Thu Hút và Sử Dụng ODA Để Phát Triển Kết Cấu Hạ Tầng Kinh Tế Tỉnh Thừa Thiên Huế

Khám phá cách thu hút và sử dụng ODA để phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế, nâng cao tiềm năng và phát triển bền vững.

• Tác giả: Hồ Văn Quốc Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Thị Nữ
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Kết Cấu Hạ Tầng Kinh Tế Tỉnh Thừa Thiên Huế Qua Việc Thu Hút ODA
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu đề tài
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Lý luận về vốn ODA
• 2.1.1.1. Khái niệm và hình thức của vốn ODA
• 2.1.1.1.1. Khái niệm ODA
• 2.1.1.1.2. Các hình thức ODA
• 2.1.1.2. Phân loại
• 2.2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA CHO PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG KINH TẾ CỦA TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 2.2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.2.1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 2.2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.2.1.2.1. Về dân số và lao động
• 2.2.1.2.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội
• 2.2.2. Sự cần thiết phải thu hút và sử dụng vốn ODA cho phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.2.2.1. Sự cần thiết phải đầu tư cho kết cấu hạ tầng kinh tế ở tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.2.2.1.1. Về giao thông
• 2.2.2.1.2. Hệ thống cấp điện và chiếu sáng đô thị
• 2.2.2.1.3. Vấn đề vệ sinh môi trường, bảo vệ môi trường
• 2.2.2.2. Sự cần thiết phải thu hút và sử dụng vốn ODA trong phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế Thừa Thiên Huế
• 2.2.3. Tình hình thu hút và sử dụng ODA trên địa bàn tỉnh nói chung
• 2.2.3.1. Quy mô vốn ODA được ký kết
• 2.2.3.2. Vốn ODA ký kết theo ngành, lĩnh vực
• 2.2.3.3. Các nhà tài trợ
• 2.2.4. Thực trạng thu hút và sử dụng vốn ODA vào kết cấu hạ tầng kinh tế ở tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.2.4.1. Thực trạng thu thu hút vốn ODA
• 2.2.4.1.1. Tình hình ký kết các khoản vay
• 2.2.4.1.2. Vốn ODA cho KCHTKT được ký kết phân theo lĩnh vực
• 2.2.4.1.3. Vốn ODA ký kết trong KCHTKT theo nhà tài trợ
• 2.2.4.2. Thực trạng sử dụng vốn ODA
• 2.2.4.2.1. Tình hình giải ngân vốn ODA cho kết cấu hạ tầng kinh tế những năm qua
• 2.2.4.2.2. Giải ngân vốn ODA cho KCHTKT theo lĩnh vực
• 2.2.4.2.3. Giải ngân vốn ODA cho KCHTKT theo nhà tài trợ
• 2.2.5. Đánh giá công tác thu hút và sử dụng vốn ODA trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.2.5.1. Những thành tựu đạt được
• 2.2.5.1.1. Về thu hút vốn ODA
• 2.2.5.1.2. Về kết quả sử dụng vốn ODA
• 2.2.5.2. Nguyên nhân của các thành tựu
• 2.2.5.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.2.5.3.1. Trong công tác sử dụng
• 2.2.5.3.2. Trong công tác giải ngân
• 2.2.5.3.3. Trong công tác đấu thầu
• 2.2.6. Mô hình SWOT phân tích nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả thu hút và sử dụng vốn ODA trong vào phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế
• 2.2.6.1. Phân tích các cơ hội, thách thức, điểm mạnh, điểm yếu của mô hình SWOT
• 2.2.6.2. Thách thức
• 2.2.7. Lựa chọn chiến lược cho thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA cho phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.2.7.1. Chiến lược SO
• 2.2.7.2. Chiến lược ST
• 2.2.7.3. Chiến lược WO
• 2.2.7.4. Chiến lược WT
• 2.3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THU HÚT VÀ SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ ODA CHO XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG KINH TẾ CỦA TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 2.3.1. Định hướng đầu tư phát triển xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế Tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020
• 2.3.2. Một số giải pháp thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA cho xây dựng kết cấu hạ tầng tỉnh Thừa Thiên Huế
• 3. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kết Cấu Hạ Tầng Kinh Tế Tỉnh Thừa Thiên Huế

Phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của tỉnh Thừa Thiên Huế. Kết cấu hạ tầng không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn tác động đến chất lượng cuộc sống của người dân. Việc thu hút ODA đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và nâng cấp các công trình hạ tầng thiết yếu.

1.1. Khái Niệm Về Kết Cấu Hạ Tầng Kinh Tế

Kết cấu hạ tầng kinh tế bao gồm các công trình phục vụ cho sản xuất và dịch vụ, như giao thông, cấp nước, và điện. Đây là nền tảng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh.

1.2. Vai Trò Của ODA Trong Phát Triển Kết Cấu Hạ Tầng

ODA cung cấp nguồn vốn quan trọng cho các dự án hạ tầng, giúp tỉnh Thừa Thiên Huế hiện đại hóa và mở rộng hệ thống hạ tầng, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thu Hút ODA Tại Thừa Thiên Huế

Mặc dù ODA là nguồn lực quan trọng, nhưng việc thu hút và sử dụng ODA tại Thừa Thiên Huế vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như quản lý dự án kém, thiếu minh bạch trong sử dụng vốn, và sự cạnh tranh từ các tỉnh khác là những rào cản lớn.

2.1. Quản Lý Dự Án ODA Chưa Hiệu Quả

Nhiều dự án ODA tại Thừa Thiên Huế gặp khó khăn trong việc triển khai do quản lý kém, dẫn đến chậm tiến độ và không đạt mục tiêu đề ra.

2.2. Thiếu Minh Bạch Trong Sử Dụng Vốn ODA

Sự thiếu minh bạch trong việc sử dụng vốn ODA đã gây ra nghi ngờ từ phía các nhà tài trợ, ảnh hưởng đến khả năng thu hút nguồn vốn này trong tương lai.

III. Phương Pháp Thu Hút ODA Hiệu Quả Cho Kết Cấu Hạ Tầng Kinh Tế

Để thu hút ODA hiệu quả, tỉnh Thừa Thiên Huế cần áp dụng các phương pháp quản lý dự án tốt hơn, tăng cường hợp tác quốc tế và cải thiện môi trường đầu tư.

3.1. Tăng Cường Quản Lý Dự Án

Cần có các biện pháp quản lý dự án chặt chẽ hơn để đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình, từ đó nâng cao niềm tin của các nhà tài trợ.

3.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Phát Triển Hạ Tầng

Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước phát triển để thu hút thêm nguồn vốn ODA cho các dự án hạ tầng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của ODA Trong Phát Triển Kết Cấu Hạ Tầng

ODA đã được sử dụng để xây dựng nhiều công trình hạ tầng quan trọng tại Thừa Thiên Huế, như đường giao thông, hệ thống cấp nước và điện. Những dự án này không chỉ cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Các Dự Án Nổi Bật Sử Dụng ODA

Một số dự án nổi bật như xây dựng cầu đường, hệ thống cấp nước sạch đã được thực hiện thành công nhờ vào nguồn vốn ODA.

4.2. Tác Động Của ODA Đến Kinh Tế Địa Phương

Các dự án ODA đã góp phần tạo ra việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và cải thiện cơ sở hạ tầng, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của ODA Tại Thừa Thiên Huế

Tương lai của ODA tại Thừa Thiên Huế phụ thuộc vào khả năng quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này. Cần có các chính sách rõ ràng và minh bạch để thu hút thêm ODA cho phát triển kết cấu hạ tầng.

5.1. Định Hướng Phát Triển ODA Trong Tương Lai

Cần xây dựng các chiến lược dài hạn để thu hút ODA, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như giao thông, cấp nước và môi trường.

5.2. Khuyến Khích Đầu Tư Từ Các Nhà Tài Trợ

Tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà tài trợ, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng ODA để thu hút thêm nguồn lực cho phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Kết cấu hạ tầng kinh tế đóng vai trò huyết mạch và là điều kiện tiên quyết thúc đẩy quá trình tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội tại mỗi địa phương và quốc gia. Đối với Việt Nam, quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa diễn ra từ điểm xuất phát thấp, tích lũy nội bộ nền kinh tế còn hạn chế, dẫn đến khoảng thiếu hụt nguồn vốn lớn cho đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ. Trong bối cảnh đó, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trở thành kênh huy động ngoại lực đặc biệt quan trọng nhờ những ưu thế về lãi suất thấp, quy mô vốn lớn và thời gian ân hạn dài. Tuy nhiên, ODA cũng mang bản chất "con dao hai lưỡi": nếu công tác quản lý và sử dụng không đạt hiệu quả, nguồn vốn này sẽ không tạo ra hệ thống hạ tầng tương xứng mà còn làm gia tăng gánh nặng nợ quốc gia, gây bất ổn tài chính công.

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế – đô thị trung tâm văn hóa, du lịch, giáo dục đào tạo, y tế chuyên sâu và là cực tăng trưởng của Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung – hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế trong nhiều năm qua bộc lộ sự thiếu đồng bộ, xuống cấp và quá tải so với tốc độ đô thị hóa. Từ năm 1993 đến năm 2014, nguồn vốn ODA đã đóng góp đáng kể vào việc nâng cấp mạng lưới cấp thoát nước, giao thông, thủy lợi, y tế và bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh. Dù vậy, thực tiễn thu hút và giải ngân nguồn vốn này tại địa phương còn tồn tại nhiều bất cập như công tác chuẩn bị dự án chưa tốt, tiến độ thi công kéo dài, thủ tục giải ngân chậm và giải phóng mặt bằng phức tạp. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá khách quan thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dòng vốn ODA đầu tư cho kết cấu hạ tầng kinh tế địa phương.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 3 nội dung:

1. Hệ thống hóa lý luận về quản lý thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trong mối quan hệ với phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế.
2. Tổng hợp, phân tích và đánh giá thực trạng thu hút, ký kết và giải ngân nguồn vốn ODA trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế tại tỉnh Thừa Thiên Huế qua các giai đoạn.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp có căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng vốn ODA cho xây dựng kết cấu hạ tầng của tỉnh trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tình hình thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Tác giả theo dõi dữ liệu các hiệp định ODA ký kết trong giai đoạn 1993 - 2014 (22 năm). Về tỷ lệ và tiến độ giải ngân, do giới hạn trong khả năng thu thập số liệu thứ cấp tại các cơ quan quản lý, phạm vi phân tích thực tế tập trung trong giai đoạn 2003 - 2013 (11 năm).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm chuẩn mực và văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành:

• Khung pháp lý và định nghĩa ODA: Tác giả viện dẫn Nghị định số 38/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý và sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và nguồn vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ. ODA được xác định bao gồm hai hình thức: ODA viện trợ không hoàn lại và ODA vốn vay (trong đó quy định yếu tố không hoàn lại phải đạt tối thiểu 35% đối với các khoản vay có ràng buộc và 25% đối với các khoản vay không ràng buộc theo tiêu chuẩn của Ủy ban Hỗ trợ Phát triển - DAC thuộc OECD).
• Phân loại ODA: Phân loại theo phương thức hoàn trả (không hoàn lại, vay ưu đãi, vay hỗn hợp); theo nguồn cung cấp (song phương, đa phương); và theo mục đích sử dụng (hỗ trợ cán cân thanh toán, hỗ trợ theo chương trình, hỗ trợ theo dự án, hỗ trợ kỹ thuật). Tác giả làm rõ các đặc trưng cơ bản của ODA: lãi suất vay ưu đãi (Nhật Bản từ 0,3% - 1,8%/năm, WB 0%/năm kèm phí dịch vụ 0,75%/năm, ADB từ 1% - 1,5%/năm), thời hạn vay dài (30 - 40 năm), thời gian ân hạn kéo dài (8 - 10 năm), đi kèm các điều kiện ràng buộc kinh tế - chính trị và tính nhạy cảm đối với dư luận nước tài trợ.
• Lý luận về kết cấu hạ tầng kinh tế (KCHTKT): Khóa luận phân biệt kết cấu hạ tầng cứng (công trình vật chất kỹ thuật như đường sá, cầu cống, trạm biến áp, mạng lưới cấp thoát nước) và kết cấu hạ tầng mềm (cơ chế, chính sách, năng lực quản lý); đồng thời khu biệt KCHTKT (giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, lưới điện, thủy lợi thủy nông) với kết cấu hạ tầng xã hội (y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao). Khóa luận chỉ ra KCHTKT có đặc thù đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn, chu kỳ hoàn vốn dài, tỷ suất sinh lời tài chính trực tiếp thấp, mang tính phục vụ công cộng nên khu vực tư nhân khó đảm đương, phù hợp với việc phân bổ nguồn vốn vay ưu đãi ODA.
• Khung phân tích SWOT: Tác giả vận dụng mô hình ma trận SWOT để nhận diện điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities), thách thức (Threats); từ đó xây dựng 4 nhóm chiến lược phối hợp: SO, ST, WO và WT.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập hệ thống báo cáo phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo quản lý dự án định kỳ của Ủy ban Nhân dân (UBND) tỉnh Thừa Thiên Huế, số liệu lưu trữ chuyên ngành của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế, cùng các tài liệu địa chí địa phương.
• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh: Tổng hợp dữ liệu thành chuỗi số liệu theo thời gian, phân tổ thống kê theo ngành/lĩnh vực và theo từng nhà tài trợ, sử dụng số liệu tương đối và tuyệt đối để so sánh quy mô và tỷ trọng biến động.
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu thu thập được số hóa, phân loại và xử lý qua phần mềm Microsoft Excel 2010 nhằm tính toán cơ cấu tỷ trọng, lập các bảng biểu và dựng biểu đồ trực quan.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

Chương 1 tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn vốn ODA và vai trò của ODA đối với sự phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế. Tác giả phân tích tính hai mặt của ODA: bên cạnh ưu thế bổ sung ngoại tệ, bù đắp thâm hụt ngân sách, chuyển giao công nghệ thi công và nâng cao năng lực quản lý dự án cho cán bộ sở tại, ODA tiềm ẩn rủi ro nợ công nếu phân bổ dàn trải, phụ thuộc công nghệ và dịch vụ tư vấn của nước tài trợ.

Chương này xác định 6 chỉ tiêu cơ bản đánh giá hiệu quả sử dụng ODA cho KCHTKT: (1) mức độ phù hợp với chiến lược phát triển; (2) tỷ lệ vốn ODA đóng góp vào tăng trưởng kinh tế tương ứng; (3) khả năng kích thích và thu hút các dòng vốn FDI và tư nhân; (4) tác động gián tiếp đến mục tiêu giảm nghèo và cải thiện chất lượng sống; (5) mức độ hạ giá thành dịch vụ hạ tầng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh; (6) cải thiện năng lực đàm phán, quản lý và tỷ lệ giải ngân dự án. Đồng thời, tác giả đúc kết bài học từ các nước đang phát triển (Đài Loan, Hàn Quốc, Indonesia, Bolivia, Ghana) thành 7 bài học kinh nghiệm về chiến lược phát triển, thể chế quản lý, chống thất thoát tham nhũng và cơ chế điều phối nợ công tập trung.

Chương 2: Thực trạng thu hút và sử dụng ODA cho phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế của tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương 2 là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện thực trạng huy động và quản lý ODA tại địa phương:

• Khái quát điều kiện KTXH: Tỉnh có địa hình đa dạng (25% núi trung bình, 50% gò đồi, 16% đồng bằng ven biển, 9% đầm phá biển), lượng mưa bình quân lớn vượt 2.000mm/năm. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2010 - 2014 đạt 10%/năm; GDP bình quân đầu người năm 2014 đạt 1.750 USD; tỷ lệ hộ nghèo giảm về mức 5,3%; tỷ lệ thu gom rác thải đô thị đạt 95%. Hệ thống hạ tầng giao thông thiếu kết nối, hạ tầng cấp thoát nước chưa hoàn chỉnh (năm 2013 vẫn còn trên 26% dân số với khoảng 300.000 người chưa tiếp cận nước sạch), rác thải phát sinh 225 tấn/ngày tạo áp lực đầu tư công rất lớn.
• Quy trình thẩm định dự án: Đề tài mô tả quy trình tiếp nhận và phê duyệt dự án ODA qua sơ đồ 6 bước tại tỉnh: Sở Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm thẩm định dự án ODA chung, Sở Tài chính thẩm định các khoản viện trợ phi dự án, Văn phòng UBND tỉnh trình lãnh đạo phê duyệt, thời gian tiếp nhận và xử lý hồ sơ từng khâu được quy định cụ thể từ 0,5 ngày làm việc.
• Bức tranh ODA chung của tỉnh (1993 - 2014): Toàn tỉnh thu hút 113 dự án với tổng vốn đầu tư được duyệt đạt 14.207,25 tỷ đồng. Trong đó, vốn ODA ký kết đạt 12.181,91 tỷ đồng (vốn vay ODA chiếm 10.607,47 tỷ đồng tương đương 87,08%; ODA viện trợ không hoàn lại đạt 1.574,44 tỷ đồng tương đương 12,92%), vốn đối ứng trong nước huy động đạt 2.025,34 tỷ đồng (chiếm 14,26% tổng vốn). Phân theo ngành toàn tỉnh: Cấp thoát nước dẫn đầu với 6.345 tỷ đồng ODA (52,09%), Giao thông đạt 1.397,33 tỷ đồng (11,47%), Y tế đạt 1.313,01 tỷ đồng (10,78%), Nông lâm nghiệp - Thủy lợi đạt 1.163,65 tỷ đồng (9,55%), Xóa đói giảm nghèo đạt 1.093,72 tỷ đồng (8,98%), Điện đạt 346 tỷ đồng (2,84%), Phát triển đô thị đạt 326,61 tỷ đồng (2,68%), Giáo dục đạt 121,11 tỷ đồng (0,99%).
• Thực trạng ODA trong lĩnh vực KCHTKT: Giai đoạn 1993 - 2014, tỉnh ký kết 50 dự án KCHTKT với tổng vốn đầu tư 10.317,74 tỷ đồng, trong đó vốn ODA ký kết đạt 8.841,26 tỷ đồng (chiếm 72,58% tổng ODA toàn tỉnh). Cơ cấu ODA KCHTKT gồm 8.610,03 tỷ đồng vốn vay (97,38%) và 231,23 tỷ đồng ODA không hoàn lại (2,62%); vốn đối ứng trong nước đạt 1.476,48 tỷ đồng. Phân chia tiến trình ký kết qua 3 thời kỳ:
  • Thời kỳ 1993 - 2006: Giai đoạn khởi đầu, thu hút phân tán, quy mô nhỏ do cơ chế chính sách và kinh nghiệm tiếp nhận còn hạn chế.
  • Thời kỳ 2007 - 2010: Đạt đỉnh cao thu hút sau khi Việt Nam gia nhập WTO; năm 2007 ký kết kỷ lục đạt 4.841,26 tỷ đồng với trọng tâm là dự án "Cải thiện môi trường nước thành phố Huế" có tổng mức đầu tư 4.167 tỷ đồng (Nhật Bản tài trợ).
  • Thời kỳ 2011 - 2014: Dòng vốn ODA ký mới sụt giảm nghiêm trọng; ngoại trừ năm 2011 ký dự án "Cấp nước Thừa Thiên Huế giai đoạn 2011 - 2015, có tính đến 2020" do WB tài trợ, giai đoạn 2012 - 2014 không có thêm dự án KCHTKT nào được ký mới do ảnh hưởng suy thoái kinh tế thế giới và động thái thắt chặt viện trợ từ nhà tài trợ Nhật Bản sau vụ việc tiêu cực tại dự án Đường sắt đô thị Hà Nội năm 2014.
• Cơ cấu nhà tài trợ cho KCHTKT: Gồm 12 đối tác (7 song phương, 5 đa phương). Các nhà tài trợ song phương chiếm 5.855,21 tỷ đồng (66,27% ODA KCHTKT); đối tác đa phương chiếm 2.986,05 tỷ đồng (33,73%). Ba nhà tài trợ trụ cột gồm: Nhật Bản chiếm 49,14% tổng ODA của tỉnh (tiêu biểu là Hầm Hải Vân 641,48 tỷ đồng vốn vay, Cải thiện môi trường nước TP Huế 2.756 tỷ đồng vốn vay), ADB chiếm 22,23%, WB chiếm 11,26% (các dự án Điện nông thôn RER, Cấp nước).
• Hạn chế và phân tích ma trận SWOT: Tác giả chỉ ra các rào cản nội tại trong quản lý ODA tại tỉnh gồm: công tác lập dự án thiếu chuẩn xác, năng lực nhà thầu hạn chế, vướng mắc đền bù giải phóng mặt bằng, vốn đối ứng bố trí chậm dẫn đến tiến độ giải ngân kéo dài. Ma trận SWOT được thiết lập chi tiết để hoạch định các chiến lược khai thác cơ hội (SO), phòng ngừa rủi ro nợ và biến động quốc tế (ST), khắc phục điểm yếu thể chế (WO) và tối thiểu hóa rủi ro đình trệ dự án (WT).

Chương 3: Một số giải pháp nhằm thu hút và sử dụng có hiệu quả ODA cho xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế của tỉnh Thừa Thiên Huế

Dựa trên mục tiêu quy hoạch xây dựng hệ thống KCHTKT tỉnh Thừa Thiên Huế định hướng đến năm 2020, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý:

1. Nâng cao chất lượng công tác lập và thẩm định dự án: Rà soát, xây dựng danh mục dự án ODA đồng bộ với quy hoạch đô thị, quy hoạch giao thông đối nội - đối ngoại và bảo vệ môi trường của tỉnh; chuẩn bị kỹ báo cáo tiền khả thi để rút ngắn thời gian đàm phán hiệp định.
2. Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và bố trí vốn đối ứng: UBND tỉnh cần thành lập bộ phận chuyên trách tháo gỡ điểm nghẽn tái định cư, đảm bảo bàn giao mặt bằng sạch đúng cam kết; lập kế hoạch phân bổ nguồn ngân sách địa phương ưu tiên bố trí đủ và kịp thời vốn đối ứng cho các dự án ODA.
3. Cải cách thủ tục hành chính và đấu thầu: Minh bạch hóa quy trình thẩm định nội bộ theo sơ đồ tiếp nhận một cửa; áp dụng các tiêu chuẩn đấu thầu quốc tế kết hợp giám sát chặt chẽ năng lực tài chính và kỹ thuật của nhà thầu.
4. Kiện toàn năng lực các Ban Quản lý dự án (PMU): Đào tạo chuyên sâu đội ngũ cán bộ về quy trình mua sắm, giải ngân, quản lý hợp đồng FIDIC và quy định riêng của từng nhà tài trợ (JICA, WB, ADB).
5. Đa dạng hóa quan hệ đối tác: Duy trì quan hệ bền vững với các nhà tài trợ truyền thống (Nhật Bản, WB, ADB), đồng thời chủ động tiếp cận các quỹ tài chính quốc tế mới như Quỹ Phát triển Quốc tế (OFID), các đối tác Bắc Âu và các tổ chức quốc tế nhằm tìm kiếm các khoản viện trợ không hoàn lại và hỗ trợ kỹ thuật.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu toàn diện phản ánh dòng vốn ODA tại tỉnh Thừa Thiên Huế trong 22 năm, được cô đọng qua bảng số liệu sau:

Ngành / Lĩnh vực KCHTKT	Số dự án	Vốn ODA ký kết (Tỷ đồng)	Tỷ trọng ODA KCHTKT (%)	Tỷ lệ viện trợ KHL (%)	Vốn đối ứng (Tỷ đồng)	Tỷ trọng vốn đối ứng (%)
Cấp thoát nước	13	6.308,25	71,77	0,58	1.030,14	69,77
Giao thông	12	1.397,33	15,80	0,00	83,96	5,69
Khác	8	422,29	4,78	6,98	94,03	6,37
Điện	6	346,00	3,91	0,00	171,50	11,62
Thủy lợi	11	330,64	3,74	21,19	96,85	6,56
Tổng cộng KCHTKT	50	8.841,26	100,00	2,62	1.476,48	100,00

Nguồn: Tổng hợp từ Báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế trong khóa luận

Những đóng góp học thuật và thực tiễn chính của đề tài:

• Đóng góp dữ liệu: Khóa luận xây dựng được hệ cơ sở dữ liệu chuỗi thời gian liên tục từ năm 1993 đến năm 2014 về các hiệp định ODA tại tỉnh Thừa Thiên Huế, phân tách chi tiết cơ cấu nguồn vốn theo 5 phân ngành hạ tầng kinh tế và danh tính 12 nhà tài trợ quốc tế.
• Làm rõ thực trạng phân bổ vốn: Nghiên cứu chỉ ra sự thiên lệch lớn trong cơ cấu ODA của địa phương khi lĩnh vực KCHTKT chiếm tới 72,58% tổng ODA toàn tỉnh; trong đó phân ngành cấp thoát nước chiếm vị trí áp đảo tuyệt đối (71,77% vốn ODA hạ tầng). Đồng thời, tác giả phản ánh thực trạng rủi ro tài chính công khi tỷ lệ vốn vay ưu đãi chiếm tới 97,38% trong cơ cấu vốn ODA hạ tầng, tạo áp lực trả nợ lớn cho ngân sách.
• Hệ thống hóa quy trình quản lý dự án cấp tỉnh: Khóa luận phân tích chi tiết quy trình luân chuyển hồ sơ, trách nhiệm thẩm định giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính và Văn phòng UBND tỉnh, làm căn cứ thực tiễn để đề xuất cải cách thủ tục hành chính.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi và dữ liệu nghiên cứu:

• Hạn chế về tính đầy đủ của chuỗi số liệu giải ngân: Mặc dù tác giả theo dõi được các hiệp định ODA ký kết đầy đủ từ năm 1993 đến năm 2014 (22 năm), phần phân tích tình hình giải ngân thực tế chỉ thực hiện được trong giai đoạn 2003 - 2013 (11 năm) do những hạn chế khách quan trong việc tiếp cận và trích xuất hồ sơ lưu trữ tài chính tại các đơn vị quản lý.
• Chưa lượng hóa sâu hiệu quả sau đầu tư (Ex-post evaluation): Đề tài chủ yếu tập trung vào khía cạnh giải ngân và khối lượng xây lắp hoàn thành, chưa đo lường chi tiết tác động kinh tế lượng của hạ tầng ODA đối với biến động năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) hoặc đóng góp phần trăm cụ thể vào tăng trưởng GDP của địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần tiếp tục theo dõi tiến độ giải ngân các hiệp định lớn giai đoạn sau năm 2013 (như dự án Cải thiện môi trường nước TP Huế, dự án Cấp nước WB tài trợ); nghiên cứu xây dựng mô hình đánh giá khả năng cân đối ngân sách địa phương để trả nợ gốc và lãi khi các khoản vay ưu đãi hết thời gian ân hạn 8 - 10 năm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên cao học: Chuyên ngành Kinh tế phát triển, Kế hoạch - Đầu tư, Quản lý kinh tế và Tài chính công làm tư liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu vốn ODA cấp tỉnh, kỹ thuật xây dựng ma trận phân bổ vốn và vận dụng phân tích SWOT cho dự án đầu tư công.
• Cán bộ quản lý tại địa phương: Các chuyên viên làm việc tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Ban Quản lý các dự án ODA tại Thừa Thiên Huế và các tỉnh duyên hải miền Trung tham khảo kinh nghiệm phối hợp liên ngành, phân tích năng lực giải ngân và nhận diện rào cản trong thủ tục đền bù, giải phóng mặt bằng.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng biểu thống kê chi tiết ODA theo từng năm, từng lĩnh vực tại Chương 2 và mô hình sơ đồ hóa quy trình thẩm định phê duyệt dự án ODA cấp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế tại Thừa Thiên Huế giai đoạn 1993 - 2014, dự án ODA nào có quy mô vốn vay lớn nhất?
Dự án có quy mô vốn lớn nhất là dự án "Cải thiện môi trường nước thành phố Huế" được ký kết năm 2007 do Nhật Bản tài trợ với tổng mức đầu tư 4.167 tỷ đồng, trong đó vốn vay ODA ưu đãi là 2.756 tỷ đồng và vốn đối ứng trong nước là 411 tỷ đồng.

2. Cơ cấu giữa vốn vay và vốn viện trợ không hoàn lại trong các dự án ODA kết cấu hạ tầng kinh tế của tỉnh Thừa Thiên Huế ra sao?
Trong tổng số 8.841,26 tỷ đồng ODA ký kết cho KCHTKT (gồm 50 dự án), nguồn vốn vay chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 97,38% (tương đương 8.610,03 tỷ đồng), trong khi vốn ODA viện trợ không hoàn lại chỉ chiếm 2,62% (tương đương 231,23 tỷ đồng).

3. Những nhà tài trợ quốc tế nào đóng góp nguồn vốn ODA lớn nhất cho tỉnh Thừa Thiên Huế?
Ba đối tác tài trợ lớn nhất chiếm phần lớn nguồn vốn ODA của tỉnh gồm có: Nhật Bản (chiếm gần 49,14% tổng vốn ODA toàn tỉnh), Ngân hàng Phát triển Châu Á - ADB (chiếm khoảng 22,23%) và Ngân hàng Thế giới - WB (chiếm hơn 11,26%). Các đối tác song phương chiếm 66,27% và các đối tác đa phương chiếm 33,73% tổng vốn ODA KCHTKT.

4. Vì sao giai đoạn 2012 - 2014 tỉnh Thừa Thiên Huế không ký kết thêm dự án ODA mới nào cho kết cấu hạ tầng kinh tế?
Tình trạng này xuất phát từ hai nguyên nhân chính được tác giả phân tích: (1) Suy thoái kinh tế toàn cầu khiến các nước đối tác gặp khó khăn và thắt chặt dòng vốn viện trợ; (2) Năm 2014, các nghi vấn tiêu cực và tham nhũng tại dự án Đường sắt đô thị Hà Nội khiến nhà tài trợ chủ lực Nhật Bản tạm dừng hoặc kiểm soát nghiêm ngặt các khoản tín dụng ODA mới cho Việt Nam.

5. Cơ quan nào tại tỉnh Thừa Thiên Huế chịu trách nhiệm chính về thẩm định hồ sơ dự án ODA?
Theo quy trình quản lý của tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm thẩm định hồ sơ các chương trình, dự án ODA chung. Riêng đối với các khoản viện trợ ODA phi dự án, cơ quan chủ trì thẩm định chuyên môn là Sở Tài chính trước khi trình UBND tỉnh phê duyệt.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hồ Văn Quốc Huy đã phản ánh trung thực bức tranh thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế tại tỉnh Thừa Thiên Huế qua giai đoạn 1993 - 2014. Công trình làm sáng tỏ vai trò chi phối của dòng vốn vay ODA đối với mạng lưới cấp thoát nước và giao thông địa phương, đồng thời chỉ rõ những nút thắt nội tại về tiến độ giải ngân, mặt bằng và áp lực nợ vay. Các giải pháp đề xuất gắn liền với thực tiễn quản lý hành chính và định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật của tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lý luận về vốn ODA 1. Khái niệm và hình thức của vốn ODA 1. Khái niệm ODA ODA được hiểu là các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc cho vay ưu đãi của các tổ chức quốc tế, Chính phủ các nước (thường là các nước phát triển) dành cho Chính phủ một nước (thường là nước đang phát triển) nhằm giúp chính phủ nước đó phát triển kinh tế xã hội.

ODA phản ánh mối quan hệ giữa hai bên: Bên tài trợ gồm các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ, Chính phủ các nước phát triển và bên nhận tài trợ là Chính phủ một nước (thường là nước đang phát triển). Bộ phận chính của nguồn vốn ODA là vốn vay ưu đãi, Chính phủ nước nhận tài trợ (vay nợ) phải thực hiện nghĩa vụ hoàn trả nợ trong tương lai. Các hình thức ODA Theo điều 3, Nghị định 38.NĐ/CP “ Về quản lý và sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA)và nguồn vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ” thì có các hình thức cung cấp ODA và vốn vay ưu đãi. ODA bao gồm ODA viện trợ không hoàn lại và ODA vốn vay: a) ODA viện trợ không hoàn lại là hình thức cung cấp ODA không phải hoàn trả lại cho nhà tài trợ.

b) ODA vốn vay là hình thức cung cấp ODA phải hoàn trả lại cho nhà tài trợ với các điều kiện ưu đãi về lãi suất, thời gian ân hạn và thời gian trả nợ, bảo đảm yếu tố không hoàn lại đạt ít nhất 35% đối với các khoản vay có ràng buộc và 25% đối với các khoản vay không ràng buộc. Phân loại Theo phương thức hoàn trả + ODA không hoàn lại: Là hình thức cung cấp ODA mà bên nhận tài trợ 4 không phải hoàn trả cho bên tài trợ. Có thể coi viện trợ không hoàn lại như một nguồn thu của ngân sách Nhà nước, được sử dụng theo hình thức Nhà nước cấp phát lại cho các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Viện trợ không hoàn lại chiếm khoảng 25% trong tổng số vốn ODA trên Thế giới.

Viện trợ không hoàn lại thường được thực hiện dưới các dạng:  Hỗ trợ kỹ thuật.  Viện trợ nhân đạo bằng hiện vật. + ODA vay ưu đãi: Nhà tài trợ cho nước cần vốn vay một khoản tiền, với các điều kiện ưu đãi về lãi suất (thấp hơn lãi suất thị trường), thời gian ân hạn và thời gian trả nợ; hoặc không chịu lãi mà chỉ chịu chi phí dịch vụ. Vay ưu đãi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số vốn vay ODA trên Thế giới, là nguồn thu phụ thêm để bù đắp thâm hụt ngân sách Nhà nước.

+ ODA vay hỗn hợp: Là các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc các khoản vay ưu đãi được cung cấp đồng thời với các khoản tín dụng thương mại. Nhìn chung hiện nay các nước cung cấp ODA đang có chiều hướng giảm viện trợ không hoàn lại và tăng hình thức tín dụng ưu đãi và ODA hỗn hợp. b)Theo nguồn cung cấp: + ODA song phương: Là các khoản tài trợ phát triển chính thức từ nước này cho nước kia (nước phát triển cho nước đang hoặc kém phát triển) thông qua Hiệp định được ký kết giữa hai Chính phủ. Trong tổng số ODA lưu chuyển trên thế giới, phần tài trợ song phương chiếm tỷ trọng lớn, có khi lên tới 80%, lớn hơn nhiều so với tài trợ đa phương.

+ ODA đa phương: Là các khoản tài trợ phát triển chính thức của một số tổ chức tài chính quốc tế và khu vực như: Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), hoặc các tổ chức phát triển của Liên hợp quốc như: Chương trình phát triển của Liên Hợp quốc (UNDP), Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Tổ chức nông lương thế giới (FAO), hoặc Liên minh Châu Âu (EU), các tổ chức thuộc Liên minh Châu Âu, và các tổ chức phi chính phủ (NGOs) cho các nước đang hoặc kém phát triển. 5 c) Theo mục đích sử dụng + Hỗ trợ cán cân thanh toán: Là các khoản ODA cung cấp để hỗ trợ ngân sách của Chính phủ, thường được thực hiện thông qua các dạng: Chuyển giao tiền tệ hoặc hiện vật cho nước nhận ODA; Hỗ trợ nhập khẩu (tài trợ hàng hoá): Chính phủ nước nhận ODA tiếp nhận một lượng hàng hoá có giá trị tương đương với các khoản ký kết, bán cho thị trường nội địa và thu nội tệ. + Hỗ trợ theo chương trình: Là hỗ trợ theo khuôn khổ đạt được bằng hiệp định với các nhà tài trợ nhằm cung cấp một khối lượng ODA trong một khoảng thời gian mà không phải xác định trước một cách chính xác nó sẽ sử dụng như thế nào. Đây là loại hình ODA trong đó các bên lồng ghép một hay nhiều mục tiêu với tập hợp nhiều dự án, hay nhiều hợp phần.

+ Hỗ trợ theo dự án: Là khoản hỗ trợ, trong đó nước nhận hỗ trợ phải chuẩn bị chi tiết dự án. Loại hình hỗ trợ này chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nguồn ODA và chủ yếu tập trung vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội. Trị giá vốn của các dự án đầu tư thường lớn hơn và thời gian thực hiện dài hơn các loại dự án khác. + Hỗ trợ kỹ thuật: Là loại hình thường tập trung chủ yếu vào chuyển giao kiến thức hoặc tăng cường cơ sở, lập kế hoạch, tư vấn, nghiên cứu tình hình thực tiễn, nghiên cứu tiền khả thi…Vốn của dự án hỗ trợ kỹ thuật dành chủ yếu cho thuê tư vấn quốc tế, tư vấn trong nước, tổ chức đào tạo, nghiên cứu khảo sát và mua sắm thiết bị văn phòng.

Trị giá vốn của các dự án hỗ trợ kỹ thuật thường không lớn. Đặc điểm của nguồn vốn ODA 1. ODA là nguồn vốn hợp tác phát triển ODA là hình thức hợp tác phát triển của Chính phủ các nước phát triển, các tổ chức quốc tế với các nước đang phát triển hoặc chậm phát triển thông qua các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc các khoản cho vay với điều kiện ưu đãi. Ngoài ra, bên viện trợ thông qua các khoản cho vay ưu đãi/các khoản viện trợ không hoàn lại sẽ cung cấp cho bên được viện trợ hàng hóa, chuyển giao khoa học- kỹ thuật, cung cấp dịch vụ.

Ngược lại, bên được viện trợ thông qua nguồn vốn hỗ trợ phát triển có điều kiện bổ sung nguồn vốn còn thiếu, sử dụng vào các mục tiêu phát triển kinh tế - xã 6 hội, xây dựng cơ sở hạ tầng, đường sá, cầu cống, tạo điều kiện thúc đẩy nền kinh tế phát triển và nâng cao đời sống nhân dân. ODA là nguồn vốn có nhiều ưu đãi Với mục tiêu hỗ trợ cho các quốc gia đang phát triển hoặc kém phát triển, ODA mang tính ưu đãi hơn bất kỳ hình thức tài trợ nào khác. Tính chất ưu đãi của nguồn vốn này được thể hiện qua những ưu điểm sau: + Lãi suất thấp: Các khoản vay ODA thường có mức lãi suất rất thấp, ví dụ như lãi suất các khoản vay ODA của Nhật Bản dao động từ 0.3% năm; của Ngân hàng Thế giới (WB) là 0%/năm nhưng phải trả phí dịch vụ là 0.75%/năm; mức lãi suất của Ngân hàng Phát triển Châu Á thường từ 1-1. + Thời hạn vay dài: Gắn với mức lãi suất tín dụng thấp, ODA có thời gian vay dài, như các khoản vay của Nhật Bản thường có thời hạn là 30 năm; Ngân hàng Thế giới là 40 năm; Ngân hàng Phát triển Châu Á là 32 năm.

+ Thời gian ân hạn: Đối với ODA vay: thời gian từ khi vay đến khi phải trả vốn gốc đầu tiên tương đối dài, 10 năm đối với các khoản vay từ Nhật Bản và Ngân hàng Thế giới; và 8 năm đối với Ngân hàng Phát triển Châu Á. Nguồn vốn ODA thường đi kèm theo các điều kiện ràng buộc Nhìn chung, các nước viện trợ ODA đều có chính sách riêng và những qui định ràng buộc khác nhau đối với các nước tiếp nhận. Họ vừa muốn đạt được ảnh hưởng về chính trị, vừa muốn đem lại lợi nhuận thông qua việc bán hàng hoá và dịch vụ của nước họ cho nước nhận viện trợ. ODA luôn bị ràng buộc trực tiếp hoặc gián tiếp.

Do đó, đi kèm theo với ODA bao giờ cũng có những ràng buộc nhất định về chính trị, kinh tế hoặc khu vực địa lý. Nguồn vốn ODA có tính nhạy cảm Vì ODA là một phần GDP của nước tài trợ nên ODA rất nhạy cảm với dư luận xã hội ở nước tài trợ. Những nước tài trợ lớn trên thế giới có luật về ODA, như tại Nhật Bản, quốc hội kiểm soát chặt chẽ Chính phủ trong việc cung cấp tài trợ 7 ODA mang tính nhân đạo. Tính hai mặt của ODA đối với nước nhận viện trợ  Mặt tích cực + Thứ nhất: ODA là nguồn vốn bổ sung cho đầu tư phát triển.

Các khoản vay ODA có thời gian trả nợ rất dài và có mức lãi suất ưu đãi. Thành tố viện trợ không hoàn lại trong các khoản vay ODA tối thiểu là 25% theo quy định của các nước OECD. Chỉ có nguồn vốn lớn với điều kiện vay ưu đãi như vậy Chính phủ mới có thể tập trung đầu tư cho các dự án hạ tầng kinh tế lớn như xây dựng đường xá, điện, nước, thuỷ lợi, cảng, và các dự án hạ tầng xã hội như giáo dục y tế, có thời gian hoàn vốn lâu và tỷ lệ hoàn vốn thấp. + Thứ hai: ODA là nguồn bổ sung ngoại tệ cho đất nước và bù đắp cán cân thanh toán.

Hiện nay ở một số nước ASEAN, tỷ lệ tiết kiệm nội địa khá cao từ 35- 40% GDP, song tại các nước này vẫn có thâm hụt cán cân vãng lai. Vốn ODA vào các nước này là nguồn bù đắp quan trọng cho cán cân vãng lai. + Thứ ba: Các dự án sử dụng vốn vay ODA thường đòi hỏi áp dụng công nghệ tiên tiến, có chất lượng cao và phương thức quản lý tiên tiến. Từ năm 1993, khi vốn ODA bắt đầu vào Việt Nam đến nay, rất nhiều cán bộ Việt Nam có điều kiện tiếp cận và hiểu biết các quy trình công nghệ mới trong các lĩnh vực cầu, đường, điện.

Các cán bộ quản lý dự án, các cán bộ công chức của Chính phủ làm quen dần và ngày càng hiểu rõ hơn các quy tắc tổ chức đấu thầu quốc tế, giải ngân và quản lý thực hiện dự án. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm nêu trên mà nhờ vậy các nước nghèo thường cố gắng để tranh thủ thu hút được càng nhiều vốn ODA càng tốt, vốn ODA cũng hàm chứa các mặt trái của nó.