Phát triển du lịch trên địa bàn huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế: Phát triển du lịch trên địa bàn huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển du lịch trên địa bàn huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan phát triển du lịch tại huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

Huyện Vân Hồ nằm ở cửa ngõ phía tây nam của tỉnh Sơn La. Địa phương sở hữu vị trí địa lý thuận lợi trên trục Quốc lộ 6. Khí hậu nơi đây quanh năm mát mẻ và trong lành. Cảnh quan thiên nhiên lưu giữ nhiều nét hoang sơ kỳ vĩ. Những dãy núi đá vôi trùng điệp tạo nên bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ. Thác Chiềng Khoa và rừng nguyên sinh mang sức hút lớn với du khách. Bên cạnh thiên nhiên, huyện có đời sống văn hóa phong phú. Địa bàn quy tụ các dân tộc Mông, Mường, Thái và Dao. Mỗi dân tộc bảo tồn nguyên vẹn phong tục truyền thống. Kiến trúc nhà sàn cùng các lễ hội bản địa tạo bản sắc độc đáo. Điệu múa xòe và nghề thêu thổ cẩm gây ấn tượng mạnh mẽ. Nền ẩm thực địa phương cũng mang phong vị miền núi đặc trưng. Vân Hồ tiếp giáp với khu du lịch quốc gia Mộc Châu. Lợi thế vị trí giúp địa phương đón nhận dòng khách dồi dào. Huyện đẩy mạnh quy hoạch nhiều điểm du lịch trọng điểm. Nông nghiệp công nghệ cao kết hợp du lịch sinh thái mở ra hướng đi mới. Các sản phẩm nông sản đặc trưng như chè và hoa quả ôn đới tạo sức hút lớn. Địa phương có đầy đủ tiềm năng để bứt phá trong ngành kinh tế xanh.

1.1. Điều kiện tự nhiên và tiềm năng du lịch huyện Vân Hồ

Vân Hồ có địa hình núi cao với độ dốc lớn. Khí hậu cận ôn đới mang lại bầu không khí trong lành quanh năm. Nhiệt độ trung bình thấp tạo điều kiện phát triển du lịch nghỉ dưỡng. Cảnh quan địa phương ghi dấu ấn với rừng nguyên sinh bạt ngàn. Hệ sinh thái rừng còn giữ được vẻ hoang sơ quý giá. Thác Tạt Nàng và suối nước nóng Chiềng Yên sở hữu sức hút tự nhiên nổi bật. Ngoài ra, thung lũng mận và đồi chè xanh mướt tạo điểm dừng chân hấp dẫn. Tài nguyên sinh thái phong phú giúp địa phương phát triển các tour khám phá mạo hiểm. Du lịch dã ngoại và cắm trại ngày càng nở rộ tại các cánh rừng tự nhiên.

1.2. Giá trị văn hóa bản địa phục vụ phát triển du lịch

Văn hóa cộng đồng là điểm tựa lớn cho ngành du lịch Vân Hồ. Toàn huyện có năm dân tộc cùng sinh sống hòa thuận lâu đời. Đồng bào Mông lưu giữ điệu khèn và lễ hội Gầu Tào đặc sắc. Người Thái duy trì nếp nhà sàn truyền thống và trang phục thổ cẩm rực rỡ. Các bản du lịch cộng đồng như Phụ Mẫu, Chiềng Yên thu hút đông khách lưu trú. Du khách được trải nghiệm đời sống thường nhật cùng người dân bản địa. Món xôi ngũ sắc, cá suối nướng và thịt trâu gác bếp làm say lòng thực khách. Sự chân thành và mến khách của bà con tạo thiện cảm sâu sắc cho du khách bốn phương.

II. Thực trạng phát triển du lịch tại huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

Du lịch huyện Vân Hồ ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong giai đoạn gần đây. Lượng khách đến tham quan nghỉ dưỡng liên tục tăng trưởng. Các sự kiện văn hóa lớn tạo sức lan tỏa hình ảnh mạnh mẽ. Địa phương phối hợp tổ chức thành công nhiều lễ hội văn hóa quy mô. Vòng chung kết Hoa hậu Du lịch Thế giới 2022 đã ghi hình tại huyện. Hoạt động quảng bá bước đầu thu hút sự quan tâm của du khách trong nước. Hệ thống homestay cộng đồng hình thành tại các bản làng người Mường, Thái. Người dân tích cực chuyển đổi mô hình kinh tế nông nghiệp sang du lịch. Tuy nhiên, ngành du lịch địa phương vẫn đối diện nhiều rào cản lớn. Hạ tầng giao thông kết nối các điểm danh thắng chưa đồng bộ. Nhiều tuyến đường liên bản còn gồ ghề và khó di chuyển vào mùa mưa. Cơ sở lưu trú phần lớn có quy mô nhỏ lẻ. Tỷ lệ khách sạn cao cấp còn thiếu hụt trầm trọng. Nguồn nhân lực du lịch chủ yếu mang tính tự phát. Lao động thiếu kỹ năng phục vụ chuyên nghiệp và trình độ ngoại ngữ. Doanh thu du lịch chưa tương xứng với tiềm năng tài nguyên vốn có.

2.1. Kết quả hoạt động kinh doanh du lịch huyện Vân Hồ

Lượng khách du lịch đến Vân Hồ có xu hướng tăng đều qua các năm. Sản phẩm du lịch cộng đồng dần khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch Tây Bắc. Doanh thu từ dịch vụ ăn uống và lưu trú tăng trưởng khá. Nhiều hộ gia đình thoát nghèo nhờ mở dịch vụ homestay. Việc gắn kết nông nghiệp với du lịch tạo giá trị kinh tế cao. Các sản phẩm đặc sản như chè Chiềng Đi và hoa quả ôn đới bán chạy. Lễ hội hoa quả và các hoạt động thể thao mạo hiểm thu hút giới trẻ. Du lịch tạo việc làm cho hàng trăm lao động tại chỗ.

2.2. Hạn chế và thách thức trong khai thác du lịch địa phương

Huyện vẫn gặp nhiều điểm nghẽn kìm hãm đà tăng trưởng du lịch. Nguồn vốn ngân sách đầu tư cho hạ tầng còn hạn chế. Hệ thống xử lý rác thải và nước thải du lịch chưa hoàn thiện. Tình trạng ô nhiễm môi trường cục bộ xuất hiện vào mùa cao điểm. Sản phẩm du lịch còn đơn điệu và dễ trùng lặp với huyện lân cận. Khách tham quan thường lưu trú ngắn ngày và mức chi tiêu chưa cao. Công tác liên kết tour tuyến với các vùng du lịch ngoài tỉnh còn yếu. Công tác tiếp thị số và truyền thông thương hiệu chưa đạt hiệu quả tối ưu. Năng lực quản lý tại một số điểm đến còn nhiều hạn chế.

III. Giải pháp phát triển du lịch tại huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

Chính quyền huyện cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp chiến lược. Trước hết, địa phương cần tăng cường huy động đa dạng các nguồn lực tài chính. Cơ chế hợp tác công tư PPP mở ra cơ hội huy động vốn từ doanh nghiệp. Nguồn vốn này giúp đầu tư mạng lưới giao thông và khách sạn chất lượng cao. Bên cạnh đó, các ngân hàng cần đẩy mạnh cho vay vốn tín dụng ưu đãi. Người dân bản địa được hỗ trợ vốn để cải tạo homestay đạt chuẩn. Quản lý chi tiêu ngân sách cần minh bạch nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư công cộng. Thứ hai, huyện cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Các lớp tập huấn nghiệp vụ du lịch cộng đồng cần mở rộng thường xuyên. Người dân học cách đón tiếp khách văn minh, giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm. Địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá hình ảnh du lịch. Nền tảng số giúp đưa cảnh đẹp Vân Hồ tiếp cận thị trường quốc tế. Việc phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái nông nghiệp gắn với OCOP tạo dấu ấn riêng biệt.

3.1. Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư và cơ chế hợp tác công tư

Huyện cần áp dụng triệt để mô hình hợp tác công tư PPP. Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân cùng chia sẻ nhiệm vụ phát triển hạ tầng. Chính quyền ban hành các tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ minh bạch. Khối tư nhân đầu tư vốn xây dựng khu nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp. Hình thức này tiết kiệm ngân sách và khai thác tốt tiềm năng thương mại. Đồng thời, địa phương đẩy mạnh huy động vốn từ các tổ chức tín dụng. Các gói vay ưu đãi giúp người dân mở rộng sản xuất kinh doanh dịch vụ. Tính công khai trong phân bổ vốn ngân sách bảo đảm các dự án đạt hiệu quả tối đa.

3.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ và đào tạo nhân lực du lịch

Chất lượng nguồn nhân lực quyết định thành công của ngành dịch vụ địa phương. Huyện cần phối hợp với các trường đại học mở lớp đào tạo nghề. Nội dung khóa học tập trung vào kỹ năng buồng phòng và chế biến món ăn. Kỹ năng giao tiếp và ngoại ngữ cơ bản cho hướng dẫn viên được ưu tiên. Đội ngũ làm du lịch cộng đồng cần nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh. Người dân bản địa được học cách kể câu chuyện văn hóa hấp dẫn du khách. Sự chuyên nghiệp trong thái độ phục vụ tạo ấn tượng tốt đẹp lâu dài. Đây là nền tảng cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh cho du lịch Vân Hồ.

IV. Kết luận về phát triển du lịch tại huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

Phát triển du lịch là hướng đi chiến lược của huyện Vân Hồ trong tương lai. Địa phương sở hữu nền tảng cảnh quan thiên nhiên và văn hóa đặc sắc. Việc khắc phục các nút thắt về hạ tầng giúp khai mở tiềm năng to lớn. Cơ chế huy động vốn thông qua hợp tác công tư tạo động lực mới. Nguồn lực xã hội được khơi thông mang lại diện mạo khang trang cho các bản làng. Đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số từng bước được cải thiện rõ rệt. Nền kinh tế huyện chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng dịch vụ sinh thái. Chính quyền và người dân cần kiên trì thực hiện các định hướng bài bản. Khai thác du lịch phải song hành với việc bảo vệ rừng nguyên sinh. Bản sắc văn hóa truyền thống cần được bảo tồn nguyên vẹn trước làn sóng thương mại hóa. Sự gắn kết giữa nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái mở ra sinh kế lâu bền. Vân Hồ hoàn toàn có thể trở thành điểm đến tiêu biểu của vùng Tây Bắc. Nền du lịch địa phương hứa hẹn bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

4.1. Khả năng ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn địa phương

Các giải pháp nghiên cứu có tính khả thi cao khi ứng dụng tại Vân Hồ. Đề xuất huy động vốn phù hợp với điều kiện ngân sách hạn chế của huyện nghèo. Chính quyền có thể sớm triển khai thí điểm hợp tác công tư tại các danh thắng. Việc mở lớp tập huấn nghề đáp ứng trúng nhu cầu cấp bách của người dân bản địa. Địa phương dễ dàng lồng ghép hoạt động du lịch vào các chương trình mục tiêu quốc gia. Xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển du lịch nông nghiệp là giải pháp rất thực tế. Những bước đi vững chắc này tạo đòn bẩy phát triển kinh tế nhanh và bền.

4.2. Tác động kinh tế xã hội và mục tiêu phát triển bền vững

Phát triển du lịch bền vững đem lại nhiều lợi ích kép cho địa phương. Hoạt động dịch vụ giúp giải quyết việc làm trực tiếp cho đồng bào dân tộc. Thu nhập của người nông dân tăng lên rõ rệt nhờ bán nông sản và dịch vụ. Ý thức bảo vệ rừng phòng hộ và cảnh quan môi trường được nâng cao đáng kể. Bản sắc văn hóa độc đáo của các bản làng được gìn giữ và tỏa sáng. Tình hình an ninh trật tự và an sinh xã hội khu vực vùng cao được củng cố. Vân Hồ đang từng bước khẳng định vị thế điểm đến xanh hấp dẫn của tỉnh Sơn La. Đời sống văn hóa tinh thần người dân ngày càng phong phú.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La sở hữu diện tích tự nhiên 98.288,9 ha với 14 đơn vị hành chính cấp xã, tọa lạc tại vị trí cửa ngõ kết nối các tỉnh vùng Tây Bắc với Thủ đô Hà Nội thông qua Quốc lộ 6 huyết mạch ở khoảng cách 170 km. Mặc dù sở hữu nền nhiệt độ mát mẻ quanh năm cùng cảnh quan sinh thái hoang sơ tương đồng với các trung tâm nghỉ dưỡng nổi tiếng như Sa Pa hay Tam Đảo, hoạt động khai thác du lịch tại Vân Hồ vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có. Trong giai đoạn 2020 - 2021, do ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch Covid-19, toàn huyện chỉ đón 48.500 lượt khách du lịch, trong đó lượng khách quốc tế đạt khoảng 1.500 lượt người. Bước sang 6 tháng đầu năm 2022, thị trường du lịch ghi nhận tín hiệu hồi phục mạnh mẽ với lượng khách ước đạt gần 81.000 lượt. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế thu về còn hạn chế khi toàn huyện năm 2021 mới chỉ có 25 cơ sở lưu trú với công suất buồng phòng bình quân đạt mức khiêm tốn 38,25%.

Trước bối cảnh đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Thu tập trung giải quyết bài toán phát triển du lịch bền vững trên địa bàn huyện Vân Hồ. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý phát triển du lịch; đánh giá toàn diện thực trạng phát triển du lịch địa phương giai đoạn 2019 - 2021; phân tích các nhân tố khách quan và chủ quan chi phối; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn 2023 - 2025 và định hướng đến năm 2030. Phạm vi không gian bao quát toàn bộ 14 xã của huyện Vân Hồ, kết hợp chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2019 - 2021 và số liệu sơ cấp điều tra thực địa năm 2022. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ khoa học giúp chính quyền địa phương chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng tỷ trọng đóng góp của du lịch vào ngân sách và tạo việc làm cho đồng bào các dân tộc thiểu số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự giao thoa giữa lý thuyết kinh tế du lịch hiện đại và quan điểm phát triển du lịch bền vững. Luận văn vận dụng lý thuyết bản chất kinh tế - xã hội của Walter Hunziker và Kurt Krapf, xác định du lịch là tổng thể các hiện tượng và mối quan hệ kinh tế - xã hội nảy sinh từ việc đi lại và lưu trú của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên. Bên cạnh đó, tác giả tiếp cận lý thuyết cấu thành sản phẩm du lịch qua 3 cấp độ: cấp độ sản phẩm cốt lõi nhằm thỏa mãn nhu cầu trải nghiệm và nghỉ dưỡng; cấp độ sản phẩm hiện thực gồm chuỗi dịch vụ lưu trú, lữ hành, ăn uống; cấp độ sản phẩm gia tăng gồm hạ tầng giao thông và phương thức thanh toán hỗ trợ. Khung phân tích vận dụng 5 khái niệm nền tảng quy định tại Luật Du lịch năm 2017: khách du lịch, tài nguyên du lịch, sản phẩm du lịch, điểm du lịch và cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch. Các khái niệm này tạo nên mô hình nghiên cứu đa chiều, gắn kết giữa bảo tồn giá trị văn hóa bản địa, môi trường sinh thái và mục tiêu gia tăng giá trị kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp chặt chẽ từ hai kênh thông tin thứ cấp và sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Niên giám thống kê huyện Vân Hồ, báo cáo chuyên đề của Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Vân Hồ và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La giai đoạn 2019 - 2021. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tiến hành điều tra thực địa trong khung thời gian từ tháng 7/2022 đến tháng 10/2022 với tổng dung lượng mẫu khảo sát đạt 430 đối tượng.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu được phân chia rõ nét thành hai nhóm cụ thể. Nhóm thứ nhất gồm 35 cán bộ thực hiện công tác quản lý nhà nước về du lịch tại các phòng ban chuyên môn cấp tỉnh, huyện và 14 xã thuộc huyện Vân Hồ, áp dụng phương pháp điều tra toàn bộ do tổng thể hữu hạn. Nhóm thứ hai gồm 395 du khách, được xác định thông qua công thức chọn mẫu ngẫu nhiên Slovin với độ tin cậy cao và sai số biên e = 5% dựa trên lượng khách bình quân 31.167 lượt người mỗi năm. Cơ cấu mẫu du khách áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại các điểm tham quan và homestay, bao gồm 377 khách du lịch nội địa chiếm tỷ trọng 95,44% và 18 khách du lịch quốc tế chiếm 4,56%, bảo đảm tương thích hoàn toàn với cơ cấu khách thực tế tại địa phương. Toàn bộ bảng hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức độ từ mức 1 đại diện cho rất không đồng ý đến mức 5 đại diện cho rất đồng ý. Tác giả lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, tính điểm trung bình và phân tích so sánh số tuyệt đối, số tương đối nhằm định lượng chính xác sự biến động của nguồn lực và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố môi trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng phát triển du lịch tại huyện Vân Hồ giai đoạn 2019 - 2021 ghi nhận 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, lượng du khách có bước tăng trưởng thiếu ổn định và chịu tác động mạnh từ ngoại cảnh. Giai đoạn 2020 - 2021 ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng khi tổng lượng khách chỉ đạt 48.500 lượt người, trước khi bật tăng mạnh mẽ lên gần 81.000 lượt trong 6 tháng đầu năm 2022. Cơ cấu du khách cho thấy sự mất cân đối đặc biệt lớn khi khách nội địa chiếm tỷ trọng áp đảo 95,32%, trong khi nguồn khách quốc tế tiềm năng chỉ chiếm vỏn vẹn 4,68%.

Thứ hai, mạng lưới cung ứng dịch vụ du lịch còn thưa thớt và quy mô vận hành hạn chế. Tính đến hết năm 2021, toàn địa bàn huyện chỉ có 57 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó có 25 cơ sở lưu trú chủ yếu là nhà nghỉ dân dã và homestay tự phát. Công suất sử dụng buồng phòng bình quân trong 3 năm liên tiếp dừng ở mức 38,25%, phản ánh tình trạng lãng phí tài sản đầu tư và tính chất mùa vụ diễn ra gay gắt.

Thứ ba, huyện sở hữu tiềm năng cảnh quan vượt trội nhưng sản phẩm du lịch chưa được khai thác chiều sâu. Vân Hồ có 20 điểm du lịch chính phân bố trên 51.648 ha đất rừng đặc dụng thuộc khu bảo tồn Xuân Nha với độ che phủ rừng đạt 52,1%. Dẫu vậy, các tour tuyến hiện tại chỉ khai thác dịch vụ tham quan đơn thuần, thiếu vắng các khu vui chơi giải trí cao cấp và sản phẩm du lịch kinh tế đêm.

Thứ tư, nguồn nhân lực quản lý và phục vụ du lịch thiếu hụt kỹ năng chuẩn hóa. Kết quả điều tra thực địa cho thấy điểm đánh giá trung bình về nguồn nhân lực du lịch địa phương chỉ đạt 2,85 trên thang điểm 5,0. Tỷ lệ lao động được đào tạo chuyên môn bài bản về lữ hành, buồng bàn và ngoại ngữ tại các cơ sở kinh doanh đạt dưới mức 20%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân trọng tâm của thực trạng trên bắt nguồn từ hạ tầng giao thông kết nối nội huyện còn gặp nhiều khó khăn, nguồn ngân sách địa phương hạn hẹp và chưa thu hút được nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Thêm vào đó, nhận thức của người dân về kinh tế du lịch còn mang tính chất tự phát, năng lực quản trị điểm đến của bộ máy quản lý cấp xã còn lúng túng.

Khi đặt cạnh các địa bàn lân cận, sự tụt hậu về năng lực cạnh tranh của Vân Hồ càng thể hiện rõ nét. Huyện Mộc Châu nằm liền kề tính đến năm 2021 đã phát triển 271 cơ sở lưu trú, hơn 17 khu điểm bản du lịch và thu hút 17 dự án đầu tư du lịch với tổng vốn đăng ký đạt 3.761 tỷ đồng. Tương tự, thị xã Sa Pa thuộc tỉnh Lào Cai vào năm 2019 đã đón 3,5 triệu lượt khách với hệ thống hơn 690 cơ sở lưu trú chuẩn hóa. Các chỉ tiêu này có thể được trình bày rõ nét thông qua biểu đồ tròn so sánh cơ cấu thị phần khách nội địa (95,32%) và quốc tế (4,68%), biểu đồ cột phản ánh sự phục hồi lượt khách từ 48.500 lượt lên 81.000 lượt, cùng bảng ma trận đối chiếu công suất buồng 38,25% của Vân Hồ với mức trung bình 65% của các khu du lịch trọng điểm vùng Tây Bắc. Điều này chứng minh rằng nếu tháo gỡ được điểm nghẽn về hạ tầng lưu trú và dịch vụ gia tăng, Vân Hồ hoàn toàn có thể bứt phá mạnh mẽ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy ngành du lịch huyện Vân Hồ cất cánh:

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch chi tiết và huy động vốn phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật. Ủy ban nhân dân huyện Vân Hồ phối hợp với Sở Giao thông Vận tải tỉnh Sơn La ưu tiên phân bổ vốn đầu tư công giai đoạn 2023 - 2025 để nâng cấp các trục đường liên xã kết nối Quốc lộ 6 tới các điểm danh thắng Chiềng Yên, Chiềng Khoa và vùng hồ sông Đà. Đích nhắm cụ thể là nâng công suất sử dụng buồng phòng từ mức 38,25% hiện tại lên mức 55% - 60% vào năm 2025.

Thứ hai, đa dạng hóa và chuẩn hóa các sản phẩm du lịch sinh thái nông nghiệp và du lịch văn hóa cộng đồng. Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Vân Hồ chủ trì phối hợp với các hợp tác xã nông sản bản địa phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm vườn mận, đồi chè và bản văn hóa người Mông, Thái. Phấn đấu giai đoạn 2023 - 2026 xây dựng thành công 5 bản du lịch cộng đồng đạt chứng nhận OCOP 3 sao, kéo dài thời gian lưu trú bình quân của du khách từ 1,2 ngày lên 2,0 ngày.

Thứ ba, chuẩn hóa và nâng cao năng lực nguồn nhân lực du lịch tại chỗ. Ủy ban nhân dân huyện Vân Hồ chủ động liên kết với các cơ sở đào tạo chuyên ngành tại Thái Nguyên và Hà Nội mở các lớp tập huấn nghiệp vụ lễ tân, an toàn vệ sinh thực phẩm và chuyển đổi số cho các hộ kinh doanh. Mục tiêu đặt ra đến năm 2025 là nâng tỷ lệ lao động du lịch qua đào tạo lên trên 65%, nâng điểm đánh giá mức độ chuyên nghiệp của đội ngũ hướng dẫn viên tại điểm đạt trên 4,0 điểm.

Thứ tư, đẩy mạnh liên kết vùng và hiện đại hóa hoạt động xúc tiến quảng bá. Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia Mộc Châu phối hợp với Ủy ban nhân dân huyện Vân Hồ xây dựng các tour du lịch liên tỉnh Hà Nội - Mai Châu - Vân Hồ - Mộc Châu; đồng thời triển khai cổng thông tin du lịch thông minh và trải nghiệm thực tế ảo. Phấn đấu thu hút từ 200.000 đến 250.000 lượt khách mỗi năm trong giai đoạn 2024 - 2025, nâng mức nộp ngân sách từ dịch vụ du lịch đạt tỷ trọng 10% - 12% tổng thu ngân sách huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao đối với 4 nhóm đối tượng then chốt:

Nhóm cán bộ hoạch định chính sách và quản lý nhà nước tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La cùng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Vân Hồ. Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm tại 14 xã, hỗ trợ công tác thẩm định dự án đầu tư, hoàn thiện quy hoạch không gian du lịch và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp huyện (DDCI).

Nhóm doanh nghiệp lữ hành, các nhà đầu tư bất động sản nghỉ dưỡng và hợp tác xã du lịch. Doanh nghiệp có thể khai thác hệ thống dữ liệu về 20 điểm danh thắng và 25 cơ sở lưu trú hiện hữu để xây dựng các gói tour trải nghiệm mới, xác định phân khúc khách hàng phù hợp với cơ cấu 95,32% khách nội địa và rút ngắn chu kỳ thu hồi vốn dự án xuống còn 3 đến 5 năm.

Nhóm cộng đồng dân cư địa phương và các chủ hộ vận hành mô hình homestay trên địa bàn huyện Vân Hồ. Tài liệu cung cấp các hướng dẫn cụ thể về việc chuyển hóa bản sắc văn hóa dân tộc thành sản phẩm thương mại dịch vụ đặc sắc, nâng tỷ lệ hài lòng của khách lưu trú lên trên 85% và gia tăng thu nhập hộ gia đình.

Nhóm giảng viên, học viên sau đại học và sinh viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển và Quản trị dịch vụ du lịch. Luận văn là tài liệu tham khảo mẫu mực về kỹ thuật xử lý dữ liệu khảo sát 430 mẫu, quy trình vận dụng công thức Slovin và thang đo Likert trong việc giải quyết bài toán phát triển ngành kinh tế mũi nhọn tại địa bàn miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Vị trí địa lý của huyện Vân Hồ mang lại những lợi thế gì cho du lịch?

Huyện Vân Hồ nằm ở cửa ngõ phía Đông Nam tỉnh Sơn La, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 170 km dọc theo Quốc lộ 6 huyết mạch. Vị trí này đóng vai trò nút giao thông kết nối các tỉnh Tây Bắc, giúp huyện dễ dàng tiếp cận nguồn khách dồi dào từ đồng bằng sông Hồng và tạo tuyến liên kết du lịch chặt chẽ với Mai Châu và Mộc Châu.

Thực trạng lượng khách du lịch đến Vân Hồ biến động ra sao trong giai đoạn nghiên cứu?

Trong giai đoạn 2020 - 2021, tác động của dịch bệnh khiến lượng khách du lịch đến huyện sụt giảm chỉ đạt 48.500 lượt người, với khách quốc tế đạt khoảng 1.500 lượt. Tuy nhiên, hoạt động du lịch đã phục hồi rất ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2022 khi cán mốc gần 81.000 lượt khách, chứng minh tiềm năng du lịch nghỉ dưỡng to lớn.

Năng lực phục vụ của hệ thống cơ sở lưu trú tại huyện Vân Hồ hiện nay như thế nào?

Tính đến năm 2021, toàn huyện Vân Hồ có 25 cơ sở lưu trú trên tổng số 57 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch. Quy mô cơ sở vật chất nhìn chung còn nhỏ bé, phân tán, với công suất sử dụng buồng phòng trung bình chỉ đạt 38,25%, đòi hỏi địa phương phải thu hút thêm các nguồn vốn đầu tư xây dựng các khu nghỉ dưỡng quy chuẩn.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát trong luận văn được thiết kế như thế nào để bảo đảm độ tin cậy?

Tác giả đã tiến hành khảo sát toàn bộ 35 cán bộ quản lý du lịch và chọn mẫu ngẫu nhiên 395 du khách theo công thức Slovin với sai số cho phép e = 5%. Cơ cấu mẫu phân chia thành 377 khách nội địa và 18 khách quốc tế, phản ánh chuẩn xác tỷ lệ phân bố thực tế tại các điểm đến du lịch của huyện.

Giải pháp nào đóng vai trò đòn bẩy nâng cao hiệu quả kinh doanh du lịch Vân Hồ giai đoạn tới?

Giải pháp đột phá là tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối các điểm danh thắng, đồng thời phát triển các mô hình du lịch sinh thái nông nghiệp gắn với văn hóa dân tộc. Mục tiêu đặt ra là gia tăng trải nghiệm cho du khách, phấn đấu nâng công suất buồng phòng từ mức 38,25% lên 55% - 60% vào năm 2025.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý phát triển du lịch bền vững và chắt lọc bài học kinh nghiệm từ các địa phương như Mộc Châu và Sa Pa.
• Nghiên cứu đã phân tích thực trạng khách quan dựa trên khảo sát thực chứng 430 đối tượng, làm rõ quy mô buồng phòng với công suất 38,25% và cơ cấu 95,32% khách nội địa tại 14 xã.
• Công trình đã chỉ rõ những mắt xích yếu kém về kết cấu hạ tầng giao thông, quy mô cơ sở lưu trú và chất lượng nguồn nhân lực với điểm đánh giá trung bình chỉ đạt 2,85 điểm.
• Đề tài đã xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi, hướng tới mục tiêu đón 200.000 đến 250.000 lượt khách mỗi năm trong giai đoạn 2024 - 2025.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao, hỗ trợ chính quyền địa phương và nhà đầu tư triển khai hiệu quả Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2030. Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần bắt tay thực hiện ngay các giải pháp xúc tiến số hóa và đào tạo nhân lực để đưa du lịch Vân Hồ trở thành động lực tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Cơ sở lý luận về phát triển du lịch 1. Lý luận về du lịch 1. Các khái niệm cơ bản về du lịch a) Du lịch, tài nguyên du lịch * Du lịch Trước thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, du lịch hầu như được coi là đặc quyền của tầng lớp giàu có, quí tộc và người ta chỉ coi đây như là một hiện tượng cá biệt trong đời sống kinh tế – xã hội.

Trong thời kỳ này, người ta coi du lịch như một hiện tượng xã hội góp phần làm phong phú thêm cuộc sống và nhận thức con người. Walter Hunziker và Kurt Krapf (Thụy Sĩ) là hai trong số những người tiên phong nghiên cứu về khoa học du lịch đã rút ra bản chất của du lịch là gồm cả hoạt động của con người lẫn kinh tế. Trong lý thuyết chung về du lịch được công bố năm 1942, các tác giả đã đưa ra khái niệm được xem là lâu đời nhất được nhiều người nhìn nhận, đó là: “ Du lịch là tổng hợp các hiện tượng và các mối quan hệ nảy sinh từ việc đi lại và lưu trú của những người ngoài địa phương – những người không có mục đích định cư và không liên quan tới bất cứ hoạt động kiếm tiền nào” (Vũ Đức Minh, 2005). Theo Nguyễn Văn Đính (2006), “Du lịch là tổng hợp các hiện tượng và các mối quan hệ phát sinh từ tác động qua lại giữa khách du lịch, các nhà kinh doanh, chính quyền và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và tiếp đón khách du lịch”.

Theo Luật Du lịch của Việt Nam năm 2017 “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”. * Tài nguyên du lịch Tài nguyên du lịch là một dạng đặc sắc của tài nguyên nói chung. Khái niệm tài nguyên du lịch luôn gắn liền với khái niệm du lịch. 5 Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du lịch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo ra sự hấp dẫn du lịch (Uỷ ban thường vụ Quốc hội, 1999).

Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hoàn thành khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch. b) Sản phẩm du lịch Theo khoản 5 điều 3, Luật Du lịch năm 2017 “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch”. c) Khu, điểm du lịch Theo khoản 6 điều 3, Luật Du lịch năm 2017 “Khu du lịch là khu vực có ưu thế về tài nguyên du lịch, được quy hoạch, đầu tư phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch. Khu du lịch bao gồm khu du lịch cấp tỉnh và khu du lịch quốc gia”.

Theo khoản 7 điều 3, Luật Du lịch năm 2017 “Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch được đầu tư, khai thác phục vụ khách du lịch”. d) Khách du lịch Theo khoản 2 điều 3, Luật Du lịch năm 2017 “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc để nhận thu nhập ở nơi đến”. Đặc điểm của du lịch Thứ nhất, du lịch là ngành phụ thuộc vào tài nguyên du lịch. Thứ hai, du lịch là ngành kinh doanh tổng hợp.

phục vụ nhu cầu tiêu dùng đa dạng của khách du lịch. Thứ ba, du lịch là ngành ngoài kinh doanh và dịch vụ ra còn phải. bảo đảm nhu cầu an ninh, chính trị và trật tự an toàn xã hội cho du khách, cho địa phương và các nước đón nhận du khách. Thứ tư, ngành du lịch là một ngành kinh tế - xã hội - dịch vụ có nhiệm vụ phục 6 vụ nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ ngơi, có hoặc không kết hợp với các hoạt động chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các dạng nhu cầu khác.

Chức năng của du lịch Chức năng xã hội: Du lịch có ý nghĩa quan trọng nó thể hiện trước hết vai trò của du lịch trong việc gìn giữ, hồi phục sức khỏe và tăng cường sức sống của con người. Thông qua hoạt động du lịch đông đảo quần chúng nhân dân có điều kiện tiếp xúc với những thành tựu văn hoá phong phú và lâu đời của các dân tộc, từ đó làm tăng thêm lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết quốc tế, hình thành phẩm chất tốt đẹp như tình bạn, lòng yêu lao động. Điều đó quyết định sự phát triển một cách cân đối về nhân cách của mỗi cá nhân trong toàn xã hội. Chức năng kinh tế: Du lịch góp phần làm tăng tổng sản phẩm trong nước.

Mặt khác nó góp phần vào việc phục hồi sức khỏe cũng như khả năng lao động và đảm bảo tái sản xuất mở rộng lực lượng lao động với hiệu quả kinh tế rõ rệt. Ngoài ra, chức năng kinh tế của du lịch còn thể hiện ở khía cạnh khác. Đó là dịch vụ du lịch, một ngành kinh tế độc đáo, ảnh hưởng đến cơ cấu lao động và cơ cấu ngành của nhiều ngành kinh tế: nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải. ngoại thương và là tiền đề quan trọng tạo điều kiện quan trọng cho nền kinh tế phát triển.

Chức năng chính trị - văn hóa: Du lịch là nhân tố hợp tác quốc tế. Du lịch quốc tế làm cho con người sống ở các khu vực khác nhau hiểu biết và xích lại gần nhau.Chức năng chính trị của du lịch được thể hiện ở vai trò to lớn của nó như một nhân tố hoà bình, đẩy mạnh các mối giao lưu kinh tế, mở rộng sự hiểu biết giữa các dân tộc. Chức năng sinh thái: Du lịch là nhân tố tác động, kích thích việc bảo vệ, khôi phục và tối ưu hóa môi trường thiên nhiên bao quanh, bởi chính vì môi trường có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và các hoạt động của con người.Việc đẩy mạnh hoạt động du lịch, tăng mức độ tập trung khách vào những vùng nhất định đòi hỏi phải tối ưu hoá quá trình sử dụng tự nhiên với mục đích du lịch.Lúc này đòi hỏi con người phải tìm kiếm các hình thức bảo vệ tự nhiên, đảm bảo sử dụng nguồn tài nguyên một cách hợp lý. Giữa xã hội và môi trường trong lĩnh vực du lịch có mối quan hệ chặt chẽ.

Một mặt xã hội đảm bảo sự phát triển tối ưu trong du lịch, nhưng mặt khác phải 7 bảo vệ môi trường tự nhiên khỏi tác động phá hoại của các dòng khách du lịch và việc xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch. Như vậy, giữa du lịch và bảo vệ môi trường có quan hệ mật thiết với nhau. Phân loại du lịch * Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ của chuyến đi - Du lịch nội địa: là hình thức du lịch tổ chức trong phạm vi nội địa, mang đến nhiều thuận lợi hay lợi thế để phát triển ngành du lịch trong nước. - Du lịch quốc tế: Du lịch quốc tế là những chuyến du lịch mà nơi cư trú của khách du lịch và nơi đến du lịch thuộc hai quốc gia khác nhau.

* Căn cứ vào mục đích chuyến đi Du lịch thăm quan: là hành vi quan trọng của con người để nâng cao hiểu biết về thế giới xung quanh. Đối tượng thăm quan có thể là một dạng tài nguyên du lịch tự nhiên hoặc tài nguyên du lịch nhân văn, hay một cơ sở nghiên cứu khoa học, cơ sở sản xuất… Du lịch nghỉ dưỡng: ngày nay nhu cầu du lịch nghỉ dưỡng ngày càng lớn do sức ép của công việc căng thẳng, do môi trường ngày càng ô nhiễm và do các quan hệ phức tạp của xã hội đã khiến cho con người có nhu cầu được nghỉ ngơi để phục hồi sức khỏe bằng cách gần gũi với thiên nhiên và thay đổi môi trường sống hằng ngày. Số người đi nghỉ dưỡng trong năm tăng rõ rệt. Địa điểm nghỉ dưỡng thường là những nơi có không khí trong lành, khí hậu mát mẻ, dễ chịu, phong cảnh đẹp như các bãi biển, miền núi, nông thôn,… Du lịch khám phá: tùy theo mức độ và tính chất có thể phân du lịch khám phá thành du lịch tìm hiểu và du lịch mạo hiểm.

Du lịch tìm hiểu về thiên nhiên, môi trường, về lịch sử, phong tục tập quán. Đối với du lịch mạo hiểm thường là các hoạt động du lịch thể thao như: hoạt động leo núi, săn bắn… Các loại hình du lịch này thường mang đến cho các bạn trẻ cảm giác thích thú, có cơ hội để rèn luyện và thể hiện những khả năng của bản thân. Du lịch sinh thái: là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Nội dung căn bản của Du lịch 8 sinh thái là tập trung vào mức độ trách nhiệm của con người đối với môi trường.

Du lịch sinh thái còn phải đóng góp vào quản lý bền vững môi trường lãnh thổ du lịch và phải quan tâm đến quyền lợi của nhân dân địa phương. Du lịch văn hóa, nghiên cứu: nâng cao hiểu biết về văn hóa cho cá nhân về mọi lĩnh vực như: lịch sử, kiến trúc, kinh tế, hội họa… cùng phong tục tập quán của đất nước du lịch. Du lịch văn hóa gồm hai loại: Du lịch văn hóa cụ thể khách du lịch thường đi với mục đích đã định sẵn, thường họ là các cán bộ khoa học, sinh viên và các chuyên gia. Du lịch văn hóa với mục đích tổng hợp gồm đông đảo những người thích mở mang kiến thức về thế giới và thỏa mãn sự khám phá của mình.

Loại hình du lịch này rất được phát triển ở các nước có nền văn minh cổ đại đặc sắc như Ai Cập, Hy Lạp, Ý, Ấn Độ, Trung Quốc,. Du lịch chữa bệnh: đây là loại hình du lịch mới phát triển trong thời gian gần đây.