LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh kinh doanh hiện nay, có thể nói dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ đã và đang được các ngân hàng thương mại (NHTM) nhìn nhận như một mũi nhọn chiến lược trong hiện đại hoá, đa dạng hoá các loại hình dịch vụ ngân hàng và là một lợi thế cạnh tranh hết sức quan trọng trong cuộc đua nhắm tới thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. Điều này đã tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức và sức ép khá lớn đối với các Ngân hàng Thương mại, đòi hỏi các Ngân hàng Thương mại phải có những giải pháp phát triển kinh doanh phù hợp.
Ngân hàng Thương mại c ổ phần Công Thương Việt Nam chi nhánh Cao Bằng (VietinBank Cao Bằng) cũng không nằm ngoài thách thức đó. Với mạng lưới các neân hàng trên địa bàn thành phổ Cao Bằng như hiện nay thì sự cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh nói chung và dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng ngày càng gay gắt. VietinBank Cao Bằng cần có những giải pháp chiến lược để có thể phát triển rộng rãi dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ ra thị trường. Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi xin chọn đề tài “Phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Cao Bằng” làm mục tiêu nghiên cứu, mong muốn tìm hiểu thực trạng, tình hình kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại VietinBank Cao Bằng từ đó đưa ra một số giải pháp góp phần phát triển dịch vụ kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại VietinBank Cao Bằng đạt hiệu quả hơn.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 Mục tiêu nghiên cứu - Đe xuất eiải pháp nhằm Phát triển kinh doanh bảo hiêm phi nhân thọ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam —Chi nhánh Cao Băng. Nhiệm vụ nghiên cứu - Luận văn hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ và phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ của Ngân hàng Thương mại. 2 - Phân tích, đánh giá những mặt được và hạn chế trong hoạt động phát triển dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ của VietinBank Cao Bằng. - Luận văn đưa ra một số giải pháp nhàm phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại VietinBank Cao Bằng.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu Những vấn đề lý luận về phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ của Ngân hàng Thương Mại và thực tiễn phát triển kinh doanh bảo hiêm phi nhân thọ tại VietinBank Cao Bằng.2 Phạm vỉ nghiên cứu Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Vietinbank Cao Bằng Phạm vi thời gian: Các số liệu được thu thập và xử lý trong giai đoạn 2016 - 2018. Các giải pháp đề xuất phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại VietinBank Cao Bằng cho đến 2025. Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung phân tích thực trạng kinh doanh Bảo hiểm phi nhân thọ tại VietinBank Cao Bằng. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại đơn vị đến năm 2025.
Phưong pháp nghiên cứu 4. Phương pháp thu thập số liệu - Luận văn tập trung chủ yếu lấy thông tin từ nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập qua các báo cáo thường niên, kết quả điều tra được thực hiện trước đó của VietinBank Cao Bằng, các tài liệu, thông tin nội bộ như: - Các văn bản pháp luật, Nghị định, Quyết định. - Báo cáo hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cao Bằng năm 2016, 2017, 2018. - Website của VietinBank.
Phương pháp xử lý và phân tích sổ liệu - Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được sử dụng trong luận văn để mô tả những đặc tính cơ bản của dữ liệu thu thập được từ nghiên cứu lý luận 3 và thực tiễn về hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cao Bằng. - Phương pháp tổng hợp, so sánh số liệu và phân tích các bài viết, các báo cáo từ các tạp chí của NHNN, chuyên đề nghiên cứu trao đổi của NHNN qua các năm, tạp chí phát triển kinh tể, các bài viết trên Website của các Bộ (Bộ tài chính, Bộ Kế hoạch - Đầu tư ,.) về tình hình kinh doanh bảo hiểm, về định hướng phát triển của ngành ngân hàng, bảo hiểm đến năm 2025. - Tổng hợp, hệ thống lại các Nghị định, Thông tư, Chỉ thị, Quy chế. của Chính phủ, Ngân hàng nhà nước đã ban hành và đang có hiệu lực thi hành; Các chỉ thị, Quy chế, Hướng dẫn thực hiện của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cao Bằng đã ban hành và đang có hiệu lực thi hành.
Kết cấu luận văn Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được kết cấu thành 3 chương: Chương 1: Những vấn đề cơ bản về kinh doanh Bảo hiểm phi nhân thọ Chương 2: Thực trạng kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại Ngân hàng Thương mại cỗ phần Công Thương Việt Nam —Chi nhánh Cao Bằng Chương 3: Phương hướng và giải pháp Phát triển kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại Ngân hàng Thương mại cỗ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Cao Bằng 4 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐÈ c o BẢN VÈ KINH DOANH BẢO HIẺM PHI NHÂN THỌ 1. Dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ 1. Khái niệm * Khái niệm bảo hiểm Mặc dù bảo hiểm đã có nguồn gốc và lịch sử phát triển khá lâu đời, nhung do tính đặc thù của loại hình dịch vụ này, cho đến nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về bảo hiểm. Theo các chuyên gia bảo hiểm, một định nghĩa đây đủ và thích họp cho bảo hiểm phải bao gồm việc hình thành một quĩ tiền tệ (quỹ bảo hiểm), sự hoán chuyển rủi ro và phải bao gồm cả sự kết họp số đông các đơn vị đối tượng riêng lẻ, độc lập chịu cùng một rủi ro như nhau tạo thành một nhóm tương tác.
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về bảo hiểm. Theo Dennis Kessler, “bảo hiểm là sự đóng góp của số đông vào sự bất hạnh của số ít.” Còn theo Monique Gaullier, “bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó, một bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc để cho người thứ ba trong trường họp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một bên khác: Đó là người bảo hiểm. Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các phương pháp của thống kê.” Các định nghĩa trên hoặc quá thiên về góc độ xã hội, hoặc quá thiên về góc độ kinh tế, kĩ thuật, ít nhiều cũng còn thiếu sót, chưa phải là một khái niệm bao quát hoàn chỉnh. Nói một cách chính xác, bảo hiểm là một dịch vụ tài chính, dựa trên cơ sở tính toán khoa học, áp dụng biện pháp huy động nhiều người, nhiều đơn vị cùng tham gia xây dựng quỹ bảo hiểm bằng tiền để bồi thường thiệt hại về tài chính do tài sản hoặc tính mạng của người được bảo hiểm gặp phải tai nạn rủi ro bât ngờ.
Tập đoàn bảo hiểm A1G (Mỹ) định nghĩa: “Bảo hiểm là một cơ chế, theo cơ chế này, một người, một doanh nghiệp hay một tổ chức chuyển nhượng rủi ro cho 5 công ty bảo hiểm, công ty đó sẽ bồi thường cho người được bảo hiểm các tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm và phân chia giá trị thiệt hại giữa tất cả những người được bảo hiểm”. Theo Luật kinh doanh bảo hiểm của Việt Nam (ban hành ngày 09/12/2000) thì “kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm nhàm mục đích sinh lợi, theo đó doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm đê doanh nghiệp bảo hiêm trả tiên bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.” Như vậy, để có một khái niệm chung nhất về bảo hiểm, chúng ta có thể đưa ra định nghĩa: “Bảo hiểm là một sự cam kết bồi thường của người bảo hiểm với người được bảo hiểm về những thiệt hại, mất mát của đối tượng bảo hiểm do một rủi ro đã thoả thuận gây ra, với điều kiện người được bảo hiểm đã thuê bảo hiểm cho đối tượng bảo hiểm đó và nộp một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm”. “Bảo hiểm là phương pháp chuyển giao rủi ro được thực hiện qua họp đồng bảo hiểm, trong đó bên mua bảo hiểm chấp nhận trả tiền phí bào hiểm còn doanh nghiệp bảo hiểm cam kết bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm”. Bảo hiểm được phân thành hai nhóm lớn là: Bảo hiểm Nhân thọ (BHNT) và Bảo hiểm phi nhân thọ (BHPNT).
Trong đó theo Luật kinh doanh bảo hiểm Việt Nam (2000): 7 “Bảo hiểm nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hoặc chết”. “Bảo hiêm phi nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm tài sản, trách nhiệm dân sự và các nghiệp vụ bảo hiểm khác không thuộc bảo hiểm nhân thọ” Nếu như đối tượng của bảo hiểm nhân thọ chỉ là con người và có tính chất tiết kiệm, thì đối tượng của bảo hiểm phi nhân thọ bao gồm tài sản, Trách nhiệm dân sự, tính mạng và tình trạng sức khoẻ con người và không có tính chất tiết kiệm. * Khái niệm bảo hiểm phi nhân thọ Khái niệm bảo hiểm phi nhân thọ: Theo luật kinh doanh bảo hiểm Việt Nam giải thích về thuật ngữ bảo hiểm phi nhân thọ như sau: “Bảo hiểm phi nhân thọ là 6 lo ạ i n g h iệ p v ụ b ả o h iể m tà i sả n , trá c h n h iệ m d â n s ự v à c á c n g h iệ p v ụ b ả o h iế m k h á c k h ô n g th u ộ c b ả o h iể m n h â n th ọ ” .