Chương 1 của Luật Thủy sản 2017 thì hoạt động thủy sản là hoạt động bảo vệ, phát triển nguồn lợi thủy sản; nuôi trồng thủy sản; khai thác thủy sản; chế biến, mua, bán, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản. Thủy sản đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển nền kinh tế. Thủy sản là một trong những lĩnh vực hoạt động kinh tế nằm trong tổng thể kinh tế xã hội của nước ta. Kinh tế thủy sản chủ yếu bao gồm khai thác thủy sản, nuôi trồng thủy sản và chế biến xuất khẩu thủy sản.
Theo VASEP, tính đến tháng 1/2016, sản phẩm thủy sản Việt nam đã có mặt tại 165 thị trường lớn nhỏ trong đó có những thị trường rất lớn như Nhật Bản, Mỹ và kể cả thị trường được coi là khó tính nhất đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Ngày 16/11/1999, ủy ban EU đã ra quyết định 831/1999/EEC công nhận 18 doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vào danh sách các nước được phép xuất khẩu vào EU và theo báo cáo của VASEP tính đến ngày 26/01/2016 đã tăng lên 400 doanh nghiệp. Đây là một bước ngoặc phát triển đáng kể đối với kinh tế thủy sản nước ta. Với lợi thế về địa lý, nguồn tài nguyên, nguồn nhân lực… đã tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế thủy sản.19] Theo đánh giá về nguồn lợi thủy sản, Việt Nam có khoảng 203 loài thủy sản có giá trị kinh tế, trong đó có 88 loài cá nước biển, 47 loài cá nước ngọt, 17 loài giáp xác, 28 loài nhuyễn thể và thủy sản chân đầu và 23 loài có giá trị khác.
Tiềm năng mặt nước và điều kiện khí hậu cho phép phát triển sản xuất nguyên liệu thủy sản với quy mô lớn cả trong nuôi trồng và đánh bắt thủy sản. Việt nam có vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn, với hàng nhìn hòn đảo lớn nhỏ, nhiều nơi có khả năng xây dựng những trung tâm nghề cá lớn. Việt nam nằm trong khu vực kinh tế năng động, có tốc độ phát triển kinh tế và tốc độ phát triển nghề cá cao nhất thế giới, lại gần thị trường nhập khẩu và 17 tiêu dùng thủy sản lớn. tận dụng nhiều điều kiện thuận lợi đã đưa kinh tế thủy sản nước vươn xa hơn trong tiến trình hội nhập và phát triển kinh tế của thế giới.
Ngành thủy sản là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, có tốc độ tăng trưởng cao, có tỷ trọng trong GDP ngày càng lớn và chiếm một vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nếu năm 1995, thủy sản Việt Nam chiếm 2,9% GDP toàn quốc và 12% GDP toàn ngành nông, lâm nghiệp thì đến năm 2010 vươn lên chiếm 4% GDP toàn quốc và 21,79% GDP toàn ngành nông, lâm nghiệp). Đến năm 2015 con số này là 3.17% tổng GDP toàn quốc và 19,25% tổng GDP toàn ngành nông, lâm và thủy sản [5], do đó, phát triển thủy sản có vai trò to lớn trong nền kinh tế nước ta. Những chính sách của Đảng, Nhà nƣớc về phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long 1.
Tiềm năng phát triển kinh tế thủy sản Biển và hải đảo có vị trí hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Ngày nay, trong điều kiện nguồn tài nguyên thiên nhiên trên đất liền đang ngày càng cạn kiệt, không gian kinh tế truyền thống trở nên chật chội, nhiều quốc gia đang hướng ra biển để tìm kiếm, khai thác các nguồn tài nguyên, đảm bảo nhu cầu về nguyên, nhiên liệu, năng lượng, thực phẩm… Việt Nam là quốc gia ven biển, có bờ biển dài khoảng 3.260 km, hàng nghìn đảo lớn nhỏ, trong đó có hai quần đảo xa bờ, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lúc địa rộng lớn. Biển Việt Nam có nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng với trữ lượng, quy mô thuộc loại khá, cho phép chúng ta phát triển nhiều lĩnh vực kinh tế biển quan trọng như đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thủy sản; cảng biển, vận tải biển, sửa chữa và đóng tàu; khai thác tài nguyên khoáng sản; du lịch; thông tin liên lạc… 18 Trong nhiều năm qua, các nguồn lợi từ biển mang lại đã đóng góp to lớn vào quá trình phát triển đất nước. Theo ước tính hiện nay, tỷ trọng các ngành kinh tế biển, đóng góp của các ngành kinh tế diễn ra trên biển chiếm tới 98%, chủ yếu là khai thác dầu khí, hải sản, hàng hải (vận tại biển và dịch vụ cảng biển), du lịch biển… Tuy nhiên, chúng ta đang đứng trước nhiều thách thức gay gắt về bảo vệ biển, đảo; về khai thác tài nguyên và môi trường biển; về sự suy giảm các nguồn lợi thủy sản, đa dạng sinh học và các hệ sinh thái biển về ô nhiễm môi trường biển.
Hội nghị lần thứ IV Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã thông qua Nghị quyết về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, phấn đấu đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, phát triển toàn diện các ngành, nghề biển gắn với cơ cấu phong phú, hiện đại, tạo ra tốc độ phát triển nhanh, bền vững, hiệu quả cao với tầm nhìn dài hạn. Phấn đấu đến năm 2020, kinh tế biển đóng góp khoảng 53 – 55% GDP, 55- 60% kim ngạch xuất khẩu của cả nước, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, cải thiện một bước đáng kể đời sống của nhân dân vùng biển và ven biển. Cũng theo Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nêu cụ thể về một số quan điểm, mục tiêu, và một số chủ trương lớn, khâu đột phá để kinh tế biển Việt Nam phát triển bền vững với tầm nhìn đến năm 2045. Thống nhất tư tưởng, nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của biển đối với sự nghiệp xây dựng vào bảo vệ Tổ quốc trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.
Biển là bộ phận cấu thành chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao lưu quốc tế, gắn bó mật thiết với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việt Nam phải trở thành quốc gia mạnh mẽ về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn; phát triển bền vững kinh tế biển 19 gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, tăng cường đối ngoại, hợp tác quốc tế về biển, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, là quyền và nghĩa vụ của mọi tổ chức, doanh nghiệp và người dân Việt Nam. Phát triển bền vững kinh tế biển trên nền tảng tăng trưởng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học, các hệ sinh thái biển; bảo đảm hài hòa giữa các hệ sinh thái kinh tế và tự nhiên, giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích của địa phương có biển và địa phương không có biển; tăng cường liên kết, cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; phát huy tiềm năng, lợi thế của biển, tạo động lực phát triển kinh tế đất nước.
Mục tiêu cụ thể của Nghị quyết này nêu rõ, về kinh tế biển, các ngành kinh tế thuần biển đóng góp khoảng 10% GDP cả nước; kinh tế của 28 tỉnh, thành phố ven biển ước đạt 65 – 70% GDP cả nước. Các ngành kinh tế phát triển bền vững theo các chuẩn mực quốc tế; kiểm soát khai thác tài nguyên biển trong khả năng phục hồi của hệ sinh thái biển. Về một số chủ trương lớn, Nghị quyết này nêu rằng: Về nuôi trồng và khai thác thủy sản, chuyển từ nuôi trồng, khai thác hải sản theo phương thức truyền thống sang công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao. Tổ chức lại hoạt động khai thác hải sản theo hướng giảm khai thác gần bờ, đẩy mạnh khai thác tại các vùng biển xa bờ và viễn dương phù hợp với từng vùng biển và khả năng phục hồi của hệ sinh thái biển đi đôi với thực hiện đồng bộ, có hiệu quả công tác đào tạo, chuyển đổi nghề cho ngư dân.
Thúc đẩy các hoạt động nuôi trồng, khai thác hải sản bền vững, tăng cường bảo vệ, tái sinh nguồn lợi hải sản, nghiêm cấm các hoạt động khai thác mang tính tận diệt; đẩy mạnh liên kết sản xuất theo hình thức tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; xây 20 dựng một số doanh nghiệp mạnh tham gia khai thác hải sản xa bờ và hợp tác khai thác viễn dương. Đầu tư nâng cấp các cảng cá, bến cá, khu neo đậu tàu thuyền, tổ chức tốt dịch vụ hậu cần nghề cá. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến trong nuôi trồng, khai thác, bảo quản, chiến biến hải sản, tạo ra các sản phẩm chủ lực, có chất lượng, giá trị kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển thịnh vượng, an ninh, an toàn; kinh tế biển đóng góp quan trọng vào nền kinh tế đất nước, góp phần xây dựng nước ta thành nước công nghiệp hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa; tham gia chủ động và có trách nhiệm vào giải quyết các vấn đề quốc tế và khu vực về biển và đại dương.
ĐBSCL có vị trí nằm liền kề với vùng Đồng bằng Nam bộ với tổng diện tích đất tự nhiên 39.734 km2, có bờ biển trên 700km, khoảng 360.000km2 khu vực đặc quyền kinh tế, phía Đông giáp biển Đông, phía Nam giáp Thái Bình Dương và phía Tây Nam giáp vịnh Thái Lan, tạo điều kiện rất thuận lợi trong việc phát triển kinh tế biển, khai thác và nuôi trồng thủy sản phục vụ cho nhu cầu sản xuất, tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. ĐBSCL có diện tích tự nhiên gần 4 triệu ha, chiếm khoảng 12% tổng diện tích cả nước. Trong đó đất nông nghiệp chiếm 27,4%, đất canh tác lúa chiếm 45,8%, đất cây ăn quả chiếm 36,4%, đất nuôi trồng thủy sản chiếm 71, 6% (trong đó, đất nuôi tôm chiếm 91,8%) của cả nước. Theo ranh giới hành chính hiện nay, vùng ĐBSCL có 13 tỉnh, thành phố là: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Trà Vinh, Sóc Trăng, An Giang, Kiên Giang, Bạc Liêu, Cà Mau và thành phố Cần Thơ, bao gồm 121 đơn vị hành chính cấp huyện, 1.571 đơn vị hành chính cấp xã, với hơn 17,8 triệu dân, chiếm 22% dân số cả nước.
