Chương 1: LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ DỊCH VỤ Ở ĐỊA PHƯƠNG 1. Khái quát chung về kinh tế dịch vụ 1. Khái niệm và đặc điểm kinh tế dịch vụ 1. Khái niệm Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về kinh tế và đến nay vẫn chưa có một chuẩn mực nhất định hay cách nhìn thống nhất.
Có thể hiểu đơn giản, kinh tế là một lĩnh vực nghiên cứu sản xuất, phân phối và tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ trong xã hội. Mục tiêu chính của kinh tế là đề ra các biện pháp tối đa hóa nguồn tài nguyên và nguồn lực hiệu quả nhất, nâng cao sự phát triển của một quốc gia hay xã hội. Từ đó, kết quả giao thương được đảm bảo thuận lợi và có giá trị bền vững. Để có thể nhận định đúng về kinh tế dịch vụ, trước tiên cần tìm hiểu khái niệm về “dịch vụ”.
Bên cạnh những khái niệm về kinh tế thì cũng có nhiều quan điểm về dịch vụ, Adam Smith từng định nghĩa rằng: “Dịch vụ là những nghề hoang phí nhất trong tất cả các nghề như cha đạo, luật sư, nhạc công, ca sĩ ôpêra, vũ công. Công việc của tất cả bọn họ tàn lụi đúng lúc nó được sản xuất ra”. Từ định nghĩa này, ta có thể nhận thấy rằng Adam Smith có lẽ muốn nhấn mạnh đến khía cạnh “không tồn trữ được” của sản phẩm dịch vụ, tức là được sản xuất và tiêu thụ đồng thời. Mác cho rằng: “Dịch vụ là con đẻ của nền kinh tế sản xuất hàng hóa, khi mà kinh tế hàng hóa phát triển mạnh, đòi hỏi một sự lưu thông thông suốt, trôi chảy, liên tục để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao đó của con người thì dịch vụ ngày càng phát triển”.
Như vậy, với định nghĩa trên, C. Mác đã chỉ ra nguồn gốc ra đời và sự phát triển của dịch vụ. 7 Tóm lại, từ những định nghĩa nêu trên, có thể hiểu kinh tế dịch vụ là việc cung ứng những thứ tương tự như hàng hóa nhưng phi vật chất, đáp ứng nhu cầu của xã hội và sự kỳ vọng của người tiêu dùng từ đó mang lại lợi nhuận và khẳng định trình độ phát triển cho nền kinh tế. Đặc điểm kinh tế dịch vụ Sự phát triển về kinh tế và xã hội cùng với việc tạo nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn là ưu tiên hàng đầu của mỗi quốc gia về phát triển dịch vụ.
Bên cạnh đó, ngành này cũng nổi bật lên bởi những điểm đặc trưng rất riêng. Tính vô hình Đặc điểm đầu tiên và tiêu biểu nhất của dịch vụ chính là tính vô hình. Nghĩa là sản phẩm được tạo ra từ ngành dịch vụ không thể nhìn thấy, không nếm, không chạm, không ngửi và không nghe được, chỉ có thể cảm nhận trước khi bạn mua chúng. Tính không thể tách rời Đối với các sản phẩm hữu hình khác, nhà cung cấp thường sản xuất ra thành phẩm trước, sau đó sản phẩm được phân phối, điều tiết thông qua nhiều cách khác nhau để đến được với khách hàng ở khắp mọi nơi.
Việc sản xuất và tiêu thụ dịch vụ phải gắn liền với nhà cung cấp dịch vụ đó. Nó đòi hỏi khách hàng phải tham gia thực tế vào việc tiêu thụ dịch vụ và là một phần của dịch vụ, không thể tách rời. Tính không thể lưu giữ Sản phẩm dịch vụ không thể sản xuất hàng loạt để cất vào kho dự trữ, khi có nhu cầu thị trường thì mang ra bán, nó chỉ có thể tạo ra và sử dụng ngay tại thời điểm đó. Chính đặc điểm này là thử thách rất lớn đối với những nhà cung cấp dịch vụ vì không dự trữ được mà cung cầu dịch vụ thường khó cân đối, mất cân bằng 8 giữa các thời điểm khi người tiêu dùng thường có nhu cầu sử dụng một sản phẩm dịch vụ nào đó tăng cao trong khoảng thời gian hoặc giai đoạn nhất định, sau đó sẽ không còn nhu cầu nữa.
Vì thế, họ phải luôn tìm tòi, sáng tạo, nhanh chóng cập nhật sản phẩm dịch vụ nhằm tạo ra những điểm mới để giữ chân và thu hút khách hàng. Tính không đồng nhất Sản phẩm được tạo ra bởi ngành dịch vụ thường không có tính đồng nhất với nhau và khó có một tiêu chuẩn chung nào để đánh giá được chất lượng của dịch vụ. Tùy vào người cung cấp, thời gian, địa điểm, tâm lý mà dịch vụ được tạo ra sẽ khác nhau. Sự tham gia của người dùng Hoạt động sản xuất dịch vụ bao gồm sự tham gia của cả người cung cấp và người sử dụng.
Ở đặc điểm không thể tách rời, chúng ta đã thấy được sự liên kết qua quá trình sản xuất và sử dụng, giữa người cung cấp và người sử dụng. Do đó, nếu không có sự tham gia của người sử dụng thì dịch vụ đó sẽ không thể hoàn thành. * So sánh đặc điểm khác nhau giữa kinh tế nông nghiệp, kinh tế công nghiệp và kinh tế dịch vụ Đặc Kinh tế nông Kinh tế Kinh tế điểm nghiệp công nghiệp dịch vụ Gồm nhiều giai đoạn lần lượt: hạt Liên kết qua Giai Gồm hai giai đoạn diễn ra giống, là cây con, quá trình sản đoạn đồng thời hoặc cách xa nhau có sự sinh trưởng xuất và sử sản xuất về mặt không gian. và phát triển theo dụng.
quy luật sinh học. 9 Sản xuất nông Tập trung ức độ nghiệp phân tán Sản xuất công nghiệp có tính cao ở những tập trên một không tập trung cao độ. Không có nơi có nền trung gian rộng lớn. tính mùa vụ.
kinh tế phát Mang tính mùa vụ. Sản phẩm là những Sản phẩm Sản Sản phẩm là những vật vô tri cá thể sống, có tính không mang phẩm vô giác. tính vật chất. Mức độ Phụ thuộc Phụ thuộc nhiều phụ Ít phụ thuộc vào điều kiện tự vào nhu cầu vào điều kiện tự thuộc tự nhiên.
của con nhiên. nhiên người. Hàng hóa, Tư liệu Đất, giống, Máy móc, thiết bị, kỹ thuật sản phẩm, sản xuất nước,…. công nghệ chất lượng dịch vụ.
Tính kỷ thuật, chuyên môn hóa, hợp tác hóa cao. Sản xuất Tính Cần những Hình thành các công nghiệp đa dạng ngành chuyên kỹ năng vùng chuyên môn phức tạp, được phân công tỉ môn mềm, sáng hóa nông nghiệp. mỉ và có sự phối hợp, liên kết hóa tạo, đột phá. giữa nhiều ngành để tạo ra sản phẩm cuối cùng.
Yêu cầu nguồn vốn đầu tư Nguồn Nguồn vốn đầu tư Nguồn vốn lớn, cơ sở hạ tầng kỹ thuật vốn ít, công nghệ đầu tư cao. 10 không cần quá hiện đại. Vai trò kinh tế dịch vụ Ngành dịch vụ có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc sống của mỗi chúng ta, nhất là trong thời đại phát triển như hiện nay. Dịch vụ xuất hiện và giữ vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực như kinh tế, sản xuất, đời sống, xã hội, … Đối với nền kinh tế của đất nước, dịch vụ góp phần vào sự phát triển kinh tế, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, thúc đẩy nhanh quá trình lưu chuyển hàng hóa, tiền tệ, tăng khả năng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng ngày càng hiện đại hơn.
Trong sản xuất, dịch vụ sẽ tạo mối liên kết, trao đổi qua lại giữa các ngành sản xuất với nhau, kết nối những vùng trong nước và ngoài nước. Ngoài ra, hoạt động dịch vụ còn giúp kết nối nhu cầu cung - cầu trên thị trường. Trong đời sống xã hội, ngành dịch vụ tạo ra một hướng đi mới, lựa chọn mới về nghề nghiệp, giải quyết được việc làm và nâng cao thu nhập cho rất nhiều lao động trong xã hội. Bên cạnh đó, ngành dịch vụ còn giúp thay đổi về tư duy, tạo ra nhiều cơ hội cũng như thử thách cho những người làm nghề dịch vụ.
Ngành dịch vụ còn giúp cho việc đáp ứng nhu cầu của con người một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn như đi du lịch, mua sắm, giải trí… Là minh chứng cho mức độ văn minh thương mại của một đất nước. Như vậy có thể thấy, với ý nghĩa và đóng góp to lớn cho nền kinh tế mỗi nước, kinh tế dịch vụ mang lại nguồn lợi khá cao cho mỗi quốc gia. Chính vì điều này mà phát triển nền công nghiệp “không khói” là một trong những điều hết sức quan trọng và cần thiết vì các sản phẩm do ngành dịch vụ tạo ra mang tính vô hình, không phải dạng vật chất hữu hình, nên không gây hại đến môi trường. Phân loại các ngành dịch vụ hiện nay 11 a.
Vận tải Dịch vụ vận tải là một trong những lĩnh vực quan trọng của ngành dịch vụ, nó cung cấp các dịch vụ vận chuyển hàng hóa hoặc người từ một địa điểm đến địa điểm khác bằng các phương tiện vận chuyển phù hợp với điều kiện thực tế. Có thể nói ngành này đóng góp rất lớn vào sự phát triển của kinh tế - xã hội bởi nó hỗ trợ việc lưu thông và giao thương giữa các địa phương, vùng miền, thậm chí là giữa các quốc gia trên thế giới với nhau. Xây dựng Dịch vụ xây dựng là các hoạt động liên quan đến xây dựng, sửa chữa, cải tạo và nâng cấp công trình xây dựng, các hoạt động xây dựng này bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau. Ngành này hỗ trợ việc xây dựng các công trình công nghiệp và cơ sở hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu về vật liệu xây dựng, chỉnh trang hạ tầng và trang thiết bị cũng như cung cấp các dịch vụ tư vấn thiết kế, giám sát và quản lý dự án xây dựng.
Du lịch Đây là ngành chuyên cung cấp các dịch vụ, sản phẩm liên quan đến du lịch và du lịch nghỉ dưỡng. Dịch vụ này bao gồm các hoạt động đưa khách du lịch đi tham quan, khám phá các địa danh nổi tiếng, trải nghiệm văn hóa địa phương, góp phần nâng cao mức sống và nhu cầu tinh thần ngày một hiện đại của con người. Ngành dịch vụ du lịch có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của một số quốc gia, đặc biệt là các quốc gia có điều kiện tự nhiên đẹp và tiềm năng phát triển du lịch lớn. Bưu chính, viễn thông Ngành dịch vụ bưu chính, viễn thông là một ngành kinh doanh kết hợp gửi thư, bưu phẩm, các dịch vụ về truyền thông và công nghệ thông tin hiện đại, trao đổi thông tin từ xa, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giao tiếp toàn cầu.
Bảo hiểm Ngành dịch vụ bảo hiểm là ngành kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ bảo hiểm cho các khách hàng cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp. Hiện nay có đa dạng và nhiều loại bảo hiểm khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của con người.