ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Mỗi chúng ta ai cũng có một ‘‘ngân hàng thời gian’’ và đó là tài sản quý giá nếu như chúng ta biết cách khai thác tối ưu cho cuộc sống của mình. Trên thực tế không phải ai cũng có khả năng quản lý và tận dụng hiệu quả nguồn lực thời gian của bản thân, đặc biệt là học sinh THPT. Việc cân đối thời gian giữa học tập, giữa học chính, học thêm, hoạt động ngoại khóa,vui chơi giải trí và các mối quan hệ xã hội khác không phải dễ thực hiện.
Trong cơ chế thị trường hiện nay với sự phát triển, thay đổi như vũ bão của nền kinh tế, sự chuyển mình liên tục của đời sống xã hội đã đặt ra nhiều cơ hội lẫn thách thức đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự biết làm chủ mình. Trước những khó khăn, thách thức trong cuộc sống, những tác động tiêu cực của các tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn ma tuý, nghiện các loại hình văn hóa ảo có hại như game online…Đại đa số học sinh còn “ngơ ngác” trước những vấn đề bất ngờ xảy ra trong cuộc sống mà mình chưa từng trải qua. Trong thời đại ngày nay HS được trang bị rất nhiều kỹ năng nhằm đáp ứng kịp thời sự thay đổi và phát triển của xã hội. Trong đó KNQLTG là một trong những KN quan trọng.
Vì thế hình thành được KNQLTG hiệu quả là cần thiết giúp HS tự tin trở thành những người làm chủ trong quá trình học tập và làm chủ cuộc sống của bản thân. Trong quá trình giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm ở trường THPT Đô Lương 2 tôi thấy khả năng quản lý thời gian của đa phần học sinh chưa cao biểu hiện: Khả năng phân bố sắp xếp và sử dụng thời gian chưa khoa học; Chưa xác định được mục tiêu nhiệm vụ cụ thể trong quá trình học tập và cuộc sống dẫn đến kết quả chưa cao. Là một người giáo viên đã có nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi luôn được các bậc phụ huynh và học sinh nhìn nhận như “người mẹ thứ hai” bởi sự gần gũi, quan tâm tới các em, luôn hướng dẫn dạy dỗ kịp thời, là chỗ dựa tinh thần cho các em trong cuộc sống. Trước sự phát triển của đời sống xã hội, bản thân tôi luôn ý thức được vai trò, trách nhiệm của một người giáo viên và GVCN trong việc giáo dục các em trở thành một con người toàn diện.
Xuất phát từ những lí do trên tôi đã thực hiện đề tài “Phát triển kỹ năng quản lý thời gian cho học sinh trung học phổ thông qua công tác chủ nhiệm lớp” với mong muốn được chia sẻ kinh nghiệm của mình cho các đồng nghiệp và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, hình thành và phát triển những những kỹ 4 skkn năng rất cần có ở con người trong xã hội hiện đại. Với mong muốn vừa giúp các em tiết kiệm thời gian vừa đạt được kết quả làm việc tốt nhất. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài 2. Mục tiêu của đề tài Tạo không khí lớp học vui vẻ, thoải mái gây hứng thú cho học sinh trong các giờ sinh hoạt sau một tuần học tập căng thẳng.
Giúp học sinh tiến bộ trong quá trình học tập và rèn luyện góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Ngoài nâng cao KNQLTG còn tạo cơ hội cho HS phát triển thêm một số kỹ năng khác làm cơ sở định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nhiệm vụ của đề tài Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển kỹ năng quản lý thời gian cho học sinh trung học phổ thông. Khảo sát và đánh giá thực trạng kỹ năng QLTG của HS THPT Đô Lương 2, tỉnh Nghệ An.
Đề xuất một số kinh nghiệm giúp phát triển kỹ năng quản lý thời gian cho HS THPT thông qua công tác chủ nhiệm lớp. Khảo nghiệm tính khả thi của các giải pháp. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung vào nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số kinh nghiệm để phát triển kỹ năng quản lý thời gian của học sinh qua công tác chủ nhiệm lớp. Trong đó: Kỹ năng quản lý thời gian trong đề tài nghiên cứu được giới hạn bao gồm: Kỹ năng phân bổ nguồn lưc thời gian; kỹ năng lập kế hoạch; kỹ năng kiểm soát nguồn lực thời gian; kỹ năng hình thành thói quen tích cực.
Đề tài nghiên cứu phát triển kỹ năng QLTG của HS thông qua công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường phổ thông. Địa bàn nghiên cứu: Học sinh trường THPT Đô Lương 2, tỉnh Nghệ An. Thời gian nghiên cứu:Từ năm: 2018 – 2019 đến nay. Đóng góp của đề tài - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kỹ năng quản lý thời gian của học sinh THPT - Làm sáng tỏ thực trạng kỹ năng quản lý thời gian của học sinh THPT Đô Lương 2, tỉnh Nghệ An.
5 skkn - Đề xuất được một số kinh nghiệm giúp phát triển kỹ năng quản lý thời gian của học sinh THPT. - Kết quả nghiên cứu đề tài trở thành tài liệu tham khảo cho công tác giáo dục trong các trường phổ thông. 6 skkn PHẦN II - NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1.
Các khái niệm củađề tài 1. Khái niệm kỹ năng Hiện nay ở trên thế giới và ở Việt Nam có rất nhiều khái niệm về kỹ năng từ các quan niệm khác nhau của các nhà khoa học, có thể khái quát quan niệm về kỹ năng theo 3 hướng sau: Thứ nhất, kỹ năng trước hết được thể hiện thông qua các thao tác, mặt kỹ thuật của hành động/ hoạt động. Không có kỹ năng chung chung, trừu tượng tách rời khỏi hoạt động. Chủ thể có kỹ năng hành động đồng nghĩa với hành động có kỹ năng.
Thứ hai, kỹ năng là sự vận dụng những tri thức, kinh nghiệm đã có vào từng trường hợp cụ thể, phù hợp với mục đích và điều kiện của hoạt động. Thứ ba, hành động có kỹ năng tức là hành động phải đem lại một hiệu quả nhất định, nói cách khác kỹ năng phải được thể hiện ở tính đúng đắn, mức độ thành thạo, sáng tạo, linh hoạt. Từ những nội hàm cơ bản này có thể hiểu kỹ năng là khả năng thực hiện có hiệu quả hành động hoạt động cụ thể phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh xác định trên cơ sở vận dụng tri thức kinh nghiệm của cá nhân. Khái niệm kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân học sinh Quản lý thời gian là quá trình kế hoạch và thực hành việc kiểm soát một cách có ý thức một đơn vị thời gian dùng trong một hoặc một chuỗi các hoạt động cụ thể, để tăng tính hiệu quả, hiệu suất hay năng suất.
Sử dụng thời gian hiệu quả sẽ cho phép con người "lựa chọn" trải nghiệm/quản lý các hoạt động trong thời gian cho phép và mang lại lợi ích thiết thực. Kỹ năng quản lý thời gian: Dựa trên khái niệm “kỹ năng” và “tự quản lý thời gian của bản thân” đã nêu ở trên có thể hiểu khái niệm kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân là khả năng, năng lực phân bổ thời gian, sắp xếp hoạch định quỹ thời gian mình có 1 cách khoa học, để đạt được hiệu quả của mục tiêu đề ra. Khái niệm phát triển kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân học sinh Trên cơ sở khái niệm “phát triển” và “kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân” có thể hiểu phát triển kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân là phát triển khả năng tự quản lý thời gian của bản thân (nhận thức, xúc cảm, hành vi của bản thân) cho phù hợp nhằm giúp cho bản thân phát triển và đóng góp cho sự phát triển xã hội. Phát triển kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân là hoạt động nhằm 7 skkn nâng cao khả năng tự nhận biết về mình, từ đó biết cách đặt được những mục tiêu cho bản thân trong những khoảng thời gian ngắn, dài, sau đó vạch ra được kế hoạch đường đời của mình trên cơ sở đó vạch ra những giải pháp kế hoạch cụ thể (ngắn hạn) để phấn đấu thực hiện nó.
Biểu hiện của kỹ năng tự quản lý thời gian của bản thân học sinh Kỹ năng quản lý thời gian của học sinh được biểu hiện trên cơ sở các kỹ năng như: - Kỹ năng phân bổ nguồn lực thời gian; - Kỹ năng lập kế hoạch; - Kỹ năng kiểm soát nguồn lực thời gian; -Kỹ năng hình thành thói quen tích cực. Kỹ năng phân bổ nguồn lực thời gian Kỹ năng phân bổ nguồn lực thời gian là khả năng hoạch định được quỹ thời gian mình có, sắp xếp chúng theo thứ tự các công việc, các hoạt động ưu tiên (nghĩa là theo thứ tự : Việc quan trọng + cấp bách, quan trọng + không cấp bách, không quan trọng + cấp bách, không quan trọng + không cấp bách) 1. Kỹ năng lập kế hoạch Kỹ năng lập kế hoạch là khả năng hệ thống các công việc cần thực hiện 1 cách cụ thể, chi tiết, chỉ ra được các bước để thực hiện công việc tương ứng với khoảng thời gian thích hợp, kỹ năng lập kế hoạch hoạt động của học sinh trước hết là kỹ năng lập mục tiêu dài hạn và ngắn hạn để chủ động sử dụng hiệu quả quỹ thời gian. Kỹ năng kiểm soát thời gian Kỹ năng kiểm soát thời gian là thường xuyên kiểm tra các quá trình tiến hành các hoạt động của bản thân có sát với bản kế hoạch mà bản thân đã xây dựng không, những công việc chưa thực hiện được hay thực hiện chưa tốt phải tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục, bổ sung, điều chỉnh trong thời gian hợp lý.
Kỹ năng hình thành thói quen tích cực Để phát triể KNQLTG của HS đòi hỏi HS phải tự hình thành được các thói quen tích cực. Nếu không việc phân bổ nguồn lực thời gian hay việc lập kế hoach hoạt động cũng chỉ vô ích, không áp dụng được vào thực tế 1. Vai trò của công tác chủ nhiệm trong việc phát triển kỹ năng quản quản lý thời gian cho học sinh THPT. Nắm vững mục tiêu, nội dung dạy học, giáo dục lớp chủ nhiệm.
Trong cuộc đổi mới giáo dục, mỗi lớp học đều có mục tiêu, nội dung hoạt động cụ thể, nhất là chương trình sinh hoạt lớp, hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động hướng 8 skkn nghiệp.vì vậy GVCN phải nắm vững mục tiêu, nội dung dạy học, giáo dục ở mỗi lớp, mới có thể xây dựng được kế hoạch chủ nhiệm lớp, xác định được những nội dung, hình thức hoạt động phong phú.