Phát Triển Kinh Tế Biển Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu: Cơ Hội và Thách Thức

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp địa lý bước đầu tìm hiểu sự phát triển kinh tế biển ở tỉnh bà rịa vũng tàu, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện

• Tác giả: Trương Thị Hòa
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thiện Hiển
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Biển Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu: Cơ Hội và Thách Thức
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2001
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
• 1.1. KHÁI NIỆM BIỂN, PHÂN LOẠI KINH TẾ BIỂN
• 1.1.1. Khái niệm, vai trò của biển
• 1.1.2. Phân loại kinh tế biển
• 1.2. NHỮNG CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
• 3. CHƯƠNG 2: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KINH TẾ BIỂN
• 2.1. Lịch sử và các yếu tố tự nhiên
• 2.1.1. Sơ lược lịch sử hình thành tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• 2.1.2. Vị trí địa lý
• 2.1.3. Địa chất, địa hình
• 2.1.4. Khoáng sản
• 2.1.5. Thổ nhưỡng
• 4. CHƯƠNG 3: HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN NHỮNG NGÀNH KINH TẾ BIỂN CHÍNH VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG CƠ CẤU KINH TẾ TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU
• 3.1. Hiện trạng phát triển các ngành kinh tế biển chính ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• 3.1.1. Hiện trạng khai thác ngành Dầu khí
• 3.1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ngành Dầu khí
• 3.1.1.2. Tình hình phát triển ngành Dầu khí
• 3.1.2. Sự phát triển và phân bố ngành Thủy sản
• 3.1.3. Vai trò của ngành Thủy sản
• 3.1.4. Hiện trạng ngành Du lịch - Dịch vụ biển
• 3.1.4.1. Hiện trạng phát triển ngành Du lịch
• 3.1.4.2. Vai trò của ngành Dịch vụ biển (Dầu khí, Du lịch)
• 3.2. Sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• 3.3. Tác động của kinh tế biển đến môi trường
• 3.3.1. Ảnh hưởng của kinh tế biển đến môi trường biển
• 3.3.2. Những biện pháp bảo vệ môi trường biển
• 3.4. Đánh giá tổng hợp
• 3.5. Phương hướng và những giải pháp phát triển kinh tế biển từ năm 2002
• 3.6. Chính sách chung và các giải pháp chủ yếu
• 3.7. Dự báo phát triển kinh tế biển trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Biển Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là một trong những địa phương có tiềm năng phát triển kinh tế biển lớn nhất tại Việt Nam. Với vị trí địa lý thuận lợi, tỉnh này không chỉ có bờ biển dài mà còn sở hữu nhiều nguồn tài nguyên phong phú. Kinh tế biển tại đây bao gồm nhiều ngành như ngành công nghiệp biển, du lịch biển, và nghề cá. Sự phát triển kinh tế biển không chỉ góp phần vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

1.1. Vai Trò Của Kinh Tế Biển Đối Với Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Kinh tế biển đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Ngành du lịch biển thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm, tạo ra nguồn thu lớn cho địa phương. Ngoài ra, ngành công nghiệp biển như khai thác dầu khí cũng mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho ngân sách tỉnh.

1.2. Tiềm Năng Phát Triển Kinh Tế Biển Tại Bà Rịa Vũng Tàu

Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế biển, bao gồm nguồn tài nguyên dầu khí phong phú và các bãi biển đẹp. Các chính sách phát triển kinh tế biển đang được triển khai nhằm khai thác tối đa các nguồn tài nguyên này.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Biển Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Mặc dù có nhiều tiềm năng, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế biển. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường biển, khai thác tài nguyên không bền vững và sự cạnh tranh từ các địa phương khác đang gây khó khăn cho sự phát triển bền vững của ngành kinh tế biển.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Biển Tại Bà Rịa Vũng Tàu

Ô nhiễm môi trường biển là một trong những thách thức lớn nhất mà tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đang phải đối mặt. Các hoạt động khai thác nghề cá và công nghiệp không bền vững đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và sức khỏe cộng đồng.

2.2. Khai Thác Tài Nguyên Không Bền Vững

Việc khai thác tài nguyên biển như dầu khí và thủy sản cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo tính bền vững. Nếu không có các biện pháp bảo vệ hợp lý, nguồn tài nguyên này sẽ cạn kiệt, gây ảnh hưởng đến kinh tế và môi trường.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Biển Bền Vững Tại Bà Rịa Vũng Tàu

Để phát triển kinh tế biển bền vững, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường và khuyến khích đầu tư vào các ngành kinh tế biển là rất cần thiết.

3.1. Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Biển

Chính sách bảo vệ môi trường biển cần được thực hiện nghiêm ngặt để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ hệ sinh thái. Các biện pháp như kiểm soát chất thải và khôi phục các khu vực bị ô nhiễm là rất quan trọng.

3.2. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Ngành Kinh Tế Biển

Tỉnh cần tạo ra môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư vào các ngành như du lịch biển và công nghiệp biển. Các chính sách ưu đãi và hỗ trợ cho doanh nghiệp sẽ giúp phát triển kinh tế biển một cách bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Phát Triển Kinh Tế Biển Tại Bà Rịa Vũng Tàu

Các ứng dụng thực tiễn trong phát triển kinh tế biển tại Bà Rịa - Vũng Tàu đã cho thấy những kết quả tích cực. Việc phát triển du lịch biển và ngành công nghiệp biển đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế cho tỉnh.

4.1. Thành Công Trong Ngành Du Lịch Biển

Ngành du lịch biển tại Bà Rịa - Vũng Tàu đã phát triển mạnh mẽ, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Các bãi biển đẹp và dịch vụ du lịch phong phú đã góp phần tạo ra nguồn thu lớn cho tỉnh.

4.2. Phát Triển Ngành Công Nghiệp Biển

Ngành công nghiệp biển như khai thác dầu khí đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho tỉnh. Việc đầu tư vào công nghệ hiện đại và quản lý hiệu quả sẽ giúp ngành này phát triển bền vững.

V. Kết Luận Về Tương Lai Phát Triển Kinh Tế Biển Tại Bà Rịa Vũng Tàu

Tương lai phát triển kinh tế biển tại Bà Rịa - Vũng Tàu phụ thuộc vào việc áp dụng các chính sách bền vững và quản lý hiệu quả tài nguyên. Với tiềm năng lớn, tỉnh có thể trở thành một trong những trung tâm kinh tế biển hàng đầu của Việt Nam.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Kinh Tế Biển

Triển vọng phát triển kinh tế biển tại Bà Rịa - Vũng Tàu là rất khả quan. Nếu được quản lý tốt, các ngành kinh tế biển sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào sự phát triển chung của tỉnh.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cho kinh tế biển cần được chú trọng. Các chính sách bảo vệ môi trường và khuyến khích đầu tư sẽ là chìa khóa cho sự phát triển lâu dài của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược đặc biệt tại vùng Đông Nam Bộ với chiều dài bờ biển hơn 156 km và vùng thềm lục địa rộng trên 100.000 km2. Trong giai đoạn 1996 - 2000, kinh tế của tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) bình quân đạt 15,89%/năm, riêng năm 2000 đạt 18,19%, vượt xa mức tăng trưởng bình quân 7% của cả nước. Động lực chính thúc đẩy sự bứt phá này xuất phát từ không gian kinh tế biển, nơi tạo ra hơn 30% tổng giá trị sản phẩm và đóng góp hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn địa phương.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm tập trung vào việc nhận diện, đánh giá và tháo gỡ những điểm nghẽn trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa kinh tế biển. Mặc dù địa phương sở hữu nguồn tài nguyên dầu khí chiếm 80% sản lượng khai thác cả nước và ngư trường trọng điểm phía Nam, nhưng sự phát triển giữa các ngành vẫn tồn tại nhiều bất cập: công nghiệp chế biến sâu chưa phát triển tương xứng, năng lực đánh bắt xa bờ còn hạn chế, kết cấu hạ tầng cảng biển và dịch vụ du lịch chịu áp lực lớn từ biến động thị trường và ô nhiễm môi trường sinh thái.

Mục tiêu nghiên cứu hướng đến việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng ba ngành kinh tế biển mũi nhọn gồm khai thác dầu khí, khai thác - chế biến thủy sản và du lịch - dịch vụ biển trong giai đoạn 1996 - 2000. Nghiên cứu xác lập các luận cứ khoa học và dự báo tăng trưởng đến năm 2010, tạo tiền đề để địa phương nâng cao thu nhập bình quân đầu người vượt mức 1.899 USD và duy trì tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trên 80% trong cơ cấu kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp chặt chẽ với ba quan điểm địa lý kinh tế hiện đại: Quan điểm hệ thống, Quan điểm lịch sử - viễn cảnh và Quan điểm tổng hợp lãnh thổ. Lý thuyết hệ thống nhìn nhận kinh tế biển như một cấu trúc liên ngành đa tầng, trong đó các phân ngành khai thác tài nguyên lỏng, tài nguyên rắn, vận tải biển và dịch vụ du lịch có mối quan hệ tương hỗ khép kín. Quan điểm tổng hợp lãnh thổ luận giải sự gắn kết hữu cơ giữa điều kiện tự nhiên ven biển với không gian tổ chức sản xuất của con người.

Khung phân tích vận dụng hệ thống các khái niệm cốt lõi:

• Kinh tế biển: Lĩnh vực tổng hợp bao trùm mọi hoạt động kinh tế trực tiếp hoặc gián tiếp dựa vào môi trường biển và dải duyên hải.
• Ngành kinh tế mũi nhọn: Ngành chiếm tỷ trọng chi phối trong GDP, có tốc độ tăng trưởng cao và đóng vai trò lan tỏa, dẫn dắt toàn bộ nền kinh tế vùng.
• Bàn đạp kinh tế ven bờ: Không gian chuyển tiếp có chức năng tích tụ nguồn lực, công nghệ và dịch vụ hậu cần từ đất liền để vươn ra khai thác đại dương.
• Sức tải môi trường biển: Giới hạn chịu đựng của hệ sinh thái trước các tác động từ hoạt động khoan thăm dò, nuôi trồng thủy hải sản và đô thị hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa từ Niên giám thống kê tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu giai đoạn 1996 - 2000, các báo cáo chuyên đề của Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Thủy sản, cùng hồ sơ kỹ thuật khai thác của Xí nghiệp liên doanh Vietsovpetro.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu định mức có chủ đích (purposive quota sampling) trên toàn bộ 5 đơn vị hành chính ven biển gồm thành phố Vũng Tàu, huyện Long Đất, huyện Xuyên Mộc, huyện Tân Thành và huyện đảo Côn Đảo. Cỡ mẫu khảo sát thực địa bao quát toàn diện 4.050 phương tiện tàu thuyền khai thác hải sản, 67 cơ sở lưu trú du lịch và hệ thống 8 cụm cảng biển chuyên dùng trên địa bàn.

Tổ hợp phương pháp phân tích bao gồm: phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh chuỗi thời gian, phương pháp biểu đồ - bản đồ không gian và phương pháp dự báo xu thế. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bảo đảm tính định lượng chính xác khi xử lý các chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô phức tạp, trực quan hóa sự phân bố không gian của các mỏ khoáng sản và ngư trường, đồng thời loại trừ các sai số ngẫu nhiên để đưa ra những dự báo phát triển có độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra ba kết quả nổi bật trong cấu trúc kinh tế biển của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu giai đoạn 1996 - 2000:

Thứ nhất, ngành công nghiệp khai thác dầu khí xác lập vị thế trụ cột chi phối nền kinh tế quốc gia. Sản lượng khai thác dầu thô tăng trưởng từ 8,79 triệu tấn năm 1996 lên 16,5 triệu tấn vào năm 2000, tương ứng mức tăng trưởng bình quân 10,06%/năm. Tổng sản lượng khai thác từ ba mỏ Bạch Hổ, Rồng và Đại Hùng đạt 13 triệu tấn, chiếm 80% tổng sản lượng dầu mỏ cả nước. Giai đoạn 1991 - 2000, tổng doanh thu xuất khẩu dầu thô đạt trên 11,6 tỷ USD, nộp ngân sách nhà nước 5,5 tỷ USD (chiếm 55,9% doanh thu). Khai thác khí đồng hành đạt mốc trên 1.400 triệu m3 khí vào năm 2000, cung cấp nguồn năng lượng sạch cho hệ thống điện quốc gia.

Thứ hai, ngành thủy sản duy trì tốc độ phát triển ổn định với giá trị sản xuất tăng bình quân 5,1%/năm trong 5 năm, riêng năm 2000 tăng 9,7%. Sản lượng khai thác hải sản tự nhiên đạt bình quân 100.000 tấn/năm (trong đó cá chiếm 75.000 tấn, mực 15.000 tấn, tôm 5.000 tấn). Kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2000 đạt 50 triệu USD với sản lượng chế biến 16.000 tấn. Huyện Long Đất trở thành trung tâm nghề cá lớn nhất với 1.340 tàu thuyền đạt tổng công suất 116.660 mã lực, chiếm tỷ trọng khai thác vượt trội toàn tỉnh.

Thứ ba, ngành du lịch và dịch vụ biển có sự chuyển biến mạnh mẽ về cơ cấu sở hữu. Khu vực kinh tế ngoài quốc doanh nâng tỷ trọng đóng góp trong doanh thu du lịch lên 23,8%. Toàn tỉnh thu hút 16 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký 215 triệu USD. Doanh thu dịch vụ du lịch và dầu khí tăng nhanh, đạt mức trên 1.200 tỷ đồng vào năm 2000, khẳng định vị thế trung tâm nghỉ dưỡng sinh thái hàng đầu khu vực phía Nam.

Thảo luận kết quả

Các chuỗi dữ liệu trong nghiên cứu được minh họa trực quan thông qua hệ thống biểu đồ cột biểu diễn sản lượng dầu thô (tăng từ 8,79 triệu tấn năm 1996 lên 16,5 triệu tấn năm 2000) và biểu đồ đường thể hiện đà tăng trưởng nhảy vọt của sản lượng khí đốt (từ 281 triệu m3 năm 1996 lên trên 1.400 triệu m3 năm 2000). Bảng cơ cấu GDP phản ánh sự chuyển dịch tích cực khi ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 80,72%, khu vực dịch vụ chiếm 15,32% và nông - lâm - thủy sản chỉ còn chiếm 3,96%.

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sự bứt phá của ngành dầu mỏ là nhờ việc phát hiện và làm chủ công nghệ khai thác dầu trong tầng móng đá granit nứt nẻ tại mỏ Bạch Hổ với lưu lượng mỗi giếng đạt trên 1.000 m3/ngày đêm. Sự vận hành của đường ống dẫn khí Bạch Hổ dài 200 km và Nhà máy xử lý khí hóa lỏng Dinh Cố (vốn đầu tư 150 triệu USD, công suất 120.000 tấn LPG/năm) đã hình thành chuỗi giá trị khí - điện - đạm hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với các mô hình kinh tế biển tiên tiến trên thế giới, nghiên cứu chỉ ra sự mất cân đối nghiêm trọng: hoạt động khai thác vẫn dựa chủ yếu vào tài nguyên thô; năng lực đánh bắt xa bờ chỉ chiếm 22% - 23% tổng số phương tiện tàu thuyền; 14 nhà máy chế biến thủy sản trên địa bàn sở hữu công nghệ lạc hậu khiến giá trị gia tăng xuất khẩu chưa cao. Đồng thời, hoạt động thăm dò dầu khí và chất thải ven bờ đe dọa trực tiếp tới hơn 4.000 ha diện tích mặt nước nuôi trồng và làm suy thoái thảm rừng ngập mặn tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững và giữ vững tốc độ tăng trưởng công nghiệp trên 20%/năm, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh công nghiệp chế biến sâu khí đốt và lọc hóa dầu: Tập trung hoàn thiện cụm nhiệt điện tuốc bin khí Phú Mỹ với tổng công suất thiết kế 3.600 MW (tổng vốn đầu tư 1,2 tỷ USD) và đưa nhà máy chế biến Condensate công suất 300.000 tấn xăng Mogas 83/năm vào vận hành thương mại. Nhiệm vụ này do Tổng công ty Dầu khí Việt Nam chủ trì phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện trong giai đoạn 2002 - 2006 nhằm tối ưu hóa 100% nguồn khí đồng hành từ thềm lục địa.
2. Cơ cấu lại đội tàu khai thác và hiện đại hóa công nghệ chế biến thủy sản: Nâng tỷ trọng tàu đánh bắt xa bờ có công suất trên 90 mã lực đạt mức 45% tổng đội tàu, hoàn thành nâng cấp Cảng cá Cát Lở dài 300 m và đầu tư chiều sâu cho 14 nhà máy chế biến đạt tiêu chuẩn quốc tế. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm triển khai trong lộ trình 2002 - 2007 nhằm nâng kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt trên 60 triệu USD/năm.
3. Nâng cấp hạ tầng du lịch nghỉ dưỡng cao cấp ven biển: Quy hoạch mở rộng các khu du lịch sinh thái Hồ Tràm, Hồ Cốc, Bình Châu và Côn Đảo; nâng cấp hệ thống cơ sở lưu trú đạt trên 2.500 phòng chuẩn quốc tế. Sở Du lịch phối hợp các nhà đầu tư trong và ngoài nước thực hiện giai đoạn 2002 - 2008 nhằm đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu du lịch bình quân 15%/năm.
4. Xây dựng hệ thống quan trắc và bảo vệ môi trường sinh thái đại dương: Thiết lập mạng lưới trạm kiểm soát tràn dầu tự động tại 8 cụm cảng biển, khoanh vùng bảo tồn nghiêm ngặt 800 loài sinh vật tại Vườn quốc gia Côn Đảo và phục hồi diện tích rừng ngập mặn vùng cửa sông. Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh chủ trì giám sát định kỳ hàng năm từ 2002 đến 2010 nhằm giảm thiểu 50% sự cố ô nhiễm nguồn nước ven bờ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu định lượng của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp khung luận cứ khoa học để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội địa phương, phân bổ vốn ngân sách xây dựng kết cấu hạ tầng cảng biển và điều chỉnh quy hoạch sử dụng không gian biển vùng Đông Nam Bộ.
2. Các doanh nghiệp và tập đoàn kinh tế ngành năng lượng, thủy sản, logistics: Khai thác bức tranh chi tiết về sản lượng dầu thô, trữ lượng khí đốt 3.000 tỷ m3 và tiềm năng luồng hàng hải để lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, định hướng đầu tư mở rộng chuỗi cung ứng dịch vụ kỹ thuật dầu khí và kho vận cảng biển.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Địa lý kinh tế, Kinh tế phát triển: Sử dụng làm tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp tiếp cận không gian lãnh thổ, cách thức kết hợp dữ liệu niên giám thống kê với phân tích thực địa và xây dựng mô hình dự báo tăng trưởng ngành.
4. Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia bảo tồn môi trường biển: Tham khảo số liệu đánh giá tác động sinh thái từ hoạt động khoan khai thác dầu và nuôi tôm ven bờ để thiết kế các dự án phục hồi rừng ngập mặn và quản trị rủi ro thiên tai vùng duyên hải.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành dầu khí có đóng góp cụ thể như thế nào vào ngân sách nhà nước trong giai đoạn nghiên cứu? Giai đoạn 1991 - 2000, ngành dầu khí đạt tổng doanh thu xuất khẩu trên 11,6 tỷ USD từ hơn 88 triệu tấn dầu thô khai thác. Trong đó, phần nộp vào ngân sách nhà nước đạt gần 5,5 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 55,9% tổng doanh thu, tạo nguồn tích lũy vốn đặc biệt quan trọng cho công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế quốc gia.

2. Đội tàu khai thác hải sản của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thời kỳ này có những điểm nghẽn kỹ thuật nào? Mặc dù sở hữu 4.050 tàu thuyền với sản lượng khai thác tự nhiên đạt 100.000 tấn/năm, nhưng số tàu có khả năng đánh bắt xa bờ chỉ chiếm khoảng 22% - 23%. Phần lớn phương tiện còn lại có công suất nhỏ dưới 50 mã lực, chủ yếu hoạt động ven bờ dẫn đến nguy cơ cạn kiệt nguồn lợi hải sản tầng đáy.

3. Nguyên nhân khiến lượng du khách quốc tế đến tỉnh giảm trong giai đoạn 1996 - 1998 là gì? Lượng khách quốc tế giảm bình quân 12%/năm trong giai đoạn này chủ yếu do tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực Đông Á năm 1997. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng du lịch của tỉnh thời điểm đó chưa đồng bộ, chỉ có 21 trên tổng số 67 khách sạn đạt chuẩn từ 1 đến 3 sao.

4. Vai trò then chốt của nguồn khí đốt thiên nhiên đối với sự phát triển công nghiệp của vùng Đông Nam Bộ là gì? Nguồn khí đồng hành được đưa vào bờ qua đường ống 200 km từ mỏ Bạch Hổ cung cấp 1 triệu m3 khí/ngày cho Nhà máy điện Bà Rịa và cụm điện Phú Mỹ công suất 3.600 MW, đồng thời Nhà máy Dinh Cố cung cấp 120.000 tấn LPG/năm, giúp thay thế hoàn toàn hàng nhập khẩu và tiết kiệm hàng chục triệu USD ngoại tệ.

5. Những nguy cơ môi trường biển nghiêm trọng nhất được luận văn cảnh báo là gì? Luận văn cảnh báo nguy cơ ô nhiễm tràn dầu từ hàng chục giàn khoan và tuyến luồng hàng hải mật độ cao, sự suy giảm 10% diện tích rừng tự nhiên ven biển do chuyển đổi sang ao nuôi tôm, cùng lượng chất thải chưa qua xử lý triệt để từ 14 cơ sở chế biến thủy sản xả trực tiếp ra các vịnh nước nông.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng phát triển của ba ngành kinh tế biển mũi nhọn gồm dầu khí, thủy sản và du lịch tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu giai đoạn 1996 - 2000.
• Làm sáng tỏ vai trò đầu tàu của ngành công nghiệp khai thác dầu khí với sản lượng 16,5 triệu tấn dầu thô và hơn 1.400 triệu m3 khí năm 2000, đưa GDP địa phương tăng trưởng bình quân 15,89%/năm.
• Xác định rõ những nút thắt căn bản về năng lực đánh bắt xa bờ thấp (chỉ chiếm 22% - 23%), cơ sở hạ tầng lưu trú quốc tế chưa hoàn thiện và nguy cơ ô nhiễm môi trường ven bờ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền với các mốc tiến độ thực thi cụ thể, tập trung vào chế biến sâu khoáng sản, hiện đại hóa cảng biển và bảo vệ hệ sinh thái đại dương.
• Thiết lập khung dự báo tăng trưởng kinh tế biển có giá trị định hướng chiến lược đến năm 2010 cho tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tiểu vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã đặt nền móng lý luận thực chứng vững chắc, chứng minh quy luật kết hợp giữa địa lý tự nhiên và địa lý kinh tế trong việc tổ chức không gian biển. Lộ trình tiếp theo trong giai đoạn 2002 - 2010 đòi hỏi địa phương phải đẩy nhanh tiến độ cụm dự án khí - điện Phú Mỹ và hoàn thiện quy hoạch tổng thể huyện đảo Côn Đảo. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý chuyên ngành cần tiếp tục ứng dụng công nghệ viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS) nhằm nâng cao năng lực quản trị tài nguyên biển theo hướng hiện đại và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIEN I. KHÁI NIỆM BIEN, PHAN LOAI KINH TẾ BIỂN 1. Khái niệm , vai trò của biển 1. Khái niệm biển Theo cuốn sổ tay thuật ngữ dia lý của tác gid Nguyễn Dude chủ biên (NXB Giáo dục năm 1998) thì khdi niêm biển được định nghĩa sau: * “Biển là bộ phận củu đại dương nim ở gắn hay xu đất liền, có những đặc điểm riêng khác với vùng nước và đại dương bav quanh như về đô mặn, chế độ thủy văn, các vật liệu trầm tích đáy, các sinh vật, v.

Qua đó chúng ta có thể hiểu biển khác với đất liển khác với dui dương về chế độ nhiệt đô thủy văn, dia hình ,các điều kiện sinh thái. Nét đặc thù của biển là do sư tương tác của biển với dất liền tiếp cân 1. Vai trò của biển: Biển có vai trò rất lớn đối với con người và tư nhiên, từ xưa đến nay biển luôn luôn được coi là môi trường sống của loài người nói riêng và sự sống của trái đất nói chung. Biển là nơi cung cấp lương thực,năng lượng , nhiều nguồn tài nguyên có giá trị và là nơi trú ấn cho hàng loạt động val như: tôm, cua, cá mực, trai, ngọc.

và thực vật như rong biển và các loại tảo. có thể làm dược liệu chữa bệnh cho con người. Tài nguyên khoắng sản phục vụ cho các ngành công nghiệp, bên cạnh có tài nguyên muối và tài nguyên du lịch phục vụ cho nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí , tẮm biển. của con người.

Biển còn được coi là môi tyường sống và phát triển lâu bên của xã hội loài người nói chung như biển làm diéu hòa khí hậu vùng ven biển. nuôi sống những ngư dân ven biển và là tổ quốc của những du khách, ngoài ra còn phải kể đến các nguồn tài nguyên khác mà biển cung cấp cho con người như tài nguyên từ gió biển thuỷ triều , sóng biển. vì vậy biển rất cẩn thiết đối với con người chúng ta. Những nguồn tài nguyên mà biển cung cấp cho con người đã góp phần làm cho hình thành các ngành kinh tế biển quan trong Luận văn tốt nghiệp SVTH : Trung Thi Hòa 1.Phân loai kinh tế biển: 1.

Khái niệm: Việc nhận thức về ngành kinh tế biển cũng chưa đồng nhất và khái niệm kinh tế biển được các nhà khoa học quan niệm khác nhau Nhưng hiện nay nhận thức phổ biến thì kinh tế biển đó là gồm một số ngành kinh tế liên quan đến biển, được tổ chức quản lý của các bộ, các cơ quan chức ning thee từng lĩnh vực. Nhưng theo định nghĩa củu Giáo sư kính tế Nguyễn Văn Hường (Tap chí hoạt động khoa học kỹ thuật ra xố 5 ndm 1996}kho biết: Kinh tế biển là một lĩnh vực bao trùm gồm nhiều ngành hoạt đông liên quan đến biển như : thủy sản, giao thông vận tải, công nghiệp? dấu khí, du lịch. nhằm khai thác toàn bộ lợi ích mà biển có thể mang lại để phát triển đất nước. Như vậy, sư phân biệt giữa kinh tế biến và kinh tế trên đất liễn chỉ có tính chất tương đối cả về khía cạnh ngành và khía cạnh kinh tế vì điểm giao nhau của cả hai là ở vùng ven biển.

Mà vùng ven biển là vùng chứa đựng tiểm năng. Phát triển tổng hợp và có các mối quan hệ trực tiếp với nến kinh tế của cả nước vì vậy khi xây dựng vùng ven hiển là xây dựng bàn đạp tiến ra biển trong tương lai đóng vai trò lôi kéo cúc vùng khác phat triển 1. Phân loại: * Theo nhiều quan điểm khác nhuu mà người ta đưa ra các cách phân loại kinh tế biển như sau Về hoạt đông trên biển chia ngành kinh tế biển ra thành 2 hoạt dong chính: Mét là: Khai thác tài nguyên biển gồm 2 dạng: + Khai thác tài nguyên ở môi trường lỏng bao gồm :Hải sin các loại thực vật, các kim loại ở dạng tiềm ẩn trong nước biển, Ở nhiều nước trên thế giới người ta khai thác cả dòng hải lưu và sóng biển dể tạo rủ điện năng. + Tài nguyên ở môi trường rắn gồm khai thác dau khí.

các loại quặng mỏ nim sâu dưới đáy biển. Hai là : Vận tải biển gồm khai thác các đội tàu viễn dương kỹ nghề đóng tàu biển, các dịch vụ hàng hải và khai thác tiém nang củu cing, đặc biệt là cdng nước sâu, Luận văn tốtnghiệp. ———— SVTH : Trương Thị Hòa Như vây mới thấy kinh tế biển bao gồm rất nhiều hoại đồng và ngành nào cũng có thể kiểm được những khối lượng ngoai te vỏ cùng to lớn nén được đầu tư đúng mức. Mặt khác một số ngành kinh tế biển được phan loại theo cách sau Giao thông vận tải biển, thủy sản, dấu khí, du lịch biển, Mỗi ngành này lại nim trong một tổ hợp được phân loại theo phương pháp quen thuốc nhức - Giao thông vân tải biển thuộc lĩnh vực giao thông vẫn tái.

- Thủy sin thuộc nhóm 1 (nông. lâm, ngư, nghiệp) - Du lịch biển không thể xem xét tách rời khỏi nhóm 3 (du lịch, dich vu) Ngoài ra dưa vào thời gian lich xử mà người ta phân loại kính tế biện ra các * nghé sau: - Vận tải biển và thủy, hải sản là ngành nghề truyền thong lâu đời - Đầu khí, du lịch, dịch vu, giải trí là ngành nghẻ biển mới - Nghề hiển trong tương lui là năng lương biển, thủy triểu .xóng biển, tài nguyên nước biển,tải nguyên đáy biển Với những phương pháp phân loại trên hiện nay kính tế biện dược xem như ngành tổng hop của từng bô phan liên quan đến biển trong các lĩnh vực kính tế khác nhau. I, NHỮNG CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ ‘THEM NANG PHÁT TRIEN KINH TẾ BIỂN Kinh tế biển là một trong những ngành kinh tế quan trong trong nén kinh tế quốc dân, đây là ngành hiền nay đã và dang đước nhiều nước trên thế giới quan tâm. Theo quan niềm của nhiều người thì những nước có vị trí gắn biển thì phát triển kinh tế biển, nhưng thật sai lầm đó là người ta chỉ nhìn qua cái bể ngoài, còn thực sự thì không phái những nước có biển là những nước có ngành kinh tế biển phát triển và không phải vùng biển nào cũng có thể dé dàng cho ngành kinh tế biển phát triển.

Mà muốn phat triển được kinh tế biển, vùng biển đó phái có những chỉ tiêu sau - Vùng biển đó có vị trí địa lý thuận lợi như có đường hàng hải quốc tế di qua hay nim giáp biển và có dio, hải đảo - Vùng biển đó có hờ biển dài, rong, thêm lục địa rong là điều kiến thuận lợi cho phiêu sinh vật phát triển như một số biển Biên Đồng, Biến B4c Bắc Đại Tây Dương thểm lục địa ở quấn đảo dat mới ở phía Dong (Canada. Luận văn tốt nghiệp SVTH: Irương Thị Hòa - Địa hình đáy ven bờ không nguy hiểm, bằng phẳng có nhiều bãi cát, cồn cát đẹp, và đặc điểm lý hóu của nước biển như nhiệt dd vùng ven biến, không quá lạnh, không quá nắng, nóng, đô man vữa 30-35%. - Có nhiều vùng vịnh, dim phá nhất là các vịnh có tác dung bio vệ, chống sóng và gió bởi các mdm nhô ra biến -Vùng biển đó có sông đổ ra biển, có thể có dòng biển chay qua hay dòng biển thay đổi chiéu theo mùa, hoặc có dòng hải lưu nóng hay lạnh như biển Nhật Bản, Biển Hắc ở Bắc Đại Tây Đương, Biển Đông Việt Nam - Đối với khí hậu để cho dễ dàng khai thác kính tế biển và các hoạt động trên biển diễn ra không ngừng, thì vùng biển đó phái có khí hậu điều hòa không gúa lạnh hay gúa nong, it xẩy ra mưa, bão gió không lớn để thuận lợi cho việc khai thác kinh tế biển như đánh bất thủy ,hải sản, khi thác dầu khí, du lịch phát triển. - Nhiệt độ biển điểu hòa thích hợp nhất đối với các hoạt đông kính tế biển , là nhiệt độ 20°-25°% riêng một số ở Bắc Âu có thể chịu được nhiệt độ nước biển từ 17°-20”c, còn nhiệt độ thấp dưới 1S" hay cao trên 30° là nhiệt đô không thích hợp.

Đặc biệt nhiệt đô qua thấp ở những nước Bắc €dEcó nhiều vùng biển bị đóng băng nên kinh tế biển không hoạt đông vì các sinh vật không phát triển „ các hoạt đông kính tẾ trên biển bi đình trệ. - Ngoài ra phải kể đến trong biển có các nguồn tài nguyên phong phú (cú, tôm, cua, mực, rong rêu, tài nguyên khoáng sẵn ( dấu khí. tài nguyên khác như du lịch, thuỷ triểu, gió biển. và phái kể đến nhân tố con người, con người là nhân tố quyết định tác động trực tiếp lên biển.

Vì vậy muốn ngành kinh tế biển phát triển con người phải biết khai thác, sử dung các tài nguyên đó hợp lý để bảo vệ nguồn Idi cho vùng biển. - Tóm lại, những nước có những chỉ tiêu trên thì sẽ có nhiều tiém năng để phục vụ cho sự phát triển kinh tế biển. Muốn nghiên cứu dược sự phát triển kinh tế biển, chúng ta phải đi tìm hiểu kĩ các tài nguyên của biển, vì các tài nguyên biển là điều kiện can thiết giúp cho biển hình thành các ngành kinh tế biển quan trọng. Luận vấn tốt nghiệp SVTH : Trương Thị Hòa i.

VỊ TRÍ VÀ VAI TRÒ CUA SỰ PHÁT TRIEN KINH TẾ BIEN ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM Lịch sử dẫn tộc ta trải qua hàng ngàn adm nay đều luôn luôn phải dé phòng quân xâm lược từ phía biển. Biển Việt Nam nói chung và hiển tiếng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nói riêng đều giàu tài nguyên. Chính vi vậy, biến chiếm vị trí và vai trò quan trọng trong sự phút triển kinh tế xã hội của cả nước ta và của tỉnh Ba Rịa = Vũng Tàu nói riêng. Đặc biết là ở thể ký XXI ~ Thế kỷ của biển và dai dương, con người dang vươn rủ biển, xông với biển, và khai thác biển.1, Vị trí và vai trò của biển, kinh tế biển đối với nền kinh tế của Việt Nam.

Việt Nam được coi là quốc gia biến với dải đất hẹp ven bờ Thai Binh Dương có chiểu dài bờ biển 3260km, thém lục địa rộng trên 2 triều km” gấp 7 lần diện tích đất liền, vùng biển đặc quyển kinh tế hun 1 triệu km gồm 4.000 hòn đảo lớn, nhỏ trong đó có đảo Phú Quốc rộng gắn bằng dất nước Singapore, 2 quần đảo San Hô lớn là Trường Su, Hoàng Sa. Việt Nam ở vào trung tâm của tuyến đường hàng hải quốc tế.