Luận văn phát triển và thử nghiệm sản phẩm truyền thông tăng cường hành vi rửa mặt đúng cho học sinh khối 4 5 trường tiểu học mỹ tiến xã mỹ tiến mỹ lộc nam định từ 3 2007 đến 5 2007

Phát triển sản phẩm truyền thông nhằm nâng cao hành vi rửa mặt cho học sinh tiểu học là một nhiệm vụ quan… 53 trang · Trường Đại Học Y Tế Công Cộng · 2007.

• Tác giả: Trần Thị Đức Hạnh
• Người hướng dẫn: Thạc sĩ. Lê Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Nhân Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Phát Triển Sản Phẩm Truyền Thông Nâng Cao Hành Vi Rửa Mặt Cho Học Sinh Tiểu Học Mỹ Tiến
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. Giới thiệu chung
• 3.2. Chương trình truyền thông cho bà mẹ
• 3.3. Chương trình truyền thông qua nhà trường
• 3.4. Các chương trình truyền thông phòng chống mắt hột cho trẻ em Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển sản phẩm truyền thông rửa mặt

Phát triển sản phẩm truyền thông nhằm nâng cao hành vi rửa mặt cho học sinh tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng. Sản phẩm này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà còn nâng cao nhận thức về vệ sinh cá nhân. Việc rửa mặt đúng cách có thể ngăn ngừa nhiều bệnh tật, đặc biệt là bệnh mắt hột, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù loà ở trẻ em. Nghiên cứu cho thấy rằng việc giáo dục trẻ em về vệ sinh cá nhân có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh đáng kể.

1.1. Tầm quan trọng của hành vi rửa mặt ở học sinh

Hành vi rửa mặt đúng cách giúp ngăn ngừa lây lan vi khuẩn và virus. Trẻ em thường có thói quen chơi đùa và tiếp xúc với môi trường bẩn, do đó việc giáo dục về vệ sinh cá nhân là cần thiết. Nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em có thói quen rửa mặt sạch sẽ có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn.

1.2. Mục tiêu của sản phẩm truyền thông

Mục tiêu chính của sản phẩm truyền thông là nâng cao nhận thức và thực hành rửa mặt đúng cách cho học sinh. Sản phẩm sẽ được thiết kế để thu hút sự chú ý của trẻ em, giúp các em dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện hành vi rửa mặt đúng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nâng cao hành vi rửa mặt

Mặc dù có nhiều lợi ích từ việc rửa mặt, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thay đổi thói quen vệ sinh của học sinh. Một số trẻ em không nhận thức được tầm quan trọng của việc rửa mặt, trong khi một số khác có thể không có điều kiện để thực hiện hành vi này thường xuyên. Việc thiếu thông tin và giáo dục về vệ sinh cá nhân cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Thiếu nhận thức về vệ sinh cá nhân

Nhiều học sinh không hiểu rõ về tầm quan trọng của việc rửa mặt. Điều này dẫn đến việc các em không thực hiện hành vi này thường xuyên. Cần có các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức cho trẻ em và phụ huynh.

2.2. Khó khăn trong việc thực hiện hành vi rửa mặt

Một số học sinh có thể không có đủ điều kiện để rửa mặt đúng cách, như thiếu nước sạch hoặc khăn riêng. Việc này cần được giải quyết thông qua các chương trình hỗ trợ từ nhà trường và cộng đồng.

III. Phương pháp phát triển sản phẩm truyền thông hiệu quả

Để phát triển sản phẩm truyền thông hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp sáng tạo và phù hợp với đối tượng học sinh. Sản phẩm cần phải dễ hiểu, hấp dẫn và có thể khuyến khích trẻ em thực hiện hành vi rửa mặt đúng cách. Việc sử dụng hình ảnh và thông điệp rõ ràng sẽ giúp tăng cường hiệu quả của sản phẩm.

3.1. Thiết kế sản phẩm truyền thông hấp dẫn

Sản phẩm truyền thông cần được thiết kế với hình ảnh sinh động và thông điệp dễ hiểu. Việc sử dụng tranh dán tường và đề can có thể giúp trẻ em dễ dàng ghi nhớ thông điệp về hành vi rửa mặt.

3.2. Tổ chức các hoạt động giáo dục

Các hoạt động giáo dục như thi thực hành rửa mặt và trò chơi sẽ giúp trẻ em hứng thú hơn với việc rửa mặt. Những hoạt động này không chỉ tạo ra sự tương tác mà còn giúp trẻ em ghi nhớ thông điệp lâu hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả từ các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng sản phẩm truyền thông đã giúp nâng cao hành vi rửa mặt của học sinh. Các em đã có sự thay đổi tích cực trong thói quen vệ sinh cá nhân, từ đó giảm tỷ lệ mắc bệnh mắt hột. Việc này chứng tỏ rằng sản phẩm truyền thông có thể mang lại hiệu quả cao trong việc giáo dục trẻ em.

4.1. Kết quả khảo sát sau khi áp dụng sản phẩm

Sau khi áp dụng sản phẩm truyền thông, tỷ lệ học sinh thực hiện hành vi rửa mặt đúng cách đã tăng lên đáng kể. Nghiên cứu cho thấy rằng hơn 80% học sinh đã thực hiện rửa mặt sạch sẽ theo hướng dẫn.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh và giáo viên cho thấy sản phẩm truyền thông đã tạo ra sự hứng thú và khuyến khích các em thực hiện hành vi rửa mặt. Các em cảm thấy tự tin hơn khi thực hiện vệ sinh cá nhân.

V. Kết luận và tương lai của sản phẩm truyền thông

Phát triển sản phẩm truyền thông nhằm nâng cao hành vi rửa mặt cho học sinh tiểu học là một bước đi quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe cộng đồng. Tương lai của sản phẩm này cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển để phù hợp hơn với nhu cầu của học sinh. Cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để duy trì và phát triển thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ em.

5.1. Định hướng phát triển sản phẩm trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm truyền thông mới, phù hợp với nhu cầu và sở thích của học sinh. Việc này sẽ giúp duy trì hiệu quả của chương trình giáo dục về vệ sinh cá nhân.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong việc duy trì hành vi rửa mặt

Cộng đồng cần đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và khuyến khích trẻ em thực hiện hành vi rửa mặt đúng cách. Sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc giáo dục vệ sinh cá nhân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân Y tế Công cộng của tác giả Trần Thị Đức Hạnh (Trường Đại học Y tế Công cộng, 2007) tập trung giải quyết vấn đề kiểm soát bệnh mắt hột ở lứa tuổi học sinh tiểu học thông qua truyền thông thay đổi hành vi. Bệnh mắt hột do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra, là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù lòa trên toàn cầu. Bệnh lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp từ mắt sang mắt, qua bàn tay nhiễm bẩn hoặc qua các vật dụng sinh hoạt chung như khăn mặt và gối. Số liệu dịch tễ học quốc tế vào thời điểm nghiên cứu ghi nhận khoảng 84 triệu người trên thế giới, phần lớn là trẻ em tại 55 quốc gia, đang nhiễm mắt hột hoạt tính. Tại Việt Nam, kết quả điều tra dịch tễ học năm 2001 chỉ ra tỷ lệ hiện mắc mắt hột hoạt tính tại 11 huyện thuộc các tỉnh miền Bắc và miền Trung là 13,4%, trong đó nhóm trẻ em 6–10 tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (18,16%).

Tại địa bàn thực địa xã Mỹ Tiến (huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định), tỷ lệ mắt hột hoạt tính ở học sinh tiểu học trong các năm 2004 và 2005 được duy trì ở mức tương đối thấp, lần lượt là 3,0% và 3,2%. Tuy nhiên, đến năm 2006, tỷ lệ này đã tăng đột biến lên 7,0% (cao gấp hơn 2 lần các năm trước), vượt xa tỷ lệ mắc ở khối mầm non (3,3%), khối trung học cơ sở (1,95%) và tỷ lệ chung toàn huyện (2,8%). Tình trạng này đe dọa trực tiếp tới chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương là giảm tỷ lệ mắt hột ở học sinh xuống dưới 2,5% vào năm 2006.

Các nghiên cứu khoa học được tác giả dẫn chứng chỉ ra rằng cải thiện vệ sinh cá nhân là biện pháp then chốt để hạ thấp nguy cơ mắc bệnh. Nghiên cứu dịch tễ học của Trường Đại học Y tế Công cộng (2005) khẳng định trẻ 6–10 tuổi có mặt bẩn thì nguy cơ mắc bệnh cao gấp 5,30 lần trẻ có mặt sạch (OR = 5,30; KTC 95%: 1,79 – 15,73), và trẻ dùng gối riêng có nguy cơ mắc bệnh giảm đáng kể (OR = 0,51; KTC 95%: 0,29 – 0,90). Dù vậy, khảo sát trước can thiệp trên 115 học sinh khối 4–5 tại trường Tiểu học Mỹ Tiến cho thấy thực hành vệ sinh còn rất nhiều tồn tại: 76% học sinh rửa mặt dưới 3 lần/ngày và 71% dùng chung khăn mặt với người thân trong gia đình. Nhằm duy trì và mở rộng kết quả của đợt thực địa trước đó, nghiên cứu này được triển khai với các mục tiêu cụ thể:

1. Thiết kế được một tranh dán tường và một đề can truyền thông tăng cường hành vi rửa mặt đúng cho học sinh khối 4–5 trường Tiểu học Mỹ Tiến, xã Mỹ Tiến, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định từ tháng 3/2007 đến tháng 5/2007.
2. Thử nghiệm tính rõ ràng, dễ hiểu về nội dung truyền thông, tính khuyến khích thực hiện hành động và tính hấp dẫn về hình thức của tranh dán tường và đề can truyền thông tăng cường hành vi rửa mặt đúng cho học sinh khối 4–5 tại địa bàn trên.
3. Khuyến nghị hiệu chỉnh tranh dán tường và đề can truyền thông tăng cường hành vi rửa mặt đúng sau khi thử nghiệm.

• Đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối lớp 4, khối lớp 5 và giáo viên chủ nhiệm các lớp 4, 5 trường Tiểu học Mỹ Tiến.
• Phạm vi không gian: Trường Tiểu học Mỹ Tiến, xã Mỹ Tiến, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 3/2007 đến tháng 5/2007 (trong đó thử nghiệm đợt 1 diễn ra từ 17/4 đến 20/4/2007; thử nghiệm đợt 2 diễn ra từ 26/4 đến 27/4/2007).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung chiến lược và cơ sở can thiệp

Khóa luận xây dựng can thiệp dựa trên Chiến lược SAFE do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các đối tác khởi xướng trong Chương trình thanh toán mắt hột toàn cầu 2020 (GET 2020). SAFE bao gồm 4 hợp phần:

• S (Surgery): Phẫu thuật điều trị quặm.
• A (Antibiotics): Điều trị kháng sinh đối với các trường hợp nhiễm bệnh hoạt tính.
• F (Facial cleanliness): Giữ sạch mặt nhằm giảm lây truyền mầm bệnh.
• E (Environmental improvement): Cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường.

WHO quy định một quốc gia được công nhận thanh toán bệnh mắt hột khi tỷ lệ mắt hột hoạt tính ở trẻ dưới 10 tuổi (kết hợp tiêu chuẩn TF - viêm mắt hột có hột và TI - viêm mắt hột nặng) giảm xuống dưới 5%. Nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào hợp phần F (Facial cleanliness) thông qua giáo dục truyền thông học đường, tham khảo các bài học kinh nghiệm từ chương trình truyền thông tại Nepal, chương trình "Quyền được nhìn" (Right to Sight) tại Mali, mô hình tài liệu giảng dạy và tranh song ngữ Amharic/Oromigna tại Ethiopia, cũng như các chiến dịch phối hợp giữa Bộ Y tế Việt Nam với Tổ chức Mắt hột Quốc tế (ITI) và Tổ chức Phát triển Quốc tế (IDE).

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế kết hợp phương pháp định tính và định lượng trong quá trình phát triển và thử nghiệm tiền trạm (pre-testing) sản phẩm truyền thông:

• Thu thập dữ liệu định tính:
  • Thử nghiệm đợt 1: Tiến hành 3 cuộc thảo luận nhóm trọng tâm, gồm 2 nhóm học sinh (mỗi nhóm 6 em, đại diện khối 4 và khối 5, cân đối giới tính và học lực) và 1 nhóm giáo viên gồm 5 giáo viên chủ nhiệm lớp 4–5.
  • Thử nghiệm đợt 2: Tiến hành 1 cuộc thảo luận nhóm trọng tâm với 6 học sinh khối 4–5 để giải thích sâu cho các phát hiện định lượng.
  • Quy trình thực hiện bởi 2 điều tra viên (ĐTV 1 dẫn dắt thảo luận theo hướng dẫn có sẵn; ĐTV 2 ghi chép, ghi âm và gỡ băng phân tích).
• Thu thập dữ liệu định lượng:
  • Áp dụng trong đợt thử nghiệm thứ hai thông qua hình thức phát vấn bảng hỏi tự điền có cấu trúc (gồm 14 biến số chính đo lường nội dung và hình thức).
  • Chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn thông qua bốc thăm danh sách học sinh khối 4 và 5, chọn ra cỡ mẫu $n = 34$ học sinh. Cơ cấu mẫu định lượng gồm 15 học sinh nam (44%) và 19 học sinh nữ (56%); trong đó 18 học sinh lớp 4 (53%) và 16 học sinh lớp 5 (47%).
• Xử lý số liệu: Dữ liệu định lượng được làm sạch, nhập liệu và phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) bằng phần mềm SPSS phiên bản 10.0.
• Khía cạnh đạo đức: Phiếu phát vấn hoàn toàn khuyết danh, các câu hỏi không xâm phạm quyền riêng tư. Tác giả tiến hành giải thích rõ mục đích và nhận được sự đồng thuận tham gia của toàn bộ giáo viên và học sinh trước khi thu thập dữ liệu.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Đặt vấn đề và Tổng quan tài liệu

Phần này hệ thống hóa toàn diện cơ sở dịch tễ học và các mô hình truyền thông phòng chống mắt hột trên thế giới và tại Việt Nam. Tác giả nhấn mạnh trường học là kênh truyền thông có chi phí thấp, tính bền vững cao và khả năng tiếp cận tập trung nhóm đích có nguy cơ cao nhất (trẻ 6–10 tuổi). Tác giả cũng phân tích sự cần thiết của việc xây dựng tài liệu truyền thông dựa trên bằng chứng và có sự tham gia của đối tượng thụ hưởng nhằm bảo đảm tính tương thích về văn hóa và tâm lý lứa tuổi.

Ý tưởng thiết kế và phương pháp thử nghiệm sản phẩm

Dựa trên điều tra sơ bộ trước đó về thực trạng vệ sinh và thị hiếu học sinh ($n=115$ và khảo sát bổ sung về nguồn tin), tác giả xác định 3 trụ cột thiết kế:

• Nội dung: Nhắm trực tiếp vào hai hành vi nguy cơ chính là rửa mặt dưới 3 lần/ngày và dùng chung khăn mặt. Khẩu hiệu can thiệp được lựa chọn là: "Hãy rửa mặt sạch bằng khăn riêng để phòng bệnh mắt hột".
• Kênh và loại sản phẩm: Khảo sát nguồn tin ghi nhận học sinh thường xuyên tiếp cận tivi/đài (69%), loa phát thanh (74%), tranh treo tường (48%) và tờ rơi (34%). Khi hỏi về đồ dùng học tập gắn bó nhất, 67% học sinh chọn cặp sách. Do đó, nhóm nghiên cứu lựa chọn cặp sản phẩm bổ trợ: tranh dán tường khổ lớn (truyền thông đại chúng tại trường học) và đề can dán cặp sách (truyền thông cá nhân hóa, tiếp cận tại gia đình).
• Hình ảnh nhân vật: Khảo sát sở thích hoạt hình cho thấy 100% học sinh thích phim hoạt hình; nhân vật được yêu thích nhiều nhất là chuột Mickey (67%) và vịt Donald (64%). Tác giả đã đưa hai nhân vật này vào tranh minh họa cho hành vi rửa mặt sạch bằng khăn riêng.

Kết quả thử nghiệm sản phẩm truyền thông

Phần này trình bày chi tiết các phát hiện định tính và định lượng qua hai đợt thử nghiệm về tính rõ ràng, tính thuyết phục và hình thức của tranh và đề can:

• Học sinh đánh giá tranh dán tường thể hiện hành vi cụ thể hơn đề can nhờ có thêm các chi tiết trực quan như bể nước, chậu rửa mặt và giá phơi khăn.
• Học sinh và giáo viên đóng góp nhiều ý kiến chi tiết để chỉnh sửa tranh vẽ: bỏ bớt nước lênh láng dưới sân để giáo dục tiết kiệm nước, hạ thấp thành chậu rửa, làm mờ màu bể nước cho chân thực với nông thôn, thêm chi tiết đời sống như con mèo trên mái nhà, con gà trên sân, bóng râm dưới gốc cây.
• Giáo viên phát hiện nguy cơ sai lệch nhận thức nếu vẽ cả bờ ao lẫn bể nước cạnh nhau, vì học sinh có thể hiểu lầm là dùng nước ao rửa mặt cũng được.

Bàn luận và Khuyến nghị

Tác giả thảo luận về tính ưu việt của việc kết hợp giữa tranh dán tường và đề can dán cặp nhằm khắc phục điểm yếu của từng loại tài liệu riêng lẻ. Đồng thời, tác giả chỉ ra các điểm cần hoàn thiện về đồ họa, đề cập đến vấn đề bản quyền hình ảnh quốc tế và đề xuất cơ chế phối hợp ba bên: nhà trường, gia đình và y tế xã để bảo đảm tính duy trì của hành vi.

Kết quả và đóng góp thực tiễn

Các kết quả định lượng nổi bật

Dữ liệu thử nghiệm trên 34 học sinh khối 4–5 được tổng hợp chi tiết qua các bảng chỉ số sau:

Tiêu chí đánh giá nội dung	Mức độ phản hồi	Số lượng ($n$)	Tỷ lệ (%)
Miêu tả rõ hành vi rửa mặt bằng khăn riêng 3 lần/ngày
- Tranh dán tường	Không đồng ý	3	8,8
	Đồng ý	2	5,9
	Rất đồng ý	29	85,3
- Đề can dán cặp	Không đồng ý / Đồng ý	10	29,4
	Rất đồng ý	24	70,6
Câu khẩu hiệu dễ hiểu, rõ ràng	Không đồng ý	0	0,0
	Đồng ý	8	23,5
	Rất đồng ý	26	76,5
Khung cảnh tranh gần gũi với làng quê địa phương	Không phù hợp	1	2,9
	Phù hợp / Rất phù hợp	33	97,1

Tiêu chí khuyến khích thực hiện hành động	Sản phẩm	Không đồng ý (%)	Đồng ý (%)	Rất đồng ý (%)
Sẽ kể với bố mẹ, bạn bè về nội dung sản phẩm	Tranh dán tường	5,9	41,2	52,9
	Đề can dán cặp	5,9	17,6	76,5
Sẵn sàng thực hiện theo lời khuyên của sản phẩm	Tranh dán tường	0,0	23,5	76,5
	Đề can dán cặp	0,0	11,8	88,2

Tiêu chí hình thức và mức độ yêu thích	Không thích (%)	Thích (%)	Rất thích (%)
Hình ảnh chuột Mickey và vịt Donald trong tranh	2,9	14,7	82,4
Màu sắc các hình ảnh trong tranh	2,9	29,5	67,6
Đánh giá chung về tranh dán tường	0,0	11,8	88,2
Đánh giá chung về đề can dán cặp	2,9	17,6	79,4

• Quy cách kỹ thuật và vị trí dán:
  • Tranh dán tường: Kích thước $50 \times 50\text{ cm}$ phù hợp với tầm nhìn học sinh lớp 4–5 (học sinh cao khoảng $1\text{m}40$, khoảng nhìn tốt nhất từ $1\text{m}10$ đến $1\text{m}50$). Tranh treo ở độ cao $95\text{ cm} - 1\text{m}50$ so với mặt đất giúp các em không bị với và tránh thói quen quệt tay lên tường dưới $90\text{ cm}$. Vị trí dán tối ưu được 97% học sinh lựa chọn là chiếu nghỉ cầu thang tầng 1; giáo viên khuyến nghị thêm khu vực nhà để xe để nhắc nhở học sinh lúc đến trường và lúc ra về.
  • Đề can: 100% học sinh đồng ý dạng hình chữ nhật là phù hợp để dán trên nắp cặp sách, tuy nhiên có 8,8% học sinh mong muốn kích thước to hơn một chút.

Đề xuất và giải pháp hiệu chỉnh của tác giả

1. Điều chỉnh đồ họa và hình tượng: Cần "Việt hóa" trang phục của Mickey và Donald cho giống trẻ em nông thôn; phân hóa động tác giữa hai nhân vật (Mickey ngồi giặt khăn trong chậu, Donald đứng lau mặt) để sinh động hơn, tránh tạo cảm giác hai nhân vật đang giơ tranh khoe nhau.
2. Loại bỏ yếu tố gây nhiễu nhận thức: Thay thế hình ảnh bờ ao trong bức tranh bằng vườn rau gia đình, chỉ giữ lại duy nhất nguồn nước từ bể chứa để học sinh hiểu rõ chỉ được dùng nước bể sạch để rửa mặt, tránh việc các em nghĩ có thể dùng nước ao.
3. Mô hình nhân rộng và duy trì: Bàn giao trước mắt cho trường Tiểu học Mỹ Tiến 3 tranh dán tường (1 ở cầu thang, 2 ở nhà để xe) và 115 đề can (phát tận tay từng học sinh khối 4–5); chuyển giao 2 tranh và 25 đề can cho Trạm Y tế xã làm mẫu. Đề xuất nhà trường và hội phụ huynh hỗ trợ kinh phí định kỳ phát đề can 2 lần/năm và thay mới tranh dán tường khi bị cũ, rách.

Đóng góp so với các can thiệp trước

Nghiên cứu áp dụng quy trình phát triển tài liệu truyền thông có sự tham gia trực tiếp của đối tượng đích (participatory approach). Thay vì chỉ khảo sát ý kiến một chiều, tác giả cho học sinh tự vẽ phác thảo ý tưởng lên bảng và góp ý trực tiếp vào từng chi tiết đồ họa. Bên cạnh đó, giải pháp kết hợp giữa tranh dán tường tại lớp học và đề can cá nhân hóa dán trên cặp sách đã giải quyết được khoảng trống tiếp cận thông tin giữa môi trường nhà trường và gia đình.

Hạn chế của nghiên cứu

• Cỡ mẫu định lượng nhỏ: Do hạn chế về thời gian thực địa và kinh phí, khảo sát định lượng thử nghiệm đợt 2 chỉ thực hiện trên mẫu $n = 34$ học sinh, dù đã khắc phục tính đại diện bằng kỹ thuật bốc thăm ngẫu nhiên đơn.
• Thiếu sự tham gia trực tiếp của phụ huynh: Quá trình thử nghiệm chưa thể lấy ý kiến trực tiếp từ các bậc cha mẹ học sinh tại hộ gia đình, tác giả phải khắc phục gián tiếp bằng cách phỏng vấn các giáo viên có con trong độ tuổi học tiểu học.
• Rào cản pháp lý về bản quyền: Việc sử dụng các nhân vật hoạt hình quốc tế (chuột Mickey và vịt Donald thuộc bản quyền hãng Walt Disney) là giải pháp tình huống mang lại tính hấp dẫn cao cho học sinh, nhưng sẽ gặp rào cản pháp lý nếu nhân rộng quy mô can thiệp ra cấp huyện, tỉnh hoặc quốc gia.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên môn giá trị cho sinh viên, học viên chuyên ngành Y tế Công cộng, Y học Dự phòng và Truyền thông Giáo dục Sức khỏe (BCC/IEC). Điểm đáng tham khảo nhất của công trình nằm ở phương pháp luận và quy trình kỹ thuật thử nghiệm tiền trạm (pre-testing) sản phẩm truyền thông sức khỏe. Các bộ công cụ đính kèm trong phụ lục—bao gồm phiếu phát vấn tìm hiểu thị hiếu truyền thông, hướng dẫn thảo luận nhóm trọng tâm cho học sinh và giáo viên, cùng bảng hỏi tự điền cấu trúc—có thể được áp dụng trực tiếp cho các nghiên cứu can thiệp hành vi vệ sinh học đường khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu lại chọn đối tượng can thiệp trọng tâm là học sinh khối 4–5 trường Tiểu học Mỹ Tiến?

Số liệu dịch tễ học năm 2006 tại xã Mỹ Tiến cho thấy tỷ lệ mắc mắt hột ở khối tiểu học tăng vọt lên 7% (gấp hơn 2 lần năm 2005 và cao hơn khối mầm non 3,3%, THCS 1,95%). Mặt khác, khảo sát ban đầu cho thấy 76% học sinh khối 4–5 rửa mặt dưới 3 lần/ngày và 71% dùng chung khăn mặt. Đây cũng là lứa tuổi có khả năng đọc hiểu tốt, có thể tự điền bảng hỏi và đã hình thành ý thức vệ sinh cá nhân độc lập.

2. Hai sản phẩm truyền thông được thiết kế trong nghiên cứu là gì và vì sao lại chọn hình thức này?

Hai sản phẩm là tranh dán tường và đề can dán cặp sách. Tranh dán tường được chọn vì 48% học sinh thường xuyên tiếp cận nguồn tin này tại trường và 28% học sinh bình chọn đây là hình thức ưa thích nhất. Đề can dán cặp sách được chọn vì 67% học sinh xem cặp sách là đồ dùng thân thiết nhất; đề can giúp thông điệp truyền thông theo chân học sinh về tận nhà để phụ huynh cùng nhìn thấy và nhắc nhở các em.

3. Chi tiết nào trong bản thảo tranh dán tường ban đầu bị học sinh và giáo viên đề nghị chỉnh sửa nhiều nhất?

Đó là chi tiết chiếc ao nước cạnh bể chứa. Giáo viên và học sinh nhận định việc vẽ ao nước cạnh bể sẽ khiến trẻ hiểu lầm có thể dùng cả nước ao để rửa mặt, do đó đề nghị thay bờ ao bằng vườn rau. Ngoài ra, học sinh cũng đề nghị xóa bỏ vũng nước lênh láng dưới sân để tránh lãng phí nước và hạ thấp thành chậu rửa cho đúng thực tế.

4. Mức độ chấp nhận và cam kết thực hiện hành vi của học sinh đối với hai sản phẩm đạt bao nhiêu phần trăm?

100% học sinh tham gia thử nghiệm đồng ý thực hiện theo hành vi mà tranh dán tường và đề can khuyến nghị (trong đó tỷ lệ "rất đồng ý" với đề can đạt 88,2% và với tranh dán tường đạt 76,5%). Đồng thời, có 94,1% học sinh đồng ý sẽ kể lại nội dung thông điệp cho bố mẹ và bạn bè.

5. Khóa luận khuyến nghị dán tranh truyền thông ở những vị trí cụ thể nào trong khuôn viên trường tiểu học?

Nghiên cứu khuyến nghị dán tranh tại chiếu nghỉ cầu thang tầng 1 (được 97% học sinh chọn vì đi lên hay xuống lớp đều nhìn thấy) và khu vực nhà để xe của trường (giúp nhắc nhở học sinh giữ sạch mặt khi vừa đến trường và trước khi ra về). Độ cao treo tranh thích hợp là từ 95 cm đến 1m50 so với mặt đất.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Thị Đức Hạnh đã hoàn thành đầy đủ các mục tiêu đề ra về việc thiết kế, thử nghiệm tiền trạm và đề xuất hiệu chỉnh bộ sản phẩm truyền thông phòng chống mắt hột học đường. Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp định tính và định lượng trên cơ sở chiến lược SAFE của WHO, nghiên cứu đã minh chứng tính khả thi và hiệu quả tiếp cận cao của mô hình phối hợp giữa tranh dán tường và đề can học sinh. Các phát hiện thực nghiệm và khuyến nghị điều chỉnh chi tiết trong khóa luận cung cấp bằng chứng thực tiễn quan trọng phục vụ công tác duy trì và nhân rộng các can thiệp y tế học đường tại vùng nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - Bộ Y TÉ TRƯÒNG ĐẠI HỌC Y TÉ CÔNG CỌNG TRẦN THỊ ĐỨC HẠNH PHÁT TRIỂN VÀ THỬ NGHIỆM SẢN PHẤM TRUYỀN THÔNG TĂNG CƯÒNG HÃNH VI RỬA MẶT ĐÚNG CHO HỌC SINH KHÔI 4 - 5 TRƯỜNG TIỀU HỌC MỸ TIẾN, XÃ MỸ TIẾN, MỸ LỌC, NAM ĐỊNH TỪ 3/2007 ĐÉN 5/2007. KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP cử NHAN Y TẾ CÔNG CỘNG. HÀ NỘI, 2007 BỌ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỌ Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TÉ CÔNG CỘNG TRÀN THỊ ĐỨC HẠNH PHÁT TRIẺN VÀ THỦ NGHIỆM SẢN PHẨM TRUYỀN THÔNG TĂNG CƯỜNG HÀNH VI RỬA MẶT ĐÚNG CHO HỌC SINH KHÓI 4 -5 TRƯỜNG TIỂU HỌC MỸ TIẾN, XÃ MỸ TIÉN, MỸ Lộc, NAM ĐỊNH, TỪ 3/2007 ĐẾN 5/2007. KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP cử NHÂN Hướng dẫn khoa học: Thạc sĩ.

Lê Thanh Hà Thạc sĩ. Nguyễn Thái Quỳnh Chi Chữ ký Chữ ký HÀ NỘI, 2007 Lời cảm ơn Đe hoàn thành nghiên cứu này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình, trách nhiệm cùa các thầy cô giáo trong nhà trường, gia đình và các bạn bè sinh viên khoá 2. Đặc biệt tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sáu sắc tới Ths. Lè Thanh Hà, Ths.

Nguyễn Thị Quỳnh Chi, Ths. Nguyễn Thuý Quỳnh, Ths. Bùi Văn Trường.những người trực tiếp hướng dãn, giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành báo cáo nghiên cứu này. Xin bày tỏ lòng biết ơn đến Uỳ ban nhân dán xã, Trạm y tế xã và Trường tiếu học xã Mỹ Tiên đã tạo điêu kiện thuận lợi và giúp đờ tôi trong quá trình hoàn thành nghiên cứu.

Kết quà nghiên cứu có được như ngày hôm nay chính là nhờ sự chi bảo án cần cùa các thây cô, cùng sự động viên cỉta gia đình và sự giúp đỡ cùa bạn bè, các sinh viên nhóm thực địa Mỹ Tiên trong thời gian qua. Với thời gian còn hạn chế, báo cáo luận vãn cử nhân không thế tránh khỏi những khiêm khuyêt. Rát mong được sự thông cảm, chỉ bảo và đóng góp chân tình cùa quý thầy CÔ và bạn bè. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, thảng 5 năm 2007.

Sinh viên Trần Thị Đức Hạnh i MỤC LỤC Trang ĐẶT VẮN ĐÈ. TỎNG QUAN TÀI LIỆU. PHƯƠNG PHÁP. Mô tả và giải thích ý tưởng thiết kể sản phẩm truyền thông.

Phương pháp thử nghiệm sản phâm truyên thông. Đổi tượng thử nghiệm:. Thời gian và địa điểm:. Thiết kế thử nghiệm:.

Biến số/ tiêu chí thử nghiệm. Thu thập, xử lý và phân tích sổ liệu;. Khía cạnh đạo đức:. Phiếu phát vấn học sinh tìm hiểu nguồn thông tin phù hợp.

Phiếu phát van giáo viên chủ nhiệm tìm hiêu nguôn thông tin. Ket quả chọn kênh và tài liệu phù hợp với học sinh. Hướng dần thảo luận nhóm học sinh và kết quả (TLNHS1). Hướng dẫn thào luận nhóm giáo viên và kết quả.

Hướng dan thảo luận nhóm học sình và kêt quả (TLNHS2). Phiếu phát vấn. Các sản phẩm truyền thông trước và sau thử nghiệm.45 ii DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIÉT TẮT ĐTV Điều tra viên GET 2020 Chương trình thanh toán mắt hột toàn cầu 2020 GVCN Giáo viên chủ nhiệm IDE Tổ chức phát triển quốc tế ITI Tổ chức mắt hột quốc tế TLNGV Thảo luận nhóm giáo viên TLNHS Thảo luận nhóm học sinh UNICEF Quỹ Nhi đồng liên hiệp quốc WHO Tổ chức Y tế Thế giới 3 DANH MỤC CẤC BẢNG VÀ HÌNH ẢNH Tên bảng Trang Bàng 1: Thông tin chung về đối tượng.17 Bảng 2: Tính rõ ràng, dễ hiểu của nội dung sản phẩm truyền thông.17 Bảng 3: Tính phù hợp với khung cảnh làng quê các em sổng.19 Bảng 4: Tính khuyến khích đổi với học sinh và khả năng thực hiện hành vi.20 Bảng 5: Tính hấp dẫn về kích thước, màu sac của hình ảnh, chữ viết.21 Bảng 6: Sự yêu thích nói chung của các em với hai sản phẩm truyền thông.23 Tên hình ảnh Trang Hình 1. Tranh dán tường trong truyền thông phòng chổng mắt hột tại Nepal.

Những tấm bìa nhò được sử dụng trong giờ học về bệnh mắt hột tại Ethiopia. Tranh dán tường trong chiến dịch truyền thông phòng chống mắt hột cho trẻ em tại Ethiopia. Tranh dán tường dành cho bà mẹ trong chương trình phòng chổng mắt hột Việt Nam. Tranh dán tường sử dụng trong chương trinh phòng chống mắt hột Việt Nam.

Học sinh thực hành rửa tay tại lớp học ở Việt Nam.11 4 TÓM TẢT NGHIÊN cúu Bệnh mắt hột là một viêm kết giác mạc lây lan mạn tính, do vi khuẩn Chlamydia Trachomatis gây nên. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra mù loà, làm giảm chất lượng cuộc sống, giảm khả năng học tập, lao động và ảnh hưởng không nhó tới điều kiện kinh tế xã hội. Trên thế giới, hiện nay khoảng 84 triệu người, chủ yếu là trẻ em, đang nhiễm mắt hột hoạt tính. Tại Việt Nam, tỷ lệ hiện mắc mắt hột hoạt tính của 11 huyện thuộc các tình miền Bắc và miền Trung là 13,4% và trẻ em độ tuổi 6-10 có tỳ lệ mắt hột hoạt tính cao nhất (18,16%).

Nghiên cứu này là đề tài phát triển từ kết quả can thiệp nâng cao kiên thức và thực hành phòng chống bệnh mắt hột ở học sinh tiểu học năm 2006 của nhóm sinh viên K2 trường Đại học Y tế Công cộng, với mục tiêu là “Phát triển và thử nghiệm sản phẩm truyền thông nhằm tăng cường hành vi rửa mặt đúng cho học sinh khối 4-5 trường tiểu học Mỹ Tiến, xã Mỹ Tiến, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, từ tháng 3 năm 2007 đến tháng 5 năm 2007“. Đẻ thu thập thông tin, chúng tôi tiến hành 1 thảo luận nhóm với giáo viên, 3 thảo luận nhóm với 18 học sinh theo hướng dẫn thảo luận kết hợp với phát vấn bảng hỏi tự điền có cấu trúc cho 34 học sinh, số liệu được quản lý và phân tích băng phân mềm SPSS 10. Kết quả cho thấy: Tranh dán tường và đề can dán cặp là hai sản phẩm truyền thông phù hợp với học sinh. Các em đều nhận xét sản phẩm đã miêu tả rõ hành vi “rửa mặt sạch bằng khăn riêng 3 lần 1 ngày” (trên 80%) và câu khẩu hiệu dễ hiểu, rõ ràng (100%).

Có 94,1% các em đồng ý sẽ kể cho bố mẹ, bạn bè về nội dung sản phẩm và 100% đồng ý thực hiện hành động tranh dán tường và đề can khuyên. Hầu hết (trên 80%) các em đều yêu thích các sản phâm truyên thông. Chiêu nghỉ ờ câu thang tàng 1 và khu vực đê xe là những vị trí tốt để dán tranh. Khuyến nghị: Cán bộ y tể học đường nên tiếp tục chinh sửa sàn phẩm truyền thông để sản phẩm phù hợp với học sinh hơn nữa.

Nhà trường và gia đình cần phối hợp nhăc nhờ các em thực hiện hành vi rửa mặt đúng: rửa mặt sạch bằng khăn riêng 3 lần/ ngày. Đồng thời, cả ba bên cần tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí thay mới bức tranh khi đã cũ và tặng các em đề can 2 lần/ năm. 1 ĐẶT VẤN ĐÈ Bệnh mắt hột, do vi khuẩn Chlamydia Trachomatis gây nên, là một trong những nguyên nhân hàng đâu gây ra mù loà trên the giới [14]. Bệnh lây truyền từ mat đen mắt qua tay, quần áo hoặc các vật dùng chung như gối, khăn mặt.

Trên the giới, bệnh mắt hột lưu hành tại 55 nước, phần lớn ở Châu Phi, Trung Đông và một số vùng ở Châu Á. Khoảng 10% dân sổ thế giới đang sống trong vùng lưu hành bệnh mắt hột và có nguy cơ mắc bệnh. Hiện nay, có khoảng 84 triệu người, chủ yếu là trẻ em, dang nhiễm mắt hột hoạt tính [4]. ở Việt Nam, theo điều tra dịch tễ học gần đây, tỷ lệ hiện mắc mắt hột hoạt tính ở 11 huyện thuộc các tỉnh miền Băc và mien Trung là 13,4% [4], Theo điều tra dịch tễ học mắt hột (2001), trẻ em độ tuổi 6 - 10 có tỷ lệ mắt hột hoạt tính cao nhất (18,16%) [1], Tại xã Mỹ Tiến, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, trong các năm học trước tỷ lệ mát hột hoạt tính ở học sinh tiểu học đều được duy trì ở mức thấp 3% (2004) và 3,2% (2005) [9].

Tuy nhiên, năm 2006 tỳ lệ mắt hột ở khối tiểu học đã tăng lên mức 7%, cao gấp 2 làn so với những năm học trước, cao hơn hẳn tỳ lệ ở khối mầm non (3,3%), khối trung học cơ sở (1,95%) và với tỷ lệ chung (2,8%) của toàn huyện [8]. Tỷ lệ mắt hột ở học sinh tiểu học cao đồng thời đã ảnh hưởng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của xã, trong đó có mục tiêu giảm tỷ lệ mắt hột ở học sinh xuống 2,5% vào năm 2006, nên dược lãnh đạo xã và người dân đặc biệt quan tâm [10J. Với mong muốn góp phần cùng địa phương giải quyết vẩn đề mắt hột ở học sinh tiểu học như đã nêu ở trên, nhóm sinh viên thực tập tại xã Mỹ Tiến tham khảo một sô tài liệu vê phòng chông măt hột trẻ em và rút ra rang thay đoi hành vi vệ sinh cá nhân có thể là biện pháp tốt để giảm tỷ lệ mắc bệnh. Nghiên cứu theo dõi tình trạng nhiễm mắt hột hoạt tinh ở trẻ 1 và 2 tuổi trong vòng 6 năm ở Tanzania cho thấy những trẻ mặt sạch có ít nguy cơ bị bệnh hơn những trẻ mặt ban (OR.

Kết quả nghiên 2 cứu dịch tễ học bệnh mắt hột cùa trường Đại học Y tể Công cộng (2005) cũng nêu rõ, ở trẻ 6 - 10 tuổi, các em mặt bẩn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn những em mặt sạch (OR— 5,30; KTC 95%: 1,79 — 15,73); các em có gối riêng sẽ có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn (OR=0,51; KTC 95%: 0,29 - 0,90) [4]. Chính vì những lí do nêu trên, trong thời gian từ tháng 11 năm 2006 đển tháng 1 nãm 2007 thực tập tại địa phương, nhóm sinh viên đã tiến hành triển khai can thiệp “Nâng cao kiến thức và thực hành phòng chống mắt hột ở học sinh khối 4 - 5 trường tiểu học Mỹ Tiến”. Chúng tôi đã xây dựng hoàn chình một bản kế hoạch can thiệp trọng tâm vào việc thay đồi hành vi vệ sinh cá nhân và khả thi trong điều kiện của địa phương. Cụ thể, để đa dạng hình thức truyền thông tại trường chúng tôi đã tổ chức khá tốt các hoạt động như nói chuyện về phòng chống mẳt hột, thi thực hành rửa mặt sạch, treo khẩu hiệu “Hãy rửa mặt sạch bằng khăn riêng để phòng bệnh mắt hột” tại trường.

Ket quả là các em đã biết được thêm nhiều thông tin về phòng chổng mất hột, thuộc được câu thông điệp [2] và hưởng ứng trò chơi rất nhiệt tỉnh.