Chương 1: ĐẢNG BỘ TỈNH VĨNH PHÚC LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1. Thực trạng du lịch Vĩnh Phúc trước năm 2001 1. Điều kiện phát triển kinh tế du lịch ở Vĩnh Phúc 1. Tỉnh Vĩnh Phúc- lịch sử hình thành và điều kiện phát triển du lịch * Lịch sử hình thành Trong quá trình hình thành và phát triển, Vĩnh Phúc đã trải qua nhiều lần thay đổi địa giới và tổ chức hành chính.
Thời Hùng Vƣơng với tên nƣớc Văn Lang, Vĩnh Phúc nằm trong địa phận bộ Văn Lang, trên hợp lƣu của ba con sông: Sông Thao, Sông Đà, Sông Lô. Thời Bắc thuộc, khi nhà Hán cai trị, nƣớc ta bị chia thành ba quận Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam, Vĩnh Phúc nằm trong huyện Mê Linh, thuộc quận Giao Chỉ. Đến thời nhà Đƣờng cai trị, cả nƣớc bị chia thành 12 châu, lúc này vùng đất Vĩnh Phúc nằm trong địa bàn Phong Châu. Từ sau khi Khúc Thừa Dụ dựng nền tự chủ (905), các triều đại phong kiến Việt Nam đã định lại đơn vị hành chính các địa phƣơng cho phù hợp với yêu cầu quản lý đất nƣớc.
Thời nhà Lý, vùng trung du miền núi đƣợc chia thành các châu, trại, đất Vĩnh Phúc khi đó thuộc châu Phong và châu Lâm Tây. Năm 1225, nhà Trần chia đất nƣớc thành các lộ, trấn, phủ, Vĩnh Phúc nằm trong hai lộ Tam Giang và Tam Đái. Sang thế kỷ XV, sau khi Lê Lợi xác lập Vƣơng triều Lê vào năm 1428, cả nƣớc đƣợc tổ chức thành đạo, trấn, lộ, phủ huyện, châu, xã; Vĩnh Phúc nằm trong địa phận hai trấn Sơn Tây và Hƣng Hóa. Đến thời nhà Nguyễn, năm 1821, vua Minh Mạng chia cả nƣớc thành 30 tỉnh, Vĩnh Phúc lúc đó có tên đơn vị hành chính là phủ Vĩnh Tƣờng, trực thuộc tỉnh Sơn Tây.
Sau đó, hai huyện Yên Lãng và Yên Lạc đƣợc tách ra 18 z đặt thành phủ Vĩnh Tƣờng (tƣơng ứng với địa phận tỉnh Phúc Yên). Dƣới thời Pháp thuộc, ngày 20 - 10 - 1890, Toàn quyền Đông Dƣơng ra Nghị định thành lập đạo Vĩnh Yên, bao gồm vùng đất của huyện Bình Xuyên và các huyện của phủ Vĩnh Tƣờng: Bạch Hạc, Lập Thạch, Tam Dƣơng, Yên Lạc, Yên Lãng. Đến tháng 4 năm 1891, Toàn quyền Đông Dƣơng ra Nghị định bãi bỏ đạo Vĩnh Yên, sát nhập toàn bộ vùng đất này vào tỉnh Sơn Tây. Tháng 12 năm 1899, trên cơ sở vùng đất của đạo Vĩnh Yên cũ, Toàn quyền Đông Dƣơng ra Nghị định thành lập tỉnh Vĩnh Yên, tỉnh lỵ đặt tại làng Tích Sơn (Tam Dƣơng).
Ngày 06 - 10 - 1901, Toàn quyền Đông Dƣơng ra Nghị định thành lập tỉnh Phù Lỗ, bao gồm các phủ, huyện cắt từ Bắc Ninh sang phủ Đa Phúc, huyện Kim Anh, huyện Đông Khê và phủ Yên Lãng cắt từ tỉnh Vĩnh Yên sang, tỉnh lỵ đặt tại làng Phù Lỗ (huyện Kim Anh). Đến tháng 2 - 1904 chuyển về tổng Bạch Trữ (phủ Yên Lãng) và chính thức có tên gọi Phúc Yên. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, chính quyền mới tiến hành sắp xếp lại các đơn vị hành chính cho phù hợp, theo đó phủ đƣợc đổi thành huyện, xóa bỏ cấp tổng, đặt lại cấp xã (làng hoặc xã cũ đƣợc đặt lại là thôn). Tỉnh Vĩnh Yên lúc đó có 6 huyện là: Vĩnh Tƣờng, Bạch Hạc, Bình Xuyên, Lập Thạch, Tam Dƣơng, Yên Lạc với 352 làng xã.
Tỉnh Phúc Yên có 5 huyện là: Đa Phúc, Kim Anh, Yên Lãng, Vĩnh Linh, Đông Anh với 221 lãng xã. Nhằm tăng cƣờng sự chỉ đạo phong trào đấu tranh vùng địch hậu, tăng cƣờng lực lƣợng ta về mọi mặt, đƣa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp sang giai đoạn mới, ngày 12 - 2 - 1950, tỉnh Vĩnh Phúc đƣợc thành lập theo Nghị định 03/TTg của Thủ tuớng Chính phủ trên cơ sở sát nhập hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên. Tuy nhiên, trong những năm tiếp theo, địa giới của tỉnh Vĩnh Phúc tiếp tục có sự thay đổi. Năm 1955, huyện Phổ Yên đƣợc tách ra 19 z khỏi tỉnh Thái Nguyên và nhập vào Vĩnh Phúc, đến đầu năm 1957, huyện Phổ Yên lại đƣợc trả về Thái Nguyên.
Đầu năm 1961, toàn bộ huyện Đông Anh, xã Kim Chung (huyện Yên Lãng) và một số xóm thuộc thôn Đoài, xã Phù Lỗ (huyện Kim Anh) đƣợc tách ra khỏi Vĩnh Phúc, chuyển về thuộc thủ đô Hà Nội. Tháng 1 năm 1968, Ủy ban Thƣờng vụ Quốc hội ra Nghị quyết số 504/NQ-QH hợp nhất tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Phú Thọ thành một tỉnh mới - tỉnh Vĩnh Phú. Đến tháng 3 - 1979, tỉnh Vĩnh Phú có biến động lớn về ranh giới hành chính, toàn bộ tỉnh Phúc Yên đƣợc cắt chuyển về Thành phố Hà Nội, riêng huyện Mê Linh đế năm 1991 lại tách khỏi Hà Nội trở về Vĩnh Phú. Tháng 11- 1996, Quốc hội khóa IX ra Nghị quyết tách tỉnh Vĩnh Phú thành hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc.
Tháng 1 năm 1997, theo Nghị quyết kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX, tỉnh Vĩnh Phúc chính thức đƣợc tái lập và đi vào hoạt động sau gần 29 năm trải qua nhiều lần tách và nhập. * Điều kiện phát triển du lịch Vĩnh Phúc - Vị trí địa lí Vĩnh Phúc là tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Bắc Bộ, tiếp giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang ở phía Bắc, Phú Thọ ở phía Tây và Hà Nội ở phía Đông và Nam, trong khu vực chuyển tiếp giữa vùng đồng bằng sông Hồng và vùng trọng điểm kinh tế phía Bắc với các tỉnh trung du miền núi phía Bắc và xa hơn là Trung Quốc. Vĩnh Phúc có vị trí thuận lợi trong giao lƣu phát triển kinh tế và dịch vụ, đặc biệt trong điều kiện Vĩnh Phúc nằm trên tuyến quốc lộ 2, tuyến đƣờng sắt Hà Nội - Lào Cai nối Hà Nội với các tỉnh phía Bắc và nằm kề với cảng hàng không quốc tế Nội Bài đang đƣợc nâng cấp mở rộng lên quy mô 15 triệu lƣợt khách/năm (định hƣớng lâu dài). Một trong những lợi thế đặc biệt về vị trí địa lý của Vĩnh Phúc là nằm kề với Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của cả nƣớc.
Lợi 20 z thế này cho phép Vĩnh Phúc tiếp cận với thông tin, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ phục vụ phát triển kinh tế trong đó có du lịch. Bên cạnh đó, do nằm trong vùng ảnh hƣởng kinh tế - xã hội trực tiếp của Thủ đô, Vĩnh Phúc có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển cơ sở hạ tầng hoặc sử dụng những cơ sở hạ tầng chiến lƣợc nhƣ đƣờng cao tốc 18 - cửa mở ra biển để phát triển các ngành kinh tế cũng nhƣ dịch vụ du lịch. - Địa hình Vĩnh Phúc là tỉnh vừa thuộc vùng trung du miền núi Bắc Bộ, vừa thuộc địa bàn đỉnh tam giác châu thổ sông Hồng. Nhìn chung địa hình nằm trên một bán bình nguyên bóc mòn, mang tính chất miền đồi với độ cao trung bình khoảng 500m, tuy nhiên có thể phân ra 3 vùng : miền núi, đồng bằng và miền trung du.
Phía Đông Bắc của tỉnh là dãy núi Tam Đảo nổi tiếng của Việt Nam, là ranh giới tự nhiên giữa tỉnh Vĩnh Phúc với Tuyên Quang và Thái Nguyên. Dãy Tam Đảo chạy dài khoảng 50 km theo hƣớng Tây Bắc - Đông Nam với hơn 10 đỉnh cao trên dƣới 1.400m trong đó đỉnh cao nhất là Tam Đảo (1592m), ngoài ra còn có các đỉnh cao khác nhƣ Thạch Bàn (1388m), Thiên Thị (1376m), Phù Nghĩa (1300m) nối liền với nhau nhƣ 3 hòn đảo. Đoạn cuối dãy núi hạ thấp đột ngột, tới đầu Sóc Sơn độ cao chỉ còn 600m. Cách Tam Đảo khoảng 10 km về phía Tây Bắc là khu danh thắng Tây Thiên với độ cao trung bình gần nhƣ Tam Đảo (900m).
Ở phía Bắc của tỉnh, gắn vào dãy núi Tam Đảo có một dãy núi thấp trên đất huyện Lập Thạch với đỉnh cao nhất là 663m, thƣờng đƣợc gọi là khu vực Núi Sáng - Thác Bay. Nơi đây là căn cứ địa của nghĩa quân Đề Thám trƣớc kia. Miền núi Vĩnh Phúc có nhiều điều kiện tổ chức hoạt động du lịch, các dạng địa hình đặc biệt nhƣ cacxtơ hay các thác nƣớc, suối đẹp trên núi rất thu hút du khách điển hình là Thác Bạc với dòng suối Bạc đổ từ độ cao 40 m, suối 21 z Bát Nhã, suối Hạc, suối Vàng. Miền đồng bằng Vĩnh Phúc gồm lãnh thổ các huyện Vĩnh Tƣờng, Yên Lạc, Thành phố Vĩnh Yên và một số xã thuộc huyện Tam Đảo, huyện Bình Xuyên, là đỉnh của tam giác châu thổ sông Hồng.
Địa hình khu vực này nhìn chung bằng phẳng, đất đai khá phì nhiêu, màu mỡ, một vài chỗ địa hình hơi võng lòng chảo, có nhiều đầm hồ và vực lớn nhƣ đầm Vạc, đầm Rƣng, đầm Cả. Chủ yếu là các kiểu đồng bằng tích tụ ngoài đê, đồng bằng tích tụ gian sông, đồng bằng thềm tích tụ xâm thực. Hiện nay vùng đồng bằng phát triển trồng lúa, rau xanh, các cây vụ đông và phát triển chăn nuôi. Vùng đồi trung du chiếm gần nửa diện tích toàn tỉnh.
Phần lớn địa hình cao 50 - 60 m, xen kẽ một số đồi cao 200 - 300m. Đây là vùng phù sa cổ đƣợc các vận động tạo sơn nâng lên. Quỹ đất của vùng còn tƣơng đối khá, đặc biệt là đất đồi, có thể phát triển cây công nghiệp ăn quả. - Thuỷ văn Do tác động của điều kiện địa hình, khí hậu nên hệ thống sông ngòi của Vĩnh Phúc có lƣợng dòng chảy ở mức trung bình (30l/s/km2) và mật độ lƣới sông cũng vào mức trung bình (0,5 - 1 km/km2).
Trên lãnh thổ của tỉnh có 2 con sông lớn là sông Hồng và sông Lô cùng rất nhiều con sông nhỏ khác nhƣ sông Phó Đáy, sông Cà Lồ và các chi lƣu cũng nhƣ hệ thống các kênh đào là nguồn cung cấp nƣớc cho trồng trọt cũng nhƣ giao thông đi lại. Dòng chảy chia ra 2 mùa rõ rệt phù hợp với mùa khí hậu. Mùa lũ kéo dài từ 4 - 5 tháng (thƣờng từ tháng 6 đến hết tháng 10), cực đại vào tháng 7, 8 đạt 15 - 35% lƣợng nƣớc cả năm. Ngoài hệ thống sông ngòi nhƣ đã nói ở trên Vĩnh Phúc còn có một hệ thống các hồ, đầm, ao phong phú nhƣ đầm Đại Lải, Dị Nậu, Vân Trục, Bò Lạc, Xạ Hƣơng, đầm Vạc, đầm Dƣng, Thanh Lanh.
có thể vừa phục vụ sản xuất nông nghiệp, tƣới tiêu nƣớc cũng nhƣ có giá trị cho du lịch. 22 z - Tài nguyên sinh vật Vĩnh Phúc ngoài địa thế, khí hậu mát mẻ nổi tiếng, phù hợp với sức khoẻ của con ngƣời còn nổi tiếng với vƣờn quốc gia Tam Đảo. Vƣờn quốc gia Tam Đảo có diện tích tự nhiên 36.883 ha, trong đó có trên 23.