CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ VIÊN CHỨC HÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU LÀM VIỆC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ĐNVCHC đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm ở trường đại học Tác giả Jerry W. Trên cơ sở hệ thống hóa các cơ sở lý luận, nghiên cứu những vấn đề trong nước và thế giới, tác giả đã đưa ra bàn luận sâu sắc hệ thống hóa cơ sở lý luận làm khung để khảo sát chương 2 và tác giả đề ra giải pháp để hoàn thiện quản trị nguồn nhân lực cho các Trường đại học địa phương ở miền Trung Việt Nam (Tác giả Châu Văn Lương, 2014) [30].
Tác giả Phạm Thế Kiên (2016) trong nghiên cứu Luận án tiến sĩ QLGD “Quản lí đội ngũ VCHC trong các đại học vùng”, Trường Đại học Giáo dục.Tác giả đã bổ sung khung lý luận về phát triển VCHC theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực giáo dục, dựa trên đặc điểm nghề nghiệp của viên chức hành chính làm việc tại các cơ sở giáo dục đại học. Từ cơ sở đó, tác giả đã khảo sát thực trạng năng lực, quy hoạch, tuyển chọn, sử dụng, đào tạo bồi dưỡng và đánh giá đội ngũ xu hướng phát triển của các cách tiếp cận trong quản lí con người hiện nay (Phạm Thế Kiên, 2016) [26]. Nghiên cứu về phát triển ĐNVCHC đáp ứng yêu cầu VTVL ở trường đại học Trên cơ sở lý luận, tác giả đã đánh giá thực trạng về quy hoạch, mặc dù chủ trương đúng tuy nhiên việc thực hiện chưa tốt, vẫn là chủ trương trên giấy tờ. Trong khi đó tuyển dụng chưa đổi mới, trong tuyển dụng chưa đề ra các tiêu chuẩn về năng lực cụ thể.
Việc kiểm tra, đánh giá và tạo môi trường cho đội ngũ chưa tạo ra động lực cho đội ngũ phát triển(Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hương) [21]. Luận văn đã tổng thuật cơ sở lý luận phát triển viên chức hành chính trong đó có viên chức khối phòng ban. Trên cơ sở lý luận luận văn đã khảo sát thực trạng và đề ra 4 biện pháp trong đó có biện pháp được đánh giá tính cần thiết rất cao đó là đổi mới cơ chế lương thưởng, đãi ngộ cho viên chức hành chính (Tác giả Nguyễn Vĩnh Trung (2019)[40]. Tác giả Văn Vĩnh Nguyên (2013), quản lý phát triển đội ngũ công chức, viên chức hành chính ở Trường Cao đẳng Cơ khí Luyện Kim đến năm 2015, tác giả luận văn đã tổng thuật cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ công chức, viên chức hành chính, với phạm vi viên chức hành chính là người làm việc trong các phòng ban, trung tâm, khoa bộ môn, từ đó khảo sát đánh giá thực trạng nêu ra ưu điểm và hạn chế.
Qua đó tác giả đề xuất 6 biện pháp nhằm khắc phục hạn chế đã đưa ra trong đó có biện pháp được đánh giá cao nhằm giúp nâng cao năng lực đội ngũ viên chức hành chính trong đó có viên chức khối phòng ban [31]. Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra trong nghiên cứu của luận văn Qua tổng thể các công trình nghiên cứu trên, tác giả đã thấy được những nội dung còn chưa được các tác giả đề cập đến như: 7 Các tác giả chủ yếu tập trung phát triển đội ngũ viên chức hành chính chủ yếu ở chuẩn nghề nghiệp viên chức do vậy khoảng trống về VTVL đặt ra cho nguồn nhân lực giáo dục trong thời kì đổi mới. Hiện nay phát triển viên chức nói chung chủ yếu tập trung số lượng nhằm đáp ứng quy mô đơn vị. Trong khi đó, việc xây dựng đề án VTVL chưa thật sự có chất lượng.
Tác giả viên chức hành chính phù hợp với vị trí việc làm thì còn ít công trình nghiên cứu. Luận văn này tập trung nghiên cứu phát triển đội ngũ viên chức khối phòng, ban của Trường Đại học Y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, vị trí việc làm trong đó xác định 2 nhóm là: - Với quy định rất cụ thể, TCCB; hành chính, tổng hợp, quản trị văn phòng, kế hoạch tài chính …. Thuộc vị trí việc làm CDNN chuyên môn dùng chung làm việc ở khoa, phòng, ban, Viện, Trung tâm - Nhóm vị trí việc làm hỗ trợ, phục vụ…(CNTT&TT, thư viện., văn thư lưu trữ, y tế, bảo vệ, lái xe. Một số khái niệm cơ bản 1.
Viên chức hành chính và đội ngũ viên chức hành chính 1. Viên chức hành chính “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” (Quốc hội, 2010) Như vậy, có thể hiểu rằng VCHC trường đại học là công dân Việt Nam, có nghề nghiệp, được tuyển dụng theo chế độ hợp đồng làm việc và được bổ nhiệm vào một chức vụ (ngạch, bậc chuyên môn) nghề nghiệp làm công việc hành chính trong trường đại học, hỗ trợ cho công tác đào tạo và các hoạt động 8 của trường đại học và được hưởng lương từ quỹ lương của của trường theo quy định của pháp luật (Quốc hội 2010). Đội ngũ viên chức hành chính Khái niệm đội ngũ được dùng khá rộng rãi với các nhóm xã hội với tên gọi khác nhau như: Đội ngũ trí thức, đội ngũ công chức viên chức, đội ngũ công nhân,. Trong lĩnh vực giáo dục, thuật ngữ đội ngũ được sử dụng để chỉ những tập hợp người được phân biệt với nhau về chức năng trong hệ thống như: đội ngũ giáo viên, đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý.
Theo Từ điển tiếng Việt (2005), đội ngũ là tập hợp gồm số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp tạo thành một lực lượng [85, tr. Đội ngũ viên chức hành chính có thể được hiểu là tập hợp những người được tuyển dụng theo vị trí việc làm tại các phòng, ban chức năng tham mưu ở trường đại học cùng thực hiện công việc hành chính theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương và phụ cấp từ quỹ lương của trường đại học theo quy chế chi tiêu nội bộ của trường và theo quy định của pháp luật. Khung Năng lực của viên chức hành chính Trong nghiên cứu này quan niệm, khung năng lực là công cụ mô tả các năng lực cần thiết phù hợp với một dạng hoạt động cụ thể, nghề nghiệp, tổ chức hoặc ngành nghề cụ thể mà một người lao động phải có để đủ khả năng thực thi ở những cấp độ nhất định, bao gồm các chỉ số hay tiêu chuẩn kết quả công việc có thể đo lượng và quan sát được. Vị trí việc làm và chức danh nghề nghiệp của viên chức hành chính 1.
Vị trí việc làm Vị trí việc làm trong một tổ chức bao gồm: các vị trí lãnh đạo quản lý, các vị trí thừa hành thực thi. Mỗi vị trí việc làm nhất định bao giờ cũng có bản mô tả công việc với các yêu cầu về phẩm chất, trình độ, năng lực và hiểu biết tương ứng với một ngạch viên chức nhất định gọi là khung năng lực. 9 Trong phạm vi luận văn, khái niệm vị trí việc làm đối với viên chức hành chính là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng; là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để thực hiện tuyển dụng, bố trí sử dụng và quản lý viên chức trong đơn vị sự nghiệp. Chức danh nghề nghiệp của viên chức hành chính Tại Điều 8.
Luật viên chức 2010 (sửa đổi bổ sung 2020), quy định Chức danh nghề nghiệp là tên gọi thể hiện trình độ và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức trong từng lĩnh vực nghề nghiệp. Như vậy, chức danh nghề nghiệp của viên chức hành chính là tên gọi thể hiện trình độ và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức hành chính trong từng lĩnh vực nghề nghiệp. Phát triển đội ngũ viên chức hành chính ở trường đại học Như vậy, phát triển đội ngũ VCHC đáp ứng VTVL là quá trình tạo ra một đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số lượng, đạt chuẩn về trình độ và chất lượng, đồng bộ về cơ cấu để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác giáo dục. Phát triển đội ngũ VCHC ở trường đại học nghĩa là làm cho đội ngũ VCHC ở trường đại học đạt đến sự chuẩn hoá, hiện đại hoá; thực hiện các chế độ chính sách tốt nhất đối với giảng viên; tạo môi trường làm việc thuận lợi, đảm bảo tính hợp lý, tính xã hội hoá và tính đồng thuận trong nhà trường; tổ chức hoạt động giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu khoa học một cách hợp lý, đồng bộ với các yếu tố về số lượng, cơ cấu đội ngũ; Tăng cường dân chủ hoá trong các hoạt động để giúp VCHC tự phát triển bản thân.
Xây dựng đề án vị trí việc làm cho đội ngũ viên chức hành chính ở trường đại học Đề án vị trí việc làm cho đội ngũ viên chức hành chính ở trường đại học là một phần của Đề án vị trí việc làm trường Đại học được Bộ chủ quản 10 hoặc Chủ tịch Hội đồng Trưởng Đại học phê duyệt ổn định từ 1 - 3 năm. Trình tự, xây dựng đề án gồm có các nội dung cơ bản sau đây: 1. Phân tích đặc điểm lao động và phân hạng viên chức hành chính ở trường đại học 1. Đặc điểm lao động VCHC trường đại học - Sản phẩm lao động: Lao động viên chức hành chính trong trường đại học không tác động trực tiếp vào đối tượng lao động để tạo ra các sản phẩm vật chất, mà nó diễn ra trong quá trình thực thi nhiệm vụ, cung cấp dịch vụ.
Chính vì vậy, mỗi đơn vị trong nhà trường phải xây dựng cho mình một môi trường làm việc thân thiện, hiệu quả, tạo điều kiện tốt cho viên chức phát huy năng lực, làm việc có trách nhiệm và cống hiến hết mình cho nhà trường. Do những đặc trưng của hoạt động của viên chức hành chính trong trường đại học, sản phẩm chủ yếu của nhà trường là các quyết định hành chính, các văn bản hành chính nội bộ…, nên có thể thấy lao động của người làm việc trong trường đại học khác với các loại lao động gắn với khu vực sản xuất – kinh doanh trong xã hội. Việc làm của VCHC không tác động trực tiếp vào đối tượng lao động để tạo ra các sản phẩm vật chất, mà nó diễn ra trong quá trình thực thi công vụ, cung cấp dịch vụ.
