Chương 1: Nêu cơ sở lý luận về xã hội hóa giáo dục. + Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý công tác xã hội hóa giáo dục của các trường tiểu học thuộc địa bàn thị xã Phúc Yên- Tỉnh Vĩnh Phúc. 9 + Chương 3: Đề xuất các biện pháp tăng cường quản lý công tác XHHGD cho các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Phúc Yên- Tỉnh Vĩnh Phúc. - KÕt luËn và khuyến nghị Chƣơng 1 C¥ Së lý luËn vÒ QUẢN LÝ CÔNG TÁC xhh gi¸o dôc VÀ SỰ VẬN DỤNG CHO CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Dân tộc ta vốn sẵn có truyền thống tốt đẹp như “Tiên học Lễ, hậu học Văn”, “Tôn Sư trọng Đạo” từ lâu đời. Đó là một di sản quý báu. Còn gì tốt đẹp hơn tình thầy trò và gửi gắm trong đó là niềm tin yêu của nhân dân với những người làm nghề dạy học. Ngay từ thời phong kiến hay dưới chế độ Pháp thuộc, trường học chỉ được thành lập dành riêng cho con nhà giàu và quan lại nhưng với truyền thống hiếu học, nhân dân ta đã gửi gắm con em mình cho các thầy đồ hay tự tập trung mời thầy tới dạy và bày tỏ lòng biết ơn bằng những việc làm giản dị như người góp của, người góp công,.hay những câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ ca ngợi công lao của người thầy đáng kính.
Điều đó nói lên sự quan tâm của xã hội với giáo dục có từ thuở sơ khai, tinh thần xã hội hóa giáo dục là tư tưởng vốn có trong con người Việt Nam. Trải qua sự biến đổi của thời gian, qua nhiều giai đoạn lịch sử và sự thay đổi của các hình thái xã hội, công tác Xã hội hoá giáo dục ở nước ta có rất nhiều bước phát triển mới. Đặc biệt từ khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời, lãnh đạo đưa đất nước ta chuyển sang thời kì mới, mang đến độc lập, tự do cho dân tộc mà mốc son là Cách mạng tháng 8 thành công thì quan điểm giáo dục của Đảng và Bác Hồ đã thật sự khởi sắc, phong trào học tập được phát 10 triển cao độ. Khẩu hiệu “Diệt giặc dốt” và sắc lệnh thành lập Nhà bình dân học vụ là điểm khởi đầu cho một nền giáo dục của dân, do dân và vì dân.
Sau cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü th¾ng lîi (1975) n-íc nhµ ®éc lËp, thèng nhÊt, §¶ng vµ ChÝnh phñ ®· cã nhiÒu nỗ lùc ®Çu t- ph¸t triÓn gi¸o dôc nh-ng do c¬ chÕ tËp trung, quan liªu bao cÊp, tæ chøc thùc hiÖn cßn m¸y mãc nªn ch-a ph¸t huy hÕt tiÒm n¨ng s½n cã ®Ó ph¸t triÓn m¹nh. Thay v× thùc hiÖn sù qu¶n lý gi¸o dôc cña Nhµ n-íc, ®· hµnh chÝnh hãa gi¸o dôc, Nhµ n-íc hãa gi¸o dôc, lµm cho gi¸o dôc mÊt tính chñ ®éng vµ thiÕu tÝnh s¸ng t¹o. NhËn thøc ®-îc t×nh h×nh nµy, §¶ng vµ ChÝnh phñ ®· thùc hiÖn nhiÒu ®ît c¶i c¸ch gi¸o dôc nh-ng vÉn cßn mang tÝnh ch¾p v¸, chÊt l-îng ch-a ®¸p øng ®-îc nhu cÇu kinh tÕ - x· héi, nhÊt lµ trong thêi ®iÓm nµy, khi nh©n lo¹i ®ang b-íc sang thêi kú “lµn sãng thø ba”, vµo thêi ®¹i v¨n minh c«ng nghiÖp, khoa häc vµ kü thuËt ph¸t triÓn m¹nh mÏ, xu h-íng héi nhËp quèc tÕ, toµn cÇu hãa, ®a ph-¬ng hãa lµ quy luËt tÊt yÕu ®Ó ph¸t triÓn ®Êt n-íc. MÆc dÇu §¶ng vµ Nhµ n-íc ®· ra nhiÒu quyÕt ®Þnh ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng trªn nh- QuyÕt ®Þnh sè 124 vÒ viÖc thµnh lËp Héi ®ång gi¸o dôc ë c¸c cÊp vµ QuyÕt ®Þnh ngµy 9/12/1981 cña Bé Gi¸o dôc ban hµnh ®iÒu lÖ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Héi ®ång gi¸o dôc c¸c cÊp chÝnh quyÒn ë ®Þa ph-¬ng nh-ng m·i ®Õn §¹i héi §¶ng CSVN lÇn thø VI (1986), víi ®-êng lèi ®æi míi cña §¶ng, ®Êt n-íc ta b¾t ®Çu chuyÓn m×nh ®Ó b-íc sang mét thêi kú míi, thêi kú ®æi míi t- duy trªn c¸c lÜnh vùc mµ tr-íc tiªn lµ lÜnh vùc kinh tÕ hµng hãa - kinh tÕ thÞ tr-êng víi xu thÕ më cöa.
Hoµn c¶nh kh¸ch quan vµ chñ quan ®· ®Æt ra nhiÒu thêi c¬ vµ th¸ch thøc míi ®ßi hái nÒn gi¸o dôc ViÖt Nam ph¶i ph¸t triÓn víi tèc ®é cao, ®¹t tíi tr×nh ®é phï hîp, ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Quan ®iÓm ®a d¹ng hãa, ®a ph-¬ng hãa trong gi¸o dôc vèn cã ®-îc tiÕp tôc kh¬i dËy vµ n©ng cao lªn mét tÇm míi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”, cũng vì vậy trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta 11 luôn coi lực lượng đông đảo quần chúng nhân dân là trọng yếu, Đảng và Bác luôn vận động, tập hợp, động viên, khích lệ quần chúng tham gia xây dựng và phát triển mọi lĩnh vực của đời sống xã hội trong đó có lĩnh vực giáo dục, đây cũng chính là chủ trương xã hội hóa giáo dục, tuy vậy đến Đại hội Đảng lần thứ tư thì tinh thần đó mới được chính thức trở thành một trong những quan điểm hoạch định các chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước trong sự nghiệp Giáo dục. Từ đó Xã hội hóa giáo dục trở thành một cuộc vận động rộng khắp toàn xã hội, toàn dân tham gia vào xây dựng giáo dục.
Trước đây gi¸o dôc chØ ®-îc quan niÖm lµ mét bé phËn quan träng cña c«ng t¸c t- t-ëng vµ v¨n hãa, do ch-a ®¸nh gi¸ ®óng møc vai trß quan träng cña gi¸o dôc ®èi víi sù ph¸t triÓn nªn gi¸o dôc chØ ®-îc xem lµ phóc lîi x· héi, nay với sự phát triển ngày càng cao của thời đại mới, giáo dục được coi là “Quốc sách hàng đầu”, bởi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển của xã hội. Từ sau Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII, xã hội hóa giáo dục (XHHGD) là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi ở Việt Nam. Văn kiện Hội nghị nêu rõ XHH công tác giáo dục là “Huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của nhà nước”. Công tác xã hội hoá giáo dục là một chủ trương rất đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta nhằm đáp ứng yêu cầu khách quan, đó là khắc phục cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp đã lỗi thời, đảm bảo cho giáo dục phát triển theo đúng bản chất xã hội và các quy luật vốn có của nó.
Và xã hội hoá giáo dục cũng chính là giải pháp mang ý nghĩa chiến lược nhằm thực hiện đổi mới trong lĩnh vực giáo dục. Đây chính là một trong những lý do cần nghiên cứu để thấy được tính ưu việt của công tác xã hội hoá giáo dục, góp phần thực hiện các mục tiêu giáo dục của Đảng là: Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Mặt khác, cũng phải thấy rằng, cần phải đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục nhằm khuyến khích, huy động và tạo điều 12 kiện để toàn xã hội tham gia phát triển giáo dục, tạo cơ hội cho mọi người ở mọi lứa tuổi, mọi trình độ được học thường xuyên, học suốt đời, tiến tới một xã hội học tập. Nghị quyết 05/2005/NQ-CP của Chính phủ (ngày 18/4/2005) nêu rõ phương hướng và chủ trương của xã hội hoá giáo dục và Nghị định số 69/2008/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách khuyến khích xã hội hoá đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao, môi trường.
Văn kiện Hội nghị BCH TW 7 khoá X tiếp tục nêu rõ vấn đề trên, khẳng định: “Giáo dục - đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân”. Như vậy XHHGD không chỉ là công việc của ngành giáo dục mà là sự nghiệp của toàn dân, của mọi tổ chức kinh tế xã hội dưới sự lãnh đạo của đảng và quản lý của nhà nước. XHHGD không là một giải pháp ngắn hạn trong lúc ngân sách nhà nước dành cho giáo dục còn hạn hẹp mà là một giải pháp lâu dài, mang tính chiến lược. XHHGD nhằm đến thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, nhằm làm cho không chỉ thế hệ trẻ mà là mọi người dân được hưởng các quyền lợi mà giáo dục đem đến đồng thời khuyến khích và tạo điều kiện cho mọi người dân, mọi tổ chức chính trị - kinh tế - văn hoá xã hội phát huy cao nhất trách nhiệm và năng lực của mình đóng góp cho cho sự nghiệp giáo dục.
XHHGD còn nhằm đến mục tiêu xây dựng xã hội học tập trên đất nước, hình thành thói quen học suốt đời trong từng người dù là trí thức hay lao động chân tay, dù trẻ hay cao tuổi, đặc biệt là trong sự phát triển như vũ bão của CNTT, xu thế tất yếu của bối cảnh toàn cầu hóa với mục tiêu chung là phải nỗ lực hết mình để Việt Nam phát triển nhanh, mạnh và bền vững trong một thế giới hòa bình và ổn định. Khái niệm qu¶n lý 13 Thuật ngữ quản lý giáo dục được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau trên cơ sở những cách tiếp cận khác nhau như: quan điểm tiếp cận lịch sử, tiếp cận phân tích – tổng hợp, tiếp cận mục tiêu, tiếp cận hệ thống,. Theo mét sè t¸c gi¶, tiÕp cËn trong qu¶n lý lµ ®-êng lèi xem xÐt hÖ thèng qu¶n lý là cơ sở để xử lý các vấn đề nảy sinh trong quản lý. Đã có nhiều công trình của nhiều tác giả như: “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo; “Những khái niệm cơ bản về Quản lý giáo dục” của Nguyễn Ngọc Quang; “Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục”- do Phạm Viết Vượng chủ biên,… là những tác phẩm có giá trị.
Về nội dung thuật ngữ “Quản lý” có nhiều cách hiểu: - Trong giáo trình Khoa học quản lý (Tập 1. NXB Khoa học kĩ thuật, Hà Nội. 1999) đã ghi rõ: Quản lý là các hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua nỗ lực của người khác. Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người cộng sự khác trong cùng chung một tổ chức.
Quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Có tác giả lại quan niệm: Quản lý là tác động vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật tác động vào hệ thống con người, nhằm đạt các mục tiêu kinh tế- xã hội.