Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Sản Xuất Cây Vụ Đông Tại Huyện Gia Lâm, Thành Phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu phát triển sản xuất cây vụ đông tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, góp phần nâng cao hiệu quả nông nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Hải
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Thị Mỹ Dung
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển sản xuất cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ, hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.10. Mục tiêu chung
• 1.11. Mục tiêu cụ thể
• 1.12. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.12.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.12.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.13. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.14. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn
• 1.15. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.15.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.15.2. Đặc điểm sản xuất cây vụ đông
• 1.15.3. Vai trò và yêu cầu của phát triển sản xuất cây vụ đông
• 1.15.4. Nội dung phát triển sản xuất cây vụ đông
• 1.15.5. Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông
• 1.15.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.15.7. Kinh nghiệm sản xuất vụ đông ở một số nước
• 1.15.8. Kinh nghiệm phát triển sản xuất cây vụ đông ở Việt Nam
• 1.15.9. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn
• 1.16. Tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.17. Phương pháp nghiên cứu
• 1.18. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.18.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.18.2. Đặc điểm kinh tế, văn hóa - xã hội
• 1.18.3. Đánh giá chung
• 1.19. Thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 1.20. Phương pháp nghiên cứu
• 1.20.1. Chọn địa bàn nghiên cứu
• 1.20.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.20.3. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 1.20.4. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.21. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.22. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.22.1. Thực trạng phát triển cây vụ đông huyện Gia Lâm
• 1.22.2. Đánh giá chung phát triển cây vụ đông của huyện Gia Lâm
• 1.22.3. Điều kiện và đầu tư sản xuất cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm
• 1.22.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất vụ đông
• 1.22.5. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức đến phát triển cây vụ đông huyện Gia Lâm
• 1.22.6. Định hướng và một số giải pháp chủ yếu phát triển sản xuất cây vụ đông huyện Gia Lâm
• 1.22.6.1. Định hướng và mục tiêu phát triển sản xuất vụ đông huyện Gia Lâm
• 1.22.6.2. Một số giải pháp chủ yếu phát triển sản xuất vụ đông huyện Gia Lâm
• 1.23. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Xuất Cây Vụ Đông Tại Huyện Gia Lâm

Huyện Gia Lâm, nằm ở phía Đông Bắc của Hà Nội, có nhiều tiềm năng trong phát triển sản xuất cây vụ đông. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, huyện đã trở thành một trong những vùng sản xuất nông nghiệp quan trọng của thành phố. Sản xuất cây vụ đông không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Kinh Tế Của Huyện Gia Lâm

Gia Lâm có điều kiện tự nhiên phong phú với đất đai màu mỡ, khí hậu thuận lợi cho việc trồng trọt. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó sản xuất cây vụ đông đóng vai trò quan trọng. Các loại cây trồng chủ lực như hành, cà chua, bí xanh đã được phát triển mạnh mẽ.

1.2. Vai Trò Của Cây Vụ Đông Trong Nền Kinh Tế Địa Phương

Sản xuất cây vụ đông không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa mà còn tạo ra nguồn nguyên liệu cho ngành chế biến. Điều này giúp nâng cao thu nhập cho nông dân và cải thiện đời sống của người dân trong khu vực.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Sản Xuất Cây Vụ Đông

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng sản xuất cây vụ đông tại Gia Lâm vẫn gặp phải nhiều thách thức. Diện tích đất sản xuất chưa được khai thác triệt để, năng suất một số cây trồng còn thấp. Hơn nữa, việc quy hoạch vùng sản xuất chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến lãng phí tài nguyên.

2.1. Diện Tích Đất Sản Xuất Chưa Được Tối Ưu

Nhiều diện tích đất vẫn chưa được đưa vào sản xuất, gây lãng phí tài nguyên. Việc quy hoạch chưa rõ ràng khiến cho nông dân gặp khó khăn trong việc lựa chọn cây trồng phù hợp.

2.2. Năng Suất Thấp Và Chất Lượng Sản Phẩm

Năng suất của một số loại cây trồng vụ đông còn thấp, không đáp ứng được nhu cầu thị trường. Chất lượng sản phẩm cũng cần được cải thiện để cạnh tranh với các sản phẩm từ vùng khác.

III. Phương Pháp Phát Triển Sản Xuất Cây Vụ Đông Hiệu Quả

Để phát triển sản xuất cây vụ đông, cần áp dụng các phương pháp khoa học kỹ thuật hiện đại. Việc chuyển giao công nghệ và giống cây trồng mới là rất cần thiết. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc quy hoạch và đầu tư cơ sở hạ tầng.

3.1. Ứng Dụng Kỹ Thuật Canh Tác Mới

Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác mới giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các giống cây trồng có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt cần được đưa vào sản xuất.

3.2. Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng Nông Nghiệp

Đầu tư vào hệ thống tưới tiêu, đường giao thông và các chợ đầu mối sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm. Điều này cũng giúp nông dân tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển sản xuất cây vụ đông tại Gia Lâm có thể mang lại nhiều lợi ích kinh tế. Các mô hình sản xuất hiệu quả đã được áp dụng tại một số xã, giúp nâng cao thu nhập cho nông dân. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền.

4.1. Mô Hình Sản Xuất Hiệu Quả Tại Một Số Xã

Một số xã như Cổ Bi, Văn Đức đã áp dụng thành công các mô hình sản xuất cây vụ đông, giúp tăng năng suất và thu nhập cho nông dân. Các mô hình này cần được nhân rộng để phát huy hiệu quả.

4.2. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Quyền

Chính quyền địa phương cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận công nghệ mới và thị trường tiêu thụ. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai

Phát triển sản xuất cây vụ đông tại huyện Gia Lâm là một hướng đi đúng đắn để nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để thực hiện các giải pháp đã đề ra. Tương lai của sản xuất cây vụ đông tại Gia Lâm hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu được đầu tư và hỗ trợ đúng mức.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Phát Triển Cây Vụ Đông

Sản xuất cây vụ đông không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Đây là một lĩnh vực cần được chú trọng trong thời gian tới.

5.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng và hỗ trợ nông dân sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong phát triển sản xuất cây vụ đông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng, vụ đông giữ vị trí chiến lược như một vụ sản xuất chính thứ ba, tạo ra khối lượng nông sản hàng hóa có giá trị thương phẩm cao. Huyện Gia Lâm là địa bàn ngoại thành trọng điểm ở cửa ngõ phía Đông Bắc thành phố Hà Nội với tổng diện tích tự nhiên đạt 11.472,99 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 53,5% tương đương 6.138 ha, cùng quy mô dân số 259.258 người vào năm 2015. Tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn huyện duy trì ở mức ấn tượng 13,5%/năm, song quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng đã làm tỷ trọng lao động nông nghiệp sụt giảm mạnh từ 61,04% năm 2013 xuống còn 45,20% năm 2015.

Thực tiễn sản xuất cây vụ đông tại huyện Gia Lâm đối mặt với nhiều rào cản nội tại: quỹ đất nông nghiệp vụ đông chưa được khai thác tối đa dẫn đến lãng phí sau vụ lúa mùa, phương thức canh tác còn manh mún, quy hoạch vùng chuyên canh chưa đồng bộ và khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch gần như chưa phát triển. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Trọng Hải tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung phân tích toàn diện thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông giai đoạn 2013 - 2015, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp phát triển bền vững đến năm 2020.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả sử dụng đất, gia tăng thu nhập cho nông hộ và cải thiện độ phì nhiêu của đất thông qua chỉ số lân dễ tiêu P2O5 tăng từ 6,00 mg lên 8,26 mg/100g đất sau khi thâm canh các loại cây vụ đông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa kết hợp với lý thuyết lợi thế so sánh và chuyên môn hóa không gian kinh tế nông nghiệp. Phát triển sản xuất cây vụ đông được xác định là quá trình biến đổi đồng thời về lượng và chất: mở rộng diện tích gieo trồng, nâng cao năng suất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đồng thời tối ưu hóa nguồn lực lao động nông nhàn và bảo vệ môi trường sinh thái. Khung lý thuyết làm rõ các khái niệm cốt lõi bao gồm: sản xuất hàng hóa nông nghiệp vụ đông, hệ số sử dụng ruộng đất, chuỗi liên kết giá trị và hiệu quả kinh tế hỗn hợp của nông hộ.

Để củng cố cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp kinh nghiệm quốc tế như mô hình cơ giới hóa thâm canh đậu tương tại Brazil đạt năng suất bình quân 7,038 tấn/ha, hay kinh nghiệm liên kết chuỗi sản xuất xà lách xuất khẩu của Đài Loan. Tại thị trường nội địa, các bài học về quy hoạch 21.715 ha cây vụ đông ở Hải Dương và mở rộng 7.437,91 ha tại huyện Hưng Hà (Thái Bình) cung cấp luận cứ quan trọng để định hình chiến lược phát triển cây vụ đông ven đô Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2013 - 2015 thu thập từ Chi cục Thống kê, Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Lâm. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp 120 hộ nông dân sản xuất nông nghiệp. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích tại 4 xã đại diện cho 4 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp đặc thù của huyện: xã Cổ Bi (chuyên canh hành củ), xã Văn Đức (vùng rau an toàn), xã Lệ Chi (vùng bí xanh, bí đỏ) và xã Đặng Xá (chuyên canh cà chua và rau màu cao cấp). Quy mô mẫu 120 hộ đảm bảo tính đại diện thống kê và phản ánh chân thực các tầng lớp quy mô canh tác.

Các phương pháp phân tích số liệu chủ đạo bao gồm: phương pháp phân tổ thống kê để phân nhóm hộ theo điều kiện sản xuất; phương pháp thống kê so sánh nhằm đánh giá tốc độ tăng trưởng và biến động các chỉ tiêu kinh tế; phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế thông qua giá trị sản xuất (GO), chi phí trung gian (IC), giá trị gia tăng (VA) và thu nhập hỗn hợp (MI); cùng ma trận phân tích SWOT nhằm nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính logic từ lượng sang chất, lượng hóa chính xác chi phí - lợi nhuận và cung cấp góc nhìn đa chiều cho công tác quản trị kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế huyện Gia Lâm chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp và dịch vụ, nhưng nông nghiệp vẫn duy trì vai trò cốt lõi trong an sinh xã hội. Tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp năm 2015 đạt 270,10 tỷ đồng, trong đó ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng áp đảo 48,09% với 129,90 tỷ đồng. Cây vụ đông đóng góp đáng kể vào cơ cấu thu nhập nông hộ, tiêu biểu như cây cà chua đem lại giá trị sản xuất bình quân khoảng 75,17 triệu đồng/ha, bắp cải đạt 37,27 triệu đồng/ha, cao gấp nhiều lần so với canh tác lúa truyền thống.

Thứ hai, bước đầu hình thành các vùng chuyên canh tập trung có năng suất vượt trội. Huyện đã phân định rõ các tiểu vùng thế mạnh: Vùng 1 chuyên canh hành, Vùng 2 tập trung cà chua, Vùng 3 phát triển bí xanh và bí đỏ. Nhờ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật về giống và thời vụ, năng suất các loại rau màu bình quân toàn huyện đạt mức 185 tạ/ha, nhiều mô hình thâm canh rau an toàn đạt trên 211 tạ/ha.

Thứ ba, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất vụ đông bộc lộ điểm nghẽn nghiêm trọng. Toàn huyện có 299,84 km đường trục chính nội đồng nhưng mới chỉ cứng hóa được 11,55 km (chiếm tỷ lệ rất khiêm tốn 3,85%), còn lại 288,29 km là đường đất (chiếm 96,15%). Hệ thống kênh mương có tổng chiều dài 354,93 km nhưng tỷ lệ kiên cố hóa mới đạt 26,74% (94,91 km), gây trở ngại lớn cho công tác tưới tiêu chủ động và cơ giới hóa khâu vận chuyển.

Thứ tư, khâu lưu thông tiêu thụ phụ thuộc nặng nề vào trung gian. Có tới 90% tổng sản lượng rau màu vụ đông của huyện được tiêu thụ gián tiếp qua tư thương thu gom và đại lý, trong khi kênh tiêu thụ trực tiếp qua hợp đồng hoặc chuỗi liên kết an toàn chỉ chiếm khoảng 10%, khiến người nông dân chịu nhiều rủi ro ép giá.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ áp lực đô thị hóa làm suy giảm diện tích đất canh tác bình quân xuống còn 0,2597 ha/hộ nông nghiệp vào năm 2015. Đồng thời, lực lượng lao động nông nghiệp qua đào tạo chỉ đạt 36,09%, chủ yếu được tập huấn ngắn hạn nên khả năng tiếp cận công nghệ bảo quản sau thu hoạch còn yếu.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu trước đây tại khu vực đồng bằng sông Hồng, kết quả nghiên cứu tại Gia Lâm tái khẳng định quy luật: hiệu quả sản xuất cây vụ đông tỷ lệ thuận với mức độ tập trung đất đai và khả năng chủ động thị trường tiêu thụ. Để làm rõ sự phân bổ chi phí, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cơ cấu chi phí trung gian (IC) và bảng đối chiếu thu nhập hỗn hợp (MI) giữa các nhóm cây trồng, cho thấy chi phí giống và phân bón chiếm trên 65% tổng chi phí đầu tư trực tiếp. Đáng chú ý, việc thâm canh cây vụ đông có tác dụng cải tạo đất rõ nét, nâng chỉ số pH đất từ 2,1 lên 5,0, khẳng định tính bền vững sinh thái của phương thức luân canh này.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quy hoạch vùng sản xuất và dồn điền đổi thửa. Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 20 xã, thị trấn tập trung rà soát quỹ đất, xây dựng các cánh đồng mẫu lớn với mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích gieo trồng cây vụ đông đạt trên 60% tổng diện tích đất canh tác nông nghiệp vào năm 2020, hình thành các vùng chuyên canh gọn vùng, gọn thửa cho 3 nhóm cây chủ lực (hành, cà chua, bí xanh).

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng. Ban Quản lý dự án huyện và các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp cần ưu tiên phân bổ nguồn vốn ngân sách để kiên cố hóa thêm 120 km kênh mương, phấn đấu nâng tỷ lệ kiên cố hóa hệ thống tưới tiêu lên mức 60% và nâng tỷ lệ cứng hóa 299,84 km đường trục chính nội đồng từ 3,85% lên tối thiểu 35% trong giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ ba, nâng cao chất lượng chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và cơ cấu giống. Trạm Khuyến nông huyện Gia Lâm cần đẩy mạnh các lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh, đưa các bộ giống lai F1 có năng suất cao, chống chịu sâu bệnh vào sản xuất, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 80% diện tích gieo trồng sử dụng giống tiến bộ kỹ thuật, đồng thời nhân rộng quy trình sản xuất rau an toàn VietGAP nhằm giảm 15% chi phí thuốc bảo vệ thực vật.

Thứ tư, tái cấu trúc mạng lưới tiêu thụ và phát triển công nghiệp bảo quản, chế biến. Phòng Kinh tế huyện chủ trì liên kết các hợp tác xã với 22 chợ truyền thống trên địa bàn và hệ thống siêu thị nội đô, đặt mục tiêu giảm tỷ trọng tiêu thụ qua thương lái trung gian từ 90% xuống dưới 60%, từng bước thu hút doanh nghiệp đầu tư kho lạnh bảo quản nông sản vụ đông nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch xuống dưới 10%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp tại thành phố Hà Nội và huyện Gia Lâm có thể sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để ban hành các quyết định quy hoạch đất đai, xây dựng đề án phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái và phân bổ vốn đầu tư công cho hạ tầng nông thôn mới.

Ban giám đốc các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và Tổ hợp tác nông dân khai thác tài liệu để tổ chức lại lịch thời vụ, điều hành dịch vụ tưới tiêu, định hướng nông hộ lựa chọn cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế cao và ứng dụng quy trình quản lý chất lượng VietGAP.

Doanh nghiệp thu mua, chế biến nông sản và hệ thống phân phối thực phẩm an toàn tìm thấy các phân tích chi tiết về sản lượng, thời điểm thu hoạch và phân vùng nguyên liệu để xây dựng chuỗi cung ứng khép kín, ký kết hợp đồng bao tiêu bền vững với các vùng chuyên canh tại Gia Lâm.

Học viên cao học, sinh viên và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận khảo sát nông hộ (120 mẫu), hệ thống chỉ tiêu đánh giá GO, IC, VA, MI và kỹ năng xử lý dữ liệu kinh tế thực chứng tại vùng đồng bằng sông Hồng.

Câu hỏi thường gặp

Sản xuất cây vụ đông mang lại lợi thế kinh tế nổi bật nào cho nông hộ tại huyện Gia Lâm? Cây vụ đông tạo ra nguồn thu nhập vượt trội nhờ thời gian sinh trưởng ngắn và giá trị thương phẩm cao. Điển hình, mô hình trồng cà chua mang lại doanh thu khoảng 75,17 triệu đồng/ha, bắp cải đạt 37,27 triệu đồng/ha. Ngoài ra, việc tận dụng quỹ đất nhàn rỗi giữa hai vụ lúa giúp tối ưu hóa 1,74 lao động bình quân mỗi hộ và tăng hệ số sử dụng ruộng đất.

Rào cản hạ tầng lớn nhất ảnh hưởng đến sản xuất vụ đông của huyện là gì? Rào cản lớn nhất nằm ở mạng lưới giao thông nội đồng khi có tới 288,29 km đường đất, chiếm tỷ lệ 96,15% trong tổng số 299,84 km đường trục chính nội đồng. Tình trạng này gây khó khăn nghiêm trọng cho việc đưa máy móc vào đồng ruộng, làm tăng chi phí bốc dỡ và gây hư hao lớn cho các sản phẩm rau quả tươi sau thu hoạch.

Tại sao có đến 90% sản lượng rau vụ đông tại Gia Lâm phải tiêu thụ qua thương lái trung gian? Nguyên nhân chủ yếu do nông sản vụ đông có hàm lượng nước cao, dễ dập nát nhưng địa phương thiếu hệ thống kho lạnh và cơ sở sơ chế sâu. Nông hộ sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, thiếu hợp đồng bao tiêu pháp lý với các siêu thị lớn, buộc phải bán nhanh sản phẩm cho tư thương thu gom tại ruộng để tránh rủi ro biến động giá và hư hỏng.

Phương pháp chọn mẫu trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào để đảm bảo tính khách quan? Tác giả đã áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích với quy mô 120 hộ nông dân tại 4 xã đại diện gồm Cổ Bi, Văn Đức, Lệ Chi và Đặng Xá. Bốn xã này đại diện hoàn hảo cho 4 tiểu vùng sinh thái canh tác hành, cà chua, bí đỏ và rau an toàn, giúp kết quả điều tra phản ánh chính xác bức tranh kinh tế của huyện.

Cây vụ đông có đóng góp gì trong việc cải thiện chất lượng đất canh tác? Luân canh cây vụ đông giúp phá vỡ chu kỳ sâu bệnh của cây lúa nước và cải thiện tính chất lý hóa của đất. Các kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng đất sau thu hoạch khoai tây và cây họ đậu vụ đông có độ pH tăng từ 2,1 lên 5,0 và hàm lượng dinh dưỡng P2O5 dễ tiêu tăng từ 6,00 mg lên 8,26 mg/100g đất.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa sâu sắc lý luận về phát triển nông nghiệp hàng hóa và làm rõ vị trí chiến lược của cây vụ đông trong tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp ven đô.
• Đánh giá toàn diện thực trạng sản xuất vụ đông tại huyện Gia Lâm giai đoạn 2013 - 2015, chỉ rõ tiềm năng to lớn của các vùng chuyên canh hành củ, cà chua và bí xanh đạt giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện 270,10 tỷ đồng.
• Nhận diện chính xác các nút thắt về hạ tầng giao thông nội đồng với 96,15% đường đất và sự phụ thuộc 90% vào mạng lưới tư thương thu gom trung gian.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về quy hoạch vùng, kiên cố hóa thủy lợi, chuyển giao kỹ thuật VietGAP và liên kết thị trường tiêu thụ theo lộ trình 2016 - 2020.
• Cung cấp nguồn tài liệu khoa học thực chứng quý giá cho các nhà quản lý, hợp tác xã và doanh nghiệp trong việc kiến tạo nền nông nghiệp đô thị hiện đại, bền vững.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản lý quan tâm đến mô hình kinh tế nông nghiệp đô thị có thể tiếp tục khai thác các phát hiện từ công trình này để triển khai những mô hình thực nghiệm chuỗi giá trị nông sản tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRỌNG HẢI PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÂY VỤ ĐÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIA LÂM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Thị Mỹ Dung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Trọng Hải i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Phạm Thị Mỹ Dung đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức UBND huyện Gia Lâm, phòng Kinh tế huyện đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Trọng Hải ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục sơ đồ, hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn. Cơ sở lý luận và thực tiễn. Một số khái niệm cơ bản. Đặc điểm sản xuất cây vụ đông.

Vai trò và yêu cầu của phát triển sản xuất cây vụ đông. Nội dung phát triển sản xuất cây vụ đông. Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông. Cơ sở thực tiễn.

Kinh nghiệm sản xuất vụ đông ở một số nước. Kinh nghiệm phát triển sản xuất cây vụ đông ở Việt Nam. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn. Tổng quan các công trình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. 31 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Đặc điểm kinh tế, văn hóa - xã hội. Đánh giá chung. Thời gian, địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Chọn địa bàn nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích số liệu.

Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển cây vụ đông huyện gia lâm. Đánh giá chung phát triển cây vụ đông của huyện Gia Lâm.

Điều kiện và đầu tư sản xuất cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất vụ đông. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức đến phát triển cây vụ đông huyện Gia Lâm. Định hướng và một số giải pháp chủ yếu phát triển sản xuất cây vụ đông huyện Gia Lâm.

Định hướng và mục tiêu phát triển sản xuất vụ đông huyện Gia Lâm. Một số giải pháp chủ yếu phát triển sản xuất vụ đông huyện Gia Lâm. Kết luận và kiến nghị. 82 Tài liệu tham khảo.

85 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CC Cơ cấu CN & XD Công nghiệp và xây dựng CNH-HĐH Công nghiệp hóa- hiện đại hóa ĐBSH Đồng bằng sông Hồng DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính GO Giá trị sản xuất HQ Hiệu quả kinh tế HTX Hợp tác xã IC Chi phí trung gian KH-KT Khoa học kỹ thuật LĐ Lao động MI Thu nhập hỗn hợp PTNT Phát triển nông thôn SXHH Sản xuất hàng hoá SXNN Sản xuất nông nghiệp VA Giá trị gia tăng VĐ Vụ đông v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tác động của cây trồng vụ đông đến độ màu mỡ của đất. Tác động của cây trồng vụ đông đến độ màu mỡ của đất. Tình hình đất đai của huyện Gia Lâm giai đoạn 2013 - 2015.

Một số chỉ tiêu về dân số, lao động xã hội huyện Gia Lâm (2013-2015). Tình hình cơ sở hạ tầng huyện Gia Lâm năm 2015. Tình hình phát triển kinh tế của huyện Gia Lâm giai đoạn 2013 - 2015. Số lượng mẫu của các điểm điều tra.

Diện tích gieo trồng một số loại cây vụ đông huyện Gia Lâm. Giá trị sản xuất vụ đông huyện Gia Lâm giai đoạn 2013 - 2015. Điều kiện sản xuất của các nhóm hộ năm 2015. Chi phí sản xuất cây hành năm 2015.

Chi phí sản xuất cây cà chua năm 2015. Chi phí sản xuất cây ngô năm 2015. Chi phí sản xuất của mỗi loại rau trên một sào. Kết quả và hiệu quả kinh tế của cây cây bắp cải năm 2015.

Kết quả và hiệu quả kinh tế của cây cà chua năm 2015. Kết quả và hiệu quả kinh tế của cây hành năm 2015. Kết quả và hiệu quả kinh tế của cây su hào năm 2015. Dự kiến khối lượng nông sản làm nguyên liệu chế biến 2015-2020 của huyện Gia Lâm.

Chênh lệch giữa giá bán buôn thấp nhất và cao nhất của sản phẩm vụ đông năm 2015. Giá một số vật tư nông nghiệp và giá sản phẩm vụ đông chủ yếu. Nhu cầu vay vốn phát triển sản xuất vụ đông của các hộ nông dân năm 2015. Nhu cầu các hình thức chuyển giao KHKT sản xuất vụ đông.

Phân tích SWOT đến phát triển vụ đông huyện Gia Lâm. Mục tiêu phát triển cây vụ đông huyện Gia Lâm đến 2020. Tổ chức chuyển giao KHKT sản xuất vụ đông năm 2016. Dự kiến nhu cầu vốn sản xuất vụ đông huyện Gia Lâm đến 2020.

Thị trường tiêu thụ sản phẩm vụ đông huyện Gia Lâm. 79 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ,HÌNH Hình 3. Bản đồ hành chính huyện Gia Lâm. Diện tích gieo trồng cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm.

Biến động diện tích các nhóm cây trồng vụ đông huyện Gia Lâm (2013-2015). Diện tích gieo trồng cây lấy hạt vụ đông tại huyện Gia Lâm (2013-2015). Diện tích gieo trồng cây rau và hoa cây cảnh huyện Gia Lâm (2013-2015) .5 Diện tích gieo trồng cây có hạt chứa dầu huyện Gia Lâm (2013-2015). Diện tích gieo trồng cây lấy củ có chất bột huyện Gia Lâm (2013-2015).

Diện tích gieo trồng cây dược liệu, cây gia vị huyện Gia Lâm (2013-2015) 51 Hình 4. Sản lượng một số loại cây vụ đông huyện Gia Lâm (2013-2015). Biến động năng suất của một số cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm (2013-2015). Sơ đồ kênh tiêu thụ sản phẩm hành củ .Tổ chức đánh giá khi khoai được 75 ngày tuổi.

Người dân thu hoạch khoai tây. Lãnh đạo trạm khuyến nông huyện kiểm tra và hướng dẫn thực hiện mô hình hoa ly. Đất bỏ không sau vụ lúa (ảnh chụp tại xã Kiêu Kỵ và Đa Tốn). 73 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1.

Tên tác giả: Nguyễn Trọng Hải 2. Tên luận văn: “Phát triển sản xuất cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội” 3. Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60. Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông nghiệp Việt Nam Gia Lâm là một huyện có nhiều tiềm năng, thế mạnh và truyền thống sản xuất vụ đông củaTP Hà Nội.

Những năm qua, sản xuất vụ đông của huyện cũng đã có những bước phát triển khả quan, dần dần khẳng định là một trong những lĩnh vực sản xuất quan trọng của ngành nông nghiệp. Tuy nhiên những năm qua diện tích đất sản xuất vụ đông còn bị lãng phí, việc quy hoạch thành vùng sản xuất còn hạn chế, năng suất một số cây trồng còn thấp, khâu chế biến chưa có. Chính vì vậy đề tài “Phát triển sản xuất cây vụ đông trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội” được nghiên cứu với mục tiêu: Nghiên cứu, đánh giá thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông tại huyện Gia Lâm, từ đó đưa ra các giải pháp phát triển sản xuất cây vụ đông trong những năm tiếp theo tại huyện Gia Lâm, TP Hà Nội. Đề tài chọn 4 xã đại diện cho 4 vùng sản xuất nông nghiệp của huyện là Xã Cổ Bi, Văn Đức, Lệ Chi, và Đặng Xá được chọn làm điểm nghiên cứu.

Các xã này sản xuất các cây trồng vụ đông tiêu biểu của huyện. 120 hộ nông dânđược lựa chọn khảo sát thu thập số liệu phục vụ cho nghiên cứu. Các phương pháp phân tổ thống kê, thống kê so sánh và phân tích ma trận SWOT được sử dụng trong nghiên cứu. Đề tài đã khái quát được các cơ sở lý luận liên quan đến phát triển sản xuất cây vụ đông, vai trò, đặc điểm, nội dung và các yếu tổ ảnh hưởng đến phát triển sản xuất vụ đông.

Nghiên cứu sản xuất vụ đông trên thế giới như Braxin và sản xuất vụ đông ở một số tỉnh trong nước cũng được đề cập.