Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH DÃ NGOẠI ĐỒNG QUÊ 1. Khái niệm và đặc trưng của du lịch dã ngoại đồng quê 1. Khái niệm Theo Từ điển Hán ngữ, bản thân từ "dã" đã mang nghĩa là đồng quê, đồng nội hay thôn dã, còn "ngoại" thì có nghĩa là là ngoài hay bên ngoài.
Du lịch dã ngoại là du lịch với khung cảnh thiên nhiên tại các nơi thôn quê đồng ruộng, những chốn rừng núi, suối thác, sông hồ, bãi biển và biển đảo,. Trên thế giới, đã có nhiều thuật ngữ khác nhau để diễn tả nội dung du lịch dã ngoại đồng quê này, phổ biến là ‘farm excursion’ (dã ngoại ở nông trại), ‘farm day’ (ngày nghỉ ở nông trại), ‘agri-entertainment’ (giải trí nông nghiệp) hay ‘rural recreation’ (giải trí ở nông thôn),“Rural-tourism” (Du lịch nông thôn), “Tourisme de verdure” (Du lịch với cỏ cây),. Ở Việt Nam, không biết tự bao giờ cụm từ Hán Việt “dã ngoại” này lại được người Việt chúng ta ấn định cho một cái nghĩa nôm na đến vậy và lại trở nên phổ biến đến thế! Du lịch dã ngoại chỉ đơn thuần là chuyến thăm quan trong ngày ra khỏi một địa điểm sinh hoạt thường nhật trong phạm vi một khoảng cách ngắn. Du lịch dã ngoại đồng quê là chuyến thăm quan trong ngày ra các vùng nông thôn, miền quê, tới những điểm thu hút du lịch nông nghiệp ở ngoại thành hay nằm cách không xa địa điểm sinh hoạt thường nhật.
Trong nội dung nghiên cứu này, tác giả sử dụng thuật ngữ du lịch dã ngoại đồng quê với tên tiếng Anh là rural excursion. Nếu đem chiết tự thuật ngữ này, nó đã có thể bao hàm gần trọn vẹn ý nghĩa của hoạt động du lịch mang tích chất thăm quan, khám phá và học hiểu hơn là mang tính nghỉ ngơi thuần túy. Để bám sát mục đích nghiên cứu, các cụm từ “du lịch đồng quê”, “du lịch dã ngoại 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nông thôn”, “du lịch nông thôn” và “du lịch dã ngoại đồng quê” sẽ được tác giả sử dụng thống nhất trong khóa luận này. Khác với các hình thức du lịch khác, đây là một hình thức du lịch có không gian mở và sản phẩm mở vì không bị ràng buộc vào một không gian nhất định.
Loại hình này cho phép sự tự do lựa chọn đối tượng thăm viếng cho mình hơn. Du lịch dã ngoại đồng quê không những được ngắm phong cảnh mà còn được thưởng thức và mua các đặc sản tại nơi sản xuất. Và hơn tất cả là cơ hội được giao lưu trò chuyện, tham gia và thu nhận những kiến thức về cuộc sống đồng quê của những người dân lao động cần cù mộc mạc chân chất. Du lịch dã ngoại đồng quê thích hợp với các hoạt động thăm quan, trải nghiệm, khảo sát, nghiên cứu và khám phá.
Du lịch dã ngoại đồng quê cũng đem lại sự thỏa mãn các nhu cầu thuộc về tinh thần: thưởng ngoạn vẻ đẹp hùng vĩ hoang dã hay thơ mộng của cảnh vật thiên nhiên; tìm tòi mới lạ, sống gần với tự nhiên để có được những cảm xúc rạt rào, thư thái tâm hồn, với một thể chất được tập luyện và tái bồi dưỡng bằng không khí trong lành. Ðặc biệt du lịch dã ngoại phát triển tinh thần cộng đồng giúp mọi thành viên tìm hiểu nhau hơn. Du lịch dã ngoại đồng quê có thể mang lại nhiều niềm vui cho con người, ngay cả với người già, và cả hứng thú về thăm chốn thôn quê dân dã nghèo nhưng êm đềm và nồng hậu, hay tham dự những buổi vui chơi tại các vạn chài rộn rã tiếng "hò dô ta" kéo lưới hừng hực khí thế, hoặc là những đêm lửa trại giữa núi rừng, đồi hoang, đảo vắng, ấm áp tình người với những trò chơi giản dị, hồn nhiên. Du lịch dã ngoại đồng quê không cung ứng cao lương mỹ vị, nhưng có khả năng cung cấp nhiều đặc sản tại chỗ.
Từ những củ khoai lang vùi, những bắp ngô nếp nướng cho đến những món thịt nướng tự phục vụ theo cách để nguyên con đem thui nướng trên than hồng luôn là những lựa chọn ưu tiên trong các 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chuyến đi dã ngoại nơi đồng nội bởi cái không khí rộn ràng và quan trọng là nó cực kỳ hấp dẫn khứu giác và khoái khẩu. Trong ánh sáng bập bùng đêm thâu, những giao lưu văn nghệ, những câu chuyện câu trò tâm tình khiến các thành viên khó có thể nào quên và cũng thật chẳng thể kiếm tìm lại được cái không khí như thế tại những đô thị cửa rộng nhà cao chen chúc. Du lịch dã ngoại đồng quê là gì? Cho tới nay, chưa thể có được một định nghĩa về du lịch dã ngoại đồng quê bởi nó vẫn chưa được xem là một loại hình du lịch thực thụ dẫu nó đã bao hàm đầy đủ các đặc trưng và yếu tố để là một loại hình du lịch. Do đó, cơ sở lý luận của du lịch dã ngoại đồng quê lại phải dựa chính vào du lịch nông thôn hay du lịch đồng quê.
Tuy nhiên, bản thân loại hình du lịch nông thôn cũng có nhiều cách định nghĩa song chưa thể có được một cách định nghĩa nào mang tính chất chuẩn mực và bao quát. Mỗi định nghĩa được đưa ra chỉ đáp ứng được ở góc độ nghiên cứu của nó với những hoàn cảnh và mục đích nghiên cứu cụ thể. Theo Nuchnard Rattanasuwongchai (1998) - chuyên gia nghiên cứu Sở Khoa học nghề Nghiệp Thái Lan, thì Du lịch nông thôn với cương vị là một loại hình khác của du lịch bền vững mà nó đang khai thác những tiềm năng của các vùng nông thôn, đang gây ra ít hoặc không có tác động nguy hại nào, và đang tạo ra những lợi ích ngày càng lớn cho các khu vực nông thôn ấy về mặt năng lực sản xuất nông thôn, việc làm, phân bổ của cải, giữ gìn môi trường và văn hoá nông thôn, sự gắn kết của người dân địa phương, và cách thích ứng phù hợp với tín ngưỡng và giá trị truyền thống trong thời đại mới [15, 2]. Trung tâm Tiểu Nông trại của Trường Đại học California của Mỹ, với quan điểm của khách thăm quan du lịch đồng quê, đã đưa ra định nghĩa: hoạt động tới thăm một nông trại hay thăm quan bất kỳ một hoạt động canh tác, làm vườn hay thăm cơ sở kinh doanh nông nghiệp nào nhằm mục đích giải trí, giáo 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dục, hoặc tham gia tích cực vào các hoạt động của nông trại hay cơ sở kinh doanh nông nghiệp đó [11, 8].
Hay nhằm mục đích đưa ra một cách hiểu về điểm thu hút du lịch đồng quê, trang web thế giới du lịch nông nghiệp có đưa ra nhận định: Khu sinh thái du lịch đồng quê là bất kỳ nông trại hay hoạt động kinh doanh có gắn với đất đai được mở ra cho công chúng. Những điểm đến chuyên đề du lịch đồng quê này thường có nhiều thứ để thưởng ngoạn, nhiều thứ để làm và sản xuất, hay các thức quà tặng để mua, và thường chào đón công chúng ít nhất một vài khoảng thời gian trong năm. Tất cả đều mang lại những trải nghiệm đồng quê bổ ích và độc đáo và nhìn chung, đều rất cuốn hút các thành viên trong gia đình(1). Còn theo Ramiro Lobo – chuyên gia cố vấn nông trại, thì: Du lịch nông thôn là hoạt động giải trí có liên quan đến việc tới thăm quan những nơi có khung cảnh làng quê hay môi trường nông thôn vì mục đích tham gia hoặc trải nghiệm các hoạt động, sự kiện hoặc các điểm thu hút mà không sẵn có ở những vùng đô thị hóa.
Những hoạt động này không cần thiết phải diễn ra ở những vùng thuần túy tự nhiên(2). Ban Nông nghiệp, Thực phẩm và Lâm nghiệp bang Oklahoma (Mỹ) trên trang web của mình (3), cũng đưa ra định nghĩa như sau: Du lịch nông thôn (rural tourism) là bất kỳ hoạt động du lịch nào nhằm giới thiệu cuộc sống, văn hóa, nghệ thuật và di sản của vùng quê, nhờ đó mang lại những lợi ích kinh tế-xã hộicho cộng đồng địa phương, đồng thời, làm tăng sự tiếp xúc, giao lưu giữa khách thăm quan với người dân bản địa thông qua các hoạt động đa dạng. Du lịch nông thôn về cơ bản là những hoạt động diễn ra ở các làng quê. Du lịch ---------------------------------- (1) http://www.com/search/ (2) http://www.edu/AGRITOURISM/definition.html; (3) http://www.pph?/contact; 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com những nơi dân cư chủ yếu gần gũi với môi trường tự nhiên, hoạt động du lịch nông thôn thường theo mùa vụvà kết hợp với các sự kiện của địa phương trên cơ sở bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, di dản và truyền thống” Từ những cách hiểu trên, tác giả khóa luận có thể rút ra rằng du lịch dã ngoại đồng quê có nghĩa là sự giao hòa về mặt tự nhiên, văn hóa và con người giữa các vùng đô thị và các vùng nông thôn, vùng biển, người ta tiếp nhận chúng thông qua việc du lịch đến và thẩm nhận những nét đẹp tự nhiên và nhân văn cũng như là trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt và công việc ở những vùng núi non, sông nước hay nông nghiệp và nông thôn.2 Những hình thức du lịch dã ngoại Như đã diễn giải ở trên, du lịch dã ngoại đơn thuần là chuyến thăm quan trong ngày ra khỏi địa điểm sinh hoạt thường nhật trong phạm vi một khoảng cách ngắn.
Có nhiều hình thức du lịch dã ngoại tùy theo chủ thể thăm viếng. Du lịch dã ngoại thăm quan phố phường là chuyến đi thăm quan dạo quanh phố phường, đi xem cuộc sống sinh hoạt, cảnh quan phố xá, công việc làm ăn buôn bán, các mặt hàng bày bán,. trên các tuyến phố, chẳng hạn như dã ngoại thăm quan phố phường, phố ẩm thực, phố đi bộ,. và không thể bỏ qua cơ hội được tìm hiểu những nét văn hóa của phố cổ Hà Nội, hay cơ hội học hiểu về danh nhân, địa danh qua các tên phố, tên đường,.
Du lịch dã ngoại thăm quan các điểm di tích, thắng cảnh là chuyến đi thăm quan tới các điểm di tích, thắng cảnh để tìm hiểu về những cái hay cái đẹp cùng các giá trị của di tích và còn là để cảm nhận được những cảnh đẹp của địa phương, chẳng hạn như dã ngoại thăm quan chùa Kim Liên, Trấn Quốc, đền Trấn Vũ, quảng trường Ba Đình, lăng Bác, Văn Miếu-Quốc Tử giám,. 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Du lịch dã ngoại thăm quan bảo tàng là chuyến đi thăm quan tới các bảo tàng để được nghe, được nhìn ngắm, được minh họa bằng những hiện vật lưu giữ, cũng có thể là cả sự mô phỏng, trình chiếu bằng phim ảnh.