CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE NGÂN HÀNG SO VÀ PHÁT TRIEN NGAN HANG SO DOI VỚI NGAN HÀNG THUONG MAI 1. Tổng quan về ngân hàng số Bước vào kỷ nguyên 4.0, NHS trở thành xu hướng tắt yếu giúp phát triển thương mại và kinh tế toàn cầu. NHS hóa mọi giao dịch và dịch vụ ngân hàng dựa trên website hoặc ứng dụng di động, viết tắt là Digital Banking. Nhận thức được tầm quan trong của chuyên đổi số, Dang va Nhà nước ta cần thông qua Nghị quyết số 52 ngày 27/9/2019 về một bộ chủ trương, chính sách tích cực tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư/ Thông qua NQ-TW và Quyết định số 749/QD- T.
Ngày 03/6/2020, phê duyệt Chương trình chuyên đổi số quốc gia đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030 xác định ngân hàng là ngành ưu tiên chuyền đổi số. Khái niệm ngân hàng số NHS tiếng Anh là Digital Banking. Khái niệm NHS có phạm vi rộng hơn và toàn diện hơn so với ngân hàng điện tử, ngân hàng trực tuyến. Theo Skinner (2014), NHS là một hình thức ngân hàng truyền thống hoạt động hoàn toàn trên nền tang số.
Khách hàng có thé giao dịch với NHS thông qua Internet và máy tính hoặc thiết bị di động của họ. Tương tự, Boniface và Ambrose (2015) lập luận rằng ngân hàng kỹ thuật số là ngân hàng cung cấp tat cả các dich vụ và sản pham thông qua nền tảng kỹ thuật số mà không cần đến văn phòng ngân hàng truyền thống. Chikoko và Munongo (2015) có cùng quan điểm, định nghĩa NHS là việc ngân hang sử dụng Internet, điện thoại di động và các phương tiện điện tử khác làm kênh phân phối dịch vụ ngân hàng. Các tài khoản khác, thanh toán hóa đơn và các dịch vụ ngân hàng mới như gửi hóa đơn điện tử và thực hiện thanh toán mà không nhất thiết phải đến ngân hàng.
Theo Gaurav Sarma (2017), NHS là một hình thức số hóa tất cả các dịch vụ ngân hàng và ứng dụng số hóa trong các hoạt động kinh doanh và 12 tương tác với khách hàng. Đặc biệt, mọi thao tác mà khách hàng thực hiện tại quay giao dịch truyền thống sẽ được số hóa và tích hợp vào ứng dung NHS. Không chỉ hoạt động của người dùng mà tất cả các hoạt động của ngân hàng như quản lý rủi ro, nguồn vốn, phát triển sản phẩm đều được số hóa dưới dạng NHS. Mặc dù các định nghĩa khác nhau nhưng NHS là ngân hàng cho phép thực hiện hầu hết các giao dịch ngân hàng trực tuyến qua internet, dựa trên nền tảng kỹ thuật số.
Cấu trúc ngân hàng số Với các khái niệm nêu trên cho thấy cấu trúc NHS bao gồm4 thành phần chính: Hình 1. Các thành phần chính của NHS - Các kênh kết nối với khách hang Đề đáp ứng nhu cầu của khách hàng, ngân hàng phải hiện đại hóa dé có nhiều kênh kết nối với khách hàng như: Chi nhánh và các quầy giao dịch truyền thông: kênh internet (Internet/ mobile Banking, website, mạng xã hội), tong đài chăm sóc khách hàng (Contact Center). Ngân hàng phải có nền tảng công nghệ tốt để đảm bảo các dịch vụ ngân hàng được cung cấp một 13 cách dé dàng trên nhiều kênh khác nhau, chất lượng tương đồng, thông tin được xuyên xuốt giữa các kênh. Một yêu cầu rất quan trọng của NHS là phải có sự liên thông và đảm bảo tính đồng nhất về dịch vụ giữa các kênh mà khách hàng đã giao dịch.
- Tự động hóa các quy trình Yêu cầu tự động hóa tối đa các quy trình cung cấp sản phẩm dịch vụ, quy trình tác nghiệp ngân hàng qua các kênh là đòi hỏi bắt buộc của NHS. Các giải pháp CNTT hiện nay cho phép các ngân hàng sử dụng các công nghệ tiên tiến trong việc xây dựng quy trình, điều chỉnh quy trình. Một số giải pháp phổ biến như CRM (hệ thống quan hệ khách hang), ECM (hệ thống quản ly nội dung doanh nghiệp), BPM (hệ thống quản lý quy trình kinh doanh), LOS (quản lý khoản vay).cung cấp các quy trình trong kênh bán hàng số và trang bị nội dung công nghệ cao cung cấp sản phẩm cho khách hàng. - Hỗ trợ ra quyết định Các ngân hàng đầu tư vào hệ thống CNTT để lưu trữ và xử lý thông tin.
Đặc biệt là các giải pháp về kho dit liệu và công cụ phân tích BI (Business Intelligent) hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn. Dữ liệu có thé đến từ bên trong ngân hàng hoặc bên ngoài ngân hàng (cơ sở đữ liệu của chính phủ, nhà cung cấp bên thứ ba), vì vậy ngân hàng phải kết hợp thông tin có cấu trúc với các khoản phí có cấu trúc của khách hàng và biến nó thành thông tin kinh doanh có giá trị. Điều này cho phép các ngân hàng đơn giản hóa quy trình và cung cấp sản phẩm phù hợp cho đúng khách hàng nhanh hơn trên nhiều kênh. - Đối mới sáng tạo về sản phẩm và kinh doanh Ngân hàng sẽ có thể cung cấp các sản phẩm sáng tạo và công nghệ cao so với các sản phẩm truyền thống va phát triển các sản phẩm không có san thông qua các kênh phân phối truyền thông.
Các dịch vụ ngân hang số của Ngân hàng thương mại NHS có thé chia các dịch vu NHS thành hai nhóm. - Dịch vụ NHS trong nội bộ NHTM: khả năng kết nói, tích hợp các kênh dịch vụ khách hàng của ngân hàng. Tự động hóa các quy trình cung cấp sản phẩm, dịch vụ và hoạt động. Phân tích dữ liệu lớn hỗ trợ quá trình ra quyết định của công ty.
- Dịch vụ ngân hàng thương mại NHS cung cấp cho khách hàng: Bên cạnh việc cung cấp các sản phẩm dich vụ truyền thống cho khách hàng trên nên tảng số, các ngân hàng thương mại đang phát triển các sản phẩm dịch vụ sáng tạo nhằm tạo ra một hệ sinh thái sản phẩm dịch vụ cho khách hàng đang hình thành NHS bao gồm nhiều tính năng hữu ích giúp đơn giản hóa mọi hoạt động và giao dịch liên quan đến tài chính. + Đăng ký trực tuyến: Khách hàng có thể đăng ký tài khoản trực tiếp trên website hoặc ứng dụng của ngân hàng. Chỉ cần nhập thông tin trong vài phút, khách hàng có thé tạo ngay tài khoản ngân hàng mà không cần đến quay giao dịch. + Thanh toán hóa don: NHS cho phép khách hàng thanh toán hóa đơn điện, nước, học phí, viễn thong,.
một cách nhanh chóng va dễ dàng, bạn cũng có thể sử dụng các tính năng tiện lợi như nhắc ngày thanh toán, thanh toán tự động, các chức năng cũng rất phong phú nên bạn có thé yên tâm thanh toán đúng hạn. + Chuyén tiền: NHS cho phép khách hàng gửi tiền vào và ra khỏi hệ thống, cho phép chuyên tiền nhanh chóng mọi lúc, mọi nơi, cả trong nước và quốc tẾ, rất thuận tiện. Hạn mức giao dịch lớn giúp khách hàng luân chuyền dòng tiền thuận tiện hơn. + Vay ngân hàng: Có thê vay trực tuyến mà không cần đến ngân hàng.
15 + Gửi tiết kiệm: Đây là dịch vụ phô biến và được đánh giá cao trong hệ thống ngân hàng. Khách hàng có thé dé dàng gửi tiền hoặc rút tiền trực tiếp trên ứng dụng. + Quản lý tài khoản, quản lý thẻ: Giải pháp lý tưởng giúp khách hàng có thé dé dang quản lý dong tiền của mình bất cứ lúc nào với lịch sử giao dich được ghi lại chi tiết. Khách hàng cũng có thé khóa thẻ và đổi mật khẩu nếu nghi ngờ tài khoản của mình bi xâm phạm.
+ Tham gia các sản phẩm tài chính: NHS giúp bạn khởi tạo đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục chứng khoán, theo đõi biến động chứng khoán. Ngoài ra, NHS giúp khách hàng có nhu cầu mua bảo hiểm nhận được nhiều sản phẩm uy tín và chất lượng hơn. Phat triển ngân hàng số tại ngân hàng thương mại Đề chuyền đổi thành công NHS, các ngân hàng phải thay đổi mô hình kinh doanh, hỗ trợ giao dịch khách hàng và thay đối ban lãnh đạo hoạt động. Một số ngân hàng đã triển khai thành công NHS.
Theo thống kê năm 2018 của Phạm Thị Bích Liên và Trần Thị Bình Nguyên, nhiều ngân hàng đã triển khai thành công mô hình NHS, thé hiện trong bảng dưới đây: Bảng 1. Một số ngân hàng đã triển khai thành công mô hình NHS Tiêu chí đánh giá Ngân hàng Thay đổi mô hình lệnh doanh My Bank (Alibaba); Webank (Tencent) Bank of American, Wells Fargo (MY); BBVA (Tay Ban Nha); Credit Suise, Skandiabanken HO trợ giao dịch (Thụy Điển); Webank (Trung Quốc), HSBC (Anh), DBS, UOB (Singapore); Hong Leong BHD - khách hàng Malaysia, Siam Bank, Krung Thai Bank (Thái Lan), NAB (Australia) Quản trị, Well Fargo, ICICI, JP Morgan, Bank of American (My), OCBC, HSBC, MUFJ (Singapore), NAB van hanh (Autralia), Stantander, Barclays (Anh) Nguồn: Pham Thi Bich Liên, Trần Thi Bình Nguyên (2018) 1. Ngân hang số tại ngân hang thương mai trên thé giới Theo một nghiên cứu năm 2013 của AT.Kearney, NHS đang góp phần làm tăng số lượng khách hàng ở Đông, Tây, Nam và Bắc Mỹ, đồng thời các 16 ngân hàng đang ngày càng quan tâm đến NHS. Khảo sát Deloitte 2017, mức độ số hóa của các ngân hàng châu Âu.3: Đánh giá sự phát triển của NHS ở châu Âu Dighot Degitot yee Dgtat champions smart followers latecomers — a SS ee hi => = = ee N-~ PL RU £S Zz A FR aT 8 %G HR OOK fe s « “ = o TH „| SS NÓ 6S oo oc "ở Là i) ur w c5 =E==== r Led ta w BES QA RO TM gs es % f= c3 uK Sie SA s Ae _Ñ i | | Delloit, 2017 - Ngan hang ING4 ING là một trong những ngân hàng hang đầu thé giới về phát triển NHS.
Năm 2016, ING được đánh giá là NHS tốt nhất Châu Âu. Chiến lược định vị của ING như sau: "Thách thức đối với ngành ngân hàng không phải là tạo ra một sản phẩm mới và khác biệt, mà là cung cấp sản phâm đó càng nhanh càng tốt." Làm thé nào dé tạo ra một van đề trong ngân hàng trên nền tảng. Do đó, ING tập trung vào việc tìm cách cung cấp sản phẩm một cách nhanh chóng, tiết kiệm và chất lượng cao nhất. ING đang tập trung phần lớn đầu tư vào việc cải thiện các dịch vụ ngân hàng di động của mình.
Các hệ thống kỹ thuật của ING hướng đến việc xử lý giao dịch theo thời gian thực và xây dựng các dich vụ NHS thân thiện hon với khách hàng và dựa trên nền tảng hiện đại mà ING hướng đến dé làm cho tất cả các quy trình ngân hàng 'không cần giấy to’. Toàn bộ quy trình được xử lý, đệ trình và phê duyệt nhanh chóng trên hệ thống máy tính, ngoại trừ các khoản vay rất lớn cần thông qua ủy ban tín dụng Trung ương.