Chương 1: HỒ CHÍ MINH BÀN VỀ GIÁO DỤC 1. Khái quát về cuộc đời và tư tưởng Hồ Chí Minh 1. Cuộc đời Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh (1890-1969), tên khai sinh là Nguyễn Sinh Cung, còn được biết đến với các tên gọi như Nguyễn Ái Quốc, là lãnh tụ vĩ đại của dân t ộc Việt Nam và người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước tại làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã sớm tiếp thu tinh thần yêu nước và m ong muốn tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc khỏi ách thống trị củ a thực dân Pháp.
Năm 1911, Người rời quê hương, bắt đầu hành trình 30 năm bôn ba kh ắp thế giới để tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc. Hồ Chí Minh đã l àm nhiều công việc khác nhau và đặt chân đến nhiều quốc gia ở châu Âu, châu Mỹ, châu Phi, và châu Á. Thông qua việc tiếp xúc với nhiều nề n văn hóa và các phong trào cách mạng thế giới, Hồ Chí Minh nhận thấ y chỉ có con đường cách mạng vô sản, theo chủ nghĩa Marx - Lenin, mớ i có thể giải phóng dân tộc. Năm 1920, tại Đại hội Đảng Xã hội Pháp, Hồ Chí Minh đã tham gia bỏ p hiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản, đánh dấu bước ngoặt q uan trọng trong quá trình hình thành con đường cách mạng của Người.
Sau đó, Hồ Chí Minh tiếp tục hoạt động tại nhiều nước, đặc biệt là ở Liê n Xô và Trung Quốc, nhằm chuẩn bị cho công cuộc đấu tranh giành độc lập cho Việt Nam. Ngày 3 tháng 2 năm 1930, Hồ Chí Minh sáng lập Đảng Cộng sản Việt N am. Đây là sự kiện lịch sử đánh dấu sự ra đời của một lực lượng chính t rị có khả năng lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Sau nhiều nă m chiến đấu gian khổ, ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, khai sinh ra nướ c Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
11 Suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minh đã không ngừng nỗ lực để xây dựng m ột nước Việt Nam độc lập, tự do và hạnh phúc. Người qua đời vào ngày 2 tháng 9 năm 1969, để lại cho dân tộc Việt Nam và nhân loại một di s ản quý báu về tư tưởng, đạo đức và phong cách sống. Tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống các quan điểm về cách mạng, dân tộ c, dân chủ, và nhân quyền, đồng thời bao hàm cả những vấn đề liên qu an đến con người và xã hội. Tư tưởng của Người đã trở thành kim chỉ n am cho cách mạng Việt Nam và mang giá trị lớn lao không chỉ trong ph ạm vi Việt Nam mà còn đối với nhiều dân tộc đang đấu tranh giành độc lập trên thế giới.
Các nội dung chính của tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm: 1.Tư tưởng về giải phóng dân tộc và độc lập dân tộc Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng, độc lập dân tộc là mục tiêu hàng đầu của cách mạng Việt Nam. Người nhấn mạnh, độc lập dân tộc phải đi đô i với chủ quyền quốc gia và nhân dân phải được hưởng tự do, bình đẳn g. Trong bản Tuyên ngôn Độc lập, Người đã khẳng định quyền được số ng, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc là những quyền bất khả xâm phạm của mọi dân tộc và con người.Tư tưởng về chủ nghĩa xã hội và con đường cách mạng vô sản Hồ Chí Minh tin tưởng rằng, chỉ có chủ nghĩa xã hội mới có thể đem lại hạnh phúc thực sự cho nhân dân, giải phóng giai cấp và xóa bỏ bóc lột. Người cho rằng, sau khi giành được độc lập, cách mạng cần tiếp tục hư ớng đến mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, với mục tiêu là phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, xóa đói giảm nghèo, và bảo đảm công bằng xã hội.Tư tưởng về con người và giáo dục 12 Hồ Chí Minh luôn coi trọng vai trò của con người trong sự nghiệp cách mạng.
Người cho rằng giáo dục là một trong những yếu tố then chốt để phát triển con người và xã hội. Tư tưởng của Người về giáo dục là giáo dục phải phục vụ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và phát triển đất nư ớc. Người kêu gọi xây dựng một nền giáo dục toàn diện, kết hợp giữa h ọc và hành, giữa lý thuyết và thực tiễn, nhằm phát triển toàn diện con người cả về tư duy, đạo đức và kỹ năng.Tư tưởng về đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của đoàn kết dân tộc. Ng ười đã vận động, đoàn kết tất cả các lực lượng yêu nước, không phân bi ệt giai cấp, tôn giáo hay dân tộc để tập trung cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Đối với quốc tế, Người khẳng định tình đoàn kết quốc tế là yếu tố quan trọng trong cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc thuộ c địa, đặc biệt là sự đoàn kết giữa các nước xã hội chủ nghĩa và các lực lượng tiến bộ trên thế giới.Tư tưởng về đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc rèn luyện đạo đức cách mạng, coi đây l à yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của cách mạng. Người yê u cầu cán bộ, đảng viên phải "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" đ ặt lợi ích của nhân dân lên trên hết. Người nhấn mạnh, đạo đức cách m ạng không chỉ là công cụ để xây dựng đất nước mà còn là yếu tố làm n ên phẩm chất, lòng tin yêu và sự kính trọng của nhân dân đối với lãnh đạo. Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu giáo dục Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là người sáng lập ra nền giáo dục khoa học v à cách mạng của dân tộc.
Từng là nhà giáo dục, người thầy giáo, với tầ m nhìn thời đại, Hồ Chí Minh đã đưa ra những mục tiêu của giáo dục cá ch mạng. Theo đó, nền giáo dục cách mạng sẽ hướng đến mục tiêu đà 13 o tạo ra những con người có ích cho xã hội, cho đất nước Việt Nam. Co n người phải được đào tạo trên nền tảng kiến thức vững chắc, có kỹ nă ng sáng tạo nhưng đồng thời mỗi cá nhân được giáo dục phải có ý thức về dân tộc để ra sức không ngừng học tập chinh phục những đỉnh cao t ri thức để phục vụ, công hiến cho xã hội. Bên cạnh đó cá nhân được giá o dục phải có sức khỏe tốt để lao động tốt, “một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em”.
1 Đồng thời “Học để sữa chữa tư tưởng” “Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng”. 2 Học không chỉ đơn thuần để hiểu, để biết mà còn để sửa mình, chấn chỉnh, rèn luyện mình. Quan điểm của Hồ Chí Minh về nội dung giáo dục Có thể khái quát tư tưởng về nội dung giáo dục của Người qua các điể m sau đây: Một là: Cần phải giáo dục tinh thần yêu nước, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho tất cả mọi tầng lớp nhân dân. Đây là nội dung giáo dục cơ bản nhất đã được thể hiện trong hầu hết c ác bài phát biểu, bài viết, trong từng việc làm và hành động của Người.
Đối với dân tộc Việt Nam, truyền thống yêu nước không chỉ là một tình cảm tự nhiên, mà nó còn là sản phẩm của lịch sử được hun đúc từ chín h lịch sử đau thương mà hào hùng của dân tộc Việt Nam. Đối với mỗi c on người Việt Nam dù sinh sống ở đâu trên khắp trái đất này thì lòng lu ôn hướng về Tổ quốc, nếu cần họ cũng sẵn sàng sả thân vì Tổ quốc thâ n yêu, nhất là mỗi khi Tổ quốc cần. Bên cạnh yêu cầu phải giáo dục tinh thần yêu nước. Hồ Chí Minh rất qu an tâm chú trọng đến việc giáo dục, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho mọi người.
Đây là một công việc có ý nghĩa sâu sắc, là động lực qu an trọng trong đấu tranh chống kẻ thù. 1 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 2 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 6, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 14 Hai là: Phải giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho mọi tầng lớp nhân dân.
Người yêu cầu phải không ngừng tu dưỡng đạo đức cách mạng, th eo đó đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc củ a cây, ngọn nguồn của sông suối. Ba là: Cần phải giáo dục văn hóa, trình độ chuyên môn và tinh thần yê u lao động cho con người. Giáo dục văn hóa có vai trò hết sức quan trọ ng, hướng đến việc tạo ra những con người có tư duy sáng tạo, biết tiế p thu, phát hiện và sáng tạo ra cái mới, hướng đến phục vụ tốt hơn cho cuộc sống con người. Do đó, Người cho rằng nội dung văn hóa phải có t ính giáo dục và giáo dục là giáo dục văn hóa.
Bốn là: Phải giáo dục sức khỏe và mỹ dục cho mọi người. Quan điểm của Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đặc biệt chú trọng đến phương pháp giáo dụ c thiết thực, cụ thể và khoa học. Người cho rằng: “Muốn học tập có kết quả tốt thì phải có thái độ đúng và phương pháp đúng”. 3 Người đã đề cập đến một số phương pháp về giáo dục, cụ thể như sau: Một là: Học phải đi đôi với hành, lý luận phải đi đôi với thực tiễn.
Đây đ ược xem là một trong những phương pháp có tính nguyên tắc trong tư t ưởng giáo dục của Người. Theo người, học và hành là hai khâu của quá trình nhận thức, luôn gắn bó khăng khít với nhau. Hành bản thân nó là phương pháp học, hành không chỉ là vận dụng những điều đã học, mà còn là nguồn gốc của tri thức mới, là biện pháp rèn luyện con người mộ t cách toàn diện, dẫn đến sự xác minh tri thức, lòng quyết tâm thực hiệ n những điều đã học, một khi những điều đó được công nhận là chân lý. Hai là: Trong giáo dục cần phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, n hà trường và xã hội.
Để đạt được mục tiêu giáo dục, ngoài phương phá p giáo dục đã nêu, cần coi trọng sự phối hợp giữa nhà trường với gia đì nh và xã hội.