Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Yên Sơn, Tỉnh Tuyên Quang

Phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang đang trở thành một chủ đề nóng hổi… 72 trang · Trường Đại Học Thương Mại · 2024.

• Tác giả: Đào Thị Nhạn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Viết Thái
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Sơn, Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Đề Án Tốt Nghiệp Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ ÁN
• 1.2.1. Mục tiêu của đề án
• 1.2.2. Nhiệm vụ của đề án
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.4.2. Phương pháp phân tích
• 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ ÁN
• 1.5.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ ÁN
• 2. PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
• 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
• 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1.1. Khái niệm về Hợp tác xã
• 2.1.1.2. Khái niệm Hợp tác xã nông nghiệp
• 3. PHẦN 2: THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG GIAI ĐOẠN 2021 – 2023
• 3.1. KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN, GIAI ĐOẠN 2021 - 2023
• 3.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội của huyện Yên Sơn
• 3.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn
• 3.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN GIAI ĐOẠN 2021-2023
• 3.2.1. Thực trạng phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn
• 3.2.2. Kết quả triển khai các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn
• 3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN GIAI ĐOẠN 2021 – 2023
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.2. Những tồn tại, hạn chế. Nguyên nhân tồn tại và bài học rút ra
• 4. PHẦN 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG GIAI ĐOẠN 2025 – 2030
• 4.1. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN GIAI ĐOẠN 2025 - 2030
• 4.1.1. Mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn
• 4.1.2. Định hướng phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn
• 4.2. GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN SƠN GIAI ĐOẠN 2025 - 2030
• 4.2.1. Giải pháp phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn
• 4.2.2. Kiến nghị, đề xuất đối với phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Sơn

Phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh hiện nay. Huyện Yên Sơn, với lợi thế về điều kiện tự nhiên và nguồn nhân lực dồi dào, có tiềm năng lớn để phát triển mô hình hợp tác xã nông nghiệp. Việc phát triển này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm Về Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp

Kinh tế hợp tác xã nông nghiệp là mô hình tổ chức kinh tế tập thể, nơi các thành viên tự nguyện hợp tác để sản xuất và tiêu thụ nông sản. Mô hình này không chỉ giúp tăng cường sức mạnh kinh tế cho từng thành viên mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.

1.2. Vai Trò Của Hợp Tác Xã Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Hợp tác xã đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nông dân với thị trường, cung cấp dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật và tài chính. Điều này giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, từ đó tăng thu nhập cho nông dân.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Yên Sơn

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các hợp tác xã thường hoạt động không hiệu quả, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên và doanh nghiệp. Điều này dẫn đến việc sản phẩm nông sản không đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Những Hạn Chế Trong Quản Lý Hợp Tác Xã

Nhiều hợp tác xã tại Yên Sơn còn thiếu kinh nghiệm trong quản lý và điều hành. Điều này dẫn đến việc không phát huy được tiềm năng của các thành viên, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung.

2.2. Thiếu Liên Kết Giữa Nông Dân Và Doanh Nghiệp

Sự liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp còn yếu, khiến cho việc tiêu thụ sản phẩm gặp khó khăn. Nông dân thường phải tự mình tìm kiếm thị trường, dẫn đến tình trạng sản phẩm không được tiêu thụ kịp thời.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Yên Sơn

Để phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc nâng cao năng lực quản lý, tăng cường liên kết giữa các thành viên và doanh nghiệp là rất cần thiết.

3.1. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Của Hợp Tác Xã

Cần tổ chức các khóa đào tạo về quản lý cho cán bộ hợp tác xã. Điều này giúp nâng cao năng lực điều hành và quản lý, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động của hợp tác xã.

3.2. Tăng Cường Liên Kết Giữa Các Thành Viên

Khuyến khích các thành viên hợp tác xã tham gia vào các hoạt động chung, từ sản xuất đến tiêu thụ. Việc này không chỉ tạo ra sự gắn kết mà còn giúp nâng cao sức mạnh cạnh tranh của sản phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Yên Sơn

Các nghiên cứu thực tiễn về phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Nhiều hợp tác xã đã thành công trong việc nâng cao thu nhập cho nông dân và cải thiện chất lượng sản phẩm.

4.1. Kết Quả Từ Các Mô Hình Hợp Tác Xã Thành Công

Một số hợp tác xã đã áp dụng thành công mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ, giúp tăng thu nhập cho các thành viên. Các sản phẩm nông sản của họ đã được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Hợp Tác Xã

Các hợp tác xã thành công đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong việc quản lý và điều hành. Việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất là rất quan trọng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Yên Sơn

Phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn có nhiều triển vọng trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu bền vững, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức liên quan.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Huyện Yên Sơn cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho hợp tác xã nông nghiệp, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững.

5.2. Vai Trò Của Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền địa phương cần đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ và tạo điều kiện cho các hợp tác xã phát triển. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của huyện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tập thể, trong đó nòng cốt là các hợp tác xã nông nghiệp, đóng vai trò nền tảng trong sự nghiệp phát triển kinh tế nông thôn, tái cơ cấu sản xuất và bảo đảm an sinh xã hội bền vững tại Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tính đến cuối năm 2022, toàn quốc có 19.431 hợp tác xã nông nghiệp, chiếm khoảng 67% tổng số hợp tác xã cả nước và thu hút gần 3,8 triệu thành viên tham gia. Huyện Yên Sơn là địa bàn trọng điểm nông nghiệp của tỉnh Tuyên Quang với diện tích tự nhiên rộng lớn đạt 1.067,736 km2, gồm 27 xã và 01 thị trấn. Tính đến năm 2023, toàn huyện đã phát triển được 111 hợp tác xã nông nghiệp, phân bố trên nhiều lĩnh vực từ trồng trọt, chăn nuôi đến chế biến nông lâm sản.

Mặc dù giữ vị trí chiến lược, hoạt động kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Yên Sơn giai đoạn vừa qua vẫn đối mặt với nhiều rào cản: quy mô sản xuất nhỏ lẻ, giá trị gia tăng sau thu hoạch thấp, liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững và cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ. Mục tiêu xuyên suốt của công trình nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện giai đoạn 2021 - 2023, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2025 - 2030. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao thu nhập cho hơn 1.300 lao động địa phương, hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể và đóng góp vào mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 3,81%/năm của toàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các nền tảng lý thuyết kinh tế tập thể và quản lý kinh tế hiện đại:

• Lý thuyết bản chất hợp tác xã: Kế thừa định nghĩa của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế (ICA, 1945) và khung pháp lý tại Luật Hợp tác xã năm 2012 cùng Luật Hợp tác xã số 17/2023/QH15. Hợp tác xã được xác định là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, tự nguyện tương trợ lẫn nhau nhằm tối đa hóa lợi ích của các thành viên thay vì mục tiêu thuần túy tối đa hóa lợi nhuận vốn.
• Khung tiêu chí đánh giá Sách Trắng: Áp dụng hệ thống tiêu chí trong Sách trắng Hợp tác xã Việt Nam năm 2021 do Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) ban hành. Khung đánh giá bao gồm 10 chỉ tiêu định lượng và định tính phân định theo hai phương diện:
  • Phương diện số lượng: Số lượng hợp tác xã, cơ cấu ngành nghề sản xuất kinh doanh, quy mô thành viên và số lượng lao động thường xuyên.
  • Phương diện chất lượng: Nguồn vốn hoạt động, doanh thu và lợi nhuận kinh doanh, thu nhập bình quân của lao động, doanh thu bình quân trên mỗi lao động, hiệu suất sử dụng lao động và trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý.
• Mô hình chuỗi giá trị nông nghiệp: Phân tích sự gắn kết giữa hộ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong các khâu cung ứng vật tư, sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW và Nghị quyết số 106/NQ-CP.

Phương pháp nghiên cứu

Đề án triển khai phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, tập trung phân tích số liệu thứ cấp toàn diện:

• Cỡ mẫu và phương pháp thu thập: Khảo sát toàn bộ 98 hợp tác xã nông nghiệp có phát sinh doanh thu thực tế hoạt động trên địa bàn 28 xã, thị trấn của huyện Yên Sơn giai đoạn 2021 - 2023. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất trực tiếp từ Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thống kê huyện Yên Sơn và các báo cáo điều hành kinh tế xã hội của Ủy ban nhân dân huyện.
• Phương pháp phân tích:
  • Phương pháp thống kê mô tả: Tính toán giá trị trung bình, tỷ trọng cơ cấu nguồn vốn, phân bổ lao động và thu nhập theo từng phân khu kinh tế.
  • Phương pháp so sánh tương đối và tuyệt đối: Đối chiếu biến động dữ liệu chuỗi thời gian giữa hai giai đoạn liền kề 2018 - 2020 và 2021 - 2023 nhằm chỉ ra tốc độ tăng trưởng thực tế.
  • Phương pháp tổng hợp và phân tích logic: Đánh giá việc thực thi các chính sách chuyên đề như Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND và Nghị quyết số 10/2023/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Tuyên Quang. Lý do lựa chọn kết hợp các phương pháp này là nhằm đảm bảo tính bao quát, chuẩn xác và phản ánh trung thực bản chất vận hành của toàn bộ hệ thống kinh tế tập thể địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2021 - 2023 cho thấy bức tranh chuyển dịch rõ nét của kinh tế hợp tác xã nông nghiệp huyện Yên Sơn:

• Tăng trưởng vượt bậc về quy mô thành viên và lao động: Số lượng thành viên hợp tác xã nông nghiệp bình quân giai đoạn 2021 - 2023 đạt 1.280 người (trung bình hơn 11 thành viên/HTX), tăng 147,6% so với mức 517 thành viên của giai đoạn 2018 - 2020. Tổng số lao động thường xuyên đạt 1.329 người, tăng 142,1% (tương ứng tăng thêm 780 lao động) so với 549 người của giai đoạn trước.
• Nguồn vốn hoạt động mở rộng nhanh chóng: Tổng nguồn vốn của các hợp tác xã đạt 225,11 tỷ đồng trong giai đoạn 2021 - 2023, tăng 131,8% so với mức 97,116 tỷ đồng của giai đoạn 2018 - 2020. Sự gia tăng tập trung ở các địa bàn phát triển sản xuất quy mô lớn như xã Phúc Ninh (27,2 tỷ đồng), Hoàng Khai (24,7 tỷ đồng), Tân Tiến (22,3 tỷ đồng) và Nhữ Hán (17,89 tỷ đồng).
• Phân hóa hiệu quả sản xuất kinh doanh: Tổng doanh thu toàn khối hợp tác xã nông nghiệp đạt 107,2 tỷ đồng với lợi nhuận đạt 10,28 tỷ đồng, tương ứng tỷ suất lợi nhuận bình quân trên doanh thu đạt 9,6%. Đóng góp doanh thu cao nhất thuộc về xã Mỹ Bằng (12,6 tỷ đồng) và xã Nhữ Hán (11 tỷ đồng).
• Thu nhập và năng suất theo phân khúc: Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên đạt 4,9 triệu đồng/người/tháng (tăng 16,3% so với mức 4,1 triệu đồng giai đoạn trước). Nhóm chế biến nông lâm nghiệp dẫn đầu với 6,1 triệu đồng/tháng và doanh thu bình quân đạt 877,8 triệu đồng/lao động/năm. Hiệu suất sử dụng lao động toàn huyện đạt mức 9,93 lần, tăng 1,05 lần so với mức 8,88 lần giai đoạn 2018 - 2020.
• Nút thắt về nhân sự và đất đai: Tính đến hết năm 2023, trong tổng số 265 cán bộ quản lý hợp tác xã, có đến 91,69% (243 người) chỉ đạt trình độ trung cấp hoặc sơ cấp, trình độ đại học chỉ chiếm 2,28% (6 người) và sau đại học là 0,37% (1 người). Về đất đai, toàn huyện có 36 hợp tác xã sử dụng 166.000 m2 đất làm trụ sở, nhưng có tới 26 đơn vị với diện tích 90.999 m2 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu chỉ ra rằng sự gia tăng nhanh về số lượng hợp tác xã và nguồn vốn thời gian qua chịu sự tác động trực tiếp từ chính sách đòn bẩy của nhà nước. Điển hình là việc triển khai Nghị quyết 03/2021/NQ-HĐND với 63 hợp tác xã được hỗ trợ lãi suất cho tổng dư nợ vay 120 tỷ đồng và 52 đơn vị nhận hỗ trợ thành lập mới với định mức 50 triệu đồng/HTX. Dữ liệu khi được tổng hợp qua bảng so sánh liên giai đoạn và biểu đồ cơ cấu nguồn vốn cho thấy sự phụ thuộc lớn vào vốn tín dụng chính sách, trong khi tích lũy nội tại của hợp tác xã còn khiêm tốn.

Tỷ suất sinh lời bình quân 9,6% phản ánh phần lớn hợp tác xã vẫn dừng lại ở khâu cung ứng dịch vụ công ích thủy lợi và bán lẻ vật tư. Một bộ phận hợp tác xã giữ tâm lý bảo toàn vốn, gửi tiền tiết kiệm thay vì đầu tư mở rộng chuỗi cung ứng.

Khi so sánh đối chiếu với kinh nghiệm thực tế từ huyện Mộc Châu (Sơn La) - nơi Hợp tác xã chè Tân Lập liên kết 350 hộ với 86 ha đạt chuẩn VietGAP, tạo doanh thu trên 60 tỷ đồng/năm, hay mô hình tích tụ ruộng đất cấy lúa giống tại Hợp tác xã Bình Thanh, huyện Kiến Xương (Thái Bình) giúp tăng giá trị sản phẩm thêm 444 đồng/kg và nâng hiệu quả kinh tế lên gần 30 triệu đồng/ha - có thể thấy điểm yếu chí mạng của Yên Sơn nằm ở khâu chế biến sâu và quản trị chuyên nghiệp. Hạn chế về hồ sơ pháp lý đất đai (90.999 m2 chưa có giấy chứng nhận) đang là rào cản pháp lý lớn khiến hợp tác xã không thể thế chấp tài sản để vay vốn thương mại dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy kinh tế hợp tác xã nông nghiệp huyện Yên Sơn phát triển hiệu quả, tự chủ và bền vững trong giai đoạn 2025 - 2030, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa và nâng cao năng lực quản trị bộ máy:
   • Hành động: Tổ chức đào tạo thực chiến về quản trị tài chính, thương mại điện tử và xây dựng phương án kinh doanh; ban hành cơ chế thu hút cử nhân đại học chuyên ngành nông nghiệp, kinh tế về làm việc tại hợp tác xã.
   • Chỉ tiêu: Phấn đấu đến năm 2030 nâng tỷ lệ cán bộ quản lý có trình độ cao đẳng, đại học lên mức 15 - 20%, giảm tỷ lệ cán bộ trình độ trung cấp xuống dưới 75%.
   • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Yên Sơn chủ trì, phối hợp cùng Liên minh Hợp tác xã tỉnh và các trường đại học khối kinh tế.
2. Xử lý dứt điểm rào cản đất đai và đầu tư hạ tầng đồng bộ:
   • Hành động: Đơn giản hóa thủ tục hành chính, đo đạc và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 26 hợp tác xã đang sử dụng 90.999 m2 đất trụ sở chưa hợp thức hóa; lồng ghép nguồn vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới để nâng cấp 100% đường giao thông nội đồng và hệ thống điện phục vụ sản xuất.
   • Thời gian hoàn thành: Giai đoạn 2025 - 2027.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Sơn phối hợp Ủy ban nhân dân các xã.
3. Phát triển chuỗi giá trị nông sản gắn với công nghệ cao và thương hiệu OCOP:
   • Hành động: Xây dựng vùng nguyên liệu tập trung đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP cho các sản phẩm chủ lực (cây ăn quả có múi tại vùng Phúc Ninh - Tứ Quận, chè tại Mỹ Bằng, chăn nuôi gia súc tại vùng ATK); hỗ trợ máy móc sơ chế, công nghệ bảo quản sau thu hoạch và tem truy xuất nguồn gốc.
   • Chỉ tiêu: Đưa tỷ trọng hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực chế biến lên 35%, phấn đấu 100% hợp tác xã chế biến đạt doanh thu trên 10 tỷ đồng/năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc các hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp chế biến và Phòng Nông nghiệp huyện.
4. Nâng cao hiệu quả tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và quỹ tín dụng:
   • Hành động: Hướng dẫn hợp tác xã lập dự án kinh doanh khả thi, minh bạch hóa báo cáo tài chính để đáp ứng điều kiện vay theo Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND và Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã; nâng mức bảo lãnh tín dụng không cần tài sản thế chấp đối với phương án chuỗi liên kết.
   • Chỉ tiêu: Tối thiểu 70% số hợp tác xã đang hoạt động được tiếp cận các gói tín dụng hỗ trợ lãi suất định kỳ hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Yên Sơn cùng Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu và hàm ý chính sách quan trọng cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Yên Sơn và các địa phương có điều kiện tương đồng sử dụng làm căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2025 - 2030.
• Ban điều hành và Hội đồng quản trị các hợp tác xã: Giám đốc hợp tác xã nông nghiệp tham khảo các mô hình liên kết chuỗi giá trị thành công, phương pháp tối ưu hóa hiệu suất lao động và định hướng tái cơ cấu nguồn vốn.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp sử dụng luận văn như tài liệu học thuật giá trị về phương pháp đánh giá 10 tiêu chí phát triển hợp tác xã theo Sách Trắng.
• Doanh nghiệp nông nghiệp và tổ chức tín dụng: Các nhà đầu tư, doanh nghiệp thu mua nông sản nắm bắt tiềm năng vùng nguyên liệu, từ đó thiết lập liên kết bao tiêu nông sản và thẩm định phương án cho vay vốn đối ứng.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng lớn nhất cản trở sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp tại Yên Sơn là gì?
Rào cản lớn nhất là chất lượng nguồn nhân lực và tính pháp lý đất đai. Có tới 91,69% cán bộ quản lý chỉ có trình độ trung cấp, thiếu kiến thức quản trị kinh doanh hiện đại. Đồng thời, 26 trên 36 hợp tác xã chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, làm mất đi khả năng thế chấp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.

Tỷ suất lợi nhuận bình quân trên doanh thu của các hợp tác xã tại Yên Sơn đạt bao nhiêu?
Giai đoạn 2021 - 2023, tỷ suất lợi nhuận bình quân toàn huyện đạt 9,6% (tương ứng 10,28 tỷ đồng lợi nhuận trên 107,2 tỷ đồng doanh thu). Một số xã có tỷ lệ sinh lời cao đạt 30% như Lang Quán, Đội Bình nhờ tối ưu chi phí và quản lý dịch vụ hiệu quả.

Chính sách hỗ trợ nào của tỉnh Tuyên Quang có tác động mạnh mẽ nhất đến hợp tác xã?
Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh có sức lan tỏa lớn nhất, hỗ trợ 63 hợp tác xã vay vốn ưu đãi với tổng dư nợ trên 120 tỷ đồng và hỗ trợ kinh phí thành lập mới 50 triệu đồng/HTX cho 52 đơn vị.

Lĩnh vực hoạt động nào trong hợp tác xã mang lại doanh thu và thu nhập cao nhất?
Lĩnh vực chế biến nông lâm nghiệp đạt hiệu quả cao nhất với thu nhập bình quân người lao động đạt 6,1 triệu đồng/tháng và doanh thu bình quân một lao động đạt 877,8 triệu đồng/năm, vượt trội so với các hợp tác xã thuần dịch vụ thủy lợi chỉ đạt 4,2 triệu đồng/tháng.

Bài học kinh nghiệm thực tiễn từ Mộc Châu (Sơn La) có thể chuyển giao cho Yên Sơn là gì?
Yên Sơn có thể học tập cách huyện Mộc Châu hỗ trợ cấp chứng nhận VietGAP, cấp mã số vùng trồng và đầu tư hệ thống sơ chế, làm tem nhãn OCOP đồng bộ, từ đó tạo ra những hợp tác xã xuất khẩu đạt doanh thu trên 60 tỷ đồng như Hợp tác xã chè Tân Lập.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về kinh tế hợp tác xã nông nghiệp theo chuẩn 10 tiêu chí Sách Trắng năm 2021 và các văn bản pháp luật hiện hành.
• Phân tích chi tiết chuỗi số liệu thực chứng giai đoạn 2021 - 2023 tại 28 xã, thị trấn của huyện Yên Sơn, làm rõ bước nhảy vọt về vốn hoạt động đạt 225,11 tỷ đồng và sự gia tăng của hơn 1.300 lao động.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn căn bản về trình độ cán bộ điều hành, hồ sơ pháp lý quyền sử dụng đất và năng lực chế biến sâu sau thu hoạch.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và kiến nghị lộ trình thực thi rõ ràng cho giai đoạn 2025 - 2030 nhằm đưa kinh tế hợp tác xã trở thành động lực phát triển nông nghiệp hàng hóa.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về chuyển đổi số và phát triển kinh tế tuần hoàn trong khu vực kinh tế tập thể nông thôn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, đề án gồm 3 phần như sau: Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp. Phần 2: Thực trạng phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, giai đoạn 2021 – 2023. Phần 3: Giải pháp phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2025 – 2030. 5 PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về Hợp tác xã Từ “hợp tác” có hai cách tiếp cận, theo nghĩa rộng được định nghĩa bởi các nhà kinh tế và xã hội học, hợp tác đề cập đến hoạt động phối hợp của các chủ thể theo đuổi các mục tiêu khác nhau và tìm cách thiết lập các nguyên tắc chung, theo nghĩa hẹp, hợp tác trong phong trào HTX là việc thể chế hóa các hoạt động thực tiễn của các HTX. Tại Đại hội Liên minh Hợp tác xã quốc tế (ICA) lần thứ 31 được tổ chức tại Manchester-Vương quốc Anh (năm 1945) đã định nghĩa về Hợp tác xã như sau: “Hợp tác xã là hiệp hội hay là tổ chức tự chủ của cá nhân liên kết với nhau một cách tự nguyện nhằm đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một tổ chức kinh tế cùng nhau làm chủ chung và kiểm tra”.

Ở Việt Nam, căn cứ vào tình hình, đặc điểm kinh tế - xã hội của đất nước và kế thừa những quy định của Luật Hợp tác xã năm 1996 và năm 2003; Luật Hợp tác xã năm 2012, tại khoản 1, mục 3 đã định nghĩa: “Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý Hợp tác xã”. Khái niệm Hợp tác xã nông nghiệp Căn cứ vào khái niệm HTX do Luật HTX 2012 đưa ra thì HTX nông nghiệp là một loại hình HTX. Đối với HTX nông nghiệp, loại hình này được hiểu là một tổ chức nông nghiệp có số lượng thành viên tối thiểu là 07 thành viên, tự nguyện thành lập, đồng sở hữu, hợp tác hỗ trợ nhau thực hiện các hoạt động nông nghiệp, thực hiện các hoạt động sản xuất nông nghiệp, tiêu thụ nông sản, đồng thời HTX tạo công ăn việc làm cho nông dân, nhằm đáp ứng nhu cầu chung của xã viên về tạo ra sản phẩm cũng như lợi nhuận từ hoạt động nông nghiệp. Hợp tác xã nông nghiệp cũng như các hợp tác xã khác, là tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, thực hiện phương thức quản lý hợp tác xã theo cơ chế bình đẳng, dân chủ.

Theo Điều 3, Thông tư 09/2017/TT-BNNPTNT ngày 17/4/2017 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chỉ ra có các loại hợp tác xã Nông nghiệp như: HTX trồng trọt, HTX chăn nuôi, HTX lâm nghiệp, HTX diêm nghiệp, HTX thủy sản, HTX nước sạch nông thôn; HTX nông nghiệp tổng hợp. Khái niệm phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp - Khái niệm phát triển kinh tế Phát triển kinh tế là một khái niệm rộng lớn, có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Tuy nhiên, một cách đơn giản, phát triển kinh tế là quá trình cải thiện và tăng trưởng mức độ phát triển của nền kinh tế ở một quốc gia hoặc khu vực, bao gồm sự phát triển của các lĩnh vực kinh tế như sản xuất, thương mại, tài chính và dịch vụ… Phát triển kinh tế cũng liên quan đến việc giảm nghèo, tăng thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống và nâng cao trình độ giáo dục và y tế cho người dân. - Khái niệm phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp Từ những luận giải về HTX NN và phát triển kinh tế ở trên, trong đề án này, phát triển kinh tế hợp tác xã trong nông nghiệp được hiểu là: Định hướng, mục tiêu, chiến lược, kế hoạch và các giải pháp để thúc đẩy sự thay đổi của tổ chức kinh tế hợp tác xã nông nghiệp theo hướng gia tăng về số lượng (HTX, thành viên tham gia, số lao động trong hợp tác xã), gia tăng về chất lượng (năng lực nội tại, khả năng cạnh tranh) và nâng cao hiệu quả hoạt động, vai trò của HTX nông nghiệp (vai trò đối với xã hội, lợi nhuận ròng, bảo vệ môi trường).

Vai trò của phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp Phát triển kinh tế HTX NN ngoài đóng góp trực tiếp của khu vực HTX vào tăng trưởng kinh tế chung, còn đóng góp gián tiếp thông qua tác động tới kinh tế thành viên, HTX thành viên qua việc tạo việc làm, tăng thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội tại địa phương. Phát triển kinh tế HTX NN đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, góp phần thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, đồng thời thúc đẩy hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị, tổ chức lại sản xuất, nâng cao đời sống người dân nông thôn. Phát triển HTX sẽ khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chất lượng không đồng đều, giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Phát triển kinh tế HTX NN góp phần đưa tiến bộ khoa học, công nghệ và kỹ thuật hiện đại tới người nông dân trong các khâu sản xuất nông nghiệp và nông thôn; phát triển và mở rộng các dịch vụ và hệ thống khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, khuyến thương; đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và thực hành về nông nghiệp cho lao động nông nghiệp, nông thôn; tổ chức thực hiện việc phổ cập thông tin khoa học - kỹ thuật và thông tin thị trường đến các vùng nông thôn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp 1. Điều kiện tự nhiên Các đặc điểm về điều kiện tự nhiên đem lại nhiều thuận lợi cơ bản, đồng thời cũng có những khó khăn rất lớn trong quá trình phát triển Hợp tác xã nông nghiệp. Mỗi vùng có những đặc điểm riêng về trình độ phát triển, tập quán canh tác, điều kiện địa hình, thời tiết khí hậu… từ góc độ này cho phép nhận thấy rõ sự khác nhau 7 không chỉ trong sản xuất nông nghiệp, mức sống vật chất của dân cư, mà còn tạo nên sự khác nhau về quá trình hình thành, phát triển các hình thức kinh tế hợp tác trong nông nghiệp nông thôn. Đồng thời với những tác động nói trên, đặc điểm truyền thống văn hoá, tâm lý,.

cũng ảnh hưởng không nhỏ tạo nên những nét đặc trưng về kinh tế hợp tác, Hợp tác xã ở mỗi vùng miền. Điều kiện kinh tế - xã hội - Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Khi cơ cấu kinh tế được chuyển dịch, các ngành công nghiệp và dịch vụ phát triển mạnh, các tiềm năng, nguồn lực của địa phương sẽ được khai thác có hiệu quả. Hợp tác xã nông nghiệp phải xác định phương hướng, dự báo được sự vận động và xu thế phát triển chung của nền kinh tế; có tầm nhìn xa, bao quát để có những bước đi phù hợp, phát triển ổn định, lâu dài. Các Hợp tác xã nông nghiệp có nhiều cơ hội phát triển chuỗi cung ứng.

- Dân số, lao động, việc làm: Khi Hợp tác xã nông nghiệp có đội ngũ xã viên và người lao động đáp ứng được yêu cầu sản xuất kinh doanh, dịch vụ cả về số lượng, chất lượng cũng như trách nhiệm với công việc, sẽ là điều kiện thuận lợi cho phát triển, mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh về chất lượng hàng hóa, dịch vụ trên thị trường, đồng thời thiết lập tốt các mối quan hệ hợp tác, liên doanh liên kết với các Hợp tác xã khác và với các thành phần kinh tế khác tạo ra lợi ích nhiều hơn. - Cơ sở hạ tầng: Hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư, nâng cấp và phát triển tạo thuận lợi cho việc phát triển các kênh lưu thông phân phối hàng hóa chủ yếu trên thị trường; các phương thức kinh doanh văn minh, hiện đại được hình thành; góp phần đảm bảo cho thương mại có một diện mạo mới, có tác dụng thu hút và lan tỏa trên thị trường. Đảm bảo chủ động cân đối quan hệ cung cầu các mặt hàng trọng yếu, thị trường vận động một cách tích cực và ổn định. Các chính sách của Nhà nước Phát triển Hợp tác xã nông nghiệp, cần phải có các chính sách phù hợp.

Đây là hành lang pháp lý để thúc đẩy phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp một cách bền vững; là công cụ hỗ trợ của Nhà nước đối với kinh tế tập thể, Hợp tác xã; đồng thời cũng là động lực thúc đẩy, hỗ trợ phát triển kinh tế HTXNN như: chính sách hỗ trợ về thuế, về đất đai, về đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, hỗ trợ về khoa học - công nghệ, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, hỗ trợ về vốn và quỹ phát triển HTX… 1. Nội lực của các Hợp tác xã nông nghiệp Để phát triển kinh tế HTXNN trên địa bàn, các yếu tố về nội lực của chính bản thân các Hợp tác xã nông nghiệp đóng vai trò quyết định, đó là: Các yếu tố về tổ chức bộ máy; năng lực lãnh đạo quản lý; phương thức điều hành; nhận thức của các thành viên tham gia HTX; khả năng áp dụng khoa học công nghệ; năng lực tài chính trong HTX; việc lựa chọn ngành nghề, phương án sản xuất kinh doanh, cơ sở vật chất kỹ thuật, kế hoạch, phương án và hiệu quả sản xuất kinh doanh… 8 1. NỘI DUNG VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 1. Các quy định pháp lý liên quan đến phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp - Luật hợp tác xã số 23/2012/QH13 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2012, có hiệu lực từ ngày 01/7/2013.

- Luật Hợp tác xã số 17/2023/QH15 được thông qua ngày 20/6/2023, có hiệu lực từ ngày 01/7/2024.