phần mở đầu, giới thiệu chung và kết luận, luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng, trong đó: Chƣơng 1: Lý luận cơ bản về phát triển du lịch bền vững Chƣơng 2: Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Tập đoàn Tuần Châu trong giai đoạn 2015-2019 Chƣơng 3: Đề xuất một số giải pháp để phát triển du lịch bền vững tại Tập đoàn Tuần Châu trong giai đoạn 2020-2025 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. Các khái niệm cơ bản 1. Phát triển bền vững Năm 1992, Hội nghị về Môi trƣờng và Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNCED) đƣợc tổ chức tại Rio de Janeiro (Brazil). Tại hội nghị, “Phát triển bền vững” đƣợc định nghĩa một cách chính thức.
“Phát triển bền vững là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa ba mặt của sự phát triển, đó là: phát triển kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trƣờng.” Ngoài ba mặt chủ yếu này, có nhiều ngƣời còn đề cập tới những khía cạnh khác của phát triển bền vững nhƣ chính trị, văn hóa, tinh thần. dân tộc… và đòi hỏi phải tính toán và cân đối chúng trong hoạch định các chiến lƣợc và chính sách phát triển kinh tế- xã hội cho từng quốc gia, từng địa phƣơng cụ thể. Cũng tại hội nghị này, các đại biểu tham gia đã thống nhất những nguyên tắc cơ bản và phát động một chƣơng trình hành động vì sự phát triển bền vững có tên Chƣơng trình Nghị sự 21 (Agenda 21). Chƣơng trình Nghị sự 21 về Phát triển bền vững đã trở thành chiến lƣợc phát triển của toàn cầu trong thế kỷ XXI, và “Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ”, với 8 nội dung (xóa đói, giảm nghèo; phổ cập giáo dục tiểu học; thúc đẩy bình đẳng giới, đồng thời nâng cao quyền lợi của nữ giới; giảm tỷ lệ trẻ em tử vong; cải thiện và đảm bảo sức khỏe sản phụ; đấu tranh với các bệnh tật nhƣ HIV, sốt xuất huyết; bảo vệ môi trƣờng; thúc đẩy phát triển hợp tác toàn cầu) đã đƣợc tập trung thực hiện.
Từ năm 2015, Liên hợp quốc đã phát động các quốc gia trên thế giới thực hiện các “Mục tiêu phát triển bền vững (SDG)” với việc thực hiện 17 mục tiêu cơ bản, bao gồm: xóa nghèo; xóa đói; cuộc sống khỏe mạnh, chất lƣợng giáo dục; bình đẳng giới; nƣớc sạch và vệ sinh; năng lƣợng sạch và bền 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vững; việc làm và tăng trƣởng kinh tế; công nghiệp, đổi mới và cơ sở hạ tầng; giảm bất bình đẳng; đô thị và cộng đồng bền vững; tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm; hành động ứng phó với biến đổi khí hậu; tài nguyên nƣớc; tài nguyên đất; hòa bình, công bằng và thể chế vững mạnh; hợp tác để thực hiện hóa các mục tiêu. Theo Hoàng Đình Phi (13) thì phát triển bền vững đƣợc phân chia theo các cấp độ khác nhau (nhà nƣớc, ngành kinh tế, địa phƣơng, cộng đồng, doanh nghiệp) và cần đƣợc quản trị tốt theo 3 trụ cột kinh tế, xã hội, môi trƣờng. Ở cấp độ quốc gia, Việt Nam đã có nhiều văn bản pháp lý quy định, nhƣ: việc thông qua “Chiến lƣợc phát triển KT-XH 2011-2020” (2) của Đảng Cộng sản Việt Nam trong đó cũng nhấn mạnh quan điểm phát triển nhanh gắn liền với phát triển bền vững và phát triển bền vững là yêu cầu xuyên suốt trong chiến lƣợc; QĐ 432/Ttg- về phê duyệt “Chiến lƣợc Phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020” (5), kèm theo phụ lục về các chỉ tiêu giám sát và đánh giá phát triển bền vững, trong đó có đề cập tới các yêu cầu về GDP xanh (Green GDP, tỷ lệ lao động đƣợc qua đào tạo…). Du lịch và các ngành dịch vụ ít sử dụng tài nguyên, nguyên vật liệu tiêu hao, điện, nƣớc… có vai trò vô cùng quan trọng trong phát triển bền vững các nền kinh tế.
Du lịch và Doanh nghiệp làm du lịch Tổ chức du lịch thế giới (WTO) năm 1995 đƣa ra khái niệm: “Du lịch là các hoạt động của con ngƣời liên quan đến việc dịch chuyển tạm thời của con ngƣời đến một điểm đến nào đó bên ngoài nơi mà họ sống và làm việc thƣờng xuyên cho mục đích giải trí và các mục đích khác. Luật Du lịch của Việt Nam (2005) định nghĩa: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Qua hai khái niệm cơ bản trên có thể hiểu, con ngƣời có nhu cầu đi du lịch là để khám phá, tham quan, giải trí, nghỉ dƣỡng, tại các điểm đến du lịch ngoài nơi cƣ trú của khách du lịch. Một DN du lịch hay DN làm du lịch có thể thực hiện một, nhều phần, hoặc tất cả các hoạt động kinh doanh từ tƣ vấn, đầu tƣ đến vận hành các cơ sở lƣu trú, khách sạn, nhà hàng, vận chuyển, lữ hành… 1.
Du lịch bền vững Thuật ngữ du lịch bền vững đã đƣợc các tổ chức trên thế giới và luật quy định. Ủy ban Môi trƣờng và Phát triển Quốc tế (1987) cho rằng “Du lịch bền vững là một quá trình nhằm đáp ứng những nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng của những thế hệ mai sau”. Trong khi đó, theo Hội đồng Du lịch và Lữ hành quốc tế (1996): “Du lịch bền vững là việc đáp ứng các nhu cầu hiện tại của du khách và vùng du lịch mà vẫn bảo đảm những khả năng đáp ứng nhu cầu cho các thế hệ du lịch tƣơng lai”. Còn tại Việt Nam, Luật Du lịch Việt Nam năm 2006 thì định nghĩa: “Du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đƣợc các nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về du lịch của tƣơng lai”.
Nhìn chung, chúng ta có thể hiểu: “Du lịch bền vững là sự phát triển du lịch có sự quan tâm đến việc bảo tồn các giá trị của tài nguyên du lịch đồng thời giảm thiểu đến mức thấp nhất những tác hại xấu đến môi trƣờng, kinh tế, văn hóa- xã hội nhằm phục vụ nhu cầu hiện tại của du khách và điểm du lịch mà không làm phƣơng hại đến nhu cầu của tƣơng lai”. Chính vì vậy mà du lịch bền vững là phát triển các hoạt động du lịch nhằm đáp ứng những nhu cầu hiện tại của khách du lịch và ngƣời dân bản địa trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn và tôn tạo các nguồn tài nguyên cho việc phát triển các hoạt động du lịch trong tƣơng lai… Du lịch bền vững hƣớng đến việc quản lý các nguồn tài nguyên sao cho các nhu cầu kinh tế xã hội đều đƣợc thỏa mãn trong 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com khi vẫn duy trì đƣợc bản sắc văn hóa, các đặc điểm sinh thái, sự đa dạng sinh học và hệ thống hỗ trợ đời sống. Nhƣ vậy, du lịch bền vững là phát triển du lịch nhƣng vẫn bảo tồn và cải thiện đƣợc các khía cạnh về môi trƣờng, kinh tế, văn hóa và xã hội. Để khuyến khích du lịch bền vững, chúng ta cần tập trung vào việc: (i) sử dụng tài nguyên môi trƣờng một cách tối ƣu để những tài nguyên này hình thành một yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch, duy trì những quá trình sinh thái thiết yếu và hỗ trợ cho việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học; (ii) tôn trọng bản sắc văn hóa- xã hội của các cộng đồng ở cấc điểm đến, bảo tồn di sản văn hóa và những giá trị truyền thống trong cuộc sống của họ và tham gia vào quá trình hiểu biết và chấp thuận các nền văn hóa khác; (iii) bảo đảm những hoạt động kinh tế sống động lâu dài, đem lại lợi ích kinh tế, xã hội cho tất cả mọi thành viên bao gồm những công nhân viên chức có thu nhập cao hay những ngƣời có thu nhập và góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo.
Phát triển du lịch bền vững Mặc dù phát triển bền vững đƣợc nêu ra từ những năm 60 của thế kỷ XX, thuật ngữ triển du lịch bền vững mới đƣợc các tổ chức quốc tế và các học giả đề xuất từ những năm 1980. Trong các hội thảo về phát triển du lịch bền vững, các học giả trên thế giới bắt đầu đề cập đến việc phát triển du lịch bên cạnh mục tiêu kinh tế thì cần bảo vệ môi trƣờng sinh thái và nền văn hóa bản địa. Nếu chúng ta khai thác du lịch mà không quan tâm đến các vấn đề trên thì hậu quả của nó sẽ tác động và ảnh hƣởng đến sự phát triển lâu dài của ngành du lịch. Phát triển du lịch bền vững đƣợc coi là một nhánh của Phát triển bền vững.
Chính vì vậy mà Hội nghị ủy ban Thế giới về Phát triển và Môi trƣờng (hay Ủy ban Brundtland) năm 1987 đã định nghĩa: “Hoạt động phát triển du lịch bền vững là hoạt động phát triển ở một khu vực cụ thể sao 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cho nội dung, hình thức và quy mô là thích hợp và bền vững theo thời gian, không làm suy thoái môi trƣờng, làm ảnh hƣởng đến khả năng hỗ trợ.” Tổ chức Du lịch Thế giới của Liên hợp quốc (UNWTO) (1998) đã phát triển và đề xuất khái niệm phát triển du lịch bền vững nhƣ sau: “Phát triển du lịch bền vững là việc phát triển các hoạt động du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại của du khách và ngƣời dân bản địa, trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn và tôn tạo các nguồn tài nguyên cho phát triển du lịch tƣơng lai”. Theo đó, khái niệm phát triển du lịch bền vững không chỉ tập trung vào việc bảo vệ môi trƣờng mà còn tập trung vào việc duy trì sự bền vững về văn hóa, xã hội của cộng đồng địa phƣơng để đảm bảo việc phát triển kinh tế, mang lại những lợi ích công bằng cho các nhóm đối tƣợng tham gia vào hoạt động du lịch. Tức là, sử dụng tài nguyên môi trƣờng hiệu quả và lâu dài; tôn trọng bản sắc văn hóa địa phƣơng và bảo đảo lợi ích kinh tế. Phát triển du lịch bền vững phải có nội hàm rõ rệt là: Mối quan hệ hữu cơ giữa bảo tồn tài nguyên tự nhiên, môi trƣờng và lợi ích kinh tế, xã hội, văn hóa; Quá trình phát triển diễn ra trong một thời gian lâu dài; Đáp ứng đƣợc nhu cầu hiện tại, song không làm ảnh hƣởng đến các thế hệ tiếp theo.