông tin cho người mua như: số tài khoản, mật khNu truy cập, số đơn đặt hàng… 1. Sự ra đời và lợi ích của thanh toán trực tuyến: Giao dịch thương mại ngày nay có rất nhiều thay đổi so với trước kia. Từ chỗ sử dụng hoàn toàn tiền mặt trong thanh toán kiểu “giao hàng – nhận tiền”, đến việc xuất hiện của các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt như: thanh toán bằng séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu… tức là bằng các chứng từ thông qua hệ thống các ngân hàng thanh toán bù trừ lẫn nhau. Đó chỉ là cách giản đơn khi ngân hàng trích một khoản tiền trong tài khoản của người mua để trả cho người bán.
Phương tiện thẻ thanh toán ra đời với nhiều tiện ích để giảm bớt lưu lượng tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế và đặc biệt làm cho việc thanh toán hàng hóa, dịch vụ ngày càng được cải tiến hơn phù hợp với các yêu cầu của nền kinh tế. Hiện tại, thẻ thanh toán kết hợp với nhiều công nghệ được phát triển: Cổng thanh toán điện tử (Payment Gateway), Mặt bằng công nghệ thông tin của người bán, người mua và của ngân hàng… đã làm cho thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ nhất từ trước đến nay. Thực vậy, thẻ thanh toán là một bước trong qui trình thanh toán trực tuyến hiện đại ngày nay. Việc tìm hiểu sâu hơn về thẻ thanh toán để làm rõ chức năng, nhiệm vụ của nó sẽ giúp chúng ta có một cái nhìn tổng quan nhất từng bước của thanh toán trực tuyến.
Để ứng dụng thanh toán trực tuyến còn đòi hỏi việc ủng hộ và chủ trương của Nhà nước ràng buộc về luật thương mại điện tử, chứng từ thanh toán điện tử. Đặc biệt là các nghĩa vụ về thuế, thông quan hải quan những hàng hóa, dịch vụ. Để quá trình này là một chuỗi hoàn chỉnh cần phải có một cơ chế áp dụng từng phần đến toàn bộ thì thanh toán trực tuyến mới phát huy tác dụng tiện ích và là biện pháp giám sát tài chính của Nhà nước thông qua các ngân hàng, kênh thanh toán. Đó cũng là biện pháp vĩ mô kiểm soát lưu lượng tiền của Nhà nước trong việc triển khai kiềm chế lạm phát hoặc tăng trưởng phát triển khi kích thích sản xuất và tiêu dùng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Để làm nổi bật thêm phương tiện của thanh toán trực tuyến, sau đây tác giả khái quát về thẻ thanh toán – phương tiện để triển khai cho bất kỳ thương vụ thương mại điện từ nào. Thẻ thanh toán: Nhu cầu thương mại, kinh doanh trong cuộc sống chưa bao giờ là đủ. Từ khi internet ra đời, đã tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp nội địa có thể vươn ra môi trường quốc tế để mua bán hàng hóa, dịch vụ qua mạng (thương mại điện tử) với mức chi phí vừa phải hoặc khá thấp. Các loại tài khoản sử dụng để thanh toán trực tuyến bắt đầu ra đời.
Đối với thẻ thanh toán có nhiều khái niệm để diễn đạt nó, mỗi một cách diễn đạt nhằm làm nổi bật một nội dung nào đó. Sau đây là một số khái niệm về thẻ thanh toán: Khái niệm 1: Thẻ thanh toán (thẻ chi trả) là một phương tiện thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ hoặc có thể được dùng để rút tiền mặt tại các Ngân hàng đại lý hoặc các máy rút tiền tự động. Khái niệm 2: Thẻ thanh toán là một loại thẻ giao dịch tài chính được phát hành bởi Ngân hàng, các Tổ chức tài chính hay các công ty. Khái niệm 3: Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà người chủ thẻ có thể sử dụng để rút tiền mặt hoặc thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thanh toán bằng thẻ.
Khái niệm 4: Thẻ thanh toán là phương thức ghi sổ những số tiền cần thanh toán thông qua máy đọc thẻ phối hợp với hệ thống mạng máy tính kết nối giữa Ngân hàng/Tổ chức tài chính với các điểm thanh toán (Merchant). Nó cho phép thực hiện thanh toán nhanh chóng, thuận lợi và an toàn đối với các thành phần tham gia thanh toán. Tóm lại: các cách diễn đạt trên đều phản ánh rằng đây là một phương thức thanh toán mà người sở hữu thẻ có thể dùng để thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ hay rút tiền mặt tự động thông qua máy đọc thẻ hay các máy rút tiền tự động. Điều này cho thấy rằng thẻ thanh toán là một bước không thể thiếu để thanh toán trực tuyến có thể tiến hành.
Việc sử dụng thẻ thanh toán trong giao dịch thương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 mại làm cải biến và phân tách quá trình chu chuyển tiền tệ trong nền kinh tế hàng hóa, từ chỗ sử dụng tiền mặt với các nhược điểm: tốn kém chi phí, không an toàn… đến bước cao hơn là sử dụng công cụ thanh toán thông qua thẻ thanh toán. Thanh toán thông qua thẻ là tổng hợp mọi quan hệ chi trả bằng tiền tệ được thực hiện bằng cách trích chuyển một số tiền từ tài khoản người trả sang tài khoản người thụ hưởng tại ngân hàng, dưới sự kiểm soát của ngân hàng. Thanh toán thông qua thẻ trong nền kinh tế phát triển ngày càng được mở rộng với những đặc điểm riêng có của nó. Thanh toán thông qua thẻ ngân hàng ngày càng hoàn thiện và mang lại nhiều lợi ích trong nền kinh tế xã hội: Đối với khách hàng: Khi giao dịch với ngân hàng để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ của họ phải mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng như đã đề cập.
Tiền này có thể sử dụng bất cứ lúc nào và nó có tính thanh khoản gần như 100%. Quá trình thanh toán này nhanh hơn tiền mặt, giảm được rất nhiều chi phí liên quan đến quá trình vận chuyển, kiểm đếm tiền mặt mà họ phải chịu. Mặt khác cá nhân hay tổ chức không phải đem theo một số lượng tiền mặt để thanh toán cho các giao dịch phát sinh và không phải bận tâm đến những rủi ro bất ngờ như trộm cắp, thiên tai, hỏa hoạn.Ngoài ra khi khách hàng mở tài khoản tại ngân hàng và duy trì số tiền của họ còn được hưởng những lợi ích khách như được trả lãi, được cung cấp dịch vụ ngân hàng với nhiều ưu đãi. Đối với ngân hàng: Tài khoản tiền gửi giao dịch của khách hàng tại ngân hàng là nguồn huy động vốn quan trọng không thể thiếu trong hoạt động của ngân hàng thương mại.
Mặt khác, nguồn vốn này ngân hàng trả lãi rất thấp hoặc không trả lãi do đó khi dùng vốn để cho vay mức lợi nhuận thu được tương đối cao. Tuy nhiên mỗi ngân hàng sẽ có cách riêng của mình để sử dụng nguồn vốn huy động từ tiền gửi thanh toán, làm thế nào vẫn đảm bảo tính thanh khoản nhưng vẫn thu lợi nhuận cao. Nhờ nguồn vốn quan trọng nên các ngân hàng có điều kiện để mở rộng cung ứng các dịch vụ cho khách hàng, tạo điều kiện để tăng lợi nhuận, điều mà bất kỳ ngân hàng nào cũng muốn trong quá trình kinh doanh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Đối với nền kinh tế: Thanh toán thông qua thẻ ngân hàng làm giảm khối lượng tiền mặt trong lưu thông, từ đó giảm một khoản chi phí rất lớn cho việc in ấn, bảo quản, vận chuyển, kiểm đếm.
Mặt khác thanh toán không dùng tiền mặt góp phần tăng cường hiệu lực quản lý của ngân hàng. Các nghiệp vụ thanh toán đều được lưu lại trên sổ sách kế toán tại ngân hàng, nên thông qua đó ngân hàng có thể kiểm soát hoạt động của các đơn vị thuộc nhiều ngành kinh tế khác một cách dễ dàng. Thanh toán thông qua thẻ ngân hàng còn góp phần chống thất thu thuế có hiệu quả cao. Ở nhiều nước trên thế giới thông qua khách hàng tham gia thanh toán qua ngân hàng mà tất cả các khoản thu nhập hay chi phí đều phát sinh trên tài khoản, do đó việc tính thuế và thu thuế sẽ dễ dàng, hạn chế tối đa việc trốn thuế.
Nếu tổ chức tốt công tác thanh toán không dùng tiền mặt còn góp phần thúc đNy quá trình vận động của vật tư hàng hóa trong nền kinh tế.