Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Tỉnh Hậu Giang

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại tỉnh Hậu Giang, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động.

• Tác giả: Hồ Hoàng Điệp
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Bảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hậu Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề và lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• 1.3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của Đề tài
• 1.7. Kết cấu dự kiến của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Hợp tác xã trong nông nghiệp và sự cần thiết phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp ở nước ta hiện nay
• 2.1.1. Khái niệm, đặc điểm và nguyên tắc hoạt động của hợp tác xã
• 2.1.1.1. Khái niệm hợp tác xã
• 2.1.1.2. Đặc điểm của hợp tác xã
• 2.1.1.3. Nguyên tắc hoạt động của hợp tác xã
• 2.1.2. Hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.2.1. Quan niệm về hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.2.2. Đặc trưng của hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.2.3. Các loại hình hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.3. Sự cần thiết phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp ở nước ta hiện nay
• 2.1.3.1. Sự tồn tại khách quan của nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay
• 2.1.3.2. Phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp là yêu cầu khách quan và là con đường phát triển tất yếu của kinh tế hộ nông dân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nước ta
• 2.1.3.3. Phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp nhằm khai thác có hiệu quả nguồn lực từ nông nghiệp, tạo thuận lợi đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
• 2.1.3.4. Phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp tạo điều kiện để xây dựng nông thôn mới
• 2.1.3.5. Hợp tác xã trong nông nghiệp là kiểu làm kinh tế nông nghiệp phổ biến của nhiều nước trên thế giới
• 2.1.4. Vai trò của hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.5. Khái niệm hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội
• 2.1.5.1. Hiệu quả kinh tế
• 2.1.5.2. Hiệu quả xã hội
• 2.1.6. Kinh nghiệm về phát triển hợp tác xã nông nghiệp và bài học rút ra cho tỉnh Hậu Giang
• 2.1.6.1. Kinh nghiệm của một số nước trong phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.6.1.1. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 2.1.6.1.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 2.1.6.1.3. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.1.6.2. Kinh nghiệm của một số địa phương trong phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp
• 2.1.6.2.1. Kinh nghiệm của một số tỉnh vùng Đồng bằng Sông Hồng
• 2.1.6.2.2. Kinh nghiệm của của một số tỉnh vùng Đông Nam bộ
• 2.1.6.2.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Hậu Giang
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái lược về đặc điểm tự nhiên của tỉnh Hậu Giang
• 3.2. Vài nét về đặc điểm kinh tế- xã hội của tỉnh Hậu Giang
• 3.3. Đặc điểm về kinh tế
• 3.4. Đặc điểm về văn hóa, xã hội
• 3.5. Đánh giá thuận lợi và khó khăn
• 3.6. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Quy trình nghiên cứu
• 4.2. Mẫu và chọn mẫu nghiên cứu
• 4.3. Thiết kế nghiên cứu
• 4.4. Công cụ nghiên cứu
• 4.5. Phân tích dữ liệu
• 4.6. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Đặc điểm mẫu khảo sát
• 5.2. Hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hậu Giang từ kết quả khảo sát
• 5.2.1. Đặc điểm về tình hình hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp
• 5.2.1.1. Về số lượng hợp tác xã, xã viên
• 5.2.1.2. Về chất lượng đội ngũ cán bộ hợp tác xã và xã viên
• 5.2.1.3. Tình hình tổ chức và hoạt động của HTX nông nghiệp
• 5.2.1.4. Thực hiện các chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với HTX
• 5.2.1.5. Đánh giá kết quả hoạt động của hợp tác xã
• 5.2.3. Hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp
• 5.2.3.1. Hiệu quả về kinh tế
• 5.2.3.2. Hiệu quả về xã hội
• 5.2.3.2.1. Cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội của hộ gia đình
• 5.2.3.2.2. Thay đổi của địa phương trong đầu tư cơ sở hạ tầng và giải quyết việc làm
• 5.2.3.2.3. Một số thay đổi khác
• 5.2.4. Những mâu thuẫn nảy sinh cần giải quyết và bài học kinh nghiệm
• 5.2.4.1. Mâu thuẫn nảy sinh cần giải quyết
• 5.2.4.2. Bài học kinh nghiệm
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 6.1. Đóng góp của luận văn
• 6.2. Hạn chế và đề nghị hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Hậu Giang

Phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại Hậu Giang đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh hiện nay. Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Theo nghiên cứu, HTX nông nghiệp tại Hậu Giang đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Hậu Giang

Hậu Giang có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, với hệ thống đất đai màu mỡ và nguồn nước phong phú. Tuy nhiên, sự phát triển của HTX nông nghiệp vẫn gặp khó khăn do thiếu vốn và công nghệ.

1.2. Vai Trò Của Hợp Tác Xã Trong Nền Kinh Tế Nông Nghiệp

HTX nông nghiệp không chỉ tạo ra việc làm mà còn giúp tăng thu nhập cho người dân. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nông dân với thị trường, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng HTX nông nghiệp tại Hậu Giang vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu và quản lý yếu kém đang cản trở sự phát triển của các HTX.

2.1. Thiếu Vốn Đầu Tư Cho Hợp Tác Xã

Nhiều HTX gặp khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư, dẫn đến việc không thể mở rộng quy mô sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm.

2.2. Quản Lý Và Điều Hành Còn Yếu Kém

Năng lực quản lý của cán bộ HTX còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh của HTX trên thị trường.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Hiệu Quả

Để phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại Hậu Giang, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của HTX.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh của HTX.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Năng Lực Quản Lý

Đào tạo cán bộ quản lý HTX về kỹ năng quản lý và điều hành sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX, đồng thời tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Hậu Giang

Nghiên cứu cho thấy, các HTX nông nghiệp tại Hậu Giang đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện đời sống của xã viên. Tuy nhiên, cần có những giải pháp cụ thể để phát huy tối đa tiềm năng của HTX.

4.1. Kết Quả Hoạt Động Của Hợp Tác Xã

Các HTX đã góp phần tạo ra việc làm cho hàng nghìn lao động và nâng cao thu nhập cho xã viên, nhưng vẫn cần cải thiện hơn nữa về hiệu quả kinh tế.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các HTX Thành Công

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các HTX thành công thường có sự hỗ trợ tốt từ chính quyền địa phương và có chiến lược phát triển rõ ràng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kinh Tế Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Hậu Giang

Phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp tại Hậu Giang là một hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, cần có sự đồng bộ trong các chính sách hỗ trợ và đầu tư để phát huy tối đa tiềm năng của HTX.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho HTX nông nghiệp, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững.

5.2. Vai Trò Của Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền địa phương cần đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ và tạo điều kiện cho các HTX phát triển, từ đó góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã nêu ra mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cũng như ý nghĩa và bố cục luận văn đã được trình bày ở cuối chương. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương 2 trình bày tóm lược các khái niệm về phát triển kinh tế, hợp tác xã và hợp tác xã nông nghiệp. Nêu lại tổng quan các nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài, trên cơ sở đó xác định nhân tố đến phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp và đưa ra mô hình nghiên cứu đề xuất.1 Hợp tác xã trong nông nghiệp và sự cần thiết phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp ở nước ta hiện nay 2.1 Khái niệm, đặc điểm và nguyên tắc hoạt động của hợp tác xã 2.1 Khái niệm hợp tác xã Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, con người trải qua các hình thái kinh tế xã hội khác nhau và ở mỗi hình thái kinh tế xã hội đó, sự phát triển của lực lượng sản xuất luôn đi cùng là một quan hệ sản xuất phù hợp. Chính vì vậy, sự hợp tác giữa con người với con người với nhau trong quá trình sản xuất là một tất yếu khách quan trong lao động sản xuất của con người.

Nhu cầu phát triển của xã hội loài người đến một giai đoạn nhất định buộc phải hình thành tư tưởng chỉ đạo hành động, mang tính tổ chức cao và hiệu quả của con người. “Hợp tác” không còn chỉ là bản năng cho sự sinh tồn mà dần trở thành ý thức hệ, tư tưởng hệ dẫn dắt hành động của con người một cách có mục đích, giúp con người giải quyết các mâu thuẫn của nhiều mối quan hệ cơ bản, nhiều vấn đề quan trọng phát sinh trong quá trình phát triển của xã hội loài người. Chính vì vậy, cùng với tiến trình phát triển của xã hội loài người, quá trình phân công lao động và chuyên môn hoá trong sản xuất cả về bề rộng lẫn chiều sâu đã thúc đẩy quá trình hợp tác ngày càng tăng. Sự hợp tác không chỉ được giới hạn ở phạm vi vùng, quốc gia mà còn được mở rộng ra phạm vi toàn cầu.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Cùng với cách mạng công nghiệp, bùng nổ trước hết ở Anh và sự hình thành, phát triển của Chủ nghĩa tư bản, của kinh tế thị trường hiện đại, hợp tác được thể hiện một cách sâu sắc dưới hình thức tổ chức cụ thể, được thể chế hóa, pháp luật chặt chẽ: HTX ra đời. Từ ý tưởng không tưởng mang tính xã hội chủ nghĩa với tổ chức HTX mang tính thực nghiệm nhưng đi đến phá sản đến các tổ chức HTX mang tính nguyên thủy tại một số nước Châu Âu như là cái nôi của hợp tác xã, HTX đã nhanh chóng lan truyền, bùng phát trước hết tại Châu Âu, sau đó đến Bắc Mỹ, Châu Á, Châu Mỹ la tinh, v., trở thành một phong trào quốc tế sâu rộng trên thế giới. Phong trào này được tập hợp trong tổ chức “ Liên minh HTX quốc tế - ICA”. Có nhiều định nghĩa khác nhau về hợp tác xã, có thể điển hình một số định nghĩa được dùng khá phổ biến như: Theo Liên minh HTX quốc tế (ICA): HTX là tổ chức của những người tự nguyện liên kết lại với nhau để đáp ứng các nhu cầu về kinh tế, xã hội và văn hoá của mình và cộng đồng, là tổ chức tự chủ, tự chiụ trách nhiệm, phối hợp giúp đỡ thành viên, có trách nhiệm xã hội và phát triển cộng đồng.

Ở đây ta thấy, khái niệm của ICA đã đề cập đến yếu tố chính của HTX đó là: thành viên tự nguyện, ép buộc là trái ngược với HTX. Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO): “HTX là sự liên kết của những người đang gặp phải những khó khăn kinh tế giống nhau, tự nguyện liên kết nhau lại trên cơ sở bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ, sử dụng tài sản mà họ đã chuyển giao vào HTX phù hợp với các nhu cầu chung và giải quyết những khó khăn đó chủ yếu bằng sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm bằng cách sử dụng các chức năng kinh doanh trong tổ chức hợp tác phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần năng kinh doanh trong tổ chức hợp tác phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần chung”. Ở Đông Nam Á, khái niệm về HTX của một số nước như sau: Theo Luật HTX Indonesia: “HTX có nghĩa là một tổ chức kinh tế của những người với nội dung (đặc trưng) xã hội có các cá nhân hoặc pháp nhân là thành viên, tổ chức kinh tế nông nghiệp như là một tổ chức cùng cố gắng tập thể dựa trên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 sự tương hỗ lẫn nhau; Bộ Luật HTX Philippines tại điều 3 quy định khái niệm chung về HTX như sau: “Một HTX là một hiệp hội của người dân được đăng ký vì mục tiêu lợi nhuận chung, những người này gia nhập một cách tự nguyện nhằm đạt được mục đích về kinh tế xã hội theo luật, cùng góp vốn bằng nhau và chấp nhận chia sẻ rủi ro và lợi nhuận cũng như thực thi các nguyên tắc quốc tế chung về HTX”; Luật HTX Thái định nghĩa HTX là “một nhóm người thành lập nhằm thực hiện những hoạt động giúp đỡ lẫn nhau và được đăng ký theo luật này”. Trên cơ sở tạo hành lang pháp lý cho hệ thống HTX phát triển, ngày 20/3/1996 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam khoá IX kỳ họp thứ IX đã thông qua Luật HTX.

Theo điều 1 của Luật HTX thì HTX là: “Tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế xã hội của đất nước” Đến năm 2003, Luật HTX được sửa đổi, bổ sung và khái niệm HTX được thể hiện rõ tại Điều 1, Luật HTX năm 2003 nêu: “HTX là tổ chức KTTT do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạn htập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của HTX theo quy định của pháp luật”. Quy định này về cơ bản không khác so với quy định tại điều 1 của Luật HTX năm 1996, chỉ bổ sung các điểm mới sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Thứ nhất, xã viên HTX không chỉ là cá nhân người lao động mà còn có thể là hộ gia đình, pháp nhân; Thứ hai, khẳng định HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp; Thứ ba, HTX có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của hợp tác xã. Đến đại hội XI, tại khoản 1, Điều 3, Luật HTX năm 2012 (có hiệu lực ngày 1/7/2013) nêu: “HTX là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã”.

Như vậy, so với Luật HTX năm 2003 thì Luật HTX năm 2012 làm rõ hơn bản chất HTX là tổ chức kinh tế thuộc thành phần KTTT; quản lý dân chủ, tự chịu trách nhiệm, đồng sở hữu HTX; số lượng tối thiểu 7 thành viên mới được thành lập HTX. Mặc dù Luật không xác định HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, nhưng xác định HTX thành lập để hợp tác tương trợ nhau trong sản xuất, kinh doanh. HTX vẫn được thành lập doanh nghiệp trực thuộc, nhưng chỉ khác là khi HTX phát triển đến trình độ cao hơn, có nghĩa là HTX mới thành lập hoặc HTX hoạt động yếu kém thì chưa được thành lập doanh nghiệp trực thuộc. Đối với Liên hiệp HTX, ít nhất 4 HTX mới được thành lập Liên hiệp (thay vì HTX và doanh nghiệp có nhu cầu là có thể thành lập Liên hiệp HTX như Luật HTX 2003).2 Đặc điểm của hợp tác xã Qua định nghĩa về HTX đã thể hiện những đặc điểm chung cơ bản của HTX, đó là: Thứ nhất, HTX là tổ chức KTTT do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân góp sức, góp vốn lập ra, hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình và được bình đẳng như các thành phần kinh tế khác.

Thứ hai, trong xây dựng và phát triển phải tuân thủ các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của HTX. HTX là tổ chức KTTT mang tính xã hội cao bao gồm cả thể nhân, pháp nhân (các tổ chức kinh tế - xã hội có tư cách pháp nhân), cán bộ công chức, cả người ít vốn lẫn người nhiều vốn nhưng phải tuân theo những điều kiện nguyên tắc chặt chẽ về gia nhập, ra khỏi HTX, tổ chức quản lý HTX được quy định trong luật: Tự nguyện gia nhập và ra khỏi HTX theo quy định của điều lệ HTX; Dân chủ, bình đẳng và công khai, xã viên có quyền trong tham gia quản lý, kiểm tra, giám sát HTX; Tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi; Hợp tác và phát triển cộng đồng. Thứ ba, quan hệ sở hữu, quản lý và phân phối trong hợp tác xã. - Về quan hệ sở hữu: “dựa trên sở hữu của các thành viên và sở hữu tập thể”.

Khi gia nhập HTX, mọi xã viên góp vốn theo quy định của điều lệ, vốn góp của xã viên là số tiền hoặc giá trị tài sản, bao gồm cả giá trị quyền sử dụng đất, quyền sở hữu các phát minh, sáng chế, bí quyết kỹ thuật và các loại giấy tờ có giá trị khác được quy ra tiền.