Phát Triển Làng Nghề Truyền Thống Ở Hà Tây Trong Quá Trình Công Nghiệp Hóa Nông Nghiệp

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp nghiên cứu phát triển làng nghề truyền thống ở hà tây trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đình Khang
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Phát Triển Làng Nghề Truyền Thống Ở Hà Tây Trong Quá Trình Công Nghiệp Hóa Nông Nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG VÀ VAI TRÒ CỦA LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN
• 1.1. Vai trò của làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn
• 1.1.1. Khái niệm về nghề truyền thống
• 1.1.2. Khái niệm làng nghề truyền thống
• 1.1.3. Một số đặc điểm cơ bản của sản xuất kinh doanh ở LNTT
• 1.1.3.1. Điều kiện sản xuất kinh doanh
• 1.1.3.2. Sản phẩm
• 1.1.3.3. Thị trường
• 1.1.3.4. Lao động
• 1.1.4. Vai trò của làng nghề truyền thống trong đời sống kinh tế - xã hội
• 1.1.4.1. Phát triển làng nghề truyền thống là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
• 1.1.5. Vai trò của làng nghề truyền thống trong nền kinh tế
• 1.1.5.1. Tận dụng nhân lực tăng thu nhập
• 1.1.5.2. Gia tăng giá trị hàng xuất khẩu
• 1.1.5.3. Góp phần thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phân công lao động xã hội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Làng Nghề Truyền Thống Ở Hà Tây

Phát triển làng nghề truyền thống ở Hà Tây là một phần quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Làng nghề không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần bảo tồn văn hóa dân tộc. Hà Tây, với truyền thống văn hóa lâu đời và nhiều làng nghề nổi tiếng, đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển kinh tế địa phương thông qua việc khai thác tiềm năng của các làng nghề. Việc phát triển này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

1.1. Khái Niệm Về Làng Nghề Truyền Thống

Làng nghề truyền thống là những nghề được lưu truyền qua nhiều thế hệ, gắn liền với văn hóa và lịch sử của cộng đồng. Các sản phẩm từ làng nghề không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng mà còn mang giá trị nghệ thuật cao, thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc.

1.2. Vai Trò Của Làng Nghề Trong Kinh Tế Địa Phương

Làng nghề truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Sự phát triển của làng nghề giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Làng Nghề Ở Hà Tây

Mặc dù có nhiều tiềm năng, phát triển làng nghề truyền thống ở Hà Tây cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như cạnh tranh từ hàng hóa công nghiệp, sự thay đổi trong nhu cầu thị trường và thiếu nguồn lực đầu tư là những khó khăn lớn. Để phát triển bền vững, cần có các giải pháp hiệu quả nhằm khắc phục những thách thức này.

2.1. Cạnh Tranh Với Hàng Hóa Công Nghiệp

Sự phát triển của công nghiệp hóa đã tạo ra nhiều sản phẩm thay thế cho hàng thủ công truyền thống. Điều này khiến cho các sản phẩm từ làng nghề gặp khó khăn trong việc cạnh tranh về giá cả và chất lượng.

2.2. Thiếu Nguồn Lực Đầu Tư

Nhiều làng nghề truyền thống thiếu nguồn lực đầu tư để nâng cao công nghệ sản xuất và mở rộng quy mô. Việc thiếu vốn và kỹ thuật hiện đại đã làm giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm làng nghề trên thị trường.

III. Phương Pháp Phát Triển Làng Nghề Truyền Thống Ở Hà Tây

Để phát triển làng nghề truyền thống, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Các giải pháp như đào tạo nghề, hỗ trợ tài chính và phát triển thương hiệu là rất cần thiết.

3.1. Đào Tạo Nghề Cho Người Dân

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng giúp nâng cao tay nghề cho người lao động. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra nguồn nhân lực dồi dào cho làng nghề.

3.2. Hỗ Trợ Tài Chính Cho Làng Nghề

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho các làng nghề để họ có thể đầu tư vào công nghệ sản xuất và mở rộng quy mô. Việc này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về phát triển làng nghề truyền thống ở Hà Tây đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các làng nghề không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Việc áp dụng các giải pháp phát triển đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao thu nhập cho người dân.

4.1. Tăng Trưởng Kinh Tế Từ Làng Nghề

Sự phát triển của làng nghề đã góp phần vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh Hà Tây. Nhiều làng nghề đã đạt doanh thu cao, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

4.2. Bảo Tồn Văn Hóa Qua Làng Nghề

Phát triển làng nghề không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp bảo tồn văn hóa dân tộc. Các sản phẩm từ làng nghề thể hiện bản sắc văn hóa và lịch sử của cộng đồng, góp phần gìn giữ truyền thống.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Làng Nghề Truyền Thống Ở Hà Tây

Tương lai của làng nghề truyền thống ở Hà Tây phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của làng nghề. Việc này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.

5.1. Định Hướng Phát Triển Làng Nghề

Cần có định hướng rõ ràng trong việc phát triển làng nghề truyền thống, từ việc nâng cao chất lượng sản phẩm đến việc mở rộng thị trường tiêu thụ. Điều này sẽ giúp làng nghề phát triển bền vững trong tương lai.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Phát Triển Làng Nghề

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển làng nghề. Sự tham gia của người dân trong các hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm sẽ tạo ra sức mạnh cho sự phát triển bền vững của làng nghề.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn Việt Nam bước vào thời kỳ đổi mới với hơn 70% lực lượng lao động xã hội và gần 80% tổng dân số. Tại tỉnh Hà Tây, vùng đất được mệnh danh là "đất trăm nghề" nằm ở cửa ngõ Thủ đô Hà Nội, quỹ đất nông nghiệp vô cùng eo hẹp với bình quân chỉ đạt 527 m² một người. Thực trạng đất chật người đông tạo ra áp lực việc làm gay gắt, đòi hỏi địa phương phải đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu "ly nông bất ly hương".

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và việc bảo tồn, phát triển 160 làng nghề truyền thống đã được công nhận trên địa bàn tỉnh Hà Tây. Mục tiêu cụ thể của công trình nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế làng nghề, phân tích toàn diện thực trạng sản xuất kinh doanh của 13 nhóm ngành nghề truyền thống, từ đó xác lập hệ thống giải pháp phát triển bền vững trong giai đoạn 1996 - 2003 và tầm nhìn định hướng đến năm 2010.

Ý nghĩa kinh tế - xã hội của nghiên cứu được minh chứng qua các chỉ số tăng trưởng ấn tượng. Tổng giá trị sản xuất của các làng nghề Hà Tây đã tăng mạnh từ 716 tỷ đồng năm 1996 lên 1.259 tỷ đồng năm 2003, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 10,76% mỗi năm. Phát triển làng nghề đã đóng góp trực tiếp vào việc kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh từ 9,9% năm 2000 xuống 7,4% năm 2002, đồng thời khẳng định giá trị văn hóa lịch sử độc bản của các sản phẩm thủ công truyền thống trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết kinh tế chính trị Mác - Lênin về sự phân công lao động xã hội và quá trình hình thành công trường thủ công. Đây là bước đệm lịch sử tất yếu để phát triển công nghiệp nông thôn, nơi người thợ thủ công vừa gắn bó với đất đai vừa tạo ra giá trị thặng dư hàng hóa phi nông nghiệp. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng lý thuyết lợi thế so sánh trong thương mại quốc tế để phân tích hiệu quả vượt trội của hàng thủ công mỹ nghệ. Nhóm hàng này sử dụng 95% nguyên phụ liệu nội địa và tỷ lệ giá trị thực thu đạt xấp xỉ 95%, ưu thế hơn hẳn ngành may mặc hay điện tử vốn phải nhập khẩu từ 80% đến 90% nguyên liệu đầu vào.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm then chốt:

• Làng nghề truyền thống: Không gian kinh tế - xã hội nông thôn có trên 40% số hộ cùng lao động tham gia sản xuất nghề cổ truyền, đóng góp từ 50% trở lên vào tổng giá trị sản xuất và thu nhập địa phương.
• Nghệ nhân và thợ cả: Lực lượng lao động tinh hoa nắm giữ bí quyết công nghệ cổ truyền, đóng vai trò hạt nhân chuyển giao kỹ thuật và sáng tạo mẫu mã.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn: Quá trình phân bổ lại nguồn lực lao động và vốn, giảm tỷ trọng nông nghiệp thuần túy, nâng tỷ trọng tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại.
• Phương châm ly nông bất ly hương: Mô hình chuyển đổi nghề nghiệp cho nông dân sang làm công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp ngay tại quê hương mà không phải di cư tự do ra các đô thị lớn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa tầng, kết hợp giữa dữ liệu thứ cấp từ Niên giám Thống kê tỉnh Hà Tây giai đoạn 1998 - 2003, các báo cáo chuyên đề của Sở Công nghiệp, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Tây, cùng dữ liệu sơ cấp thu thập qua các đợt khảo sát điền dã.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát được thực hiện theo kỹ thuật chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng ngẫu nhiên trên quy mô hơn 300 hộ sản xuất, xí nghiệp tư nhân và hợp tác xã tại hơn 10 cụm làng nghề tiêu biểu đại diện cho 13 nhóm nghề chính như lụa Vạn Phúc, rèn Đa Sĩ, khảm trai Chuyên Mỹ, sừng Thụy Ứng, dệt len La Phù và mây tre đan Phú Vinh. Cỡ mẫu này đảm bảo tính đại diện cao cho hơn 1.116 làng có nghề trên toàn tỉnh.

Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng và phương pháp logic lịch sử nhằm đánh giá chính xác các biến động về cơ cấu GDP, thu nhập bình quân và phân hóa lao động. Timeline nghiên cứu tập trung phân tích sâu chuỗi số liệu từ năm 1996 đến năm 2003 để rút ra các quy luật kinh tế sát với thực tiễn chuyển đổi cơ chế quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, làng nghề truyền thống là động lực cốt lõi thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Hà Tây. Trong giai đoạn 1998 - 2003, tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu GDP của tỉnh đã giảm từ 43,03% xuống còn 34,54%, trong khi ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 28,61% lên 35,94%. Riêng khối tiểu thủ công nghiệp làng nghề đạt giá trị sản xuất 1.259 tỷ đồng năm 2003, trong đó nhóm ngành dệt may, mây tre đan, đồ gỗ và chạm khảm duy trì mức tăng trưởng bình quân 16% mỗi năm.

Thứ hai, phát triển làng nghề tạo bước đột phá về giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập. Thu nhập bình quân của lao động tiểu thủ công nghiệp đạt từ 3,2 đến 4,0 triệu đồng một người mỗi năm, cao gấp khoảng 2,5 lần so với lao động thuần nông chỉ đạt 1,2 đến 1,6 triệu đồng. Tại các làng nghề phát triển mạnh, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống mức gần như triệt để: làng sừng Thụy Ứng đạt 0% hộ nghèo, làng gỗ Hữu Bằng chỉ còn 0,83% và làng lụa Vạn Phúc là 1,0%, đối lập hoàn toàn với các làng thuần nông như Trường Yên (7,0%) hay Đại Đồng (6,6%).

Thứ ba, hàng thủ công truyền thống sở hữu tiềm năng xuất khẩu và giá trị gia tăng cực lớn. Điển hình tại làng dệt La Phù, việc chủ động đầu tư hơn 300 máy dệt len hiện đại đã mang lại doanh thu 200 tỷ đồng năm 2002, trong đó giá trị xuất khẩu đạt 150 tỷ đồng và giải quyết việc làm cho hơn 3.000 lao động ngoài địa phương. Làng lụa Vạn Phúc năm 2002 xuất khẩu hơn 300.000 mét lụa hoa và 400.000 mét lụa sa tanh, thu hút 40% lượng khách quốc tế đến tham quan, mua sắm.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện sự phân hóa rõ nét giữa các làng nghề. Những làng nghề nhanh nhạy đổi mới mẫu mã, ứng dụng máy móc vào các khâu nặng nhọc như búa máy tại Đa Sĩ hay lò ga tại Bát Tràng đều phát triển mạnh mẽ. Ngược lại, những làng nghề phụ thuộc vào thị hiếu cũ và thiếu sự hỗ trợ công nghệ như dệt the La Khê đã bị mai một hoàn toàn, buộc người dân phải chuyển hướng sang kinh doanh dịch vụ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự bứt phá của các làng nghề Hà Tây là việc chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, cho phép mô hình kinh tế hộ gia đình và doanh nghiệp tư nhân phát huy tối đa nội lực. Việc ban hành Luật Hợp tác xã năm 1997 cùng các chương trình khuyến công hàng năm trị giá 1,5 tỷ đồng đã kích thích người dân mạnh dạn đầu tư công nghệ mới.

Khi so sánh với kinh nghiệm quốc tế, mô hình phát triển làng nghề tại Hà Tây có nhiều điểm tương đồng với phong trào "Mỗi thôn làng một sản phẩm" (OVOP) tại tỉnh Oita, Nhật Bản (tạo ra 270 loại sản phẩm đạt doanh thu 1,2 tỷ USD) và chương trình OTOP của Thái Lan. Tuy nhiên, các làng nghề Hà Tây vẫn còn điểm yếu lớn về mặt bằng sản xuất phân tán và thiếu liên kết chuỗi giá trị so với mô hình 18 khu cụm công nghiệp làng nghề quy mô 428,37 ha tại tỉnh Bắc Ninh.

Để trực quan hóa các phát hiện này trong các báo cáo chuyên sâu, dữ liệu có thể được trình bày sinh động qua Biểu đồ cột chồng thể hiện sự dịch chuyển cơ cấu 3 nhóm ngành GDP tỉnh Hà Tây giai đoạn 1998 - 2003, Biểu đồ tròn so sánh tỷ trọng giá trị thực thu xuất khẩu giữa hàng thủ công mỹ nghệ (95%) và hàng may mặc gia công (20%), cùng Bảng ma trận đối sánh tỷ lệ hộ nghèo giữa 6 xã làng nghề và xã thuần nông tiêu biểu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, quy hoạch đồng bộ không gian sản xuất và hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề. Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các huyện triển khai xây dựng từ 10 đến 15 cụm công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tập trung với quy mô 10 đến 20 ha mỗi cụm trong giai đoạn 2004 - 2008. Giải pháp này nhằm di dời 100% các công đoạn gây ô nhiễm khói bụi, tiếng ồn, nước thải ra khỏi khu dân cư, điển hình như nhu cầu bố trí 12 ha mặt bằng tập trung trị giá 66 tỷ đồng tại làng lụa Vạn Phúc.

Thứ hai, mở rộng quy mô quỹ khuyến công và thiết lập cơ chế tín dụng ưu đãi. Hội đồng nhân dân và Sở Tài chính tỉnh Hà Tây cần nâng ngân sách quỹ khuyến công từ 1,5 tỷ đồng lên mức 5 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn 2004 - 2010. Ngân hàng Chính sách Xã hội và các ngân hàng thương mại triển khai gói vay ưu đãi từ 50 đến 200 triệu đồng một hộ, thời hạn vay 3 đến 5 năm không cần thế chấp tài sản phức tạp để hỗ trợ người dân đổi mới máy móc, thiết bị cơ khí hóa.

Thứ ba, chuẩn hóa chương trình đào tạo nghề và ban hành chính sách đãi ngộ nghệ nhân. Sở Khoa học và Công nghệ kết hợp với Trường Đào tạo Thủ công Mỹ nghệ tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ thuật, phấn đấu đào tạo mới và nâng cao tay nghề cho 5.000 đến 7.000 lao động nông thôn mỗi năm giai đoạn 2004 - 2007. Ủy ban nhân dân tỉnh cần phong tặng danh hiệu và cấp chế độ trợ cấp sinh hoạt hàng tháng cho 50 đến 100 nghệ nhân ưu tú để khích lệ việc truyền dạy bí quyết nghề cho thế hệ trẻ.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xúc tiến thương mại và phát triển du lịch làng nghề. Sở Thương mại - Du lịch chủ trì hỗ trợ 100% các làng nghề trọng điểm xây dựng website quảng bá sản phẩm, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể trước năm 2008. Đồng thời, liên kết các công ty lữ hành xây dựng 5 tuyến du lịch văn hóa làng nghề cố định, mục tiêu đón từ 100.000 đến 150.000 lượt khách quốc tế mỗi năm đến tham quan và mua sắm trực tiếp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ quản lý nhà nước và hoạch định chính sách tại các Sở Công nghiệp, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư: Luận văn cung cấp khung dữ liệu thực chứng và luận cứ khoa học sắc bén để xây dựng các đề án quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề, hoàn thiện chính sách khuyến công và phân bổ ngân sách hỗ trợ kinh tế nông thôn hiệu quả.

Nhóm nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển, Kinh tế chính trị, Xã hội học nông thôn: Tài liệu là công trình tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp phân tích kinh tế với nghiên cứu văn hóa truyền thống, cung cấp hệ thống số liệu kinh tế - xã hội phong phú giai đoạn 1996 - 2003 tại vùng đồng bằng sông Hồng.

Nhóm chủ cơ sở sản xuất, chủ nhiệm hợp tác xã và các chủ doanh nghiệp tư nhân tại các làng nghề: Công trình giúp các nhà quản trị địa phương nhận diện rõ xu hướng thị trường, định hình chiến lược đầu tư đổi mới công nghệ, học hỏi bài học tổ chức sản xuất quy mô lớn từ làng La Phù hay mô hình ứng dụng Internet tiếp thị của làng Vạn Phúc.

Nhóm chuyên gia xúc tiến thương mại, thiết kế sản phẩm mỹ nghệ và lữ hành du lịch: Luận văn mở ra các góc nhìn thực tiễn về kết hợp bảo tồn di sản văn hóa với phát triển sản phẩm du lịch trải nghiệm làng nghề, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh cho sản phẩm thủ công Việt Nam trên trường quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Phát triển làng nghề truyền thống đóng vai trò gì đối với phương châm "ly nông bất ly hương" tại Hà Tây? Làng nghề tạo việc làm phi nông nghiệp tại chỗ cho hơn 30% lao động nông thôn, giúp nông dân chuyển đổi nghề nghiệp mà không phải rời bỏ quê hương. Mức thu nhập từ 3,2 đến 4,0 triệu đồng một năm tại các làng nghề cao gấp 2,5 lần so với làm ruộng thuần túy, hạn chế tối đa tình trạng di cư tự do ra các đô thị lớn.

Vì sao sản phẩm thủ công mỹ nghệ có lợi thế cạnh tranh xuất khẩu cao hơn sản phẩm may mặc công nghiệp? Hàng thủ công mỹ nghệ mang tính nghệ thuật độc bản và bản sắc văn hóa riêng biệt mà máy móc công nghiệp không thể sao chép. Đặc biệt, tỷ lệ giá trị thực thu của ngành này đạt tới 95% do chỉ nhập từ 3% đến 5% nguyên phụ liệu, trong khi ngành dệt may phải nhập 80% nguyên liệu ngoại và giá trị thực thu chỉ đạt khoảng 20%.

Nguyên nhân cốt lõi khiến nghề dệt the truyền thống tại làng La Khê bị mai một là gì? Sự thay đổi trong thị hiếu thời trang hiện đại khiến trang phục the sa truyền thống mất dần chỗ đứng trong đời sống thường nhật, chỉ còn phục vụ một phân khúc rất nhỏ trên sân khấu nghệ thuật. Do chậm cải tiến công nghệ và không tìm được thị trường đầu ra phù hợp, người dân La Khê đã chuyển dịch toàn bộ nguồn lực sang kinh doanh dịch vụ thương mại.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử đã tạo đột phá gì cho làng lụa Vạn Phúc? Làng Vạn Phúc đã tiên phong xây dựng trang thông tin điện tử giới thiệu sản phẩm và ứng dụng phần mềm đồ họa vào khâu thiết kế hoa văn lụa. Bước đi này giúp thương hiệu tiếp cận thị trường quốc tế nhanh chóng, nâng sản lượng xuất khẩu năm 2002 lên hơn 700.000 mét lụa và thu hút 40% lượng khách nước ngoài đến giao dịch trực tiếp.

Bài học thành công lớn nhất từ phong trào "Mỗi thôn làng một sản phẩm" (OVOP) tại Nhật Bản có thể áp dụng cho Hà Tây là gì? Đó là sự chủ động lựa chọn sản phẩm đặc trưng nhất của từng địa phương gắn liền với nâng cao năng lực sáng tạo cộng đồng và tiêu chuẩn hóa chất lượng. Việc tỉnh Oita xây dựng được 270 dòng sản phẩm đạt 1,2 tỷ USD khẳng định vai trò quyết định của chính quyền trong hỗ trợ kỹ thuật, xúc tiến thương mại và bảo hộ thương hiệu tập thể.

Kết luận

• Luận văn khẳng định phát triển 160 làng nghề truyền thống tại Hà Tây là chiến lược mũi nhọn để thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.
• Giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp làng nghề đạt 1.259 tỷ đồng năm 2003, góp phần tích cực chuyển dịch tỷ trọng công nghiệp toàn tỉnh lên 35,94% GDP.
• Thu nhập lao động làng nghề cao gấp 2,5 lần lao động thuần nông, trực tiếp kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh xuống mức 7,4% năm 2002.
• Công trình đã hệ thống hóa cơ sở lý luận kinh tế Mác - Lênin và kinh nghiệm quốc tế, đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về mặt bằng, vốn, công nghệ và thị trường.
• Để nắm bắt toàn diện hệ thống số liệu phân tích và các mô hình tổ chức sản xuất tiêu biểu, bạn hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Bạch Thị Lan Anh để ứng dụng hiệu quả vào công tác nghiên cứu và hoạch định chính sách phát triển kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu hình thành công nghiệp nông thôn. Còn “CNH, HĐH ở nước ta là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xă hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biên sức lao động với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại toạ ra năng suất lao động xã hội cao” [21, tr. Thực chất quá trình CNH, HĐH là tạo ra các yếu tố cơ bản của lực lượng sẩn xuất cho CNXH. Bộ phận quan trọng nhất của lực lượng sản xuất là con người.

Về mối quan hệ giữa người nông dân và người thợ thủ công thì Lênin đã nói rất rõ “so với những người tiểu sản xuất hàng hoá, thì người làm nghề thủ công gắn bó với ruộng đất mạnh hơn” [35, tr. Như vậy, LNTT chính là khởi đầu công nghiệp nông thôn, là một bộ phận công nghiệp và là một đối tượng của quá trình CNH, HĐH nói chung và CNH, HĐH nông thôn nói riêng. Vai trò của làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Đại hội Đảng lần thứ tám đã đặc biệt coi trọng nhiệm vụ số một là CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn, bởi vì xuất phát điểm đi lên CNXH ở nước ta từ một nước nông nghiệp. CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn phải bao gồm trong đó nhiệm vụ cơ bản: Phát triển các ngành nghề, LNTT và các ngành nghề mới bao gồm tiểu thủ công nghiệp.

16 Tiếp tục phát triển tinh thần trên, nghị quyết Đại hội Đảng IX đã chỉ rõ hơn để đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn phải: “.Đầu tư nhiều hơn cho phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội ở nông thôn. Phát triển công nghiệp, dịch vụ, các ngành nghề đa dạng, chú trọng công nghiệp chế biến, cơ khí phục vụ nông nghiệp, các làng nghề, chuyển một bộ phận quan trọng lao động nông nghiệp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ, tạo nhiều việc làm mới; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện đời sống nông dân và dân cư ở nông thôn. Nghị quyết Đại hội Đảng IX còn đặt ra vấn đề phát huy nội lực đất nước trong quá trình xây dựng đất nước. LNTT chính là nguồn lực còn bỏ ngỏ trong nước.

Do có tính độc đáo, nên sản phẩm của NTCTT được xếp vào nhóm hàng có năng lực cạnh tranh, là lợi thế của một nước nông nghiệp. Số liệu sau đây đã chứng minh lợi thế hơn hẳn của NTCTT. Bảng 3: so sánh giá trị thực thu của một số mặt hàng xuất khẩu Mặt hàng Nguyên phụ liệu nhập khẩu Giá trị thực thu Giày dép, dệt may Gần 80% 20% Điện tử, máy móc Hơn 90% 10% Thủ công mỹ nghệ Khoảng 3-5% 95% Nguồn: Chương trình chúng tôi và các bạn trên intenet - VTV2 đài truyền hình Việt Nam. Phát sóng 19h ngày 22/02/2003.

Phát lại 15h ngày 23/02/2003. Như vậy với 235 triệu USD xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ năm 2000 tương đương với 1140 triệu USD hàng dệt may, xấp xỉ 10% tổng kim ngạch xuất khẩu. Mặt khác vốn đầu tư cho hàng điện tử, dệt may lớn hơn rất nhiều lần so với đầu tư vào các ngành nghề truyền thống. 17 Như vậy, phát triển LNTT chính là phát huy lợi thế so sánh, phát huy nội lực đất nước trong quá trình CNH, HĐH.

Đảng ta xác định phát triển LNTT là một trong những nội dung của CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn. Phát triển LNTT là sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn theo hướng bố trí lại lực lượng lao động phù hợp quá trình CNH, HĐH, hình thành cơ cấu công - nông nghiệp - dịch vụ, tạo việc làm, tăng thu nhập, thực hiện phương châm “ly nông bất ly hương”. Tất cả các quốc gia ở châu Á khi tiến hành CNH nông nghiệp nông thôn đều đặt ra nhiệm vụ phát triển LNTT. Kinh nghiệm về làng nghề truyền thống ở một số nƣớc châu Á và một số tỉnh ở nƣớc ta 1.

Ở một số nước châu Á + Nhật Bản: Tại Nhật Bản có hơn 867 nghề truyền thống bao gồm nhiều nghành nghề khác nhau như chế tác kim hoàn, sơn mài, chế biến lương thực phẩm. trong quá trình CNH đã hiện đại hoá kỹ thuật công nghệ và tác động của đời sống văn minh công nghiệp đã làm thay đổi một số thói quen trong sinh hoạt của người dân, vì thế một số nghề thủ công truyền thống đã bị mất đi (nghề sơn mài), còn một số nghề được duy trì phát triển. Nhật Bản đã chú trọng phát triển loại hình xí nghiệp công nghiệp vừa nhỏ ở các gia đình làm nghề thủ công nghiệp. Nghề rèn có lịch sử phát triển hơn 700 - 800 năm, nhà nước chú trọng khâu hiên đại hoá kỹ thuật, các tập đoàn sắt thép giúp đỡ khâu sản xuất phôi thép, vì vậy sản lượng nông cụ xuất khẩu ngày càng tăng và có uy tín trong khu vực.

Vào những năm 70 của thế kỷ XX, ở tỉnh OITA (miền Tây - Nam Nhật Bản) đã có phong trào “mỗi thôn làng một sản phẩm" do đích thân tỉnh trưởng 18 phát động và tổ chức nhằm phát triển NTCTT. Kết quả tạo ra 270 loại sản phẩm, thu nhập 1,2 tỷ USD [19, tr. + Inđônêxia: Trong quá trình CNH, Chính phủ đã quan tâm chú trọng các ngành nghề truyền thống, hoạt động kinh tế ngoài nông nghiệp ở nông thôn. Đề ra các chương trình phát triển ngành nghề truyền thống thông qua việc thực hiện các kế hoạch 5 năm: Lần thứ nhất: nhằm xây dựng xưởng sản xuất và các trung tâm bán các sản phẩm thủ công nghiệp.

Lần thứ hai: Thành lập các dự án phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Lần thứ ba: Hướng dẫn nghiệp vụ sản xuất kinh doanh cho các làng nghề, tăng cường mạng lưới dịch vụ cung cấp thiết bị vật tư. Cùng với chính sách chính phủ tổ chức ra hội đồng thủ công nghiệp quốc gia nhằm thúc đẩy các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp phát triển như tổ chức thi mẫu mă, hội chợ triển lãm sản phẩm. Thành lập trung tâm phát triển tiểu thủ công nghiệp (BIPIK) để quản lý hỗ trợ nghề thủ công, kế hoạch phát triển tiểu thủ công nghiệp được lồng vào các chương trình tạo việc làm ở nông thôn.

Đối với các làng kinh tế kém phát triển mỗi làng luân phiên được vay 20 triệu Rupi tiền vốn cho các hộ nghèo vay vốn để phát triển nông nghiệp và sản xuất nghề thủ công truyền thống [19, tr. + Ấn Độ: Chính phủ đặc biệt quan tâm và ra nhiều biện pháp, chính sách để bảo tồn và phát triển các ngành nghề thủ công mỹ nghệ tạo ra ưu thế vươn ra thị trường thế giới. Chính phủ đã tổ chức các trung tâm phát triển công nghệ và thiết kế mẫu mã cho các mặt hàng thủ công mỹ nghệ, như tại Niu-đê-li, Bom- bay nhằm nghiên cứu bảo tồn những nét đặc sắc của hàng thủ công mỹ nghệ. 19 Nhà nước quan tâm đến đội ngũ thợ cả lành nghề nhiều kinh nghiệm, họ được coi là vốn quí quốc gia và được ưu đãi về vật chất tinh thần, đặc biệt có những nghệ nhân được trợ cấp 500 Rupi/tháng.

Viện thủ công mỹ nghệ quốc gia là cơ quan nghiên cứu kinh tế kỹ thuật phục vụ yêu cầu phát triển ngành nghề, nghiên cứu thị trường, hội trợ triển lãm, khoa học công nghệ, mẫu mã. Ngoài ra, cả nước có 13 trung tâm đào tạo có nhiệm vụ nâng cao tay nghề cho thợ cả. Kết quả của việc đầu tư quan tâm tới nghề truyền thống đã đưa Ấn Độ trở thành một trong những quốc gia chế tác kim cương lớn nhất thế giới với kim ngạch xuất khẩu 3 tỷ USD, chiếm 1/2 giá trị sản lượng kim cương trên thế giới [19, tr. + Pakistan: Nằm ở vùng Nam Á, trong quá trình CNH đã chú trọng kết hợp CNH đô thị với CNH nông nghiệp nông thôn.

Để phát triển các NTCTT và công nghiệp nhỏ ở nông thôn từ những năm 70, Chính phủ đã thực thi một số chính sách như cung cấp vốn tín dụng giúp đỡ kỹ thuật và tạo điều kiện tiếp thị, chú trọng đến các địa bàn các tỉnh có nền kinh tế chậm phát triển. Giảm thuế xuất nhập khẩu đối với một số nguyên liệu, vật tư phục vụ các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp nông thôn [19, tr. + Thái Lan: Thái Lan đề ra chương trình: mỗi làng một sản phẩm, với mục tiêu nâng cao thu nhập, phát triển khả năng sáng tạo và nguồn nhân lực cộng đồng. Dựa trên 3 nguyên tắc cơ bản: - Thúc đẩy sản phẩm nổi bật của địa phương.

- Tăng cường sức sáng tạo và tính tự lập của cộng đồng. - Phát triển nguồn nhân lực. Đầu tiên chương trình tuyên truyền nhằm làm cho cộng đồng hiểu biết về mục tiêu chương trình để họ lựa chọn quyết định sản phẩm nổi bật của địa 20 phương mình tham gia chương trình, tiếp theo dự tính kinh phí, tiến hành sản xuất và tiếp thị sản phẩm. Khi chương trình “mỗi làng một sản phẩm” ra đời, thì tháng 11/2001 Chính phủ lập ủy ban quốc gia nhằm ban hành chính sách, vạch kế hoạch cụ thể để thực hiện chương trình.

Chương trình là cơ hội để các LNTT hàng trăm năm khôi phục, các sản phẩm trứng muối, gạo rứt, dệt vải mắt mì. đã trở lại thị trường. Quá trình khôi phục sản xuất do nhân dân tự tiến hành tổ chức quản lý [65]. + Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào: Sản xuất nông nghiệp là một hoạt động kinh tế cơ bản nhất, để phát triển kinh tế phải tập trung mũi nhọn vào ngành công nghiệp chế biến nông sản - một bộ phận quan trọng của nghề thủ công truyền thống.

Muốn vậy phải có tổng hợp các giải pháp sau: - Phát triển toàn diện và đa dạng hoá hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh, chế biến nông sản. Đối với nông sản chế biến để tiêu dùng trong nước thì lựa chọn công nghệ thích hợp, đối với nông sản xuất khẩu thì đi thẳng vào công nghệ cao. Trước mắt nên xây dựng qui mô vừa nhỏ, kết hợp công nghệ truyền thống với hiện đại. - Đa dạng hoá sản phẩm, tăng thêm kiểu cách mẫu mã sản phẩm.

- Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế và đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ. Các doanh nghiệp đề xướng quyết định đưa tiến bộ khoa học vào sản xuất còn nhà nước hỗ trợ việc mở rộng thị trường ở tầm quốc gia (thông qua bộ thương mại). Để hoạt động xuất nhập khẩu có hiệu quả cần phải xác định mặt hàng mũi nhọn, tập trung mặt hàng truyền thống [29].