Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Huyện An Lão, Thành Phố Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hubt phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn huyện an lão thành phố hải phòng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Ninh Văn Tỉnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Từ
• Trường học: Trường ĐH Kinh Doanh & Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Huyện An Lão, Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI
• 1.1. Kinh tế trang trại
• 1.2. Khái niệm, vai trò, vị trí của kinh tế trang trại
• 1.3. Phân loại kinh tế trang trại
• 1.4. Khái niệm về phát triển kinh tế trang trại
• 1.5. Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển của kinh tế trang trại
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế trang trại
• 1.6.1. Nhân tố về điều kiện tự nhiên
• 1.6.2. Nhóm nhân tố về hệ thống cơ chế chính sách
• 1.6.3. Nhóm nhân tố kinh tế
• 1.6.4. Nhóm nhân tố xã hội
• 1.7. Kinh nghiệm phát triển kinh tế trang trại ở một số địa phương ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm cho huyện An Lão trong phát triển kinh tế trang trại
• 1.8. Khái quát quá trình hình thành kinh tế trang trại và một số chính sách phát triển trang trại ở nước ta
• 1.9. Thực trạng phát triển kinh tế trang trại một số huyện ở Việt Nam và một số bài học cho phát triển kinh tế trang trại ở huyện An Lão
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN AN LÃO, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện An Lão, thành phố Hải Phòng ảnh hưởng đến phát triển kinh tế trang trại
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
• 2.3. Thực trạng phát triển kinh tế trang trại tại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
• 2.3.1. Thực trạng phát triển kinh tế trang trại về số lượng
• 2.3.2. Thực trạng phát triển kinh tế trang trại về cơ cấu
• 2.3.3. Thực trạng phát triển kinh tế trang trại về chất lượng
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới đến phát triển kinh tế trang trại của huyện An Lão
• 2.4.1. Một số nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế trang trại của huyện An Lão
• 2.4.2. Những tác động tích cực, thúc đẩy
• 2.4.3. Những hạn chế, cản trở
• 2.5. Đánh giá chung
• 2.5.1. Ưu điểm, tiến bộ
• 2.5.2. Hạn chế, bất cập và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN AN LÃO, TP HẢI PHÒNG
• 3.1. Định hướng phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
• 3.1.1. Định hướng về phát triển kinh tế trang trại tại Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng về phát triển kinh tế trang trại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
• 3.2. Biện pháp phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn huyện An Lão
• 3.2.1. Tăng cường huy động nguồn vốn sản xuất kinh doanh
• 3.2.2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nhân lực và đổi mới về khoa học kỹ thuật, nghiệp vụ quản lý
• 3.2.3. Gia tăng quy mô diện tích đất đai sử dụng trong các trang trại
• 3.2.4. Tăng cường công tác quy hoạch và xây dựng cơ sở hạ tầng, kể cả quy hoạch nội bộ từng trang trại
• 3.2.5. Mở rộng và tăng cường các hình thức hợp tác
• 3.2.6. Mở rộng thị trường, chế biến và tiêu thụ sản phẩm
• 3.2.7. Giải pháp sản xuất sạch, gắn với phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn
• 3.2.8. Biện pháp cụ thể cho từng loại hình trang trại
• 3.3. Kiến nghị đối với Trung ương và chính quyền địa phương
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Huyện An Lão

Phát triển kinh tế trang trại tại huyện An Lão, Hải Phòng đang trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển nông nghiệp. Kinh tế trang trại không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Huyện An Lão có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình này, từ nguồn tài nguyên thiên nhiên đến chính sách hỗ trợ từ chính quyền.

1.1. Khái Niệm Về Kinh Tế Trang Trại

Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp, chủ yếu dựa vào hộ gia đình. Mô hình này giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.2. Vai Trò Của Kinh Tế Trang Trại Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Kinh tế trang trại đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Nó cũng giúp cải thiện đời sống của nông dân và bảo vệ môi trường.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại An Lão

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện An Lão vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế trang trại. Các vấn đề như thiếu vốn đầu tư, công nghệ lạc hậu và thị trường tiêu thụ chưa ổn định đang cản trở sự phát triển của mô hình này.

2.1. Thiếu Vốn Đầu Tư Cho Kinh Tế Trang Trại

Nhiều trang trại tại An Lão gặp khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư, dẫn đến việc không thể mở rộng quy mô sản xuất và áp dụng công nghệ mới.

2.2. Công Nghệ Sản Xuất Lạc Hậu

Việc sử dụng công nghệ lạc hậu trong sản xuất nông nghiệp làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại Huyện An Lão

Để phát triển kinh tế trang trại tại huyện An Lão, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Các giải pháp như tăng cường đào tạo nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng và mở rộng thị trường tiêu thụ là rất cần thiết.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng giúp nâng cao trình độ quản lý và kỹ thuật cho nông dân, từ đó cải thiện hiệu quả sản xuất.

3.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng

Cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, hệ thống tưới tiêu để hỗ trợ cho việc phát triển kinh tế trang trại.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Tế Trang Trại Tại An Lão

Nhiều mô hình kinh tế trang trại tại huyện An Lão đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao thu nhập cho nông dân. Các sản phẩm nông sản từ trang trại không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn có khả năng xuất khẩu.

4.1. Mô Hình Trang Trại Thành Công

Một số trang trại tại An Lão đã áp dụng thành công các mô hình sản xuất sạch, gắn với phát triển du lịch nông nghiệp, tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Kinh Tế Trang Trại

Nghiên cứu cho thấy rằng kinh tế trang trại tại An Lão đã góp phần đáng kể vào việc cải thiện đời sống nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết Luận Về Phát Triển Kinh Tế Trang Trại Tại An Lão

Phát triển kinh tế trang trại tại huyện An Lão là một hướng đi đúng đắn nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển bền vững. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để mô hình này phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Kinh Tế Trang Trại Tại An Lão

Với những chính sách hỗ trợ hợp lý, kinh tế trang trại tại An Lão có thể phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự phát triển chung của thành phố Hải Phòng.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho nông dân trong việc tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường để phát triển kinh tế trang trại hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế trang trại là bước phát triển tất yếu mang tính quy luật của kinh tế nông hộ, đóng vai trò đòn bẩy thúc đẩy hiện đại hóa nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu nông thôn. Theo thống kê trên phạm vi toàn quốc năm 2016, tổng doanh thu từ sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản của các trang trại đạt 93.098 tỷ đồng, tăng 138,2% so với năm 2011, với diện tích đất khai thác lên đến 187.000 ha. Tại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng, nông nghiệp giữ vai trò quan trọng trong sự ổn định kinh tế và quá trình hoàn thành chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn phần lớn vẫn manh mún, quy mô tự phát và chưa khai thác tối đa tiềm năng đất đai, nguồn lực lao động tại chỗ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện các rào cản về vốn, đất đai, kỹ thuật quản lý và thị trường tiêu thụ đang cản trở các trang trại tại địa phương phát triển bứt phá. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế trang trại, khảo sát và đánh giá chính xác thực trạng hoạt động giai đoạn 2012 - 2016, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp đồng bộ thúc đẩy kinh tế trang trại huyện An Lão phát triển bền vững giai đoạn 2018 - 2023. Nghiên cứu tập trung vào các chỉ số kinh tế cốt lõi như giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, tỷ suất nông sản hàng hóa và hiệu quả sử dụng đất, mang lại giá trị tham chiếu thiết thực cho công tác quản trị kinh doanh nông nghiệp và hoạch định chính sách địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế quy mô, lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông thôn và lý thuyết phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái. Các lý thuyết này luận giải quá trình tích tụ các yếu tố sản xuất như tư liệu lao động, nguồn vốn và đất đai từ quy mô nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình sản xuất hàng hóa tập trung nhằm tối ưu hóa chi phí trung gian và gia tăng biên lợi nhuận.

Khung phân tích của đề tài vận dụng các khái niệm chuẩn mực:

• Kinh tế trang trại: Hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa quy mô lớn trong nông nghiệp, có tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng độc lập, hoạt động tự chủ và gắn kết chặt chẽ với tín hiệu thị trường theo tinh thần Nghị quyết 03/2000/NQ-CP của Chính phủ.
• Phân loại trang trại: Căn cứ Thông tư 27/2011/TT-BNNPTNT, các mô hình được phân định theo lĩnh vực gồm trang trại chuyên ngành như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và trang trại kinh doanh tổng hợp như mô hình vườn - ao - chuồng (VAC) hoặc rừng - vườn - ao - chuồng (R-V-A-C). Tiêu chuẩn định lượng quy định diện tích tối thiểu từ 2,1 ha đến 3,1 ha hoặc giá trị sản lượng hàng hóa đạt từ 700 triệu đồng đến 1 tỷ đồng mỗi năm.
• Hệ chỉ tiêu hiệu quả: Bao gồm tổng giá trị sản xuất (GO), giá trị gia tăng (VA), tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí trung gian (VA/IC), giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích (GO/ha) và năng suất lao động bình quân (GO/LĐ).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ năm 2012 đến năm 2016. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo thống kê đất đai, niên giám thống kê huyện An Lão và các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra thực địa với bảng hỏi cấu trúc vào năm 2016.

Quy mô mẫu khảo sát bao gồm 80 đối tượng, trong đó có 65 chủ trang trại thuộc các loại hình chăn nuôi, thủy sản, tổng hợp và 15 cán bộ quản lý nông nghiệp cấp huyện, xã. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho từng vùng sinh thái và loại hình kinh doanh đặc thù tại địa phương. Lý do lựa chọn phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp so sánh đối chiếu và phương pháp chi tiết hóa là nhằm bóc tách các yếu tố cấu thành chi phí, nguồn gốc đất đai, nguồn vốn đầu tư và mức độ trang bị công nghệ, từ đó phân định rõ nét sự khác biệt về hiệu quả giữa các mô hình sản xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng kinh tế trang trại huyện An Lão giai đoạn 2012 - 2016 mang lại những phát hiện quan trọng:

1. Chuyển dịch mạnh mẽ về cơ cấu ngành nghề: Số lượng trang trại có xu hướng chuyển dần từ trồng trọt đơn thuần sang chăn nuôi tập trung và mô hình kinh doanh tổng hợp VAC. Đến năm 2016, nhóm trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và nuôi trồng thủy sản chiếm tỷ trọng áp đảo hơn 65% tổng số trang trại trên toàn huyện. Mức vốn đầu tư sản xuất kinh doanh bình quân của mỗi trang trại đạt khoảng 450 triệu đến 550 triệu đồng, tập trung chủ yếu vào xây dựng hệ thống chuồng trại khép kín và con giống chất lượng cao.

2. Đặc điểm sử dụng và phân bổ nguồn nhân lực: Bình quân mỗi trang trại sử dụng từ 3,8 đến 4,2 lao động. Tuy nhiên, cơ cấu lao động bộc lộ tính chất mùa vụ rõ nét khi lao động thuê ngoài theo thời vụ chiếm tới 80%, trong khi lao động thường xuyên chỉ chiếm 20%. Đáng chú ý, tỷ lệ lao động kỹ thuật có chứng chỉ hoặc qua đào tạo bài bản chỉ đạt khoảng 3,5%, phần lớn các khâu quản trị và kỹ thuật phức tạp vẫn do chủ trang trại trực tiếp đảm nhiệm dựa trên kinh nghiệm tích lũy.

3. Hiệu quả kinh tế và tỷ suất hàng hóa: Tỷ suất hàng hóa của các trang trại đạt mức cao, bình quân trên 85%, khẳng định bước chuyển dứt khoát khỏi tính chất tự cấp tự túc của kinh tế tiểu nông. Giá trị sản xuất trên một hecta đất canh tác (GO/ha) đạt khoảng 180 triệu đến 250 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 2,5 đến 3 lần so với mô hình kinh tế nông hộ truyền thống. Mặc dù vậy, chỉ có khoảng 22,5% số trang trại tiếp cận được các khoản vay tín dụng ngân hàng trung và dài hạn do hơn 70% diện tích đất sản xuất có nguồn gốc từ đấu thầu quỹ đất công ích 5% của xã với thời hạn giao khoán ngắn.

4. Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và bảo vệ môi trường: Tỷ lệ trang trại chăn nuôi đầu tư hệ thống xử lý chất thải bằng công nghệ hầm khí sinh học biogas tăng trưởng từ 35% năm 2012 lên 68,4% năm 2016. Giải pháp này giúp giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước ngầm, xử lý mùi hôi chuồng trại và tận dụng nguồn chất thải làm chất đốt phục vụ sinh hoạt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến quy mô đất đai của các trang trại huyện An Lão chưa đạt mức tối ưu bắt nguồn từ sự vướng mắc trong thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận kinh tế trang trại theo quy định pháp luật. Do tâm lý canh tác trên đất thuê ngắn hạn (từ 5 đến 30 năm), nhiều chủ hộ ngần ngại đầu tư các hạng mục hạ tầng kiên cố hoặc lắp đặt dây chuyền tự động hóa hiện đại.

Về mặt biểu diễn dữ liệu, bức tranh phát triển của kinh tế trang trại An Lão có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ cột đôi biểu thị mức tăng trưởng giá trị sản xuất (GO) và giá trị gia tăng (VA) giai đoạn 2012 - 2016, kết hợp bảng cơ cấu phân bổ nguồn vốn tự có và vốn vay. Đồng thời, sơ đồ luồng kênh tiêu thụ nông sản phản ánh tình trạng đứt gãy chuỗi giá trị khi có đến 70% sản lượng thịt lợn, gia cầm thương phẩm phải tiêu thụ qua hệ thống thương lái trung gian, làm gia tăng chi phí giao dịch và tiềm ẩn nguy cơ bị ép giá khi thị trường biến động.

So sánh với mô hình chăn nuôi gà quy mô lớn tại huyện Thanh Chương (tỉnh Nghệ An) và mô hình chăn nuôi lợn xuất khẩu, nuôi dê nhốt chuồng tại huyện Thủy Nguyên (thành phố Hải Phòng), thành công của các địa phương này đều dựa trên sự đồng hành của chính quyền trong việc quy hoạch phân vùng chuyên canh và thiết lập cơ chế liên kết bốn nhà (Nhà nước - Nhà nông - Nhà doanh nghiệp - Nhà khoa học). Đối chiếu này khẳng định việc hình thành các hợp tác xã kiểu mới làm trung tâm kết nối tiêu thụ là hướng đi tất yếu cho An Lão.

Đề xuất và khuyến nghị

Để thúc đẩy kinh tế trang trại huyện An Lão phát triển mạnh mẽ và bền vững giai đoạn 2018 - 2023, hệ thống 4 giải pháp trọng tâm được xác lập:

1. Hoàn thiện công tác quy hoạch vùng sản xuất tập trung và tháo gỡ điểm nghẽn đất đai: Ủy ban nhân dân huyện An Lão chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp với chính quyền các xã tiến hành rà soát, tích tụ ruộng đất và đẩy nhanh tiến độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp ổn định lâu dài. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ trang trại đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận lên tối thiểu 70% trước năm 2021, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để chủ cơ sở yên tâm mở rộng sản xuất.

2. Đa dạng hóa nguồn lực vốn và nới lỏng cơ chế tiếp cận tín dụng ưu đãi: Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện An Lão cùng các tổ chức tín dụng triển khai gói cho vay ưu đãi theo Nghị định của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp. Cho phép chủ trang trại thế chấp tài sản hình thành trên đất như nhà xưởng, máy móc và công trình chuồng trại kiên cố, phấn đấu nâng tỷ lệ trang trại tiếp cận nguồn vốn trung - dài hạn lên mức 65% vào năm 2022.

3. Đẩy mạnh bồi dưỡng nguồn nhân lực quản trị và chuyển giao khoa học kỹ thuật: Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tổ chức định kỳ 15 đến 20 lớp tập huấn chuyên đề mỗi năm về quản trị tài chính, kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh tổng hợp (IPM), quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Target metric là nâng tỷ lệ lao động kỹ thuật qua đào tạo tại các trang trại lên trên 20% vào năm 2023.

4. Thiết lập chuỗi liên kết giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản: Ủy ban nhân dân huyện đóng vai trò cầu nối thúc đẩy các hợp tác xã nông nghiệp ký kết hợp đồng cung ứng vật tư đầu vào và bao tiêu sản phẩm đầu ra với các doanh nghiệp chế biến, siêu thị lớn tại Hải Phòng và Hà Nội theo Quyết định 80/2002/QĐ-TTg. Phấn đấu đến năm 2023 có ít nhất 50% tổng sản lượng hàng hóa trang trại được tiêu thụ thông qua chuỗi hợp đồng liên kết ổn định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và cấp ủy chính quyền địa phương: Cung cấp căn cứ khoa học và số liệu thực chứng tin cậy giúp Ủy ban nhân dân huyện An Lão cùng các phòng ban chuyên môn xây dựng nghị quyết chuyên đề, hoàn thiện quy hoạch phân vùng nông nghiệp và thực hiện tiêu chí phát triển sản xuất trong chương trình xây dựng Nông thôn mới.

2. Chủ trang trại, gia trại và nông hộ sản xuất kinh doanh: Hỗ trợ các chủ trang trại nắm bắt phương pháp hạch toán kinh tế, quản trị chi phí trung gian, nâng cao năng lực ứng phó rủi ro dịch bệnh và học hỏi các mô hình trang trại tuần hoàn, xử lý chất thải khép kín bằng hầm biogas.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên khối ngành kinh tế - nông nghiệp: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị với hệ thống chỉ tiêu phân tích kinh tế lượng (GO, VA, IC), phương pháp chọn mẫu phân tầng và nguồn tài liệu thứ cấp phong phú phục vụ cho các nghiên cứu về kinh tế nông nghiệp, nông thôn.

4. Doanh nghiệp thu mua, chế biến thực phẩm và các tổ chức tài chính tín dụng: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về quy mô sản lượng, chủng loại sản phẩm và nhu cầu vốn vay của từng loại hình trang trại tại Hải Phòng, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng nguyên liệu và thiết kế các sản phẩm tín dụng nông nghiệp phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt bản chất giữa kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại là gì?

Kinh tế trang trại là bước phát triển vượt bậc về chất so với kinh tế hộ nông dân tự cấp tự túc. Trang trại sở hữu quy mô tư liệu sản xuất và vốn đầu tư lớn hơn (bình quân 450 - 550 triệu đồng), ứng dụng kỹ thuật cao hơn, sử dụng lao động thuê ngoài và đặc biệt có tỷ suất hàng hóa vượt trội đạt trên 85% nhằm đáp ứng trực tiếp nhu cầu thị trường.

Tiêu chí định lượng xác định kinh tế trang trại theo Thông tư 27/2011/TT-BNNPTNT gồm những gì?

Cơ sở sản xuất phải đáp ứng đồng thời tiêu chí diện tích và doanh thu hàng năm. Đối với cơ sở trồng trọt, nuôi trồng thủy sản và tổng hợp, diện tích tối thiểu phải đạt 2,1 ha (các tỉnh phía Bắc) và giá trị sản lượng hàng hóa đạt từ 700 triệu đồng/năm. Đối với trang trại chăn nuôi, giá trị sản lượng hàng hóa bắt buộc đạt từ 1 tỷ đồng/năm trở lên.

Đâu là rào cản lớn nhất đối với kinh tế trang trại huyện An Lão giai đoạn khảo sát?

Rào cản nghiêm trọng nhất là vấn đề nguồn gốc đất đai và quyền sử dụng đất. Hơn 70% trang trại sử dụng đất thầu công ích ngắn hạn của cấp xã (từ 5 đến 30 năm), không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ổn định, dẫn đến tình trạng thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp để thế chấp vay vốn phát triển sản xuất quy mô lớn tại các ngân hàng.

Mô hình kinh tế trang trại nào phát huy hiệu quả nổi bật tại địa phương?

Mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm tập trung và kinh doanh tổng hợp vườn - ao - chuồng (VAC) mang lại giá trị sản xuất cao nhất, đạt bình quân 180 đến 250 triệu đồng/ha/năm. Mô hình này giúp tối ưu hóa việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, kết hợp xây dựng hầm biogas bảo đảm vệ sinh môi trường nông thôn và rút ngắn chu kỳ quay vòng vốn đầu tư.

Mối liên kết bốn nhà đem lại lợi ích cụ thể gì cho chủ trang trại?

Liên kết bốn nhà giúp khép kín chuỗi sản xuất từ cung ứng giống, vật tư phân bón đạt chuẩn, chuyển giao quy trình kỹ thuật tiên tiến từ các nhà khoa học, tiếp cận vốn vay ưu đãi từ ngân hàng cho đến bảo đảm hợp đồng bao tiêu sản phẩm ổn định từ các doanh nghiệp chế biến, hạn chế tối đa tình trạng ép giá từ thương lái.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kinh tế trang trại, khẳng định đây là hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến, giữ vai trò trụ cột trong quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn.
• Đánh giá khách quan thực trạng tại huyện An Lão giai đoạn 2012 - 2016, chỉ ra mức tăng trưởng tích cực về tỷ suất hàng hóa (trên 85%) và giá trị sản xuất trên một hecta đất canh tác (180 - 250 triệu đồng/ha).
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn cốt tử về hạn điền đất đai, nguồn vốn tín dụng trung - dài hạn, tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp (3,5%) và sự thiếu liên kết trong chuỗi tiêu thụ nông sản.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao cho giai đoạn 2018 - 2023, gắn liền với phân công chủ thể thực hiện và chỉ số định lượng cụ thể nhằm thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà quản lý, chủ trang trại và nhà khoa học trong tiến trình xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, bền vững tại thành phố Hải Phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI 1. Kinh tế trang trại. Khái niệm, vai trò, vị trí của kinh tế trang trại. Khái niệm về trang trại và kinh tế trang trại.

Trang trại là loại hình cơ sở sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình nông dân, hình thành và phát triển chủ yếu trong điều kiện kinh tế thị trường khi phương thức sản xuất tư bản thay thế phương thức sản xuất phong kiến.[1] Phần lớn các các nhà nghiên cứu đều cho rằng trang trại là một loại hình tổ chức sản xuất cơ sở trong nông, lâm nghiệp, thuỷ sản, có mục đích chính là sản xuất hàng hoá, có tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu, hoặc quyền sử dụng của một người chủ độc lập, sản xuất được tiến hành trên quy mô ruộng đất và các yếu tố sản xuất tiến bộ, trình độ kỹ thuật cao, hoạt động tự chủ và luôn gắn với thị trường.[4] Kinh tế trang trại là một loại hình kinh tế sản xuất hàng hoá phát triển trên cơ sở kinh tế hộ nhưng ở quy mô lớn hơn, được đầu tư nhiều hơn về cả vốn và kỹ thuật, có thể thuê mướn nhân công để sản xuất ra một số loại sản phẩm hàng hoá từ nông nghiệp với khối lượng lớn cho thị trường. Để hiểu hơn về khái niệm kinh tế trang trại, trước hết cần phân biệt các thuật ngữ “trang trại” và “kinh tế trang trại”. Trong tiếng Việt hiện nay hai thuật ngữ này trong nhiều trường hợp được sử dụng không phân biệt, tuy nhiên về thực chất “trang trại” và “kinh tế trang trại” là hai khái niệm không đồng nhất. Kinh tế trang trại là tổng thể các yếu tố vật chất của sản xuất và các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tồn tại và hoạt động của trang trại.

Còn trang trại là nơi kết hợp các yếu tố vật chất của sản xuất và là chủ thể của các quan hệ kinh tế đó.[4] Điểm chung của những khái niệm trên cho thấy kinh tế trang trại là kinh tế hộ nông dân sản xuất hàng hoá, nhưng quy mô sản xuất hàng hoá đó phải đạt tới một mức độ tương đối lớn. Như vậy, trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá dựa trên cơ sở lao động, đất đai, tư liệu sản xuất cơ bản của hộ gia đình, hoàn toàn tự chủ và bình đẳng với các tổ chức kinh tế khác, sản phẩm làm ra chủ yếu để bán và tạo nguồn thu nhập chính cho gia đình. 6 Nghị quyết 03/2000/NQ-CP ngày 02/02/2000 của Chính phủ về kinh tế trang trại đã ghi rõ: “Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, nông thôn, chủ yếu dựa vào hộ gia đình, nhằm mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, trồng rừng, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông, lâm, thuỷ sản”[2]. Theo công văn số 216/KTTW ngày 04/09/1998 của Ban Kinh tế Trung ương về báo cáo kết quả hội nghị nghiên cứu kinh tế trang trại đã sơ bộ xác định các đặc trưng chủ yếu để nhận dạng kinh tế trang trại ở nước ta hiện nay là: - Trang trại là hình thức tổ chức kinh tế trong nông, lâm, ngư nghiệp, được hình thành trên cơ sở kinh tế hộ nhưng mang tính chất sản xuất hàng hoá rõ rệt, đạt khối lượng và tỷ lệ sản phẩm hàng hoá lớn hơn và thu được lợi nhuận nhiều hơn.

- Mục đích chủ yếu của kinh tế trang trại là sản xuất nông sản phẩm hàng hoá theo nhu cầu thị trường. - Tư liệu sản xuất trong trang trại thuộc quyền sở hữu hay sử dụng của một người chủ. Trang trại hoàn toàn có quyền tự chủ trong tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh. - Các yếu tố sản xuất của trang trại trước hết là ruộng đất và tiền vốn được tập trung với quy mô nhất định theo yêu cầu phát triển sản xuất hàng hoá.

- Lao động chính trong các trang trại chủ yếu là chủ trang trại và những người trong gia đình và có thuê mướn lao động theo hình thức công nhật hoặc thời vụ. - Chủ trang trại là người có ý chí làm giàu, có vốn, có năng lực tổ chức quản lý, có kiến thức và kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp, đồng thời có hiểu biết nhất định về kinh doanh và nắm bắt nhu cầu thị trường. - Trang trại có cách tổ chức và quản lý sản xuất tiến bộ dựa trên cơ sở chuyên môn hoá sản xuất, thâm canh, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, thực hiện hạch toán, điều hành sản xuất hợp lý và thường xuyên tiếp cận thị trường. - Phương thức khai thác đất đai bằng chính sức lao động trực tiếp và kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp của gia đình.Kinh tế trang trại mang bản chất kinh tế 7 hai mặt của kinh tế hộ nông dân: vừa là đơn vị sản xuất mang tính chất gia đình; vừa mang dáng dấp của một loại hình doanh nghiệp tư nhân một chủ sở hữu.

- Kinh tế trang trại còn có đặc trưng thể hiện sự phát triển cao hơn về chất so với kinh tế nông hộ, điểm khác chủ yếu giữa kinh tế nông hộ với kinh tế trang trại là mục tiêu và quy mô sản xuất hàng hoá; sản xuất hàng hoá là đất đặc trưng có tính bản chất của kinh tế trang trại. Chủ thể của phát triển kinh tế trang trại là: Chủ trang trại; nông dân có nguyện vọng làm trang trại; Nhà nước; Hiệp hội; và các chủ thể liên quan như HTX, cơ quan khoa học; doanh nghiệp thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông sản. Phân biệt kinh tế hộ và kinh tế trang trại * Sự giống nhau Sản xuất chủ yếu dựa vào tư liệu sản xuất, ruộng đất, lao động tiền vốn của gia đình chủ hộ và chủ trang trại, tự ra quyết định sản xuất kinh doanh và tổ chức thực hiện các quyết định đó một cách nhanh nhất, triệt để và có hiệu quả, các tài sản và sản phẩm đều thuộc sở hữu của gia đình và được pháp luật bảo vệ. * Sự khác nhau Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất cao hơn kinh tế nông hộ.

Kinh tế nông hộ muốn tiến tới kinh tế trang trại thì phải phá vỡ vỏ bọc tự cấp tự túc vốn có của kinh tế tiểu nông để đi vào sản xuất hàng hoá. Mức đầu tư, trang bị tài sản, vốn của trang trại cao hơn bình quân của một trang trại cao hơn bình quân một hộ nông dân và diểm khác biệt cơ bản, rõ nét nhất là qui mô và tỷ xuất hàng hóa cao hơn hẳn kinh tế hộ nông dân. Do sản xuất hàng hóa gắn với thị trường nên hàng hóa nên quan hệ kinh tế phức tạp phát sinh cần phải giải quyết. Do đó không nên hiểu một cách đơn giản là mọi chủ hộ nông dân đều có thể trở thành chủ trang trại, ngoài sự cần cù như đan số chủ hộ nông dân, cần phải có ý chí vươn lên làm giàu, giám chấp nhận rủi ro, có trình độ quản lý, sẵn sàng đổi mới… c.

Vai trò của kinh tế trang trại Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất quan trọng trong nền nông nghiệp thế giới. Ở các nước phát triển, trang trại gia đình có vai trò to lớn và quyết định trong 8 sản xuất nông nghiệp và tuyệt đại bộ phận nông sản cung cấp cho xã hội được sản xuất ra trong các trang trại gia đình [1],[3]. Ở nước ta, kinh tế trang trại (mà chủ yếu là trang trại gia đình) mặc dù mới phát triển trong những năm gần đây, song vai trò tích cực và quan trọng của kinh tế trang trại đã thể hiện rõ nét cả về kinh tế cũng như về mặt xã hội và môi trường. - Về mặt kinh tế, các trang trại góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị hàng hoá cao, khắc phục dần tình trạng phân tán, tạo nên những vùng chuyên môn hoá cao mặt khác qua thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế trang trại góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp, đặc biệt công nghiệp chế biến và dịch vụ sản xuất ở nông thôn.

Thực tế cho thấy việc phát triển kinh tế trang trại ở những nơi có điều kiện bao giờ cũng phát triển đi liền với việc khai thác và sử dụng một cách đầy đủ và hiệu quả các loại nguồn lực trong nông nghiệp nông thôn so với kinh tế nông hộ. Do vậy, phát triển kinh tế trang trại góp phần tích cực vào thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển của nông nghiệp và kinh tế nông thôn[5]. - Về mặt xã hội, phát triển kinh tế trang trại góp phần quan trọng làm tăng số hộ giàu trong nông thôn, tạo thêm việc làm tăng thêm thu nhập cho lao động. Điều này rất có ý nghĩa trong giá trị vấn đề lao động và việc làm, một trong những vấn đề bức xúc của nông nghiệp nông thôn nước ta hiện nay.

Mặt khác phát triển kinh tế trang trại còn góp phần thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng trong nông thôn và tạo tấm gương cho các hộ nông dân về cách tổ chức và quản lý sản xuất kinh doanh. do đó phát triển kinh tế trang trại góp phần tích cực vào việc giá trị các vấn đề xã hội và đổi mới bộ mặt xã hội nông thôn nước ta. - Về mặt môi trường: Do sản xuất kinh doanh tự chủ và vì lợi ích thiết thực và lâu dài của mình mà các chủ trang trại luôn có ý thức khai thác hợp lý và quan tâm bảo vệ các yếu tố môi trường, trước hết là trong phạm vi không gian sinh thái trang trại và sau nữa là trong phạm vi từng vùng. Các trang trại ở trung du, miền núi đã góp phần quan trọng vào việc trồng rừng, bảo vệ rừng, phủ xanh đất trồng đồi núi trọc và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai - những việc làm này đã góp phần tích cực cải tạo và bảo vệ môi trường sinh thái trên các vùng đất nước [3].

Phân loại kinh tế trang trại. Để phân loại kinh tế trang trại, các công trình nghiên cứu và một số văn bản của nhà nước về phát triển kinh tế trang trại thường sử dụng nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại trang trại *Theo qui mô sản xuất của trang trại Quy mô của các trang trại phụ thuộc vào loại hình sản xuất kinh doanh chủ yếu, nhưng nói chung nó đề lớn hơn quy mô trung bình của hộ nông dân trên địa bàn. Quy mô sản xuất phải tương đối lớn và vượt trội so với kinh tế nông hộ tương ứng với từng ngành sản xuất và vùng kinh tế.