Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong thời đại ngày nay - thời đại của nền văn minh trí tuệ, các quốc gia trên thế giới đều nhận thức sâu sắc vai trò then chốt của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển của đất nước mình. Nhật Bản là cường quốc ở châu Á, là quốc gia đã tạo nên hiện tượng phát triển thần kỳ về kinh tế từ những năm 60, 70 của thế kỷ XX, nay là quốc gia đứng hàng thứ 3 thế giới về tiềm lực kinh tế, đã coi giáo dục như là biện pháp chiến lược hàng đầu để phát triển kinh tế - xã hội. Họ đề ra “Bộ ba chiến lược”: Giáo dục - Khoa học - Chính sách mở cửa.
Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục - đào tạo. Qua một loạt công trình tổng kết thực tiễn, chúng ta nhận thức rằng, trong những năm tới, chúng ta chỉ có thể phát triển kinh tế - xã hội khi dựa vào giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ. Vì thế, Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục- đào tạo là một trong những quyết sách hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước. Đảng ta đã khẳng định: “Phát triển khoa học công nghệ cùng phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” và “Đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển”.
Như vậy, sứ mệnh lịch sử của ngành Giáo dục - Đào tạo rất nặng nề và lớn lao. Tuy nhiên, để thực hiện được sứ mệnh đó, Giáo dục - Đào tạo phải nhanh chóng thoát khỏi tình trạng lạc hậu, yếu kém hiện nay; phải theo kịp với trình độ, xu thế phát triển, hội nhập của khu vực và thế giới, nhất là phải đáp ứng được nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực tiễn và lý luận giáo dục đã khẳng định rằng: Một trong những giải pháp quan trọng bậc nhất để nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nước ta là công tác xây dựng đội ngũ giáo viên. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Công tác xây dựng đội ngũ giáo viên phải được xem là giải pháp cốt lõi, quan trọng nhất vì chính đội ngũ này quyết định sự thành bại của việc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục” [5, tr 1].
Những năm gần đây, Chính phủ, Bộ Giáo dục & Đào tạo đã có nhiều đề án, nhiều giải pháp nhằm tăng cường chỉ đạo phát triển sự nghiệp giáo dục, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020” (QĐ số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ) và đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010” (QĐ số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ). Việc nghiên cứu xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, trong đó có đội ngũ giáo viên THPT đã có nhiều đề tài nghiên cứu, trong đó có một số đề tài như: - Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường THPT Huyện Kiến Xương tỉnh Thái Bình theo hướng chuẩn hóa (Luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục của tác giả Trần Ánh Nguyệt, ĐHSP - ĐHTN) - Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Tiếng Anh các trường THPT trển địa bàn thị xã Sơn Tây trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Đặng Thị Mai Hoa. - Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông thành phố Nam Định theo chuẩn nghề nghiệp, (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Trần Thu Trang, ĐHGD- ĐHQGHN).
- Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Tiến Dũng. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Áp dụng chuẩn nghề nghiệp trong phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông Hạ Long tỉnh Quảng Ninh (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Đắc Tứ, ĐHSP-ĐHTN). - Biện pháp phát triển giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Tiền Hải tỉnh Thái Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay (Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Văn Thạo, ĐHGD- ĐHQGHN). Các đề tài trên đã tiếp cận nghiên cứu về xây dựng, bồi dưỡng và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên.
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT được ban hành từ tháng 10 năm 2009 nên mới có một số đề tài nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp. Ở Thái Bình cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp; vì vậy tôi nghiên cứu cơ sở lý luận, tìm hiểu thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT huyện Kiến Xương; trên cơ sở đó đề ra biện pháp phát triển đội ngũ THPT để áp dụng khả thi trên đại bàn huyện Kiến Xương tỉnh Thái Bình. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Giáo viên và đội ngũ giáo viên 1.
Giáo viên Giáo viên (danh từ) là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương.Từ điển Tiếng Việt (Nhà xuất bản Khoa học xã hội - Hà Nội 1994) - Luật Giáo dục 2005 của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về nhà giáo và những tiêu chuẩn của nhà giáo: 1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: - Phẩm chất đạo đức, tư tưởng tốt. - Đạt trình độ chuẩn, được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp. - Lý lịch bản thân rõ ràng. (Điều 70 - Luật Giáo dục) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhiệm vụ của giáo viên: - Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học.
- Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và điều lệ nhà trường. - Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ và có chất lượng chương trình giáo dục. - Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức trình độ chính trị, chuyên môn, nhiệm vụ đổi mới phương pháp giáo dục nêu gương tốt cho người học. - Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.
Luật Giáo dục được sửa đổi, bổ sung (được Quốc hội thông qua ngày 25 tháng 11 năm 2009, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2010) thì: “Nhà giáo giảng dạy trong các cơ sở giáo dục mầm non; giáo dục phổ thông; giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là giáo viên. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng nghề gọi là giảng viên” (khoản 3, điều 70). Đội ngũ giáo viên Ngày nay khái niệm về đội ngũ dùng cho các tổ chức xã hội rộng rãi như đội ngũ cán bộ công chức, đội ngũ trí thức, .đều xuất phát từ cách hiểu thuật ngữ quân sự về đội ngũ “Đó là một tổ chức gồm nhiều người, tập hợp thành một lực lượng: Đội ngũ chỉnh tề”. Lý luận về khoa học quản lý thì đây là một đội công tác, trong đó các cá nhân kết hợp với nhau, thường xuyên trau dồi kinh nghiệm học hỏi lẫn nhau để đạt được mục tiêu và kế hoạch của tổ chức đặt ra, Vậy đội ngũ lao động gồm những người lao động tức là nguồn nhân lực được sử dụng vào một công việc nào đó.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, đội ngũ là một tập thể người gắn kết với nhau, cùng chung lý tưởng, mục đích, ràng buộc nhau về vật chất, tinh thần và hoạt động theo một nguyên tắc. Có thể hiểu rõ hơn về đội ngũ, theo từ điển Tiếng Việt (2000) “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt động trong hệ thống (tổ chức)và cùng chung một mục đích nhất định”[30, tr. Theo tác giả Nguyễn Minh Đường đã nêu lên quan niệm: “Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họ nắm vững tri thức và hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có khả năng cống hiến toàn bộ sức lực và tài năng của họ đối với giáo dục”[14, tr. Từ những quan niệm trên ta có thể hiểu: ĐNGV là một tập hợp những người làm nghề dạy học, giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó.
Họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của Luật giáo dục và Điều lệ nhà trường 1. Phát triển và phát triển đội ngũ giáo viên 1. Phát triển Theo từ điển triết học:"Phát triển là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự vận động của sự vật hiện tượng theo chiều hường đi lên, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, cái mới, cái tiến bộ ra đời thay thế cái cũ, cái lạc hậu". Tất cả các sự vật, hiện tượng, con người và xã hội hoặc tự thân biến đổi, hoặc do bên ngoài làm cho biến đổi tăng lên cả về số lượng hoặc về chất lượng đó chính là sự phát triển.
Như vậy"Phát triển" là một khái niệm rất rộng. Phát triển là quá trình nội tại, là bước chuyển hóa từ thấp đến cao theo vòng xoáy trôn ốc. Phép duy vật biện chứng chỉ ra rằng, mọi sự vật, hiện tượng không phải chỉ tăng lên hay giảm đi về mặt số lượng mà cơ bản chúng luôn biến đổi, chuyển hóa từ sự vật, hiện tượng này đến sự vật, hiện tượng khác, cái 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mới kế tiếp cái cũ, giai đoạn sau kế thừa giai đoạn trước, tạo thành quá trình phát triển lên mãi.