Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học (mã số 62 31 02 04) với đề tài "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị trong các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh" được tác giả Vũ Văn Tuấn thực hiện tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS, TS Trần Minh Trưởng và TS Văn Thị Thanh Mai vào năm 2019.

Luận án xuất phát từ yêu cầu khách quan của công tác xây dựng quân đội về mặt chính trị và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật quân sự trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển của khoa học công nghệ cùng những tác động phức tạp từ tình hình quốc tế và thủ đoạn chống phá tư tưởng của các thế lực thù địch. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chính trị định hướng cho quân sự và quân sự phục tùng chính trị ("Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại"). Đối với các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự, người sĩ quan tốt nghiệp không chỉ đòi hỏi nắm vững chuyên môn kỹ thuật hiện đại để làm chủ các loại khí tài, trang bị mà trước hết phải có bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng. Tuy nhiên, thực tiễn công tác giáo dục lý luận chính trị tại các cơ sở này vẫn còn bộc lộ những mâu thuẫn giữa khối lượng kiến thức chuyên môn kỹ thuật nặng nề với thời lượng dành cho lý luận chính trị, giữa phương pháp giảng dạy truyền thống với yêu cầu phát huy tính chủ động của người học, cũng như tình trạng ngại học, xem nhẹ các môn lý luận chính trị của một bộ phận học viên khối kỹ thuật.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở phân tích làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, đánh giá thực trạng và chỉ ra nguyên nhân, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đổi mới công tác này trong các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự hiện nay.

Bốn nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được xác định:

  1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài; xác định những vấn đề cần tiếp tục giải quyết đối với việc đổi mới giáo dục lý luận chính trị.
  2. Làm sáng tỏ nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị.
  3. Đánh giá thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho học viên đào tạo dài hạn sĩ quan tại các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự, chỉ rõ nguyên nhân của thành tựu và hạn chế.
  4. Xác định các nhân tố tác động, yêu cầu, nguyên tắc đổi mới và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện, đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho học viên đào tạo dài hạn sĩ quan kỹ thuật quân sự.

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động giáo dục lý luận chính trị cho học viên đào tạo dài hạn sĩ quan trong hệ thống các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự, bao gồm mục đích, nội dung chương trình, hình thức, phương pháp, kiểm tra đánh giá, giáo trình tài liệu và môi trường bảo đảm.

Tiêu chí phạm vi Nội dung xác định trong luận án
Nội dung Hoạt động giáo dục chính khóa và ngoại khóa, trong và ngoài thời khóa biểu liên quan đến 15 môn học theo Quyết định số 917/QĐ-CT ngày 30/6/2010 của Tổng cục Chính trị; tập trung vào 8 môn cơ bản: 05 môn nhóm Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam); 02 môn nhóm Khoa học xã hội và nhân văn (Nhà nước và pháp luật, Tâm lý học và giáo dục học quân sự); 01 môn nhóm chuyên ngành (Công tác đảng, công tác chính trị).
Không gian 05 cơ sở đào tạo kỹ thuật quân sự trình độ đại học: Học viện Kỹ thuật Quân sự (trực thuộc Bộ Quốc phòng); Trường Sĩ quan Thông tin, Trường Sĩ quan Công binh, Trường Sĩ quan Phòng hóa (trực thuộc các Binh chủng); Trường Sĩ quan Kỹ thuật Vinhempic (trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật).
Thời gian Giai đoạn từ năm 2011 (thời điểm Đại hội XI của Đảng xác định đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo) đến năm 2018.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan nghiên cứu trong luận án được phân tích theo hai nhóm hướng nghiên cứu chính:

Hướng thứ nhất: Các công trình nghiên cứu về giáo dục lý luận chính trị nói chung. Về nội dung và phương pháp giảng dạy đại học, có các công trình của Lương Gia Ban với sách Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và đổi mới nội dung, chương trình các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Nguyễn Duy Bắc với sách Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học các môn Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường đại học; Trần Thị Anh Đào cùng cộng sự với cuốn Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên hiện nay. Về kinh nghiệm quốc tế và phương pháp luận, tác giả điểm lại các công trình dịch từ các học giả Liên Xô như X. Xêrêbriannicốp (Phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội), E. Phancôvích (Nghệ thuật diễn giảng), D. Vôncôgônốp (Phương pháp luận công tác tư tưởng), V. Xukhômlinxki (Hình thành niềm tin cho thế hệ trẻ), X. Xurơnitrencô (Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô); các bài viết của tác giả Trung Quốc và Lào như Uông Tín Nghiễn về Trung Quốc hóa triết học mácxít, Nguyễn Đức Sâm về kinh nghiệm giảng dạy tại Đại học Bắc Kinh, Thanh Hoa, Nam Khai, Sạmút Thongsômphanít về vai trò giảng viên, Nguyễn Thị Tuyết về các điểm nóng lý luận ở Trung Quốc.

Về công tác quản lý và đội ngũ giảng viên, có đề tài của Ban Tuyên giáo Trung ương về thực trạng giảng dạy các môn Mác - Lênin; đề tài của Nguyễn Tiến Hoàng về chỉ đạo quản lý giảng dạy; đề tài của Trương Ngọc Nam về đào tạo bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị; đề tài KX 10-09 do Tô Huy Rứa chủ nhiệm về đổi mới chương trình đào tạo giảng viên; đề tài KX 10-08 do Nguyễn Hữu Vui chủ nhiệm về đổi mới giảng dạy các môn Mác - Lênin; đề tài của Đại học Bách khoa Hà Nội về đổi mới phương pháp giảng dạy khối ngành kỹ thuật; các luận án của Vũ Thanh Bình, Nguyễn Thị Hiền, Salụi Sắcbunlon, Lê Hanh Thông, Nguyễn Quang Trung; cùng các kỷ yếu hội thảo của Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Hướng thứ hai: Các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị và vận dụng vào thực tiễn. Bao gồm các công trình nghiên cứu chuyên sâu về tư tưởng Hồ Chí Minh như sách của Phạm Ngọc Anh và Nguyễn Minh Khoa (Đường Kách mệnh - Giá trị lý luận và thực tiễn); các kỷ yếu hội thảo khoa học của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh về đào tạo huấn luyện cán bộ, về tác phẩm Đời sống mới, tác phẩm Sửa đổi lối làm việc; sách của Phạm Văn Linh, đề tài của Ngô Ngọc Thắng, luận án của Đỗ Minh Tuấn về vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên đại học ở Hà Nội. Trong môi trường quân sự, có kỷ yếu của Học viện Chính trị Quân sự về đổi mới giáo dục đại học quân sự (bài của Trần Tấn Hùng); các kỷ yếu của Học viện Kỹ thuật Quân sự (bài của Trần Đình Thắng về phương pháp tích cực); sách chuyên khảo của Nguyễn Văn Thắng về giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở trong quân đội; kỷ yếu của Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn quân sự về tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (bài của Bùi Quang Cường); các đề tài của Nguyễn Minh Thắng, Đàm Trọng Tùng tại Học viện Kỹ thuật Quân sự; các luận án của Nguyễn Văn Thạo, Cao Văn Trọng, Đặng Trường Minh; bài viết của Ngô Xuân Lịch về nhà trường thông minh, Nguyễn Công Định về đào tạo kỹ sư quân sự, và Phạm Hồng Thanh về nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định: Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách trực tiếp, toàn diện và có hệ thống việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào đổi mới giáo dục lý luận chính trị trong môi trường đặc thù của các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự gắn với đối tượng học viên đào tạo dài hạn sĩ quan kỹ thuật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận án là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách của Nhà nước và quy định của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về giáo dục lý luận chính trị và giáo dục đào tạo quân sự.

Luận án xây dựng hệ thống khái niệm công cụ và làm rõ mối quan hệ giữa các phạm trù:

  • Lý luận: Hệ thống tri thức trừu tượng được khái quát từ thực tiễn lịch sử, phản ánh các mối liên hệ bản chất và quy luật vận động của hiện thực khách quan.
  • Lý luận chính trị: Hệ thống quan điểm, nguyên lý mang tính quy luật phản ánh tư tưởng của giai cấp cầm quyền dùng để định hướng, quản lý và điều hành xã hội (ở Việt Nam gồm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước).
  • Giáo dục lý luận chính trị: Hoạt động có tổ chức, có kế hoạch của chủ thể tác động lên đối tượng nhằm truyền bá nền tảng tư tưởng, xác lập thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng và phương pháp luận duy vật biện chứng. Luận án phân biệt rõ giáo dục lý luận chính trị với giáo dục chính trị qua 5 tiêu chí: đối tượng hẹp hơn, nội dung sâu hơn về mặt khoa học lý luận, yêu cầu tư duy cao hơn, hình thức tập trung chủ yếu vào giảng đường kết hợp tự nghiên cứu, phương pháp đòi hỏi đa dạng và tiếp cận đa chiều hơn.
  • Đổi mới giáo dục lý luận chính trị trong các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Quá trình thay đổi phương thức tác động của chủ thể và sự tự điều chỉnh của đối tượng trong môi trường đào tạo kỹ thuật quân sự, dựa trên các quan điểm chỉ đạo của Hồ Chí Minh để nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được kết hợp đồng bộ:

  • Phương pháp nghiên cứu định tính: Sử dụng phương pháp liên ngành khoa học xã hội và nhân văn (đặc thù của chuyên ngành Hồ Chí Minh học); phương pháp logic - lịch sử để xem xét vấn đề trong tiến trình phát triển cụ thể; phương pháp phân tích - tổng hợp để khai thác các văn kiện, tài liệu, giáo trình; phương pháp so sánh để phân biệt tính đặc thù giữa các khối trường và đối tượng đào tạo; phương pháp dự báo xu hướng phát triển.
  • Phương pháp nghiên cứu định lượng: Sử dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi khảo sát trên diện rộng và điểm tại 05 cơ sở đào tạo; xử lý, thống kê dữ liệu bằng các công cụ toán học với sự hỗ trợ của phần mềm chuyên dụng SPSS-Version 16.0 và phần mềm bảng tính Excel.

Nguồn tư liệu, dữ liệu bao gồm: Toàn tập Hồ Chí Minh; các văn kiện Đại hội Đảng, nghị quyết Trung ương; văn bản pháp quy của Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Bộ Tổng Tham mưu; số liệu thống kê, báo cáo tổng kết đào tạo của 05 học viện, trường sĩ quan kỹ thuật quân sự; kết quả phiếu khảo sát xã hội học từ đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và học viên tại các đơn vị nghiên cứu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương 1 hệ thống hóa các công trình đã công bố theo hai nhóm vấn đề chính (nghiên cứu về giáo dục lý luận chính trị nói chung và nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giáo dục lý luận chính trị trong các nhà trường quân sự, khối kỹ thuật). Tác giả phân tích những thành tựu đã đạt được về mặt lý luận, phương pháp và giải pháp giảng dạy. Đồng thời, chương này chỉ ra 5 nhóm mâu thuẫn nội tại đang đặt ra trong thực tiễn đào tạo tại các cơ sở kỹ thuật quân sự:

  1. Mâu thuẫn giữa yêu cầu cao về phẩm chất chính trị, đạo đức của sĩ quan kỹ thuật với sự suy thoái tư tưởng và biểu hiện lười học lý luận chính trị của một bộ phận người học.
  2. Mâu thuẫn giữa khối lượng kiến thức chuyên môn kỹ thuật lớn, đòi hỏi nhiều thời gian thực hành với quỹ thời gian dành cho các môn lý luận chính trị bị cắt giảm.
  3. Mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực, hiện đại với thói quen truyền thụ một chiều và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin còn bất cập của đội ngũ giảng viên.
  4. Mâu thuẫn giữa yêu cầu chuẩn đầu ra đại học ngày càng cao với cơ chế kiểm tra, đánh giá kết quả học tập còn mang tính hình thức.
  5. Mâu thuẫn giữa yêu cầu xây dựng mô hình nhà trường thông minh với điều kiện hạ tầng cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật bảo đảm chưa đồng bộ.

Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị

Chương 2 làm sáng tỏ hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính trị:

  • Làm rõ hệ thống khái niệm công cụ về lý luận, lý luận chính trị, giáo dục và giáo dục lý luận chính trị dựa trên các tác phẩm kinh điển như Sửa đổi lối làm việc (1947), bài nói tại lớp học lý luận khóa I Trường Nguyễn Ái Quốc (1957).
  • Về mục đích: Giáo dục lý luận chính trị nhằm đào tạo người cán bộ cách mạng trung thành, có thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn, nâng cao năng lực thực tiễn và sửa đổi tác phong công tác, khắc phục các căn bệnh "kém lý luận, khinh lý luận, lý luận suông".
  • Về nội dung: Bao gồm giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin (học tập tinh thần, lập trường và phương pháp biện chứng), đường lối chính sách của Đảng, lịch sử truyền thống dân tộc và đạo đức cách mạng.
  • Về nguyên tắc và phương pháp: Quán triệt nguyên tắc lý luận liên hệ với thực tế, học đi đôi với hành; phương pháp dạy và học phải thiết thực, ngắn gọn, dễ hiểu, vừa sức đối tượng; kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy của giảng viên với việc lấy tự học làm cốt.
  • Xác định rõ tính đặc thù và các tiêu chí áp dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào môi trường đào tạo sĩ quan kỹ thuật quân sự.

Chương 3: Thực trạng giáo dục lý luận chính trị trong các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự

Chương 3 phân tích tổ chức và thực trạng tại 05 học viện, trường sĩ quan kỹ thuật quân sự giai đoạn 2011-2018:

  • Khái quát mô hình tổ chức, chức năng đào tạo của Học viện Kỹ thuật Quân sự, Trường Sĩ quan Thông tin, Trường Sĩ quan Công binh, Trường Sĩ quan Phòng hóa và Trường Sĩ quan Kỹ thuật Vinhempic.
  • Đánh giá ưu điểm: Cấp ủy, chỉ huy các cấp đã quán triệt đường lối đổi mới của Đảng; khung chương trình 8 môn cơ bản theo Quyết định số 917/QĐ-CT được thực hiện nền nếp; đội ngũ giảng viên có sự phát triển về trình độ học vị; cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin có chuyển biến tích cực; đa số học viên xác định được động cơ học tập đúng đắn.
  • Đánh giá hạn chế: Nội dung giảng dạy còn nặng về lý thuyết, chưa gắn kết sâu với thực tiễn hoạt động kỹ thuật quân sự; phương pháp dạy học chậm đổi mới, nặng tính thuyết trình một chiều; công tác kiểm tra đánh giá kết quả thi cử có mặt chưa thực chất; hiện tượng học viên khối kỹ thuật xem nhẹ môn lý luận chính trị vẫn tồn tại.
  • Phân tích nguyên nhân: Chỉ rõ nguyên nhân khách quan (tác động mặt trái kinh tế thị trường, bùng nổ thông tin mạng xã hội, vũ khí công nghệ cao) và nguyên nhân chủ quan (nhận thức của cấp ủy có lúc chưa toàn diện, năng lực sư phạm của một bộ phận giảng viên còn hạn chế, công tác quản lý giáo dục chưa đồng bộ).

Chương 4: Yêu cầu và giải pháp đổi mới giáo dục lý luận chính trị trong các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 4 xác định phương hướng và các biện pháp thực hiện:

  • Phân tích các nhân tố tác động: Tình hình an ninh chính trị thế giới, sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tiến lên hiện đại, đặc thù đào tạo kỹ thuật quân sự.
  • Xác định 4 yêu cầu và 5 nguyên tắc đổi mới: Bảo đảm tính Đảng, tính khoa học; bám sát mục tiêu đào tạo chuẩn đầu ra sĩ quan kỹ thuật; thống nhất lý luận với thực tiễn; kết hợp tính kế thừa và phát triển.
  • Hệ thống giải pháp đồng bộ bao gồm:
    1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng và các tổ chức quần chúng về vị trí, vai trò của giáo dục lý luận chính trị.
    2. Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo theo hướng chuẩn hóa, tinh giản lý thuyết trùng lặp, tăng cường tính ứng dụng thực tiễn quân sự và chuyên ngành kỹ thuật.
    3. Đổi mới hình thức, phương pháp dạy học; kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp tích cực (thảo luận nhóm, xemina, nghiên cứu thực tế); triệt để khai thác hạ tầng công nghệ thông tin và mô hình trường học thông minh.
    4. Chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn về bản lĩnh chính trị, kiến thức chuyên sâu và năng lực sư phạm quân sự.
    5. Đổi mới công tác kiểm tra, thi, đánh giá kết quả theo hướng đánh giá năng lực tư duy và khả năng vận dụng thực tiễn của học viên.
    6. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, giáo trình, tài liệu số hóa và xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự thuận lợi.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận:

  • Hệ thống hóa và làm sáng tỏ các luận điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học.
  • Xác định rõ nội hàm, cấu trúc, tiêu chí và tính chất đặc thù của hoạt động giáo dục lý luận chính trị trong các cơ sở đào tạo chuyên ngành kỹ thuật quân sự.
  • Cung cấp cơ sở khoa học để luận giải mối quan hệ biện chứng giữa đào tạo chuyên môn kỹ thuật quân sự với giáo dục bản lĩnh chính trị theo quan điểm "vừa hồng vừa chuyên".

Đóng góp về mặt thực tiễn:

  • Phản ánh bức tranh thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị tại 05 học viện, trường sĩ quan kỹ thuật quân sự trong giai đoạn 2011-2018 thông qua dữ liệu điều tra xã hội học được xử lý bằng phần mềm SPSS-Version 16.0.
  • Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện từ đổi mới nội dung, phương pháp, xây dựng đội ngũ giảng viên đến kiểm tra đánh giá và bảo đảm cơ sở vật chất.
  • Cung cấp tài liệu tham khảo cho việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác giáo dục đào tạo của Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Cục Nhà trường và ban giám hiệu các trường quân đội.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, do giới hạn phạm vi nghiên cứu, luận án chỉ khảo sát chuyên sâu tại 05 học viện và trường sĩ quan chuyên ngành kỹ thuật quân sự đối với hệ đào tạo dài hạn sĩ quan trình độ đại học từ năm 2011 đến năm 2018, chưa mở rộng sang các đối tượng đào tạo ngắn hạn, sau đại học hay các học viện chỉ huy, binh chủng hợp thành.

Hướng nghiên cứu tiếp có thể phát triển:

  • Nghiên cứu đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho các bậc đào tạo sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) và đào tạo liên thông, văn bằng hai trong khối kỹ thuật quân sự.
  • Nghiên cứu tác động sâu hơn của chuyển đổi số toàn diện và trí tuệ nhân tạo đối với phương thức giảng dạy các môn lý luận chính trị trong quân đội.
  • Mở rộng phạm vi đánh giá việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh sang các khối trường quân sự chuyên ngành khác như hậu cần, quân y, biên phòng.

Giá trị tham khảo

Luận án là nguồn tài liệu hữu ích cho:

  • Lãnh đạo, chỉ huy các cấp, Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị), Cục Nhà trường (Bộ Tổng Tham mưu) trong việc hoạch định chính sách, hoàn thiện khung chương trình đào tạo các môn khoa học xã hội và nhân văn trong quân đội.
  • Giảng viên các khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn tại các trường đại học khối quân sự và khối kỹ thuật dân sự trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, thiết kế bài giảng tích cực.
  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Giáo dục học quân sự tham khảo về khung lý thuyết, cách tiếp cận liên ngành và kỹ thuật xử lý dữ liệu điều tra xã hội học.

Câu hỏi thường gặp

Luận án tập trung nghiên cứu những môn học cụ thể nào trong chương trình đào tạo? Luận án nghiên cứu hoạt động giáo dục liên quan đến 15 môn khoa học xã hội và nhân văn theo Quyết định số 917/QĐ-CT của Tổng cục Chính trị, trong đó tập trung vào 8 môn cơ bản gồm 5 môn nhóm Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam), 2 môn khoa học xã hội nhân văn (Nhà nước và pháp luật, Tâm lý học và giáo dục học quân sự) và 1 môn chuyên ngành (Công tác đảng, công tác chính trị).

Dữ liệu thực trạng được thu thập tại những đơn vị nào? Khảo sát được thực hiện tại 05 cơ sở: Học viện Kỹ thuật Quân sự (trực thuộc Bộ Quốc phòng), Trường Sĩ quan Thông tin (Binh chủng Thông tin liên lạc), Trường Sĩ quan Công binh (Binh chủng Công binh), Trường Sĩ quan Phòng hóa (Binh chủng Hóa học) và Trường Sĩ quan Kỹ thuật Vinhempic (Tổng cục Kỹ thuật).

Luận án phân biệt giáo dục lý luận chính trị với giáo dục chính trị dựa trên những điểm nào? Tác giả chỉ ra 5 điểm khác biệt căn bản: giáo dục lý luận chính trị có đối tượng hẹp hơn (tập trung vào cán bộ, đảng viên, học viên sĩ quan); nội dung mang tính hệ thống nguyên lý khoa học sâu hơn; yêu cầu hình thành thế giới quan và phương pháp luận cao hơn; hình thức chủ yếu là giảng đường gắn với tự nghiên cứu; phương pháp đòi hỏi tính trừu tượng và tư duy đa chiều hơn so với các hình thức giáo dục chính trị phổ thông tại đơn vị cơ sở.

Công cụ định lượng nào được sử dụng để xử lý dữ liệu khảo sát? Tác giả sử dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi và xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng SPSS-Version 16.0 cùng phần mềm Microsoft Excel để lập các bảng phân tích dữ liệu thực trạng.

Kết luận

Luận án của tác giả Vũ Văn Tuấn là công trình nghiên cứu hệ thống thuộc chuyên ngành Hồ Chí Minh học, làm sáng tỏ các giá trị lý luận và phương pháp giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh để vận dụng vào đào tạo sĩ quan kỹ thuật quân sự. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu liên ngành khoa học xã hội với kỹ thuật điều tra xã hội học trên 05 cơ sở đào tạo đại học quân sự giai đoạn 2011-2018, luận án đã đánh giá thực trạng và chỉ ra các mâu thuẫn nội tại trong công tác giảng dạy lý luận chính trị khối kỹ thuật. Hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất có giá trị thực tiễn đối với công tác quản lý đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo đội ngũ sĩ quan kỹ thuật quân sự vừa vững vàng về bản lĩnh chính trị, vừa tinh thông về chuyên môn nghiệp vụ trong bối cảnh hiện nay.