Luận văn thạc sĩ về phát triển nguồn nhân lực nữ trong nghiên cứu khoa học ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Kiều Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Hồng Hải
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Phát Triển Nguồn Nhân Lực Nữ Nghiên Cứu Khoa Học Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học của luận án
• 1.6. Đóng góp mới của luận án
• 1.7. Ý nghĩa của Luận án
• 1.8. Cấu trúc của Luận án
• 2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 2.1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến luận án
• 2.2. Nhận xét về tổng quan tài liệu và hướng nghiên cứu tiếp theo của luận án
• 2.3. Kết luận chương
• 3. CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NỮ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 3.1. Nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học
• 3.2. Quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học
• 3.3. Tính cấp thiết của việc quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học
• 3.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học
• 3.5. Kinh nghiệm thế giới quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 3.6. Kết luận chương 2
• 4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NỮ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở VIỆT NAM
• 4.1. Khái quát về nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học và nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học
• 4.2. Thực trạng thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam
• 4.3. Đánh giá thực trạng của quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam
• 4.4. Kết luận Chương 3
• 5. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NỮ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở VIỆT NAM
• 5.1. Quan điểm và định hướng về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học
• 5.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam
• 5.3. Kết luận Chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phát triển nguồn nhân lực nữ trong nghiên cứu khoa học

Phát triển nguồn nhân lực nữ trong nghiên cứu khoa học là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nguồn nhân lực nữ không chỉ đóng góp vào sự phát triển kinh tế mà còn thúc đẩy sự bình đẳng giới trong xã hội. Theo thống kê, tỷ lệ phụ nữ tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học còn thấp, điều này cho thấy sự cần thiết phải có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích. Việc phát triển nguồn nhân lực nữ trong lĩnh vực này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn tạo ra môi trường làm việc bình đẳng hơn cho tất cả mọi người.

1.1. Tình hình nguồn nhân lực nữ trong nghiên cứu khoa học tại Việt Nam

Tình hình nguồn nhân lực nữ trong nghiên cứu khoa học tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Mặc dù có sự gia tăng về số lượng, nhưng chất lượng và vị trí của phụ nữ trong lĩnh vực này vẫn chưa tương xứng. Theo số liệu từ Bộ Khoa học và Công nghệ, tỷ lệ phụ nữ làm chủ nhiệm đề tài cấp bộ chỉ chiếm khoảng 20%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực nữ giới trong nghiên cứu khoa học.

II. Vai trò của phụ nữ trong nghiên cứu khoa học

Phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của nghiên cứu khoa học. Họ không chỉ là những nhà nghiên cứu mà còn là những người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Việc khuyến khích phụ nữ tham gia vào các hoạt động nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn tạo ra những sản phẩm khoa học có giá trị. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự tham gia của phụ nữ trong nghiên cứu khoa học càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

2.1. Những thách thức đối với phụ nữ trong nghiên cứu khoa học

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng phụ nữ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Những rào cản như định kiến giới, thiếu cơ hội thăng tiến và sự thiếu hụt trong việc hỗ trợ từ các tổ chức có thể cản trở sự phát triển của họ. Để khắc phục những thách thức này, cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể từ phía nhà nước và các tổ chức nghiên cứu.

III. Chính sách và chương trình phát triển nguồn nhân lực nữ

Chính phủ Việt Nam đã có nhiều chính sách nhằm phát triển nguồn nhân lực nữ trong nghiên cứu khoa học. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng và hỗ trợ tài chính cho phụ nữ tham gia nghiên cứu đã được triển khai. Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách này vẫn còn nhiều bất cập. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức nghiên cứu để đảm bảo rằng các chính sách này được thực hiện hiệu quả.

3.1. Đánh giá hiệu quả của các chính sách hiện tại

Đánh giá hiệu quả của các chính sách phát triển nguồn nhân lực nữ cho thấy rằng mặc dù có nhiều nỗ lực, nhưng kết quả đạt được vẫn chưa như mong đợi. Cần có những biện pháp điều chỉnh và cải tiến để đảm bảo rằng phụ nữ có thể tiếp cận các cơ hội nghiên cứu một cách công bằng và hiệu quả hơn.

IV. Giải pháp nâng cao năng lực cho phụ nữ trong nghiên cứu khoa học

Để nâng cao năng lực nữ giới trong nghiên cứu khoa học, cần có những giải pháp cụ thể như tăng cường đào tạo, tạo cơ hội tiếp cận thông tin và tài nguyên nghiên cứu. Bên cạnh đó, việc xây dựng mạng lưới hỗ trợ giữa các nhà nghiên cứu nữ cũng rất quan trọng. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng lực cho phụ nữ mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nghiên cứu khoa học tại Việt Nam.

4.1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng

Việc tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cho phụ nữ trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu và khả năng của phụ nữ, đồng thời tạo ra môi trường học tập thân thiện và hỗ trợ. Điều này sẽ giúp phụ nữ tự tin hơn trong việc tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh toàn cầu hóa, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Cách mạng 4.0) và nền kinh tế tri thức đã tái định hình vai trò của nguồn nhân lực (NNL) khoa học và công nghệ. Trong cấu trúc lực lượng lao động trí tuệ, nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học (NCKH) giữ vai trò là một động lực cốt lõi thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế - xã hội bền vững và bảo đảm công bằng xã hội. Tại Việt Nam, quan điểm nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: "Lấy việc phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững". Mặc dù vậy, quản lý nhà nước (QLNN) đối với việc phát triển NNL nữ NCKH tại các cơ quan nghiên cứu và trường đại học công lập vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn mang tính cấu trúc.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) then chốt xuất phát từ sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu hệ thống dưới góc độ Khoa học Quản lý công (Public Management). Các nghiên cứu trước đây thường tiếp cận NNL theo hướng kinh tế học thuần túy (Trần Thị Tuyết Mai, 1995; Bùi Thị Thanh, 2005; Lê Thị Hồng Diệp, 2010), xã hội học hoặc triết học (Nguyễn Thanh, 2001; Đỗ Thị Thạch, 1999). Các chính sách hiện hành phần lớn rơi vào trạng thái "mù giới" (gender-blind), chưa phản ánh đúng đặc thù lao động khoa học kết hợp với thiên chức sinh học và trách nhiệm gia đình của nữ trí thức.

Luận án xác lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học cụ thể:

• Câu hỏi nghiên cứu chính (RQ1): Hoạt động QLNN về phát triển NNL nữ NCKH ở Việt Nam hiện nay đang được thực hiện như thế nào và cần những giải pháp đột phá nào để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý trong giai đoạn phát triển mới?
• Câu hỏi nghiên cứu phụ (RQ2): Những yếu tố thể chế, kinh tế, xã hội và văn hóa nào tác động trực tiếp đến sự phát triển của đội ngũ nữ cán bộ NCKH tại các tổ chức khoa học công lập?
• Giả thuyết khoa học (H1): Thực trạng QLNN về NNL nữ NCKH tại Việt Nam còn bộc lộ nhiều bất cập về thể chế, quy hoạch, cơ chế đãi ngộ và kiểm tra, dẫn đến việc chất lượng đội ngũ chưa tương xứng với tiềm năng, thiếu vắng các chuyên gia đầu ngành và công trình công bố quốc tế đỉnh cao.
• Giả thuyết khoa học (H2): Nếu xác lập được hệ thống giải pháp QLNN đồng bộ, tích hợp lăng kính giới vào quy trình hoạch định thể chế, đào tạo, bồi dưỡng, tôn vinh và cải cách hành chính khoa học, Việt Nam sẽ tối ưu hóa được tiềm năng của NNL nữ NCKH, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Khung lý thuyết của công trình tích hợp Lý thuyết Quản lý hành chính nhà nước, Lý thuyết Vốn con người (Human Capital Theory), Lý thuyết Thiết chế xã hội (Institutional Theory) và Lý thuyết Giới và Phát triển (GAD). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian các viện nghiên cứu và trường đại học công lập tại 3 miền Bắc, Trung, Nam; khung thời gian khảo sát thực trạng từ 2010 đến 2014, với dữ liệu điều tra thực địa được cập nhật giai đoạn 2016–2017 trên mẫu quy mô $N = 300$ đối tượng.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về NNL và phát triển NNL cho thấy ba dòng nghiên cứu (research streams) chủ đạo:

Dòng thứ nhất tập trung vào mối quan hệ giữa NNL chất lượng cao và tăng trưởng kinh tế. Báo cáo của World Bank (2008) về giáo dục đại học và kỹ năng tăng trưởng tại khu vực Đông Á - Thái Bình Dương đã chỉ rõ hệ thống giáo dục đại học Việt Nam thiếu công cụ thích ứng với biến động kinh tế. Tuyên ngôn của UNESCO (1998) tại Hội thảo Thế giới về Giáo dục đại học nhấn mạnh chất lượng giáo dục là khái niệm đa chiều, trong đó đội ngũ giảng viên và nhà nghiên cứu giữ vai trò quyết định. Tại Đông Nam Á, Lý Quang Diệu (2011) trong cuốn Hard Truths To Keep Singapore Going đã chứng minh phát triển NNL tinh hoa là chìa khóa sinh tồn quốc gia. Trong nước, các tác giả Đỗ Hoài Nam và Võ Trí Thành (2006), Lê Quang Hùng (2012), Đặng Hữu Toàn (2013) đều khẳng định NNL chất lượng cao là lợi thế cạnh tranh cốt tử thay thế mô hình khai thác tài nguyên thô.

Dòng thứ hai nghiên cứu về QLNN và quản trị công trong lĩnh vực khoa học công nghệ. P.S. Budhwar và Y.A. Debrah (2001) trong Managing Human Resources in Asia – Pacific và Quang Trường (2000) trên Journal of International Business Studies phân tích sâu sự chuyển đổi quản trị nhân sự trong các nền kinh tế quá cảnh. Carol Hirschon Weiss (2001) tại Đại học Harvard làm sáng tỏ mối liên hệ giữa nghiên cứu khoa học xã hội và hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng (evidence-based policy). Tại Việt Nam, Trần Hòa Bình (2008), Nguyễn Thúy Hà (2013) đã phân tích khung thể chế và Luật Khoa học và Công nghệ, chỉ ra tình trạng hẫng hụt thế hệ và thiếu vắng các nhóm nghiên cứu mạnh liên ngành.

Dòng thứ ba khảo sát về NNL nữ và bình đẳng giới. Đỗ Thị Thạch (1999) phân tích tiềm năng đội ngũ trí thức nữ Việt Nam; Lê Thị Thúy (2012) nghiên cứu NNL nữ miền núi phía Bắc; Nguyễn Thị Giáng Hương (2013) luận giải về NNL nữ chất lượng cao; Đặng Ánh Tuyết (2015) và Nguyễn Thị Phương Thủy (2017) chỉ ra rào cản kép về thể lực, trách nhiệm gia đình và định kiến giới.

                      +-------------------------------------------------------+
                      |         KHOẢNG TRỐNG HỌC THUẬT CỐT LÕI                |
                      |   (Interdisciplinary Research Gap in Public Admin)    |
                      +-------------------------------------------------------+
                                                  |
         +----------------------------------------+----------------------------------------+
         |                                        |                                        |
         v                                        v                                        v
+------------------------+              +------------------------+              +------------------------+
|   KINH TẾ & XÃ HỘI     |              |   QUẢN LÝ CÔNG &       |              |  NGHIÊN CỨU GIỚI VÀ    |
|   (Economic/Sociology) |              |   CHÍNH SÁCH KH&CN     |              |  PHÁT TRIỂN (GAD)      |
| Tiếp cận NNL chung,    |  =======>    | Luận án định vị tại    |   <=======   | Phân tích bất bình     |
| thiếu lăng kính QLNN   |              | giao điểm: QLNN về     |              | đẳng nhưng thiếu khung |
| về nữ khoa học.        |              | NNL Nữ NCKH Công lập   |              | công cụ quản lý công.  |
+------------------------+              +------------------------+              +------------------------+

Tranh luận học thuật cốt lõi diễn ra giữa hai trường phái:

• Quan điểm Quản trị công truyền thống: Coi NNL là đối tượng quản lý thuần túy theo chuẩn hóa chức danh hành chính, giả định tính phi giới tính trong năng lực nghiên cứu.
• Quan điểm Quản trị phát triển nhạy cảm giới (Gender-sensitive Development Administration): Nhấn mạnh rằng nếu không có cơ chế bù đắp xã hội cho thiên chức sinh sản và chăm sóc gia đình, các tiêu chuẩn hành chính vô hình trung sẽ tạo ra sự bất bình đẳng cấu trúc.

Luận án định vị nghiên cứu tại giao điểm giữa Khoa học Quản lý công và Nghiên cứu Giới, so sánh trực tiếp với hai điển hình quốc tế:

• Thụy Điển: Quốc gia đạt bình đẳng giới học thuật vượt trội nhờ cơ chế bảo đảm tỷ lệ 50% nữ giới trong lãnh đạo nghị viện, chính phủ, hội đồng khoa học cùng chính sách nghỉ thai sản chia sẻ bắt buộc cho cả hai giới.
• Singapore: Quốc gia thành công trong chiến lược trọng dụng nhân tài khoa học thông qua đòn bẩy tài chính công và cơ chế bảo trợ nghiên cứu đặc thù cho các nhà khoa học xuất sắc.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Vốn con người của Gary Becker và Theodore Schultz bằng việc bổ sung chiều kích "chi phí cơ hội sinh học và xã hội của lao động nữ" vào hàm tích lũy vốn con người trong lĩnh vực học thuật. Năng lực NCKH của phụ nữ không chỉ được cấu thành từ giáo dục, đào tạo và kinh nghiệm, mà còn chịu sự chi phối của chu kỳ sinh sản và trách nhiệm tái sản xuất sức lao động gia đình.

Đồng thời, nghiên cứu làm phong phú Lý thuyết Thiết chế xã hội của Derek J. de Solla Price và Pierre Auger. Theo Price, "khoa học có thể là một thiết chế xã hội có ý nghĩa nhất trong xã hội hiện đại. Thiết chế ấy đang làm biến đổi đời sống và số phận con người trên thế giới hơn bất kỳ một sự kiện chính trị hoặc tôn giáo nào". Luận án chứng minh rằng thiết chế khoa học không vận hành biệt lập mà tương tác chặt chẽ với thiết chế gia đình và thiết chế nhà nước.

Luận án kế thừa luận điểm kinh điển của C. Mác về bản chất của quản lý: "Bất kỳ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào mà được tiến hành tuân theo một quy mô tương đối lớn đều cần có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít, nhằm phối hợp những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, sự vận động khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của cơ thể đó. Một nhạc công tự điều khiển mình, nhưng một dàn nhạc phải có nhạc trưởng".

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|               KHUNG KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NNL NỮ NCKH                           |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                      CHỦ THỂ QUẢN LÝ                                               |
|           (Chính phủ, Bộ KH&CN, Bộ GD&ĐT, Viện Hàn lâm, UBND các cấp, Tổ chức NCKH)                |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC                                       |
|  1. Hoạch định chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển NNL nữ NCKH                              |
|  2. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế, văn bản quy phạm pháp luật                              |
|  3. Kiện toàn tổ chức bộ máy và phân công thẩm quyền quản lý                                      |
|  4. Tổ chức thực thi chính sách: Tuyển dụng - Đào tạo bồi dưỡng - Sử dụng, đãi ngộ - Hợp tác QT   |
|  5. Thanh tra, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách bình đẳng giới                |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                       ĐỐI TƯỢNG TÁC ĐỘNG                                           |
|                     (Đội ngũ nữ cán bộ nghiên cứu khoa học tại cơ sở công lập)                     |
|  - Gia tăng quy mô & cơ cấu chuyên môn hợp lý                                                      |
|  - Nâng cao phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn, năng lực công bố quốc tế          |
|  - Khắc phục rào cản thiên chức (10-12 năm thai nghén/nuôi con) và định kiến Nho giáo              |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                         MỤC TIÊU ĐẦU RA                                            |
|   (Đội ngũ chuyên gia đầu ngành nữ vững mạnh, tối ưu hóa nguồn lực quốc gia, công bằng xã hội)     |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Khung phân tích độc đáo

Luận án xây dựng khái niệm mang tính bản quyền học thuật: "NNL nữ nghiên cứu khoa học là một khái niệm dùng để chỉ những phụ nữ đang hoạt động, công tác trong lĩnh vực khoa học, nhằm tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn".

Khung phân tích tích hợp 5 trụ cột quản lý:

1. Hoạch định chiến lược và quy hoạch: Dự báo nhu cầu, xác lập mục tiêu số lượng và cơ cấu nhân lực nữ theo ngành.
2. Thể chế pháp lý: Chuẩn hóa chức danh theo Thông tư liên tịch số 24/2014/TTLT-BKHCN-BNV (Nghiên cứu viên cao cấp hạng I, Nghiên cứu viên chính hạng II, Nghiên cứu viên hạng III).
3. Tổ chức bộ máy: Phân định thẩm quyền giữa cơ quan quản lý vĩ mô và đơn vị nghiên cứu trực thuộc.
4. Thực thi chính sách nhân sự: Tuyển dụng, đào tạo nâng cao, đãi ngộ, tiền lương, tôn vinh và hợp tác quốc tế.
5. Kiểm soát và phản hồi: Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành Luật Bình đẳng giới và pháp luật KH&CN.

Ranh giới điều kiện (boundary conditions) xác định khung phân tích áp dụng cho hệ thống các viện nghiên cứu chuyên ngành và trường đại học công lập trực thuộc hệ thống hành chính nhà nước Việt Nam trong thời kỳ quá độ kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận hành trên nền tảng phương pháp luận Duy vật biện chứng Mác-Lênin kết hợp với chủ nghĩa hiện thực phê phán (Critical Realism). Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp tuần tự (Sequential Explanatory Mixed-Methods Design) cho phép đan cài phân tích dữ liệu định lượng từ khảo sát diện rộng với phân tích định tính từ phỏng vấn chuyên sâu và nghiên cứu văn bản quy phạm pháp luật.

Cấu trúc thiết kế đa cấp độ (Multi-level Analysis):

• Cấp độ vĩ mô: Đánh giá hệ thống luật pháp, nghị quyết, chiến lược quốc gia từ Chính phủ, Bộ KH&CN, Bộ GD&ĐT, Bộ Nội vụ.
• Cấp độ trung mô: Phân tích thực tiễn quản lý tại 10 viện nghiên cứu và trường đại học trọng điểm.
• Cấp độ vi mô: Khảo sát nhận thức, động lực và rào cản của từng cá nhân cán bộ nghiên cứu nữ.

                    +---------------------------------------------------------+
                    |            THIẾT KẾ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU              |
                    +---------------------------------------------------------+
                                                 |
         +---------------------------------------+---------------------------------------+
         |                                       |                                       |
         v                                       v                                       v
+-------------------------------+ +-------------------------------+ +-------------------------------+
|  PHÂN TÍCH TÀI LIỆU THỨ CẤP   | |   ĐIỀU TRA BẢNG HỎI (N=300)   | |      PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA     |
| - VBQPPL, Thông tư 24/2014    | | - 30 Cán bộ quản lý KH        | | - 06 Chuyên gia đầu ngành     |
| - Dữ liệu thống kê KH&CN      | | - 270 Nữ nghiên cứu viên      | |   về QLNN, chính sách công    |
| - Báo cáo UNESCO, OECD, WB    | | - 10 Viện/Trường ở 3 miền     | |   và khoa học xã hội          |
+-------------------------------+ +-------------------------------+ +-------------------------------+
         |                                       |                                       |
         +---------------------------------------+---------------------------------------+
                                                 |
                                                 v
                    +---------------------------------------------------------+
                    |         TAM GIÁC ĐẠC DỮ LIỆU & PHÂN TÍCH HỆ THỐNG       |
                    |   (Data Triangulation, Descriptive Statistics, Policy)  |
                    +---------------------------------------------------------+

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu phi xác suất kết hợp phân tầng địa lý được triển khai tại 3 trung tâm kinh tế - học thuật lớn của Việt Nam. Mẫu gồm 30 cán bộ quản lý khoa học (công chức/viên chức lãnh đạo) và 270 nữ cán bộ NCKH tại 10 đơn vị nghiên cứu và đào tạo đại học tiêu biểu (thu hồi 300/300 phiếu hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi 100%):

Địa bàn	Đơn vị khảo sát thực địa	Cơ cấu mẫu (CBQL / Nữ NCKH)	Thời gian thực hiện	Kết quả thu hồi
Hà Nội	Viện Xã hội học & Viện Kinh tế Việt Nam (Viện Hàn lâm KHXH VN)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 11/2016	30/30 (100%)
	Viện Hóa học & Viện Địa chất (Viện Hàn lâm KH&CN VN)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 12/2016	30/30 (100%)
	Viện Việt Nam học & Viện Khoa học Phát triển (ĐHQG Hà Nội)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 03/2017	30/30 (100%)
	Trung tâm Hán Nôm & TT Đa dạng sinh học (ĐH Sư phạm Hà Nội)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 03/2017	30/30 (100%)
	Viện Chính sách công và Quản lý (ĐH Kinh tế Quốc dân)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 03/2017	30/30 (100%)
TP. Hồ Chí Minh	Viện Môi trường và Tài nguyên (ĐHQG TP. Hồ Chí Minh)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 05/2017	30/30 (100%)
	Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 05/2017	30/30 (100%)
	Viện Hợp tác, Nghiên cứu và Đào tạo quốc tế (ĐH Tôn Đức Thắng)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 05/2017	30/30 (100%)
Đà Nẵng	Viện Công nghệ Quốc tế (Đại học Đà Nẵng)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 04/2017	30/30 (100%)
Thừa Thiên Huế	Viện Công nghệ sinh học (Đại học Huế)	3 CBQL / 27 Nữ NCKH	Tháng 04/2017	30/30 (100%)

Quy trình nghiên cứu áp dụng kỹ thuật tam giác đạc (Triangulation): tam giác đạc dữ liệu (văn bản quy phạm, số liệu thống kê ngành, dữ liệu khảo sát), tam giác đạc phương pháp (bảng hỏi, phỏng vấn sâu 06 chuyên gia cao cấp) và tam giác đạc lý thuyết.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng được phân tích thống kê mô tả, thống kê so sánh đa chiều nhằm đo lường nhận thức về tính đồng bộ, hiệu lực - hiệu quả, tính kết nối và tính công bằng của hệ thống chính sách. Hệ thống tiêu chí đánh giá chính sách dựa trên chuẩn mực đo lường năng lực hành chính công hiện đại, đối chiếu bảng lương, ngạch bậc viên chức nghiên cứu và cơ cấu phân bổ ngân sách đề tài khoa học.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, hiện tượng "bức trần kính" (Glass Ceiling) và sự mất cân đối nghiêm trọng ở cấp độ nghiên cứu đỉnh cao. Mặc dù quy mô nữ giới trong các viện nghiên cứu và trường đại học chiếm tỷ lệ tương đối cao, nhưng tỷ lệ phụ nữ làm chủ nhiệm đề tài cấp Bộ trở lên chỉ đạt xấp xỉ 10%, và đặc biệt chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước chỉ chiếm mức 0,2%. Dữ liệu quốc tế từ UNESCO và L'Oréal trong chương trình "Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học" cho thấy trên thế giới chỉ có 30% sinh viên theo học ngành khoa học là nữ, nữ khoa học chiếm 25% tổng số nhà nghiên cứu toàn cầu, và chỉ có 2,9% chủ nhân giải Nobel là nữ. Dữ liệu luận án chứng minh khoảng cách giới tại Việt Nam trong lĩnh vực khoa học mũi nhọn còn sâu sắc hơn mức trung bình quốc tế.

Thứ hai, xung đột vai trò kép và rào cản sinh học - xã hội kéo dài 10 đến 12 năm. Người phụ nữ Việt Nam trung bình mất từ 10 đến 12 năm cho việc mang thai, sinh nở và nuôi dưỡng hai con nhỏ đến 5 tuổi. Khoảng thời gian này rơi vào giai đoạn sung sức nhất của độ tuổi nghiên cứu (từ 25 đến 38 tuổi). Việc thiếu vắng chính sách hỗ trợ thời gian và giảm trừ định mức nghiên cứu trong giai đoạn này tạo ra sự gián đoạn học thuật không thể bù đắp theo thang đánh giá hành chính thông thường.

Thứ ba, sự thiếu đồng bộ và "mù giới" trong hệ thống văn bản pháp luật và ngạch bậc viên chức. Thông tư liên tịch số 24/2014/TTLT-BKHCN-BNV quy định tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức NCKH (Hạng I, II, III) hoàn toàn cào bằng về thâm niên, công trình và tiêu chuẩn ngoại ngữ mà không có điều khoản bù trừ trách nhiệm giới. Thang bảng lương và hệ số phụ cấp nghiên cứu hiện hành không đủ tạo động lực kinh tế để nữ cán bộ tái sản xuất sức lao động trí tuệ.

Thứ tư, bất cập trong đào tạo, bồi dưỡng và hợp tác quốc tế. Phần lớn các chương trình đào tạo sau đại học ở nước ngoài hoặc các hội thảo quốc tế chưa xét đến hoàn cảnh con nhỏ của nữ nghiên cứu viên. Trình độ ngoại ngữ, kỹ năng viết bài báo chuẩn Scopus/ISI và kỹ năng lãnh đạo nhóm nghiên cứu liên ngành của cán bộ nữ bị suy giảm do không thể tham gia các khóa tập huấn dài hạn xa gia đình.

Thứ năm, tính hình thức trong công tác thanh tra, kiểm tra và tôn vinh. Hoạt động thanh tra, kiểm tra việc thi hành Luật Bình đẳng giới tại các cơ quan NCKH phần lớn mang tính thủ tục; các giải thưởng tôn vinh nhà khoa học nữ còn ít về số lượng, giá trị kinh tế chưa đủ lớn để tạo đòn bẩy phát triển sự nghiệp bền vững.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                       TỔNG HỢP CÁC PHÁT HIỆN THỰC TIỄN ĐỘT PHÁ                                     |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. BẤT BÌNH ĐẲNG Ở ĐỈNH CAO: 0,2% chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước là nữ; ~10% cấp Bộ.                 |
| 2. KHOẢNG TRỐNG THIÊN CHỨC: 10-12 năm nuôi con gây đứt gãy học thuật ở độ tuổi 25-38.              |
| 3. THỂ CHẾ "MÙ GIỚI": Thông tư 24/2014/TTLT-BKHCN-BNV cào bằng tiêu chuẩn chức danh ngạch I/II/III.|
| 4. THIẾU HỤT CÔNG BỐ QUỐC TẾ: Rào cản ngoại ngữ, kỹ năng chủ nhiệm nhóm nghiên cứu liên ngành.     |
| 5. CÔNG CỤ THANH TRA YẾU: Kiểm tra thực thi chính sách giới mang tính hình thức, thiếu chế tài.    |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Khẳng định sự cần thiết phải lồng ghép lý thuyết Giới và Phát triển vào Khoa học Quản lý công, hình thành phân ngành "Quản trị công nhạy cảm giới" (Gender-sensitive Public Administration).
• Hàm ý phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ khảo sát hỗn hợp tích hợp giữa tiêu chí hành chính và biến số rào cản văn hóa - gia đình áp dụng cho các nghiên cứu chính sách khoa học tại các nền kinh tế đang phát triển.
• Hàm ý thực tiễn:
  • Đối với Chính phủ: Bổ sung Chiến lược quốc gia phát triển NNL nữ NCKH giai đoạn đến năm 2030; điều chỉnh độ tuổi bổ nhiệm, xét học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư, và độ tuổi nhận tài trợ đề tài khoa học tăng thêm 3–5 tuổi đối với nữ có sinh con.
  • Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ: Thiết lập tỷ lệ hạn ngạch tối thiểu (gender quota) từ 20–25% cho nữ giới làm chủ nhiệm các đề tài cấp quốc gia và cấp bộ; thành lập Quỹ tài trợ đề tài chuyên biệt dành cho nhà khoa học nữ trẻ xuất sắc.
  • Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Đổi mới chương trình đào tạo sau đại học, áp dụng hình thức bồi dưỡng kỹ năng công bố quốc tế và ngoại ngữ linh hoạt (kết hợp trực tuyến và trợ cấp trông trẻ).
  • Đối với các Viện nghiên cứu và Trường đại học: Xây dựng thiết chế hỗ trợ cơ sở vật chất (nhà trẻ nội bộ, phòng thực nghiệm linh hoạt) và cơ chế làm việc theo kết quả đầu ra (output-based management) thay vì kiểm soát thời gian hành chính.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một số giới hạn học thuật nhất định:

• Phạm vi mẫu: Tập trung vào các cơ sở nghiên cứu và đào tạo công lập, chưa bao quát khối doanh nghiệp tư nhân, các trung tâm R&D ngoài nhà nước hoặc các tổ chức khoa học quốc tế tại Việt Nam.
• Khung thời gian dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp tập trung sâu vào giai đoạn 2010–2014 và dữ liệu khảo sát thực địa 2016–2017; chưa phản ánh toàn diện các chuyển biến chính sách trong Luật Đầu tư và Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi sau năm 2018.
• Phương pháp chọn mẫu: Tiếp cận mẫu phi xác suất (thuận tiện kết hợp chuyên gia) tuy bảo đảm tính đại diện về mặt vùng miền học thuật nhưng hạn chế khả năng suy rộng bằng mô hình hồi quy xác suất nghiêm ngặt.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng phân tích so sánh mô hình QLNN về nữ NCKH trong khu vực công lập đối chiếu với khu vực tư nhân công nghệ cao (Fintech, Biotech, AI).
• Ứng dụng mô hình Phương trình cấu trúc tuyến tính (SEM) và phân tích so sánh định tính tập mờ (fsQCA) để lượng hóa mức độ tác động của từng chính sách đến năng suất công bố ISI/Scopus của nữ khoa học.
• Nghiên cứu tác động của Chuyển đổi số và Trí tuệ nhân tạo đối với việc tái cấu trúc thời gian lao động và cơ hội thăng tiến của phụ nữ trong NCKH.

Tác động và ảnh hưởng

Về phương diện học thuật, công trình là tài liệu tham khảo nền tảng cho các chương trình đào tạo Tiến sĩ, Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, Quản lý khoa học và công nghệ, và Chính sách công tại Học viện Hành chính Quốc gia cùng các cơ sở giáo dục đại học trên toàn quốc.

Về phương diện thực tiễn và chính sách, các phát hiện thực chứng của luận án đã cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho các cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Bộ Nội vụ và Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc sửa đổi Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, Luật Khoa học và Công nghệ, và Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới.

Về lợi ích kinh tế - xã hội, việc giải phóng và tối ưu hóa năng lực sáng tạo của đội ngũ nữ trí thức khoa học giúp tăng cường hiệu quả sử dụng ngân sách đầu tư công cho R&D, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao chỉ số phát triển con người (HDI), chỉ số bất bình đẳng giới (GII) của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Tiếp cận khoảng trống nghiên cứu liên ngành giữa Quản lý công và Nghiên cứu Giới, kế thừa khung phân tích và bộ câu hỏi khảo sát chuẩn hóa.
• Giảng viên và nhà khoa học cao cấp: Sử dụng khung lý thuyết vốn con người mở rộng và thiết chế khoa học để giảng dạy các chuyên đề QLNN về xã hội và quản lý nhân sự công.
• Lãnh đạo các viện nghiên cứu và trường đại học: Vận dụng các giải pháp quản trị nhân sự nội bộ linh hoạt, tối ưu hóa năng suất NCKH của đội ngũ cán bộ nữ.
• Các nhà hoạch định chính sách (Bộ KH&CN, Bộ Nội vụ, Hội đồng Quốc gia về Bình đẳng giới): Tiếp nhận hệ thống bằng chứng thực nghiệm để thiết kế các chính sách công nhạy cảm giới, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật có tính khả thi cao.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Trả lời: Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc tích hợp chiều kích gánh nặng thiên chức sinh học và trách nhiệm xã hội gia đình vào Lý thuyết Vốn con người (Human Capital Theory) trong quản lý khu vực công. Luận án chứng minh rằng sự tích lũy vốn con người học thuật của nữ giới không diễn ra theo đường thẳng mà bị đứt gãy trong giai đoạn sinh nở (10–12 năm), đòi hỏi QLNN phải thiết lập cơ chế "tín chỉ bù đắp thể chế" thay vì quản lý theo tiêu chuẩn cào bằng phi giới tính.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam là gì?
Trả lời: Khác với các công trình kinh tế học chỉ sử dụng số liệu thứ cấp hoặc xã hội học chỉ phỏng vấn định tính nhỏ lẻ, luận án đã thiết kế quy trình tam giác đạc phương pháp luận toàn diện: kết hợp phân tích thứ cấp vĩ mô với điều tra bảng hỏi chuẩn hóa trên mẫu $N = 300$ tại 10 viện/trường thuộc cả 3 miền Bắc - Trung - Nam, bổ trợ bằng phỏng vấn sâu 06 chuyên gia quản lý đầu ngành và phân tích thể chế chính sách công.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất và có bằng chứng định lượng đi kèm?
Trả lời: Phát hiện bất ngờ nhất là nghịch lý giữa tỷ lệ tham gia NCKH đông đảo của nữ giới với sự vắng bóng gần như tuyệt đối ở đỉnh cao khoa học: nữ chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước chỉ chiếm vỏn vẹn 0,2% và cấp Bộ chỉ chiếm khoảng 10% (theo số liệu điều tra của Bộ Khoa học và Công nghệ). Con số này phản ánh "bức trần kính" thể chế đang ngăn cản nữ giới tiếp cận các nguồn tài trợ nghiên cứu lớn của quốc gia.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản nghiên cứu (Replication Protocol) không?
Trả lời: Có. Luận án mô tả chi tiết quy trình chọn mẫu phân tầng 3 miền, tiêu chí chọn 10 đơn vị nghiên cứu trọng điểm, cấu trúc bảng hỏi dành cho hai nhóm đối tượng (cán bộ quản lý khoa học và nữ cán bộ NCKH), hệ thống thang đo đánh giá chính sách và quy trình phỏng vấn chuyên gia, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lặp quy trình tại các địa bàn hoặc ngành khoa học khác.

5. Luận án đã phác thảo chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo như thế nào?
Trả lời: Luận án định hình chương trình 10 năm tập trung vào: (1) Đánh giá tác động dài hạn của việc sửa đổi hạn ngạch giới trong tài trợ Quỹ NAFOSTED; (2) Nghiên cứu mô hình thu hút và giữ chân nữ nhân tài khoa học trong bối cảnh tự chủ đại học; (3) Khảo sát năng lực thích ứng của nữ nghiên cứu viên với kỷ nguyên khoa học mở và trí tuệ nhân tạo.

Kết luận

1. Hệ thống hóa và phát triển toàn diện cơ sở lý luận về Quản lý nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học, làm sáng tỏ các khái niệm, đặc điểm, nội dung quản lý và các yếu tố tác động đặc thù trong bối cảnh chuyển đổi thể chế.
2. Phân tích thực chứng toàn diện trên mẫu 300 cán bộ tại 10 viện nghiên cứu và trường đại học lớn thuộc 3 miền đất nước, chỉ rõ thành tựu về quy mô nhân lực cùng những rào cản cốt tử: tỷ lệ chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước chỉ đạt 0,2%, thiếu chuyên gia đầu ngành, và sự đứt gãy học thuật 10–12 năm do thiên chức gia đình.
3. Nhận diện các điểm nghẽn thể chế trong Thông tư liên tịch số 24/2014/TTLT-BKHCN-BNV, thang bảng lương, cơ chế tài chính quỹ khoa học và tính hình thức trong công tác kiểm tra, giám sát bình đẳng giới học thuật.
4. Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ và có tính khả thi cao: hoàn thiện thể chế pháp luật nhạy cảm giới; đổi mới quy hoạch và chiến lược nhân lực; cải tiến quy trình tuyển dụng, đào tạo, đãi ngộ và tôn vinh; đẩy mạnh hợp tác quốc tế; tăng cường hiệu lực thanh tra, kiểm tra.
5. Mở ra ba hướng nghiên cứu học thuật mới: quản trị công nhạy cảm giới trong cơ sở nghiên cứu tự chủ; lượng hóa tác động của hạn ngạch tài trợ khoa học theo giới; và mô hình phát triển nữ trí thức khoa học trong nền kinh tế số.
6. Xác lập giá trị ứng dụng thực tiễn lâu dài, cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho công cuộc cải cách hành chính nhà nước, hoàn thiện chính sách phát triển nhân tài khoa học công nghệ, bảo đảm sự tiến bộ của phụ nữ và thúc đẩy sự phát triển thịnh vượng, bền vững của quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, anh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận án được chia thành 4 chương: 9 Luan van Chương : Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án Chương 2: Cơ sở khoa học QLNN về phát triển NNL nữ nghiên cứu khoa học Chương 3: Thực trạng QLNN về phát triển NNL nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện QLNN về phát triển NNL nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam 10 Luan van CHƯƠN 1 ỔNG QUAN TÌNH HÌNH N HIÊN CỨU LIÊN QUAN ẾN LUẬN ÁN 1. ổ g q a hữ g ô g trì h ghiê liê q a đế l ậ á 1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến phát triển nguồn nhân lực Nicolaescu Victor, Journal of Community Positive Practices 13. The World Bank (2008):“Vietnam Higher Education and Skills for Growth, Human Development Department East Asia and Pacific Region” (Giáo dục đại học ở Việt Nam và các kỹ n ng cho sự t ng trưởng, Ban Phát triển con người Đông Á và khu vực Thái Bình ương), đã đánh giá hệ thống giáo dục đại học ở Việt Nam chưa có các công cụ cần thiết để thích ứng với sự phát triển và thay đổi theo nhu cầu của nền kinh tế luôn có nhiều biến động hiện nay Đây là báo cáo của Ngân hàng Thế giới sau khi đã có những điều tra khảo sát tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương [166].

(2006), “A Vision 2020 for Vietnam”(Tầm nhìn 2020 cho Việt Nam), International HE, The Boston College Center for International HE, number 44 summer 2006, pp.11-13, đã đề xuất sự đổi mới giáo dục đại học Việt Nam phải đổi mới công tác quản l và đảm bảo quyền tự chủ cho các trường. Tác giả đã chỉ ra được những khiếm khuyết trong quản lý của nhà nước dẫn tới sự thiếu tự chủ của các trường đại học, đặc biệt các trường đại học công lập xong tác giả lại chưa đưa ra những giải pháp cụ thể để giải quyết được những khiếm khuyết đó [153, tr. UNESCO (1998),“Higher Education in the Twenty – First Century – Vision and Action”, World Conference on Higher Education, UNESCO, October 1998 (Giáo dục đại học ở thế kỷ 20 – Thế kỷ đầu tiên – Tầm nhìn và hành động, Hội thảo thế giới về giáo dục đại học; Tổ chức Khoa học, Giáo dục và V n hóa iên hợp 11 Luan van quốc, tháng 0 n m 998), đã thông qua tuyên ngôn về giáo dục đại học với việc xác định sứ mạng cốt lõi của hệ thống giáo dục đại học và chức n ng, nhiệm vụ của đội ngũ giảng viên trong thế kỷ XXI. Tại Hội nghị, chất lượng trong giáo dục đại học được xác định là một khái niệm đa chiều, bao trùm mọi chức n ng và hoạt động của nó: giảng dạy, chương trình đào tạo, NCKH, đội ngũ giảng viên và sinh viên, cấu trúc hạ tầng và môi trường học thuật, trong đó, con người giữ vai trò quyết định.

Tuyên ngôn chỉ rõ cần có một chính sách mạnh mẽ về phát triển đội ngũ sao cho có thể nâng cao kỹ n ng của họ, khuyến khích n ng lực sáng tạo, phát huy tính chủ động, tích cực sáng tạo trong nghiên cứu và giảng dạy [163, tr. Trong cương vị người đứng đầu đất nước Singapore thời kỳ hậu độc lập, ông Lý Quang Diệu có ba mối quan tâm chính: an ninh quốc gia, kinh tế và những vấn đề xã hội, ông đã đưa ra những chính sách phát triển NNL hợp l để đưa được Singapore đứng vững và phát triển. Những khó kh n gặp phải trong quá trình xây dựng đất nước nói chung cũng như phát triển NNL nói riêng đã ít nhiều được đề cập đến trong bài viết: Sự thật khó khă để giữ Si apore bước đi (2011) (Hard Truths To Keep Singapore Going), Tạp chí Straits Times Press của Lý Quang Diệu [156]. Carol Hirschon Weiss đã chỉ rõ tầm quan trọng của khoa học và đặc biệt vai trò của khoa học xã hội và các liên hệ giữa nghiên cứu và chính sách công trong bài viết “What kin of evi ence in Evi ence – Base policy?” (Các liên hệ minh chứng trong nghiên cứu chính sách dựa trên bằng chứng), Third International, Inter- disciplinary Evidence – based policies and Indicator Systems Conference, Harvard University, (2001).

Một phần quan trọng của nghiên cứu khoa học xã hội là mục đích giúp các chính phủ cải thiện những dự án, chính sách và cách thực hiện để phục vụ công dân. Nghiên cứu về NNL và phát trỉển NNL là một chủ đề được nhiều học giả và các nhà quản lý hết sức quan tâm ở mọi quốc gia vùng lãnh thổ trên thế giới. Ở Việt Nam, khi đất nước ta bước vào giai đoạn mở cửa và hội nhập quốc tế, nghiên cứu về phát triển NNL càng được các cấp, các ngành và các nhà khoa học quan tâm, có thể kể đến một số công trình sau: 12 Luan van Nghiên cứu của Trần Thị Tuyết Mai: “Phát triển nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế”, luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, 1995. Nội dung của đề tài tác giả tập trung nghiên cứu và làm sáng tỏ một số những khái niệm liên quan và các chỉ tiêu t ng trưởng kinh tế - xã hội; nghiên cứu và chỉ ra vai trò của NN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Đề tài cũng tập trung nghiên cứu và đánh giá về thực trạng NNL Việt Nam giai đoạn 976 đến 1993, dựa trên những cơ sở nghiên cứu, đề tài luận án đã có những đánh giá về mối quan hệ tác động giữa t ng trưởng kinh tế với NN đất nước trong giai đoạn 976 đến 2003, từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, những bất cập, hạn chế và chỉ ra một số phương hướng trong phát triển NN đất nước trong giai đoạn tiếp theo [87].

Nghiên cứu của Nguyễn Thanh:“Phát triển nguồn nhân lực và vai trò của giáo dục v đ o tạo đối với sự phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH ở ước ta hiệ a ”, Luận án tiến sĩ Triết học, Viện Triết học, 2001. Nội dung luận án tác giả đã ựa trên những cơ sở quan niệm của Chủ nghĩa Mác- ênin, tư tưởng Hồ Chí minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về con người và phát triển con người; phân tích và làm rõ vai trò quyết định của NN đối với sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Luận án cũng đã nghiên cứu, phân tích và đánh giá rõ nét về thực trạng NNL ở Việt Nam (giai đoạn những n m 2000), và phân tích những định hướng của Đảng, Nhà nước trong phát triển NNL của đất nước. Kết quả nghiên cứu của luận án đã khẳng định, yếu tố tiên quyết đối với sự phát triển NN đất nước đó là sự phát triển và đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo.

Theo tác giả: “để nhanh chó có được NNL có chất lượng, có trí tuệ, đủ sức đáp ứ được nhữ đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH, HĐH đất ước, chúng ta phải tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục v đ o tạo, làm cho nó thực sự trở th h ‘Quốc sách h đầu’ tham gia trực tiếp v đó vai trò qu ết định trong chiế lược phát triể co ười Việt Nam” [113, tr. Nghiên cứu của Bùi Thị Thanh: “Phát triển nguồn nhân lực đồng bằng song Cửu lo đế ăm 2 2 ”, Luận án tiến sĩ Kinh tế 2005, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Nội ung đề tài tác giả đã nghiên cứu và làm sáng tỏ một số những cơ sở lý 13 Luan van luận về NNL và phát triển NNL trên một vùng lãnh thổ và đánh giá thực trạng phát triển NN vùng đồng bằng sông Cửu Long; xây dựng những phương pháp luận trong nghiên cứu phát triển NNL trong một vùng lãnh thổ.

Luận án cũng đề xuất n m nhóm giải pháp nhằm phát triển NN vùng đồng bằng sông Cửu long đến n m 2020 [112, tr. Đề tài nghiên cứu của tác giả Dương Anh Hoàng: “Phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiệ đại hóa ở Đ Nẵ ”, Luận án tiến sĩ triết học, Viện Phát triển bền vững vùng Nam bộ, 2008. Luận án đã làm sáng tỏ một số những cơ sở lý luận về NNL và phát triển NNL; vai trò của NN đối với sự nghiệp CNH, HĐH; mô tả được thực trạng phát triển NNL phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH ở Đà Nẵng, phân tích và chỉ ra được những kết quả đạt được, những bất cập hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế. Dựa trên những kết quả nghiên cứu, đề tài luận án đã đề xuất một số định hướng giải pháp cho việc phát triển NN cho Đà Nẵng trong giai đoạn CNH, HĐH [70] Công trình nghiên cứu của tác giả Lê Thị Hồng Diệp: “Phát triển nguồn nhân lực có chất lượ cao để hình thành nền kinh tế tri thức Việt Nam”, luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, 2010.

Nội ung đề tài luận án tác giả nghiên cứu những cơ sở lý luận về nguồn lực chất lượng cao, phân tích và làm sáng tỏ mối quan hệ giữa NNL chất lượng cao với nền kinh tế tri thức. Nghiên cứu thực trạng phát triển NNL chất lượng cao để hình thành nền kinh tế thị trường, qua đó đề xuất những giải pháp góp phần phát triển NNL chất lượng cao ở Việt Nam [56]. Nghiên cứu của tác giả Lê Quang Hùng với đề tài: “Phát triển nhân lực chất lượng cao ở khu vực kinh tế trọ điểm miề Tru ”, đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế phát triển, Viện Chiến lược phát triển, 2012. Nội ung đề tài tác giả nghiên cứu và hệ thống hóa những cơ sở lý luận về NNL chất lượng cao, phát triển NNL có chất lượng cao, những đặc điểm của NNL chất lượng cao và chỉ ra những nội dung phát triển NNL chất lượng cao Đề tài cũng chỉ ra những tiêu chí để đánh giá NNL chất lượng cao bao gồm: chỉ số phát triển con người (Kinh tế, giáo dục, tuổi thọ trung bình); chỉ số n ng lực cạnh tranh; chỉ số về thể lực, chỉ số về trí lực (trình độ học vấn, chuyên môn, khả n ng sáng tạo).

Theo tác giả, NNL chất lượng 14 Luan van cao là yếu tố quyết định đến quá trình t ng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội [76]. Bài viết của Vũ Thị Mai Oanh: “Cô hiệp hóa hiệ đại hóa ở Việt Nam và vấ đề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực”, Tạp chí Phát triển nhân lực số 2/2012.