Luận văn thạc sĩ phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, góp phần nâng cao chất lượng chè.

• Tác giả: Nguyễn Thị Diệp
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tất Thắng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Sản Xuất Chè Theo Tiêu Chuẩn VietGAP Trên Địa Bàn Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Xuất Chè VietGAP Tại Đồng Hỷ

Huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, nổi bật với diện tích chè lớn, là một trong những khu vực sản xuất chè chủ lực của Việt Nam. Việc phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Tiêu chuẩn VietGAP giúp đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị kinh tế cho người sản xuất.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Kinh Tế Của Huyện Đồng Hỷ

Đồng Hỷ có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng chè, với khí hậu ôn hòa và đất đai màu mỡ. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó chè là cây trồng chủ lực, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Tiêu Chuẩn VietGAP

Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP giúp nâng cao chất lượng chè, tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời, nó cũng bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường sống.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Sản Xuất Chè VietGAP Tại Đồng Hỷ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại Đồng Hỷ vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như quy hoạch chưa hoàn thiện, thiếu đầu tư cơ sở hạ tầng và sự liên kết giữa các hộ sản xuất còn yếu kém là những rào cản lớn.

2.1. Quy Hoạch Và Cơ Sở Hạ Tầng Chưa Đáp Ứng

Quy hoạch sản xuất chè chưa được thực hiện đồng bộ, dẫn đến tình trạng manh mún, không tập trung. Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất chè còn thiếu, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng.

2.2. Thiếu Liên Kết Giữa Các Hộ Sản Xuất

Sự liên kết giữa các hộ sản xuất chè và doanh nghiệp còn yếu, dẫn đến khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm và tiếp cận thị trường.

III. Phương Pháp Phát Triển Sản Xuất Chè VietGAP Tại Đồng Hỷ

Để phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ từ quy hoạch, đầu tư cơ sở hạ tầng đến nâng cao trình độ sản xuất cho nông dân. Các giải pháp này sẽ giúp tăng cường hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Tăng Cường Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng như hệ thống tưới tiêu, kho bãi và chế biến sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

3.2. Đào Tạo Và Tăng Cường Kiến Thức Cho Nông Dân

Cần tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật trồng chè, quản lý sản xuất và an toàn thực phẩm cho nông dân để nâng cao trình độ sản xuất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Chè VietGAP

Nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP đã mang lại nhiều lợi ích cho sản xuất chè tại Đồng Hỷ. Năng suất và chất lượng chè được cải thiện rõ rệt, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế cao hơn cho người sản xuất.

4.1. Kết Quả Sản Xuất Chè Theo Tiêu Chuẩn VietGAP

Năng suất chè VietGAP đạt 15 tấn/ha, cao hơn so với chè truyền thống. Điều này cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt từ việc áp dụng tiêu chuẩn này.

4.2. Tác Động Đến Môi Trường Và Xã Hội

Việc sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống, tạo ra một cộng đồng sản xuất bền vững.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Sản Xuất Chè VietGAP

Phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại Đồng Hỷ là một hướng đi đúng đắn, cần được chú trọng và đầu tư. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện quy hoạch, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết giữa các hộ sản xuất.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất chè bền vững, đảm bảo lợi ích cho người sản xuất và bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng Cường Liên Kết Giữa Các Bên Liên Quan

Tạo ra các mô hình liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ để nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chè.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây chè là cây trồng chủ lực của nền nông nghiệp Việt Nam với diện tích canh tác toàn quốc đạt xấp xỉ 130.000 ha, năng suất bình quân 8 tấn búp tươi/ha, cung ứng 75% đến 80% sản lượng cho xuất khẩu tới hơn 110 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tại tỉnh Thái Nguyên, huyện Đồng Hỷ là địa phương có diện tích chè đứng thứ hai toàn tỉnh với trên 3.200 ha, trong đó diện tích chè kinh doanh đạt gần 2.900 ha, năng suất bình quân 12,1 tấn/ha và tổng sản lượng búp tươi đạt 34,8 nghìn tấn mỗi năm. Cây chè tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hơn 13.000 hộ dân, chiếm khoảng 50% dân số toàn huyện.

Mặc dù có tiềm năng phát triển to lớn, ngành chè Đồng Hỷ vẫn đối mặt với nhiều rào cản nội tại: phương thức sản xuất chủ yếu ở quy mô nông hộ nhỏ lẻ từ 0,2 đến 0,4 ha/hộ, diện tích chè đạt chuẩn VietGAP năm 2017 mới đạt 128,31 ha (chỉ chiếm khiêm tốn 3,88% tổng diện tích chè toàn huyện), việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật chưa được kiểm soát chặt chẽ và chuỗi liên kết tiêu thụ còn rời rạc.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Diệp tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung phân tích thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017, điều tra thực địa năm 2018 và định hướng giải pháp đến năm 2020. Nghiên cứu mang giá trị thực tiễn sâu sắc khi chứng minh mô hình VietGAP nâng năng suất chè lên 15 tấn/ha, gia tăng tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư gấp 2,08 lần so với chè truyền thống, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái nông thôn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững và lý thuyết lợi thế kinh tế nhờ quy mô. Lý thuyết phát triển bền vững định hướng cân bằng ba trụ cột: tăng trưởng giá trị kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội cho hơn 13.000 lao động địa phương và duy trì chất lượng hệ sinh thái đất, nước. Lý thuyết lợi thế kinh tế nhờ quy mô chứng minh rằng việc mở rộng diện tích vùng nguyên liệu tập trung sẽ giúp phân bổ chi phí cố định, giảm giá thành trên một đơn vị chè búp tươi và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Khung phân tích của đề tài vận dụng các khái niệm nền tảng:

• Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt tại Việt Nam (VietGAP): Hệ thống nguyên tắc, trình tự và thủ tục hướng dẫn tổ chức, cá nhân sản xuất nhằm tối ưu chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, phúc lợi xã hội và truy xuất nguồn gốc.
• Phát triển sản xuất chè VietGAP: Quá trình chuyển dịch toàn diện cả về lượng (mở rộng diện tích, sản lượng) và về chất (chuyển đổi cơ cấu giống, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tối ưu hóa chuỗi giá trị).
• Chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp: Cơ chế hợp tác giữa nông hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến nhằm đồng bộ từ cung ứng đầu vào đến bao tiêu sản phẩm đầu ra.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài tích hợp nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015 - 2017 từ Chi cục Thống kê huyện Đồng Hỷ, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2018. Cỡ mẫu điều tra bao gồm 120 hộ nông dân, 09 cán bộ nông nghiệp cấp xã và 06 hợp tác xã sản xuất chè.

Phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 3 xã trọng điểm có diện tích chè lớn là Khe Mo, Minh Lập và Hóa Trung. Tại mỗi xã, nghiên cứu khảo sát ngẫu nhiên 30 hộ trồng chè VietGAP (tổng số 90 hộ) và 10 hộ trồng chè thường theo tập quán truyền thống (tổng số 30 hộ) để đối chứng. Đồng thời, phỏng vấn sâu bán cấu trúc được thực hiện với 03 cán bộ phụ trách nông nghiệp và 02 đại diện hợp tác xã trên mỗi địa bàn xã.

Phương pháp phân tích: Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh kinh tế và phân tích ma trận chi phí - lợi nhuận. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm định lượng hóa chính xác sự khác biệt về năng suất (tấn/ha), chi phí trung gian, doanh thu và giá trị gia tăng giữa hai mô hình canh tác, bảo đảm tính khách quan, khoa học cho các kết luận kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, diện tích sản xuất chè VietGAP có xu hướng mở rộng nhưng tỷ trọng còn thấp: Năm 2017, diện tích chè đạt chuẩn VietGAP toàn huyện đạt 128,31 ha, tăng 13,21 ha (tương ứng mức tăng 11,48%) so với năm 2016, phân bố tại các xã Khe Mo, Minh Lập, Văn Hán, Hòa Bình và thị trấn Sông Cầu. Tuy nhiên, quy mô này mới chỉ chiếm 3,88% trong tổng số 3.200 ha chè của toàn huyện.

Thứ hai, vượt trội về năng suất và tối ưu hóa chi phí sản xuất: Năng suất chè VietGAP trong thời kỳ kinh doanh đạt bình quân 15 tấn/ha, cao hơn 23,96% so với mức 12,1 tấn/ha của chè sản xuất truyền thống. Tổng chi phí ở cả 3 giai đoạn trồng mới, kiến thiết cơ bản và thời kỳ kinh doanh của mô hình VietGAP đều thấp hơn nhờ việc cắt giảm hợp lý lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật vô cơ.

Thứ ba, hiệu quả tài chính và xã hội vượt trội: Tỷ lệ lãi thu được trên một đồng vốn đầu tư sản xuất chè VietGAP đạt mức 2,08 lần, cao hơn gấp đôi so với canh tác chè truyền thống. Mô hình cũng giảm thiểu nguy cơ ngộ độc hóa chất cho người lao động thông qua việc tuân thủ nghiêm ngặt thời gian cách ly thuốc từ 10 đến 15 ngày.

Thứ tư, bất cập về cơ cấu giống và kênh thương mại: Giống chè trung du truyền thống vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo tới 55,89%, trong khi các giống chè cành lai mới có năng suất, chất lượng cao chiếm tỷ trọng khiêm tốn. Đồng thời, hơn 70% sản lượng chè vẫn tiêu thụ qua thương lái trung gian, thiếu vắng các hợp đồng bao tiêu dài hạn từ doanh nghiệp lớn.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả vượt trội của chè VietGAP xuất phát từ việc chuẩn hóa quy trình canh tác: sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh cân đối, ứng dụng chế phẩm sinh học và điều tiết nguồn nước tưới hợp lý giúp nương chè sinh trưởng khỏe, tăng mật độ búp và hạn chế sâu bệnh hại. Khi so sánh với các nghiên cứu tương tự tại vùng chè Phú Thọ hay Tân Cương, kết quả tại Đồng Hỷ khẳng định quy luật: chuẩn hóa quy trình GAP là động lực then chốt để nâng cao giá trị thặng dư nông sản.

Trong phân tích thực nghiệm, dữ liệu so sánh có thể được trực quan hóa hiệu quả qua biểu đồ cột kép thể hiện tương quan năng suất (15 tấn/ha so với 12,1 tấn/ha) và bảng cân đối thu chi giữa hai nhóm hộ. Các minh chứng này khẳng định sản xuất chè VietGAP không chỉ mang lại giá bán cao hơn từ 15% đến 30% mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành nương chè. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất kìm hãm sự lan tỏa của mô hình là công tác quy hoạch vùng chè chưa đồng bộ, trình độ dân trí không đồng đều giữa các xã vùng sâu và sự thiếu hụt chuỗi liên kết chế biến sâu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu tổ chức sản xuất và mở rộng vùng chè tập trung: Ủy ban nhân dân huyện Đồng Hỷ và Phòng Nông nghiệp cần chủ trì quy hoạch lại vùng sản xuất, thúc đẩy tích tụ đất đai, liên kết các nông hộ manh mún (hiện chỉ đạt 0,3 đến 0,4 ha/hộ) gia nhập các hợp tác xã kiểu mới. Đặt mục tiêu giai đoạn 2020 - 2025 mở rộng diện tích chè VietGAP lên trên 500 ha, chiếm 15% đến 20% tổng diện tích chè toàn huyện.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu giống chè chất lượng cao: Trạm Khuyến nông huyện cần lập kế hoạch cải tạo nương chè già cỗi, giảm tỷ lệ giống chè trung du từ 55,89% xuống dưới 40% vào năm 2022. Triển khai gieo trồng các giống chè cành mới như Kim Tuyên, Bát Tiên, Phúc Vân Tiên trên diện tích 100 đến 150 ha mỗi năm với chính sách trợ giá giống từ ngân sách địa phương đạt mức 50%.

Thứ ba, tăng cường đầu tư nguồn vốn và cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Đề nghị các tổ chức tín dụng như Agribank và Ngân hàng Chính sách Xã hội cung cấp các gói vay ưu đãi lãi suất thấp cho 100% hộ sản xuất chè VietGAP. Phân bổ ngân sách huyện đầu tư kiên cố hóa hệ thống kênh mương nội đồng, lắp đặt mạng lưới tưới phun tự động tiết kiệm nước cho 5 xã vùng chè trọng điểm, hoàn thành trước năm 2023.

Thứ tư, phát triển chuỗi liên kết tiêu thụ và kiểm soát chất lượng: Thu hút từ 3 đến 5 doanh nghiệp chế biến chè công nghệ cao đạt chứng chỉ ISO, HACCP ký kết hợp đồng bao tiêu dài hạn cho tối thiểu 80% sản lượng chè an toàn. Tăng cường thanh tra 100% các đại lý vật tư nông nghiệp, kiểm soát chặt chẽ danh mục thuốc bảo vệ thực vật và giám sát việc thực hiện thời gian cách ly từ 10 đến 15 ngày trước khi thu hái búp tươi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý Nhà nước và chính quyền địa phương (Sở Nông nghiệp & PTNT Thái Nguyên, UBND huyện Đồng Hỷ và các xã). Luận văn cung cấp cơ sở thực chứng để hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp sạch, xây dựng đề án mở rộng diện tích chè VietGAP cho hơn 20 xã, thị trấn trên địa bàn.

Nhóm 2: Ban quản trị các Hợp tác xã, Tổ hợp tác và Doanh nghiệp chế biến chè. Tài liệu là cẩm nang hữu ích về mô hình liên kết chuỗi giá trị, kỹ thuật quản lý nhật ký canh tác theo chuẩn VietGAP và giải pháp gia tăng giá trị thương hiệu chè xuất khẩu.

Nhóm 3: Các hộ nông dân trồng chè tại Thái Nguyên và vùng trung du miền núi phía Bắc. Công trình giúp bà con nắm bắt bài toán kinh tế rõ ràng với tỷ suất sinh lời gấp 2,08 lần và năng suất 15 tấn/ha, từ đó chủ động chuyển đổi tập quán canh tác truyền thống sang quy trình nông nghiệp tốt.

Nhóm 4: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, thiết kế mẫu điều tra 120 đối tượng và quy trình phân tích hiệu quả kinh tế vi mô.

Câu hỏi thường gặp

Sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP mang lại lợi thế kinh tế vượt trội nào so với canh tác truyền thống? Mô hình VietGAP giúp năng suất chè búp tươi tăng từ 12,1 tấn/ha lên 15 tấn/ha (tăng gần 24%). Đồng thời, việc cắt giảm phân bón hóa học và thuốc trừ sâu dư thừa giúp hạ giá thành sản xuất, đưa tỷ lệ lãi thu được trên một đồng vốn đầu tư đạt mức 2,08 lần, cao gấp đôi so với phương thức truyền thống.

Những rào cản lớn nhất trong việc nhân rộng chè VietGAP tại huyện Đồng Hỷ là gì? Rào cản hàng đầu là quy mô canh tác manh mún (0,3 đến 0,4 ha/hộ), khiến diện tích chè VietGAP năm 2017 mới đạt 128,31 ha (chiếm 3,88% toàn huyện). Thêm vào đó, giống chè trung du già cỗi chiếm tỷ lệ cao tới 55,89%, nguồn vốn hạ tầng tưới tiêu còn thiếu và mối liên kết bao tiêu với doanh nghiệp chưa bền vững.

Cơ cấu mẫu khảo sát trong luận văn được thiết kế như thế nào để bảo đảm tính khoa học? Tác giả đã điều tra ngẫu nhiên 120 hộ nông dân tại 3 xã trọng điểm (Khe Mo, Minh Lập, Hóa Trung), gồm 90 hộ trồng chè VietGAP và 30 hộ trồng chè thường đối chứng. Nghiên cứu cũng thực hiện phỏng vấn sâu 09 cán bộ nông nghiệp cấp xã và 06 ban quản trị hợp tác xã để thu thập dữ liệu đa chiều.

Quy trình quản lý thuốc bảo vệ thực vật theo tiêu chuẩn VietGAP được kiểm soát ra sao? Quy trình yêu cầu nông dân tuân thủ nguyên tắc phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên thuốc trừ sâu sinh học và chỉ phun thuốc hóa học khi thực sự cần thiết. Nông hộ bắt buộc phải ghi nhật ký đồng ruộng và bảo đảm thời gian cách ly nghiêm ngặt từ 10 đến 15 ngày trước khi tiến hành thu hoạch búp tươi.

Cơ cấu giống chè tại Đồng Hỷ cần chuyển đổi theo định hướng nào trong giai đoạn tới? Cần từng bước hạ tỷ lệ giống chè trung du xuống dưới 40% và thay thế bằng các giống chè cành mới có giá trị kinh tế cao như Kim Tuyên, Bát Tiên, Phúc Vân Tiên, LDP1. Các giống mới này cho năng suất ổn định trên 15 tấn/ha, hương vị thơm ngon và đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại địa bàn nông thôn trung du miền núi.
• Phản ánh trung thực bức tranh ngành chè Đồng Hỷ với diện tích 3.200 ha, trong đó diện tích VietGAP đạt 128,31 ha cho năng suất vượt trội 15 tấn/ha.
• Chứng minh bằng số liệu thực chứng tỷ suất sinh lời của mô hình VietGAP đạt 2,08 lần, tạo sinh kế vững chắc cho hơn 13.000 hộ dân trồng chè.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn về diện tích manh mún (3,88%), tỷ lệ giống trung du cũ còn cao (55,89%) và kênh liên kết tiêu thụ lỏng lẻo.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về quy hoạch, chuyển đổi cơ cấu giống, hỗ trợ tín dụng và liên kết chuỗi giá trị cho giai đoạn 2020 - 2025.

Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Diệp là tài liệu khoa học giá trị, cung cấp luận cứ vững chắc để nâng cao năng lực cạnh tranh cho cây chè Thái Nguyên. Các nhà quản lý, hợp tác xã và hộ nông dân hãy ứng dụng ngay các phát hiện từ luận văn để xây dựng nền nông nghiệp chè an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ DIỆP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CHÈ THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Tất Thắng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Diệp i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Nguyễn Tất Thắng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh Tế; Khoa Kinh tế và phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức UBND huyện Đồng Hỷ đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Diệp ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng.vii Danh mục sơ đồ. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn về lý luận và thực tiễn. Về thực tiễn. Kết cấu nội dung luận văn.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Vai trò, ý nghĩa của phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Nội dung nghiên cứu phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP.

Yêu cầu phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Cơ sở thực tiễn về phát triển sản xuất chè. Kinh nghiệm từ các nước trên thế giới.

Kinh nghiệm từ các địa phương trong nước về phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP 21 2. Bài học kinh nghiệm rút ra. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện về kinh tế xã hội. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ 34 3. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và chọn mẫu điều tra. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp xử lý số liệu và phân tích thông tin. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu.

Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Các chỉ tiêu đánh giá khác về sản phẩm và chất lượng. Kết quả nghiên cứu. Thực trạng sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên 41 4.

Khái quát về tình hình sản xuất chè của huyện đồng hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Thực trạng phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên 46 4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP 76 4. Giải pháp phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên 84 4.

Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP 84 4. Giải pháp phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Kết luận và kiến nghị. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý Nhà nước.

Đối với hộ nông dân sản xuất. Đối với người tiêu dùng. 99 Tài liệu tham khảo. 103 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ATTP An toàn thực phẩm BVTV Bảo vệ thực vật DN Doanh nghiệp ĐTXD Đầu tư xây dựng GAP Thực hành nông nghiệp tốt HTX Hợp tác xã KD Kinh doanh KHKT Khoa học kỹ thuật KTCB Kiến thiết cơ bản NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn THT Tổ hợp tác TKKD Thời kỳ kinh doanh TNHH Trách nhiệm hữu hạn UBND Ủy ban nhân dân VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Thực trạng sử dụng đất đai huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017. Tình hình Dân số - Lao động huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017. Tình hình phát triển kinh tế huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017 .4 Mẫu nghiên cứu. Diện tích chè của huyện Đồng Hỷ qua 3 năm 2015 – 2017.

Năng suất và sản lượng chè của huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017. Tình hình sản xuất chè tại các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Các hình thức sản xuất chè trên địa bàn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017. Quy mô sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP giai đoạn 2015 - 2017.

Tình hình phát triển quy mô chè VietGAP tại các xã trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Các hình thức tổ chức sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Tình hình đầu tư phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 – 2017. Đánh giá về sự đầu tư nguồn vốn cho phát triển sản xuất chè VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ.

Tình hình đầu tư cơ sở hạ tầng cho sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 - 2017. Kết quả khảo sát nhu cầu về xây dựng cơ sở hạ tầng cho sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Tình hình phát triển giống cây chè giai đoạn 2015 - 2017. Tình hình quản lý giống chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

Kết quả điều tra thực hiện chăm sóc chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Tình hình tiếp cận các kỹ thuật mới trong sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Tình hình liên kết trong cung ứng đầu vào của các hộ dân sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ 70 Bảng 4. Tình hình liên kết trong chuyển giao khoa học kỹ thuật của các hộ dân sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ 71 Bảng 4.

Tình hình tiêu thụ chè VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Kết quả và hiệu quả sản xuất chè VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên 75 Bảng 4. Kết quả đánh giá các chính sách phát triển sản xuất chè VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ 77 Bảng 4. Đánh giá về năng lực trình độ của cán bộ.

Trình độ học vấn của chủ hộ trồng chè trong mẫu điều tra. Kinh nghiệm của chủ hộ trồng chè trong mẫu điều tra. Kết quả điều tra, khảo sát về mức độ am hiểu thông tin thị trường của người sản xuất chè VietGAP 84 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ Hình 4. Diện tích chè huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2015 – 2017.

Quy mô diện tích sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Sơ đồ kênh tiêu thụ chè an toàn. 73 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Diệp Tên luận văn: “Phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Huyện Đồng Hỷ là huyện có diện tích chè đứng thứ hai toàn tỉnh Thái Nguyên, với diện tích trên 3,2 nghìn ha, trong đó chè kinh doanh gần 2,9 nghìn ha, năng suất ước đạt 12.1 tấn/ha/năm, sản lượng chè búp tươi đạt 34,8 nghìn tấn/năm. Cây chè tạo công ăn việc làm cho trên 13 nghìn lao động, chiếm khoảng 50% dân số toàn huyện.

Hiện nay việc sản xuất chè ở Đồng Hỷ chủ yếu là quy mô hộ gia đình, diện tích còn manh mún, không tập trung, trình độ thâm canh của người sản xuất chưa cao, dẫn đến năng suất thấp; đồng thời chưa có nhiều doanh nghiệp đủ năng lực tham gia vào chuỗi sản xuất chè, từ liên kết, thu mua, chế biến đến bao tiêu sản phẩm, thiếu liên kết với thị trường; người dân thiếu kiến thức; quản lý thuốc BVTV còn nhiều bất cập; tổ chức theo dõi và kiểm tra đánh giá ATTP còn lỏng lẻo, không quản lý tận gốc. Năm 2017, huyện Đồng Hỷ duy trì diện tích chè sản xuất theo quy trình VietGAP đã xây dựng được tại các xã Hòa Bình, Minh Lập, Văn Hán, Khe Mo và thị trấn Sông Cầu. Đồng thời, xây dựng mới vùng chè an toàn với quy mô 12,69 ha sản xuất theo quy trình VietGAP tại xã Văn Hán, nâng tổng số diện tích chè sản xuất theo quy trình VietGAP được công nhận trên toàn huyện đạt 128,31 ha. Để có thể đánh giá đúng thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGap trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”.

Mục tiêu nghiên cứu chính của đề tài là đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP, qua đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn nghiên cứu. Để tiến hành phân tích, đề tài sử dụng phương pháp chọn điểm nghiên cứu và chọn mẫu điều tra. Phỏng vấn bán cấu trúc đối với 30 hộ trồng chè VietGAp và 10 hộ chè thường được lựa chọn từ 3 xã Khe Mo, Minh Lập và Hóa Trung. Phỏng vấn sâu đối với 3 cán bộ nông nghiệp xã và 2 hợp tác xã.