Chương 1 LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ PHÓNG VIÊN TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ 1. Một số khái niệm liên quan 1.Chính sách Theo Từ điển tiếng Việt thì “chính sách” là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra” [44]. Theo tác giả Vũ Cao Đàm: “Chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu tiên quyết nào đó trong chiến lược phát triển của xã hội” [9]. Chính sách sẽ có những đặc điểm cơ bản sau: - Chính sách là do một chủ thể quyền lực hoặc chủ thể quản lý đưa ra; - Chính sách được ban hành căn cứ vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế.
Chính sách công James E. Còn ở Việt Nam, PGS. Lê Chi Mai mang đến một số khái niệm về chính sách công [25]. Đó là: 10 + Nhà nước ở đây được hiểu là bao gồm Quốc hội, các Bộ, chính quyền địa phương các cấp.
+ Chính sách công là những quyết định hành động, thể hiện dự định của nhà hoạch định chính sách về một vấn đề nào đó và những hành vi thực hiện các dự định đó. + Mục đích của chính sách công là giải quyết một vấn đề đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội theo những mục tiêu xác định. Như vậy, mỗi khái niệm có một cách tiếp cận khác nhau, tuy nhiên nội hàm của chúng có một số điểm chung, cụ thể: + Chủ thể ban hành chính sách công là Nhà nước; + Chính sách công là tập hợp các quyết định có liên quan đến nhau; + Chính sách công có mục tiêu, giải pháp cụ thể để giải quyết các vấn đề xã hội nhằm hướng tới một mục tiêu chung. Như vậy, chính sách được hiểu “là kết quả ý chí chính trị của nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công trong xã hội”.
Để đạt được mục tiêu đề ra, trước hết chính sách công phải tồn tại trong thực tế, phải thể hiện được vai trò định hướng hành động theo những mục tiêu nhất định. Điều kiện bảo đảm cho sự tồn tại được thể hiện bằng các nguồn lực con người, nguồn lực tài chính, môi trường chính trị, pháp lý, văn hóa xã hội và cả bảo đảm bằng Nhà nước. Phóng viên và đội ngũ phóng viên - Phóng viên: Phóng viên là người làm việc cho đài phát thanh, đài truyền hình, hãng thông tấn, các cơ quan báo chí…với vai trò, nhiệm vụ chính là viết tin, bài và ký tên cho bài báo bằng chính tên người viết hay bằng bút 11 danh. Đôi khi, họ còn là những nhà quay phim, chụp ảnh…có khả năng viết nhanh, tính chất rõ ràng, đúng, khách quan, chính xác, đầy đủ, gọn, kiến thức sâu, rộng về nhiều lĩnh vực của cuộc sống, quan tâm đến các vấn đề mang tính thời sự [39,tr.
Cũng có những phóng viên tự do không trực thuộc một cơ quan nào nhưng cũng hoạt động trong lĩnh vực báo chí. Công việc của phóng viên là thực hiện các bài viết, bản tin, phỏng vấn, hình ảnh hoặc phóng sự về một hay nhiều vấn đề của xã hội đương đại. Phóng viên có 1 số đặc điểm sau: Phóng viên là những người giữ một trong những công việc quan trọng nhất trong bất cứ một xã hội nào. Hoàn cảnh làm việc của các phóng viên khác nhau tùy từng quốc gia.
Nhưng cho dù hoàn cảnh của họ ra sao đi nữa, thì tất cả các phóng viên giỏi đều có cùng chung một mục đích cơ bản. Phóng viên thường làm quen và giao thiệp rộng với các viên chức cấp trung tại các cơ quan họ quan tâm để viết bài. Đây là cơ hội những người thường nắm được những gì đang xẩy ra. Phóng viên luôn có thói quen lưu giữ danh sách các nguồn tin và sắp xếp gọn gàng.
Luôn luôn xin danh thiếp của người cung cấp tin, xếp danh thiếp này lại để có thể gọi điện ngay lập tức cho một người nào đó khi cần. Quy ước đạo đức là sự đúc kết những yêu cầu về tố chất văn hóa mà xã hội đòi hỏi ở người phóng viên. Phóng viên có lúc phải hy sinh để hoàn thành đầy đủ công việc của mình một cách thích hợp cho báo, đài. Phóng viên không đồng nhất với nhà báo Theo định nghĩa thì nhà báo "người làm nghề viết báo chuyên nghiệp" và phóng viên là "Người chuyên đi lấy tin để viết bài, công bố trên báo đài" (Đại 12 Từ điển Tiếng Việt - Nguyễn Như Ý chủ biên – NXB VHTT 1998).
Thực tế thì từ nhà báo dùng để chỉ nghề nghiệp, còn từ phóng viên là để chỉ công việc. Những người hoạt động trong lĩnh vực báo chí đều có thể là nhà báo, được cấp thẻ ví dụ: BTV, họa sỹ. còn phóng viên là để chỉ 1 công việc cụ thể của nhà báo. Luật báo chí bảo hộ hoạt động báo chí nhưng ở các cấp cơ sở cố tình hiểu rằng Luật Báo chí bảo hộ chức danh nhà báo, dẫn đến những người tác nghiệp báo chí mà chưa có thẻ nhà báo thì không được cung cấp thông tin, không được tiếp cận các sự kiện báo chí [60].
Đội ngũ phóng viên Trong nhiều lĩnh vực khác nhau và lĩnh vực báo chí, thuật ngữ đội ngũ cũng vẫn được sử dụng để chỉ những tập hợp người được phân biệt với nhau về chức năng trong công việc, trong hệ thống báo chí. Ví dụ đội ngũ biên tập viên, đội ngũ thiết kế, đội ngũ nhiếp ảnh .Đội ngũ phóng viên chính là nguồn lực quan trọng để thực hiện các nhiệm vụ trong lĩnh vực báo chí – truyền thông. Phát triển đội ngũ phóng viên Phát triển nguồn nhân lực nói chung và đội ngũ phóng viên nói riêng luôn luôn gắn với sự hoàn thiện, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thể hiện ở việc nâng cao trình độ, chuyên môn, sức khỏe và thể lực cũng như ý thức, đạo đức của nguồn nhân lực. Phát triển đội ngũ phóng viên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Trước hết là từ yêu cầu phát triển của xã hội. Trong phạm vi luận văn này theo tác giả thì: Phát triển đội ngũ phóng viên: là các hoạt động đầu tư có mục đích nhằm tạo ra đội ngũ phóng viên với số lượng và chất lượng đáp ứng nhu cầu phát triển của ngành, của cơ quan báo chí, đồng thời đảm bảo sự phát triển của mỗi cá nhân phóng viên. Đảm bảo đủ số lượng và chất lượng phóng viên đáp ứng 13 được yêu cầu được thực hiện thông qua các hoạt động: Tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, đào tạo, đãi ngộ 1. Chính sách phát triển đội ngũ phóng viên Chính sách phát triển đội ngũ phóng viên là tập hợp các quyết định chính trị của chủ thể quản lý bằng những giải pháp cụ thể nhằm mục tiêu xây dựng, phát triển đội ngũ phóng viên có đạo đức nghề nghiệp, có trình độ và năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu của Đảng và Nhà nước.
Phát triển đội ngũ phóng viên được thực hiện thông qua tuyển dụng, sử dụng,đào tạo, quy hoạch, đãi ngộ nên chính sách phát triển đội ngũ phóng viên bao gồm: chính sách tuyển dụng, chính sách quy hoạch, chính sách đào tạo, chính sách đãi ngộ. Thực hiện chính sách phát triển đội ngũ phóng viên Thực hiện đơn giản có nghĩa là thực thi hoặc tiến hành. Thực hiện có thể được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, theo Mazmanian và Sabatier: “Thực hiện là thực thi một quyết định chính sách cơ sở, thường được thể hiện trong một đạo luật, nhưng cũng có thể được thể hiện dưới hình thức các quyết định quan trọng của cơ quan hành pháp hoặc các quyết định của tòa án. Theo lý tưởng, quyết định đó xác định vấn đề cần được giải quyết, quy định các mục tiêu cần theo đuổi và rất nhiều cách thức, định hình quá trình thực hiện.
Thông thường, quá trình này trải quan nhiều giai đoạn, bắt đầu với việc thông qua đạo luật cơ bản, tiếp theo là các quyết định của các cơ quan thực hiện chính sách, sự tuân thủ của các nhóm lợi ích với các quyết định đó, các tác động thực tế - cả chủ định và không chủ định – của các đầu ra đó, những tác động nhận thức được của các quyết định, và cuối cùng là những sửa đổi quan trọng trong đạo luật cơ bản” 14 Theo Amy DeGroff và Margaret Cargo, “thực hiện chính sách công phản ánh một quá trình thay đổi phức tạp mà các quyết định của Nhà nước được chuyển thành các chương trình, thủ tục, các quy định, hoặc các hoạt động nhằm đạt được những cải thiện xã hội” [50]. Theo các định nghĩa trên, thực hiện chính sách công không đơn giản chỉ là sự tổ chức thực hiện các giải pháp chính sách cụ thể mà bao gồm: ban hành các văn bản chi tiết, quy định các biện pháp, các thủ tục thực hiện chính sách công; thiết lập các chương trình, dự án để thực thi chính sách công và tổ chức thực hiện các chương trình, dự án đó. Thực hiện chính sách phát triển đội ngũ phóng viên là quá trình đưa chính sách phát triển đội ngũ phóng viên vào thực tiễn thông qua việc ban hành văn bản, kế hoạch, chương trình thực hiện chính sách; là hoạt động có tổ chức của các cơ quan báo chí, huy động mọi nguồn lực (con người, tài chính, cơ sở vật chất) và tổ chức thực hiện chúng nhằm hiện thức hóa mục tiêu chính sách phát triển đội ngũ phóng viên theo nguyên tắc tối ưu cả về cơ người, vốn và kết quả. Nói cách khác, thực hiện chính sách phát triển đội ngũ phóng viên là toàn bộ quá trình huy động, bố trí, sắp xếp các nguồn lực để đưa chính sách phát triển đội ngũ phóng viên vào các cơ quan báo chí theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ và thống nhất nhằm đạt được mục tiêu chính sách đã đề ra.
Vai trò và ý nghĩa của việc thực hiện chính sách phát triển đội ngũ phóng viên 1. Vai trò Trong bối cảnh hiện nay, các cơ quan báo chí đóng vai trò, vị trí quan trọng đối với sự phát triển.