phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, đề án được kết cấu thành 3 phần như sau: Phần 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng trên địa bàn cấp tỉnh Phần 2: Phân tích và đánh giá thực trạng việc phát triển kinh doanh trên địa bàn tỉnh Sơn La Phần 3: Các đề xuất và kiến nghị phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng trên địa bàn tỉnh Sơn La 4 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN KINH DOANH SẢN PHẨM GIỐNG CÂY TRỒNG TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH 1. Vị trí, đặc điểm và vai trò về phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng 1. Một số khái niệm liên quan + Khái niệm phát triển kinh doanh Trước hết “phát triển” theo từ điển tiếng Việt của tác giả Hoàng Phê (2004) giải nghĩa: “Phát triển là biến đổi hoặc làm cho từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” Và “kinh doanh” được giải nghĩa như sau: “Tổ chức việc sản xuất, buôn bán, dịch vụ nhằm mục đích sinh lời” Khái niệm về kinh doanh còn được đưa ra trên khía cạnh pháp luật, cụ thể, tại khoản 21 Điều 3 của Luật Doanh nghiệp 2020 có quy định như sau: “Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận.” Theo Pollack, Scott (2012) trong cuốn “What, Exactly, Is Business Development?” (dịch tạm, phát triển kinh doanh chính xác là gì?) thì có khái niệm như sau: “Phát triển kinh doanh (Business development) là việc tạo ra giá trị lâu dài cho một tổ chức từ khách hàng, thị trường và các mối quan hệ giữa các cá nhân, khách hàng” Phát triển kinh doanh là một thuật ngữ sử dụng khá nhiều trong đời sống, đặc biệt là trong vấn đề về kinh tế, tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hoạt động kinh doanh thương mại thì mục tiêu hướng tới là phát triển từ các sản phẩm, dịch vụ tới thị trường tiêu dùng; + Khái niệm giống cây trồng Theo Luật Trồng trọt 2018 tại khoản 5 Điều 2 của luật thì quy định như sau: 5 “Giống cây trồng là một quần thể cây trồng có thể phân biệt được với quần thể cây trồng khác thông qua sự biểu hiện của ít nhất là một đặc tính và di truyền được cho đời sau; đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kỳ nhân giống; có giá trị canh tác, giá trị sử dụng; bao gồm giống cây nông nghiệp, giống cây dược liệu, giống cây cảnh và giống nấm ăn” Theo Lê Thị Minh Thảo (2016), thì “Giống cây trồng là một tập hợp những cá thể có cùng nguồn gốc, có bản chất di truyền giống nhau, có những biểu hiện giống nhau về hình thái, đặc điểm nông sinh học”. Nói cách khác nhóm cá thể được gọi là giống khi ổn định tương đối về mặt di truyền, về năng suất, phẩm chất, khả năng thích ứng và chống chịu Theo Nguyễn Tiến Huyền (2010) thì “Giống cây trồng là một quần thể cây trồng do con người sáng tạo ra nhằm thỏa mãn những yêu cầu nào đó của mình.
Nhóm cây trồng đó phải có tính di truyền và biến dị nhất định, phải có những đặc trƣng về đặc tính sinh vật, về hình thái, về kinh tế nhất định, có tính di truyền ổn định và được thực tiễn kiểm chứng có khả năng cho năng suất cao, phẩm chất tốt trong những khu vực và điều kiện canh tác nhất định” Theo Pháp lệnh giống cây trồng số 03/2004/ L-CTN ngày 4/04/2004 định nghĩa “Giống cây trồng là một quần thể cây trồng đồng nhất về hình thái và có giá trị kinh tế nhất định, nhận biết được bằng sự biểu hiện của các đặc tính do kiểu gen quy định và phân biệt được với bất kỳ quần thể cây trồng nào khác thông qua sự biểu hiện ít nhất một đặc tính và di truyền cho đời sau”. Như vậy, giống cây trồng được khái niệm khá đầy đủ, chi tiết trên khía cạnh nông nghiệp, cây trồng, giống cây trồng có đặc điểm về sinh học, kinh tế, đặc biệt giống cây trồng cần được bảo quản, duy trì và phát triển các giống mới tăng năng suất sản phẩm của giống cây, từ đó tăng trưởng kinh từ giống cây trồng này; +Khái niệm phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng Cũng theo từ điển Hoàng Phê (2004) thì “sản phẩm” được giải nghĩa là: “Cái do lao động con người làm ra” 6 Theo khái niệm này thì sản phẩm giống cây trồng là các sản phẩm về các loại giống cây được con người làm ra; Từ những khái niệm, lý luận trên thì “phát triển sản phẩm giống cây trồng” được hiểu như sau: Phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng là việc tạo ra giá trị kinh tế từ cây trồng khác nhau với mục đích phát triển kinh tế nông nghiệp; 1. Vị trí của việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng Phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng có ý nghĩa quan trọng đối với ngành trồng trọt, nông nghiệp và của chính con người nói chung trong việc tạo ra những sản phẩm giống cây trồng mới, số lượng tăng theo ý chí, mong muốn của con người. Chính vì vậy, việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng sẽ có vị trí như sau: (i) giữ vị trí phát triển sản phẩm các giống cây trồng nhằm phục vụ cho phát triển kinh tế nông nghiệp của các địa phương, quốc gia; (ii) giữ vị trí chiến lược mũi nhọn ngành nông nghiệp của địa phương, quốc gia trong việc phát triển nguồn giống cây trồng mới; (iii) giữ vị trí điều hoà trong mối liên hệ, hợp tác, phối hợp giữa nhà nông, nhà khoa học và doanh nghiệp trong việc phát triển giống cây trồng cho địa phương, quốc gia; (iv) vị trí an toàn an ninh lương thực của quốc gia; 1.
Đặc điểm của việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng Phát triền kinh doanh sản phẩm giống cây trồng phù hợp với thực tiễn của đất nước, hài hòa với sự phát triển quốc tế trong lĩnh vực khoa học nông nghiệp, sinh học,phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng còn là yếu tố quan trọng phát triển ngành này nông nghiệp vững mạnh, ổn định và bền vững. Phát triển kinh doanh giống cây trồng có những đặc điểm chính sau: Thứ nhất, phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng có đặc điểm phát triển giống cây trồng địa phương (giống gốc) sang giống mới có hiệu quả về cả kinh tế lẫn chất lượng sản phẩm cây trồng; Thứ hai, phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng giúp phát triển kinh 7 tế nông nghiệp của địa phương, quốc gia; Thứ ba, tạo việc làm mới cho lao động nông nghiệp của địa phương, quốc gia với sản phẩm nông nghiệp là các giống cây trồng mới, hiệu quả cao về kinh tế nông nghiệp; Thứ tư, đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt đối với việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng; phạm vi kinh doanh giống cây trồng trên diện rộng; Thứ năm, thúc đẩy nền khoa học nông nghiệp của quốc gia phát triển cùng với thế giới; 1.4 Vai trò của việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng Đối với ngành kinh tế nông nghiệp, nông nghiệp trồng trọt thì phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng là vô cùng quan trọng. Việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng giữn vai trò quyết định tới phát triển kinh tế nông nghiệp, cụ thể: (i) Góp phần đa dạng hoá các sản phẩm giống cây trồng mới trong quá trình phát triển nông nghiệp, kinh tế nông nghiệp của địa phương, quốc gia; (ii) Góp phần vào sự phát triển của ngành kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, nâng cao vị thể của địa phương, quốc gia với thế giới; (iii) Tạo việc làm cho lao động nông thôn trong quá trình phát triển kinh doanh các giống cây trồng; giải quyết cấp bách tình hình lương thực quốc gia; (iv) Đóng góp, bổ sung thuế vào ngân sách quốc gia; (v) Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong việc phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng; (vi) Phát triển công nghiệp xanh, tăng năng suất sản phẩm cây trồng và phát triển kinh tế nông nghiệp sạch; 1. Nội dung và tiêu chí phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng 1.1 Chủ thể của hoạt động phát triển kinh doanh giống cây trồng Sở NN và PT nông thôn với vai trò điều tiết, điều hành toàn bộ hoạt động xã hội trong các lĩnh vực khác nhau, trong đó, ngành nông nghiệp được điều hành, quản lý từ việc phát triển giống cây trồng cho tới việc thu hoạch sản phẩm giống cây trồng,…Nhà nước thực hiện chủ trương, chính sách thực hiện việc chỉ đạo 8 ngành nông nghiệp trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp thông qua các chiến lược, mục tiêu khác nhau để phát triển kinh tế nông nghiệp; Đối với sở NN và PT Nông thôn, chủ thể này được xem là có ảnh hưởng, tác động mạnh nhất tới việc phát triển nền kinh tế nông nghiệp, phát triển kinh doanh sản phẩm giống cây trồng tại các địa phương trên cả nước.
Trước đây, khi nước ta còn lạc hậu, thực hiện việc chuyển đổi từ nền nông nghiệp lạc hậu, nhà nước đã định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp dần chuyển sang nền nông nghiệp hiện đại với công nghệ, kỹ thuật cao, ngoài nhân tố năng lực nội tại của ngành Nông nghiệp nước ta thì Sở còn giữ một vai trò vô cũng đặc biệt quan trọng trong việc tạo tiền đề phát triển kinh tế nông nghiệp, cây trồng, sản phẩm giống cây trồng,…. Chính vì vậy, sở NN và PT nông thôn cũng đã tạo động lực cho việc xây dựng, tái cấu trúc nền nông nghiệp nước nhà, chuyển từ ngành kinh tế nông nghiệp lạc hậu nền nông nghiệp khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cao; Thực hiện các chủ trương, chính sách vĩ mô về kinh tế nông nghiệp, định hướng ngành nông nghiệp, phát triển sản phẩm giống cây trồng, cung cấp nguồn vốn, hỗ trợ người nông dân,….thì vai trò của sở NN và PT nông thôn còn được xem vừa là “bà đỡ” của ngành nông nghiệp.