Luận văn phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Agribank chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ phân tích hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, chi nhánh Văn Giang.

• Tác giả: Lê Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Văn Bạn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm và vai trò thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.2. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2. Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2.1. Thanh toán bằng Séc (Cheque)
• 1.2.1.1. Khái niệm
• 1.2.1.2. Các loại séc thông dụng
• 1.2.2. Thanh toán bằng ủy nhiệm chi (UNC)
• 1.2.3. Thanh toán bằng ủy nhiệm thu (UNT)
• 1.2.4. Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C)
• 1.2.5. Thanh toán bằng thẻ ngân hàng
• 1.3. Quan niệm và các tiêu chí đánh giá phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3.1. Quan niệm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3.2. Các tiêu chí đánh giá phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.4. Những rủi ro trong thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.5. Kinh nghiệm của một số Ngân hàng thương mại về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt và bài học rút ra đối với NHNo & PTNT Việt Nam chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 1.5.1. Kinh nghiệm của một số Ngân hàng thương mại về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.5.2. Bài học rút ra đối với NHNo & PTNT Việt Nam chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN VĂN GIANG, HƯNG YÊN
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 2.1.1. Sự hình thành và cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 2.1.2. Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên giai đoạn 2014 – 2016
• 2.2. Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên giai đoạn 2014 - 2016
• 2.2.1. Tình hình thanh toán chung
• 2.2.2. Tình hình thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt của các phương tiện thanh toán
• 2.2.3. Những nội dung liên quan đến chất lượng thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.4. Đánh giá thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng No&PTNT Việt Nam chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 2.2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.4.2. Những tồn tại hạn chế
• 2.2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại đó
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN VĂN GIANG, HƯNG YÊN
• 3.1. Định hướng mục tiêu phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong thời gian tới của Ngân hàng No&PTNT Việt Nam chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 3.1.1. Định hướng, mục tiêu hoạt động kinh doanh chung
• 3.1.2. Định hướng mục tiêu phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2. Giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng No&PTNT Việt Nam chi nhánh huyện Văn Giang, Hưng Yên
• 3.2.1. Đa dạng hóa, phát triển các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.2. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.3. Phát triển mạnh Marketing ngân hàng
• 3.2.4. Hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và công nghệ xử lý thanh toán
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng và phát triển dịch vụ mới
• 3.2.6. Xây dựng quy trình thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp với thực tiễn
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp

Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp Việt Nam đang trở thành một xu hướng tất yếu trong bối cảnh kinh tế hiện đại. Hình thức thanh toán này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả giao dịch. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) đã chú trọng phát triển các sản phẩm thanh toán không dùng tiền mặt, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

1.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán mà không sử dụng tiền mặt, mà thay vào đó là chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác thông qua các phương tiện như thẻ ngân hàng, chuyển khoản trực tuyến, hoặc thanh toán qua mã QR.

1.2. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế, giúp tăng tốc độ chu chuyển vốn, giảm thiểu rủi ro và chi phí liên quan đến việc sử dụng tiền mặt.

II. Những thách thức trong phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp cũng gặp phải nhiều thách thức. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng của khách hàng là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác

Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại khác khiến Agribank phải không ngừng cải tiến dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt để thu hút khách hàng.

2.2. Thay đổi thói quen tiêu dùng của khách hàng

Khách hàng ngày càng ưa chuộng các hình thức thanh toán hiện đại, điều này đòi hỏi ngân hàng phải nhanh chóng thích ứng và cung cấp các dịch vụ phù hợp.

III. Phương pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt hiệu quả

Để phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, ngân hàng nông nghiệp cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc đa dạng hóa các hình thức thanh toán và nâng cao chất lượng dịch vụ là rất quan trọng.

3.1. Đa dạng hóa hình thức thanh toán

Ngân hàng cần phát triển nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt như thanh toán qua mã QR, chuyển khoản trực tuyến, và dịch vụ thẻ ngân hàng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

3.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ

Cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng và đảm bảo tính bảo mật trong các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt là yếu tố then chốt để thu hút và giữ chân khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp

Việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các dịch vụ thanh toán này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt

Ngân hàng đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể trong số lượng giao dịch không dùng tiền mặt, điều này cho thấy sự chấp nhận của khách hàng đối với hình thức thanh toán này.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt cho thấy rằng việc lắng nghe phản hồi từ khách hàng và cải tiến dịch vụ là rất quan trọng.

V. Kết luận và tương lai của thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp

Tương lai của thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng nông nghiệp Việt Nam rất hứa hẹn. Với sự phát triển của công nghệ tài chính, ngân hàng cần tiếp tục đổi mới và cải tiến để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Dự báo xu hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt

Dự báo rằng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, nhờ vào sự gia tăng của công nghệ và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng.

5.2. Đề xuất các giải pháp cho tương lai

Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ mới và phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thanh toán không dùng tiền mặt đóng vai trò huyết mạch trong việc gia tăng tốc độ chu chuyển vốn, giảm thiểu chi phí lưu thông xã hội và nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế. Theo ước tính từ các báo cáo chuyên ngành ngân hàng, chi phí in ấn, vận chuyển, kiểm đếm và bảo quản tiền mặt có thể chiếm từ 0,6% đến 1,2% GDP mỗi năm. Trong khi đó, việc ứng dụng các phương tiện thanh toán hiện đại giúp rút ngắn hơn 70% thời gian xử lý giao dịch và giảm thiểu rủi ro thất thoát tài sản cho cả tổ chức tín dụng lẫn khách hàng.

Tại huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên – một địa bàn kinh tế trọng điểm với tốc độ đô thị hóa nhanh và phát triển mạnh mẽ về nông nghiệp công nghệ cao, thương mại dịch vụ – nhu cầu giao dịch tài chính đã có sự chuyển dịch rõ nét. Tuy nhiên, tỷ trọng tiền mặt trong giao dịch dân cư tại khu vực này trong giai đoạn trước năm 2017 vẫn duy trì ở mức cao, ước tính trên 60% tổng lượng giao dịch vãng lai. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi tập quán chi tiêu, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và nâng cao tỷ trọng dịch vụ phi tín dụng tại các ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn.

Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) Chi nhánh huyện Văn Giang – Hưng Yên giai đoạn 2014 – 2016. Mục tiêu cụ thể là đánh giá toàn diện quy mô, cơ cấu phương tiện thanh toán, năng lực sinh lời từ phí dịch vụ; nhận diện các nút thắt then chốt; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt đến năm 2020. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng giúp chi nhánh hướng tới mục tiêu tăng trưởng doanh số thanh toán điện tử trên 25%/năm và nâng tỷ trọng thu dịch vụ thanh toán lên trên 10% trong tổng cơ cấu thu nhập hoạt động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết cốt lõi trong kinh tế học tiền tệ và hành vi tài chính:

Thứ nhất, Lý thuyết Trung gian Tài chính (Financial Intermediation Theory) giải thích vai trò của ngân hàng thương mại trong việc tối ưu hóa chi phí giao dịch và giải quyết tình trạng thông tin bất cân xứng thông qua cơ chế bù trừ, tạo bút tệ và điều phối luồng tiền. Thứ hai, Mô hình Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM) và Lý thuyết Khuếch tán Đổi mới (Diffusion of Innovations) được dùng để phân tích hành vi của khách hàng nông thôn trước các tiện ích ngân hàng điện tử, dựa trên hai yếu tố chính: nhận thức về tính hữu ích và nhận thức về tính dễ sử dụng.

Hệ thống nghiên cứu làm rõ các khái niệm và công cụ chuyên ngành bao gồm:

• Thanh toán không dùng tiền mặt: Phương thức chi trả tiền mua hàng hóa, dịch vụ thông qua việc trích chuyển số dư trên tài khoản hoặc bù trừ qua trung gian tài chính mà không có sự xuất hiện của tiền mặt vật lý.
• Bút tệ (tiền ghi sổ): Phương tiện thanh toán được tạo lập qua các bút toán kế toán ngân hàng trên tài khoản tiền gửi thanh toán.
• Ủy nhiệm chi (UNC): Lệnh trích chuyển tiền do chủ tài khoản lập gửi ngân hàng nhằm chuyển trả một số tiền xác định cho người thụ hưởng.
• Ủy nhiệm thu (UNT): Chứng từ do bên thụ hưởng lập gửi ngân hàng để ủy quyền thu hộ tiền từ tài khoản của bên mua dựa trên hợp đồng thương mại đã ký kết.
• Thẻ ngân hàng và thiết bị thanh toán điện tử: Công cụ thanh toán hiện đại tích hợp công nghệ từ và chip điện tử, vận hành qua hệ thống POS và ATM.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp trích xuất từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thống kê kế toán - ngân quỹ của Agribank Chi nhánh huyện Văn Giang giai đoạn 2014 – 2016, kết hợp với các văn bản pháp quy từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 150 đối tượng, bao gồm 50 tổ chức kinh tế, hợp tác xã và 100 khách hàng cá nhân, hộ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Văn Giang.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng là lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo địa bàn thị trấn và các xã nông nghiệp (như Xuân Quan, Phụng Công, Long Hưng) nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm khách hàng có thu nhập và tập quán giao dịch khác nhau. Các phương pháp phân tích chính bao gồm: phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tổ thống kê, phân tích so sánh chuỗi thời gian (tốc độ tăng trưởng liên hoàn, định gốc) và phân tích tương quan cấu trúc. Lý do lựa chọn sự kết hợp này là nhằm đo lường chính xác các chỉ tiêu định lượng (doanh số, tỷ trọng, doanh thu phí) đồng thời làm rõ các yếu tố định tính (chất lượng phục vụ, mức độ hài lòng và rủi ro vận hành) trong thực tiễn địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích số liệu thực tế tại Agribank Chi nhánh huyện Văn Giang giai đoạn 2014 – 2016 ghi nhận những kết quả nổi bật sau:

Thứ nhất, tổng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận xu hướng tăng trưởng liên tục. Giai đoạn 2014 – 2016, tổng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh đạt mức tăng trưởng bình quân khoảng 22,5%/năm, nâng tỷ trọng thanh toán không dùng tiền mặt trong tổng doanh số thanh toán toàn chi nhánh từ mức 58,4% năm 2014 lên mức xấp xỉ 66,2% vào cuối năm 2016.

Thứ hai, cơ cấu công cụ thanh toán có sự mất cân đối rõ rệt giữa các phương tiện truyền thống và hiện đại. Thanh toán bằng ủy nhiệm chi (UNC) chiếm vị thế độc tôn với hơn 78,5% tổng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt, chủ yếu phục vụ các doanh nghiệp xây dựng, thương mại và các đơn vị hành chính sự nghiệp. Ngược lại, thanh toán bằng ủy nhiệm thu (UNT) chỉ chiếm khoảng 4,2%, chủ yếu áp dụng thu tiền điện, nước cố định.

Thứ ba, phân khúc thanh toán thẻ và dịch vụ số có tốc độ bứt phá mạnh nhưng giá trị tuyệt đối còn khiêm tốn. Số lượng thẻ phát hành lũy kế đến hết năm 2016 tăng hơn 35% so với năm 2014, đạt khoảng 12.500 thẻ đang hoạt động. Tuy nhiên, doanh số thanh toán qua thẻ chỉ chiếm khoảng 12,3% tổng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt và có tới 82% lượng giao dịch thẻ tại các cây ATM vẫn là rút tiền mặt để chi tiêu hàng ngày.

Thứ tư, nguồn thu từ dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt chiếm tỷ trọng thấp trong cơ cấu lợi nhuận của chi nhánh. Tỷ trọng thu phí dịch vụ thanh toán trong tổng thu nhập của Agribank Văn Giang duy trì ở mức từ 6,8% đến 8,1% trong cả giai đoạn 3 năm, cho thấy nguồn thu của đơn vị vẫn phụ thuộc nặng nề vào biên độ lãi thuần từ hoạt động tín dụng (chiếm trên 85% tổng thu nhập).

Thảo luận kết quả

Khi mô tả sự biến động này qua các biểu đồ cơ cấu và bảng số liệu phân tích tài chính, có thể thấy rõ sự dịch chuyển tích cực từ thanh toán tiền mặt sang thanh toán tài khoản, nhưng mức độ thâm nhập vào khu vực nông nghiệp nông thôn vẫn còn nhiều hạn chế.

Nguyên nhân của thực trạng trên bắt nguồn từ cả góc độ chủ quan và khách quan:

• Tập quán tiêu dùng: Hơn 70% hộ dân tại các vùng sản xuất hoa cây cảnh vẫn giữ thói quen sử dụng tiền mặt trong giao dịch mua bán cây giống, vật tư nông nghiệp do tính thuận tiện tức thời và tâm lý e ngại việc công khai doanh thu.
• Hạ tầng công nghệ và điểm chấp nhận thanh toán: Mạng lưới thiết bị chấp nhận thẻ POS còn rất mỏng, chỉ tập trung khoảng 15 máy tại trung tâm thị trấn Văn Giang, hầu như chưa phủ sóng tới các chợ truyền thống và vùng sản xuất nông sản.
• Chi phí và quy trình: Biểu phí giao dịch liên ngân hàng cùng quy trình luân chuyển chứng từ giấy của một số sản phẩm còn rườm rà, thời gian xử lý các món thanh toán bù trừ liên ngân hàng vào cuối ngày đôi khi phát sinh độ trễ.

So sánh với kinh nghiệm thực tế tại một số ngân hàng thương mại đô thị như Vietcombank hay Vietinbank (nơi tỷ trọng thu phí dịch vụ thanh toán đạt trên 18% và tỷ lệ thanh toán thẻ đạt hơn 40%), Agribank Văn Giang cần một chiến lược đột phá về số hóa nông thôn và đơn giản hóa thủ tục để khai phóng tiềm năng còn bỏ ngỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện nhằm tạo bước phát triển đột phá cho hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt:

1. Đa dạng hóa và số hóa các gói sản phẩm thanh toán nông thôn: Triển khai phát hành dòng thẻ tích hợp tài khoản thanh toán cho các hội viên nông dân và chủ thể sản xuất kinh doanh; tích hợp dịch vụ Agribank E-Mobile Banking với các cổng thanh toán dịch vụ công (nộp thuế nhà đất, điện, nước sinh hoạt, học phí). Mục tiêu: Nâng tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử đạt mức 45% tổng số chủ tài khoản vào năm 2018. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán - Ngân quỹ phối hợp với Phòng Kế hoạch - Kinh doanh.

2. Mở rộng hạ tầng kỹ thuật và mạng lưới chấp nhận thanh toán POS: Lắp đặt thêm ít nhất 25 máy POS tại các hợp tác xã hoa cây cảnh, cửa hàng vật tư và siêu thị mini; bổ sung 2 cụm máy ATM đa chức năng (CDM) tại xã Long Hưng và khu đô thị Ecopark trước quý III/2018. Mục tiêu: Gia tăng doanh số thanh toán qua POS/ATM đạt mức tăng trưởng tối thiểu 30%/năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc chi nhánh và Tổ Tin học.

3. Đẩy mạnh công tác tiếp thị, truyền thông và chính sách phí linh hoạt: Tổ chức chuỗi chương trình truyền thông tài chính số tại 11 xã và thị trấn; áp dụng chính sách miễn phí 100% phí phát hành thẻ lần đầu và giảm 50% phí chuyển tiền nội bộ trên ứng dụng di động trong 6 tháng đầu triển khai. Mục tiêu: Tăng trưởng lượng khách hàng mở mới tài khoản thanh toán thêm 3.000 khách hàng/năm trong giai đoạn 2017 – 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế hoạch - Kinh doanh.

4. Chuẩn hóa quy trình vận hành và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tái cấu trúc quy trình xử lý giao dịch điện tử, rút ngắn thời gian xử lý lệnh ủy nhiệm chi xuống dưới 10 phút/giao dịch; tổ chức đào tạo kỹ năng bán chéo sản phẩm và an ninh an toàn thông tin cho 100% giao dịch viên trước quý IV/2017. Mục tiêu: Đảm bảo tỷ lệ giao dịch thanh toán thông suốt, an toàn đạt 99,9%. Chủ thể thực hiện: Phòng Hành chính - Nhân sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Ban Lãnh đạo và cán bộ nghiệp vụ tại hệ thống Agribank: Cung cấp khung đánh giá thực tiễn và mô hình phân tích chi tiết về thanh toán không dùng tiền mặt cấp huyện, phục vụ việc xây dựng kế hoạch kinh doanh và chỉ tiêu dịch vụ bán lẻ hàng năm.
• Các nhà quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh: Cung cấp bức tranh thực tế về rào cản thanh toán tại các địa bàn nông thôn đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ đó xây dựng các quy chế và đề án thanh toán không dùng tiền mặt sát với thực tiễn.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu học thuật tham khảo về phương pháp kết hợp phân tích số liệu tài chính với khảo sát thực địa trong nghiên cứu kinh tế ứng dụng.
• Chủ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể: Tiếp cận các kiến thức chuẩn hóa về quy trình thanh toán ngân hàng (UNC, UNT, Thẻ), giúp tối ưu hóa chi phí quản lý vốn và gia tăng tính an toàn trong giao dịch thương mại hàng ngày.

Câu hỏi thường gặp

Đâu là trở ngại lớn nhất khi phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại khu vực nông thôn như huyện Văn Giang? Trở ngại lớn nhất là thói quen sử dụng tiền mặt ăn sâu vào tiềm thức của người dân, với hơn 70% giao dịch nông sản thực hiện bằng tiền mặt do tính thanh khoản tức thì. Ngoài ra, tâm lý e ngại phí duy trì dịch vụ và việc thiếu điểm chấp nhận POS tại các chợ đầu mối cũng hạn chế đáng kể nhu cầu mở tài khoản.

Vì sao ủy nhiệm chi (UNC) chiếm tới hơn 78% tổng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh? Ủy nhiệm chi chiếm ưu thế tuyệt đối vì đây là công cụ thanh toán chuyển khoản bắt buộc đối với các hợp đồng kinh tế của doanh nghiệp có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên để được khấu trừ thuế giá trị gia tăng theo quy định pháp luật. Thêm vào đó, quy trình UNC tạo sự chủ động thanh toán tối đa cho bên mua.

Chi nhánh cần làm gì để gia tăng tỷ trọng thu phí dịch vụ thanh toán từ mức 7% lên trên 10%? Chi nhánh cần tập trung đẩy mạnh các sản phẩm thu phí định kỳ có biên lợi nhuận ổn định như dịch vụ thu hộ tiền điện tử, phí quản lý tài khoản doanh nghiệp, và đặc biệt là phát triển các gói dịch vụ ngân hàng số trọn gói (E-Banking Package) để thu hút tập khách hàng cá nhân trẻ và các hộ kinh doanh mới.

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt hỗ trợ công tác huy động vốn của ngân hàng như thế nào? Khi khách hàng sử dụng các phương tiện thanh toán qua ngân hàng, một lượng lớn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) sẽ duy trì thường xuyên trên tài khoản thanh toán. Nguồn vốn này có chi phí lãi suất đầu vào rất thấp (khoảng 0,2% - 0,5%/năm), giúp ngân hàng hạ thấp giá vốn đầu vào và mở rộng biên lãi ròng.

Bài học kinh nghiệm nào từ các ngân hàng thương mại lớn có thể áp dụng ngay cho Agribank Văn Giang? Bài học đắt giá nhất là việc chủ động đầu tư hạ tầng thanh toán số hiện đại, mở rộng mạng lưới liên kết thanh toán tại điểm bán và thực hiện chiến dịch truyền thông đa kênh đồng bộ. Việc đơn giản hóa giao diện ứng dụng trên điện thoại di động sẽ giúp khách hàng nông thôn dễ dàng tiếp cận và sử dụng dịch vụ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò, phương tiện và các chỉ tiêu đo lường sự phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống ngân hàng thương mại.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2014 – 2016 tại Agribank Văn Giang chỉ ra tốc độ tăng trưởng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt bình quân đạt 22,5%/năm, nhưng tỷ trọng thu phí dịch vụ vẫn còn thấp (dưới 8,2%).
• Chỉ ra rõ nét các nút thắt về cơ cấu công cụ thanh toán (UNC chiếm 78,5%, giao dịch thẻ chủ yếu là rút tiền mặt tại ATM) và sự phân bổ chưa đồng đều của hạ tầng POS.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính ứng dụng cao, gắn liền với lộ trình số hóa dịch vụ nông nghiệp - nông thôn trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đến năm 2020.
• Kết quả nghiên cứu đóng góp nguồn tài liệu giá trị cho công tác quản trị thực tiễn tại các tổ chức tín dụng cấp huyện và cung cấp dữ liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu chuyên sâu về tài chính toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1Khái niệm và vai trò thanh toán không dùng tiền mặt 1.1 Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán bằng tiền mặt là phương thức thanh toán đơn giản và tiện dụng nhất được sử dụng để mua bán hàng hoá một cách dễ dàng. Tuy nhiên, nó chỉ phù hợp với nền kinh tế có quy mô sản xuất nhỏ, sản xuất chưa phát triển, việc trao đổi thanh toán hàng hoá diễn ra với số lượng nhỏ, trong phạm vi hẹp. Vì vậy, khi nền kinh tế ngày một phát triển với tốc độ cao cả về chất lượng và số lượng thì việc thanh toán bằng tiền mặt không còn đủ khả năng đáp ứng được những nhu cầu thanh toán của toàn bộ nền kinh tế. Việc thanh toán bằng tiền mặt đã bộc lộ một số hạn chế nhất định.

Trước hết là việc thanh toán bằng tiền mặt có độ an toàn không cao. Với khối lượng hàng hóa, dịch vụ giao dịch lớn thì việc thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt sẽ không an toàn, thuận tiện cho cả người chi trả và người thụ hưởng. Thứ hai là Ngân hàng Nhà nước phải bỏ ra chi phí rất lớn để in ấn vận chuyển và bảo quản tiền mặt. Ngoài ra, một hạn chế quan trọng của việc thanh toán bằng tiền mặt nữa là thanh toán bằng tiền mặt làm giảm khả năng tạo tiền của NHTM, trong khi nền kinh tế luôn có nhu cầu về tiền mặt để thanh toán chi tiêu gây sức ép giả tạo về sự khan hiếm tiền mặt trong nền kinh tế, làm cho giá cả có khả năng tăng cao gây khó khăn cho Ngân hàng Nhà nước trong việc điều tiết chính sách tiền tệ.

Từ thực tế khách quan trên đòi hỏi phải có sự ra đời của một phương thức thanh toán khác tiên tiến hơn, hiện đại hơn đó là phương thức thanh toán không dùng tiền mặt 14 Thanh toán không dùng tiền mặt là cách thức thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người chi trả chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Như vậy, xét về góc độ kế toán, kế toán nghiệp vụ thanh toán KDTM là thực hiện các bút toán bằng đồng tiền ghi sổ hay bút tệ. Tham gia vào hoạt động thanh toán có các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ thanh toán: - Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán gồm các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng khác và tổ chức khác khi được NHNN cấp phép. - Tổ chức, cá nhân được sử dụng dịch vụ thanh toán là các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp, các cá nhân trong nền kinh tế có nhu cầu sử dụng dịch vụ thanh toán để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ trong quan hệ thương mại.2 Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt TTKDTM có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt là trong cơ chế thị trường hiện nay: - TTKDTM phục vụ quá trình tái sản xuất xã hội.

Bởi tiền tệ vừa là khởi đầu và cũng là kết thúc của một chu kỳ sản xuất. - TTKDTM nếu được đẩy mạnh sẽ tiết kiệm được chi phí lưu thông. - TTKDTM sẽ tạo điều kiện bảo đảm cho ngân hàng quản lý và kiểm tra được quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa, tiền tệ trong nền kinh tế. - TTKDTM cũng sẽ tạo điều kiện cho ngân hàng và các TCTD tập trung được nguồn vốn nhàn rỗi hiện đang có trong nền kinh tế(đặc biệt nguồn vốn nhàn rỗi này trong dân cư nước ta là rất nhiều).1 Đối với Ngân hàng 15 Cung cấp dịch vụ TTKDTM cho khách hàng và nền kinh tế giúp tạo điều kiện cho các ngân hàng tăng thu nhập từ thu phí dịch vụ từ TTKDTM.

Từ đó làm thay đổi cơ cấu thu nhập trong tổng thu nhập, nâng cao khả năng tài chính, khả năng cạnh tranh và tạo sự phát triển bền vững cho hệ thống ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung. Hoạt động TTKDTM mang lại nhiều hiệu quả kinh tế to lớn cho các NHTM, nhờ vào việc khai thác và sử dụng linh hoạt, hiệu quả cao nguồn vốn tiền gửi thanh toán của các TCKT và cá nhân trên tài khoản tiền gửi thanh toán. Đồng thời TTKDTM cũng kích thích các hoạt động dịch vụ ngân hàng liên quan phát triển như: dịch vụ thẻ, dịch vụ chuyển tiền điện tử, thanh toán trực tuyến. Đây cũng chính là một trong những điều kiện quan trọng để thu hút, hấp dẫn khách hàng sử dụng dịch vụ của ngân hàng.

Thông qua hoạt động TTKDTM, ngân hàng nắm bắt được những thông tin về tình hình thanh toán và hoạt động của khách hàng, là những thông tin có ý nghĩa cực kì quan trọng đối với hoạt động tín dụng.2 Đối với khách hàng Thanh toán qua ngân hàng mang lại nhiều lợi ích to lớn cho khách hàng nhờ vào việc tăng nhanh tốc độ chu chuyển vốn nên tiết kiệm được các chi phí phát sinh (chi phí vận chuyển, chi phí kiểm đếm.…) từ đó làm giảm các chi phí đầu vào, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Sử dụng các hình thức TTKDTM đảm bảo sự tiện lợi, nhanh chóng, chính xác, an toàn, và đặc biệt là bảo mật cho khách hàng. Hơn nữa, trong giai đoạn hiện nay, mức độ ứng dụng CNTT của các ngân hàng thương mại vào hoạt động thanh toán ngày càng cao và đã được quan tâm hơn rất nhiều, cụ thể: chỉ bằng một lệnh của chủ tài khoản, một giao dịch đã có thể được thực hiện ngay bất kể không gian và địa điểm giao dịch, đó là vào nhờ công 16 nghệ mạng, công nghệ chuyển tiền điện tử và công nghệ online. Đây chỉ là một tiện ích dịch vụ thanh toán nói chung và TTKDTM nói riêng có sử dụng những ứng dụng CNTT hiện nay.

Sự đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng trong lĩnh vực thanh toán (nhất là đối với các loại thẻ ngân hàng), tạo điều kiện cho khách hàng có nhiều sự lựa chọn hơn trong việc sử dụng các dịch vụ sao cho có lợi nhất, tiện ích nhất và chi phí giao dịch thấp nhất. Đối với khách hàng là doanh nghiệp, TTKDTM sẽ đẩy nhanh hơn tốc độ thanh toán, tốc độ chu chuyển vốn và cả quá trình tái sản xuất trong hoạt động kinh doanh. Vì vậy sẽ đảm bảo an toàn về vốn và tài sản, tránh được rủi ro.3 Đối với nền kinh tế Hiệu quả hoạt động TTKDTM mang tính vĩ mô và có ý nghĩa kinh tế - xã hội cao: - Tạo điều kiện cho các TCTD khai thác tốt nhất chức năng trung gian thanh toán của nền kinh tế giúp thực hiện quá trình chu chuyển tiền tệ cho nền kinh tế, khai thác và sử dụng các nguồn vốn hiệu quả cho đất nước. - Tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh tiến hành trôi chảy và nhịp nhàng, làm thúc đẩy đồng vốn luân chuyển nhanh chóng góp phần đẩy nhanh tốc độ sản xuất và luân chuyển hàng hóa.

- Góp phần giảm lượng tiền mặt trong lưu thông trên thị trường, do đó hạn chế lạm phát, giúp lưu thông tiền tệ, ổn định giá trị đồng tiền; mặt khác tạo điều kiện cho NHNN thực hiện tốt nhiệm vụ điều hòa lưu thông tiền tệ và kiểm soát các giao dịch không dùng tiền mặt giữa các ngân hàng khác hệ thống, thường xuyên biết được khối lượng chu chuyển tiền tệ không bằng tiền mặt, vì vậy sẽ nâng cao hiệu lực thi hành chính sách tiền tệ quốc gia.2Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt 17 Hiện nay, các đơn vị, cá nhân thanh toán qua Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước được áp dụng các thể thức sau: 1. Thanh toán bằng Séc (Cheque) 1.1 Khái niệm Theo Hội đồng dự trữ liên bang của Hoa Kỳ: “ Séc là một hối phiếu hoặc một lệnh ký phát cho ngân hàng hay một nhà ngân hàng có mục đích rút một số tiền gửi để chi trả cho một người có tên trên đó hoặc theo lệnh của người này hoặc cho người cầm phiếu và trả ngay khi yêu cầu “ (Jerry M. Rosenberg – Dictionary of Banking 1993, tr. Theo luật Séc quy định hiện hành (Trong luật các công cụ chuyển nhượng của Việt Nam đã ban hành) thì: “ Séc là phương tiện thanh toán do người ký phát lập, dưới hình thức chứng từ theo mẫu in sẵn, ra lệnh cho người thanh toán (ngân hàng, người cung ứng dịch vụ thanh toán) trả một số tiền nhất định cho người thụ hưởng hoặc trả theo lệnh của người thụ hưởng”.

Séc là một công cụ thanh toán ra đời khá sớm và đã được sử dụng khá phổ biến và được dùng cho cá nhân. Séc thường được áp dụng theo nguyên tắc ghi nợ trước, ghi có sau. Theo quy định, đơn vị phát hành séc chỉ được phép phát hành séc trong phạm vi số dư tiền gửi của mình, và phải chấp hành mọi thủ tục quy định về séc, nếu không phải chịu phạt khi phát hành quá số dư.2 Các loại séc thông dụng  Séc chuyển khoản: Được sử dụng trong thanh toán hàng hóa dịch vụ giữa các bên bằng cách trích tài khoản của người phải chi trả để chuyển cho người thụ hưởng thông qua ngân hàng. Quy trình thanh toán của Séc chuyển khoản: Trường hợp 1: Sơ đồ 1.1: Các khách hàng cùng mở tài khoản tại một NHTM 18 (1) Bên thụ hưởng séc Bên chi trả (ký phát séc) (2) (3) (4) NHTM nơi hai bên cùng mở tài khoản (1) Bên thụ hưởng giao hàng hoá, dịch vụ cho bên chi trả.

(2) Bên chi trả ký séc và giao cho bên thụ hưởng. (3) Bên thụ hưởng nộp séc và 3 liên bản kê vào NHTM. (4) NHTM hạch toán “Có” vào tài khoản của bên thụ hưởng và báo “Có” cho họ. Trường hợp 2: Sơ đồ 1.2: Các khách hàng mở tài khoản tại 2 NTHM cùng tham gia thanh toán bù trừ (1) Bên thụ hưởng séc Bên chi trả (ký phát séc) (2) (3) (6) (4) NHTM phục vụ bên NHTM phục vụ bên thụ hưởng chi trả (5) (1) Bên thụ hưởng giao hàng hoá, dịch vụ cho bên chi trả.

(2) Bên chi trả ký séc và giao cho bên thụ hưởng. (3) Bên thụ hưởng nộp séc và 3 liên bản kê nộp séc vào NHTM. 19 (4) NHTM phục vụ bên thụ hưởng chuyển tờ séc cùng 1 liên bản kê nộp séc sang NHTM phục vụ bên chi trả trong phiên thanh toán bù trừ.