LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động ngoại thƣơng đã từ lâu giữ vai trò quan trọng trong phát triển và tăng trƣởng kinh tế của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay khả năng về tài chính và uy tín trên thị trƣờng quốc tế là một rào cản rất lớn trong hoạt động xuất nhập khẩu của một số doanh nghiệp. Vì vậy, việc xác lập nguồn vốn tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu là vấn đề rất quan trọng.
Các kênh huy động vốn mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể tiếp cận nhƣ: nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng thƣơng mại, nguồn vốn hỗ trợ của Chính phủ, nguồn tín dụng thƣơng mại giữa các doanh nghiệp với nhau, hay nguồn vốn phi chính thức khác từ bên ngoài. Trong đó, nguồn vốn vay từ các ngân hàng thƣơng mại là nguồn vốn quan trọng nhất, đáp ứng tốt nhất cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong giai đoạn gần đây, hầu nhƣ các ngân hàng đều phải duy trì một hạn mức tăng trƣởng tín dụng khá thấp vì vậy việc “chắt chiu” hơn trong việc đƣa ra các sản phẩm, dịch vụ, trong đó ƣu tiên trƣớc hết là những ngành không gây nợ quá hạn, vòng quay vốn nhanh, suất sinh lời cao là hết sức cần thiết. Theo đó, đẩy mạnh hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu đóng một vai trò rất quan trọng trong chiến lƣợc phát triển của BIDV trong thời gian sắp tới.
Xuất phát từ những nhận định trên, học viên xin chọn đề tài: “Phát triển hoạt động tài trợ XNK tại NHTMCP BIDV” làm đề tài nghiên cứu của mình. Mục đích nghiên cứu: - Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về tài trợ xuất nhập khẩu - Phân tích thực trạng tài trợ XNK của Ngân hàng TMCP BIDV. Khảo sát ý kiến khách hàng về chất lƣợng hoạt động tài trợ XNK Ngân hàng. Đánh giá, phân tích cơ hội và thách thức trong hoạt động tài trợ XNK của BIDV - Đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động này.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 - Những vấn đề cơ bản về tài trợ xuất nhập khẩu của các NHTM. -Nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động XNK của BIDV từ năm 2009-2011 thông qua: sự đa dạng các sản phẩm tài trợ XNK, doanh số tài trợ xuất nhập khẩu tại BIDV, khảo sát ý kiến của khách hàng về chất lƣợng các giao dịch tài trợ XNK tại BIDV từ đó đề xuất các giải pháp phát triển hơn hoạt động này 4. Phƣơng pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phƣơng pháp điều tra khảo sát, thống kê mô tả và phân tích tổng hợp để đánh giá tình hình thực tế. Trong đó, học viên khảo sát ý kiến khách hàng những yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng hoạt động tài trợ XNK của ngân hàng,.
Trên cơ sở đó so sánh và phân tích vị thế của BIDV đƣa ra giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động tài trợ XNK của BIDV • Phương pháp thu thập số liệu: Số liệu sơ cấp: đƣợc tập hợp trên cơ sở điều tra thăm dò ý kiến của các khách hàng có giao dịch dịch vụ thanh toán quốc tế tại BIDV. Qua đó đánh giá về chất lƣợng dịch vụ, giá cả dịch vụ, thái độ và phong cách phục vụ, trình độ tƣ vấn của nhân viên cũng nhƣ mức độ hài lòng của khách hàng với các sản phẩm tài trợ thƣơng mại. Việc thăm dò đƣợc thực hiện bằng cách gửi trực tiếp phiếu thăm dò cho khách hàng đến giao dịch TTQT tại BIDV. Số liệu thứ cấp: Các số liệu về kết doanh số tài trợ thƣơng mại và một số hoạt động kinh doanh khác qua các năm 2010-2011 của BIDV đƣợc thu thập từ các Báo cáo tổng kết; Báo cáo kết quả kinh doanh; Báo cáo quyết toán.
• Phương pháp chọn mẫu: chọn mẫu ngẫu nhiên trong số các khách hàng doanh nghiệp có giao dịch thanh toán quốc tế tại BIDV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: Tài trợ là mảng kinh doanh chính, xƣơng sống đối hoạt động của mọi ngân hàng. Ngày nay, với mô hình ngân hàng hiện đại, không chỉ tập trung vào hoạt động tín dụng mà cần phải tăng lợi nhuận từ các hoạt động bán lẻ là điều hết sức cần thiết. Tài trợ xuât nhập khẩu không những tăng doanh số tín dụng mà còn đem lại cho ngân hàng nguồn thu dịch vụ đáng kể từ các giao dịch liên quan nhƣ thanh toán LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 quốc tế, kinh doanh ngoại tệ….
Hơn thế, với các giao dịch tài trợ XNK cụ thể mà BIDV cung cấp cho khách hàng, BIDV có thể nhận đƣợc các khoản tài trợ tƣơng ứng từ các ngân hàng lớn/các định chế tài chính nƣớc ngoài với lãi suất rất ƣu đãi, điều đó đóng góp không nhỏ trong việc giảm áp lực về nguồn vốn cho các ngân hàng trong giai đoạn hiện nay Trong giai đoạn hiện nay và sắp tới, khi hàng rào bảo hộ đối với ngân hàng thƣơng mại Việt Nam ngày càng đƣợc nới lỏng và xoá bỏ theo cam kết hội nhập, nguy cơ bị cạnh tranh ngày càng cao. Điều này đã đặt các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trƣớc nguy cơ, thách thức lớn về cạnh tranh. Áp lực không chỉ từ các ngân hàng cổ phần trong nƣớc, mà còn từ các ngân hàng nƣớc ngoài với năng lực cao hơn, uy tín và kinh nghiệm lâu năm… Vì vậy, việc xem xét các nguy cơ cạnh tranh, phân tích thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thƣơng mại và hiểu rõ đánh giá của khách hàng đối với hoạt động, từ đó giúp BIDV xây dựng giải pháp đẩy mạnh hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu là hết sức cần thiết, vừa có ý nghĩa khoa học, vừa có ý nghĩa thực tiễn đối với BIDV trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay. Bố cục của luận văn: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của NHTM Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tài trợ XNK tại Ngân hàng TMCP BIDV Chƣơng 3: Giải pháp phát triển hoạt động tài trợ XNK tại Ngân hàng TMCP BIDV LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm chung và vai trò của tài trợ xuất nhập khẩu 1.1 Khái niệm Hoạt động XNK hàng hoá và dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế quốc dân và ngày càng đƣợc mở rộng và phát triển.
Ngay từ xa xƣa, hoạt động này rất cần đến sự hỗ trợ của các ngân hàng. Trong các hội chợ thƣơng mại diễn ra ở thế kỷ 12, các ngân hàng đầu tiên thƣờng giữ vai trò tổ chức trung gian trao đổi cần thiết, cho phép thực hiện các giao dịch giữa những ngƣời buôn bán với nhau từ khắp các khu vực châu Âu và bằng các đồng tiền khác nhau. Có thể nói, để một thƣơng vụ thành công, bên cạnh vấn đề chất lƣợng, giá cả, thƣơng hiệu. của sản phẩm thì vấn đề tài chính phục vụ nó đƣợc đặt ra không kém phần quan trọng.
Hoạt động ngoại thƣơng ngày càng đƣợc mở rộng về quy mô, với số thành viên tham gia ngày càng lớn đã làm cho nhu cầu về hoạt động tài chính ngày càng trở nên cấp thiết, đặc biệt là trong thƣơng mại xuyên lục địa. Việc tạo điều kiện thuận lợi về mặt tài chính đã là công cụ của hoạt động cạnh tranh bên cạnh các yếu tố khác. Hoạt động XNK càng phát triển thì các hình thức thanh toán cũng đa dạng và tất yếu dẫn tới sự đa dạng của các hình thức tài trợ XNK. Mỗi một hình thức thanh toán đòi hỏi phải có một hình thức tài chính tƣơng ứng, phục vụ nó và đảm bảo cho nó.
Ngƣợc lại, hoạt động tài chính đối ngoại ngày càng đƣợc mở rộng bao nhiêu thì mối quan hệ thƣơng mại càng đƣợc mở rộng bấy nhiêu. Chất lƣợng của hoạt động tài chính ngoại thƣơng là cơ sở để tạo lòng tin cho bạn hàng trong thƣơng mại, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lƣu thông hàng hoá, tạo thêm sức mạnh cạnh tranh trên toàn thế giới. Hiện nay khả năng về tài chính và uy tín trên thị trƣờng quốc tế là một rào cản rất lớn trong hoạt động xuất nhập khẩu của một số doanh nghiệp.Vì vậy, việc xác lập nguồn vốn tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu là vấn đề rất quan trọng. Các kênh huy động vốn mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể tiếp cận nhƣ: nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng thƣơng mại, nguồn vốn hỗ trợ của Chính phủ, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 nguồn tín dụng thƣơng mại giữa các doanh nghiệp với nhau, hay nguồn vốn phi chính thức khác từ bên ngoài.
Trong đó, nguồn vốn vay từ các ngân hàng thƣơng mại là nguồn vốn quan trọng nhất, đáp ứng tốt nhất cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.2 Vai trò tài trợ XNK Tài trợ XNK là một mảng dịch vụ có ý nghĩa cực kỳ quan trọng không những đối với các doanh nghiệp mà còn đối với cả Ngân hàng và nền kinh tế. Nhờ hoạt động tài trợ XNK của ngân hàng mà tất cả các bên tham gia vào thƣơng mại quốc tế đều đƣợc hƣởng lợi từ chính hoạt động này. TS Nguyễn Văn Tiến, 2008 ) a. Đối với nền kinh tế : Thông qua các hình thức tài trợ XNK của các ngân hàng thƣơng mại, hoạt động mua bán hàng hoá XNK theo yêu cầu của thị trƣờng đƣợc thực hiện thƣờng xuyên, liên tục, các sản phẩm trong nƣớc có thể thâm nhập thị trƣờng quốc tế dễ dàng hơn.
Hoạt động tài trợ XNK góp phần nâng cao tính năng động của nền kinh tế và giúp ổn định thị trƣờng. Bên cạnh đó, hoạt động tài trợ XNK của ngân hàng còn giúp các doanh các doanh nghiệp tồn tại và đứng vững trong cơ chế thị trƣờng, mở rộng sản xuất kinh doanh, nâng cao uy tín và danh tiếng trên thị trƣờng quốc tế. Và chính sự phát triển của các doanh nghiệp là động cơ thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Thông qua tài trợ XNK của ngân hàng mà các doanh nghiệp có vốn để thay đổi dây chuyền công nghệ, hiện đại hoá máy móc thiết bị nhằm tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, tạo ra sản phẩm phong phú đa dạng về mẫu mã chủng loại để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngƣời dân.
Các doanh nghiệp cũng có thể nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sống sinh hoạt của nhân dân hoặc các mặt hàng phục vụ sản xuất mà trong nƣớc chƣa sản xuất đƣợc hay giá thành còn cao.