Chương 1: Cơ sở lý luận của các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THPT. Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc. Chương 3: Các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu Quá trình hội nhập và đổi mới phát triển giáo dục đang diễn ra ở quy mô toàn cầu tạo cơ hội tốt cho giáo dục Việt Nam nhanh chóng tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới. Phát triển giáo dục đào tạo nói chung và phát triển đội ngũ CBQL giáo dục đáp ứng theo yêu cầu của từng giai đoạn phát triển của đất nước luôn là vấn đề được Đảng và Chính phủ quan tâm chỉ đạo thực hiện thông qua các văn bản chỉ đạo, chỉ thị, nghị quyết, thông tư, quyết định… Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 của Chính phủ đã khẳng định “Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ CBQL giáo dục. Đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ CBQL giáo dục các cấp về kiến thức, kỹ năng quản lý và rèn luyện phẩm chất đạo đức; đồng thời điều chỉnh, sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và phẩm chất của từng người”. [13] Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2009-2020 đã xác định quản lý giáo dục và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là những giải pháp mang tính đột phá góp phần xây dựng một nền giáo dục hiện đại mang bản sắc dân tộc; xây dựng xã hội học tập và đào tạo những người Việt Nam có năng lực tư duy độc lập và sáng tạo, có khả năng thích ứng, hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp, có thể lực tốt, có bản lĩnh, trung thực, ý thức làm chủ và tinh thần trách nhiệm công dân, gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
[14] Nằm trong khu vực trung du miền núi phía Bắc và là một trong tám tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, giáo dục Vĩnh Phúc nói chung, công tác 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát triển đội ngũ CBQL giáo dục tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng luôn được các cấp chính quyền quan tâm chỉ đạo xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển đội ngũ bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và đạt các tiêu chuẩn chất lượng về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Quy hoạch phát triển giáo dục, đào tạo tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc khẳng định “Tiếp tục triển khai thực hiện chỉ thị 40/CT-TW của Ban bí thư Trung ương Đảng và Kế hoạch số 87/KH-TU của Tỉnh uỷ tỉnh Vĩnh Phúc về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục” là khâu then chốt để thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển giáo dục của tỉnh Vĩnh Phúc. [27] vì đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục quyết định việc hiện thực hoá mọi chủ trương đường lối giáo của của Đảng và Nhà nước, quyết định sự phát triển quy mô cũng như chất lượng của giáo dục. Đội ngũ nhà giáo yếu, kém, bất cập không có động lực dạy học và phấn đấu nâng cao trình độ chuyên môn, phẩm chất đạo đức thì dù có chương trình, sách giáo khoa hay, cơ sở vật chất - thiết bị dạy học đầy đủ, hiện đại vẫn không thể đảm bảo được chất lượng giáo dục.
Có đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tốt thì mới phát huy tác dụng tích cực của các điều kiện khác đảm bảo chất lượng giáo dục. Trong những năm gần đây đã có nhiều tác giả nghiên cứu lý luận về quản lý giáo dục , các giải pháp phát triển giáo dục và phát triể n đô ̣i ngũ cán bô ̣ quản lý giáo dục. - Tác giả Đặng Quốc Bảo đề cập đến “Những vấn đề cơ bản về lãnh đạo - quản lý và sự vận dụng vào điều hành nhà trường” [3] đã giới thiệu và tổng hợp các yếu tố, phẩm chất, năng lực mỗi CBQL giáo dục cần có và cần đạt được; các vấn đề cốt lõi của lãnh đạo và quản lý cũng như việc thực hiện vai trò lãnh đạo, quản lý trong các nhà trường. - Cuốn sách “Giáo dục Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ XXI - Chiến 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lược phát triển” của Đặng Bá Lãm đã có những phân tích khá sâu sắc về giải pháp quản lý giáo dục [24, tr.
- Tác giả Trần Khánh Đức trong cuốn "Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI” đã trình bày quan điểm, mục tiêu và biện pháp phát triển giáo dục và hệ thống giáo dục, làm rõ thêm nhận thức về chiến lược phát triển giáo dục cũng như phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI [20]. - Vấn đề bồi dưỡng, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong thời kỳ hội nhập cúng được tác giả Thân Văn Quân đề cập đến và coi đó là vấn đề then chốt trong sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà [25,tr. - Tác giả Nguyễn Tiến Đạt đã nghiên cứu những kinh nghiệm và thành tựu phát triển giáo dục và đào tạo trên thế giới, thông qua đó người đọc có thể so sánh, đối chiếu và nhận thấy được vai trò của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ở các nước có nền giáo dục tiên tiến, hiện đại [19], ngoài ra còn nhiều tài liệu khác đề cập đến vấn đề này. Về nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục có một số l uận văn thạc sĩ khoa học giáo dục về đề tài quản lý giáo dục như: - "Thực trạng, phương hướng và những giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý giáo dục trường trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh” của Nguyễn Công Duật (2000).
- “Phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Trực Ninh tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay” của Trần Hải Bằng (2010). - “Phát triển đội ngũ CBQL trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Quý Cao (2010). - “Các giải pháp xây dựng, phát triển giáo viên và đội ngũ CBQL trường THPT tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2006-2010” của tác giả Phạm Đình Ly - “Biện pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THCS ở huyện Sơn Động, tỉnh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bắc Giang” của Nguyễn Đức Dụng (2010). Các tác giả đã dựa trên thực trạng kinh tế xã hội của từng địa phương đã đi sâu nghiên cứu, phân tích vai trò, vị trí của CBQL trường THPT và đề xuất các giải pháp phù hợp, đóng góp đáng kể về lý luận và thực tiễn cho công tác quản lý trong nhà trường.
Tuy nhiên, việc áp dụng các kết quả nghiên cứu trên để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học phổ thông tỉnh Vĩnh Phúc thì chưa thật sự phù hợp. Cho đến thời điểm này, tại Vĩnh Phúc chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề phát triển đội ngũ quản lý giáo dục trường trung học phổ thông của tỉnh. Vì vậy, việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ quản lý giáo dục trường trung học phổ thông của tỉnh Vĩnh Phúc là cần thiết. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Quản lý Ngay từ những buổi đầu sơ khai, khi con người bắt đầu sinh sống theo bầy đàn, họ đã biết hợp tác với nhau, phân công nhau trong lao động để có được hiệu quả và năng suất lao động cao hơn. Sự phân công và hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành. đó chính là chức năng quản lý. Quản lý là một hiện tượng xã hội, là một dạng hoạt động đặc thù của con người.
Từ những góc độ khác nhau các nhà khoa học đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về quản lý. Mary Parker Follett định nghĩa “Quản lý là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua con người” [2, tr11]. Quản lý còn được định nghĩa là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hay Quản lý là quá trình đạt được đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra.
Tác giả Trần Khánh Đức đưa ra một khái niệm khái quát về quản lý: Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất [21, tr328]. Quản lý giáo dục Quản lý Giáo dục (QLGD) được hiểu ở nhiều cấp độ vĩ mô hay vi mô nên khái niệm quản lý giáo dục cũng được hiểu theo nhiều cấp độ rộng, hẹp khác nhau. Theo Từ điển giáo dục học “QLGD gồm hai mặt lớn là quản lý nhà nước về giáo dục và quản lý nhà trường và các cơ sở giáo dục khác. QLGD là việc thực hiện và giám sát những chính sách giáo dục, đào tạo trên cấp độ quốc gia, vùng, địa phương và cơ sở”.
Quản lý giáo dục được hiểu là quản lý được thực hiện trong các tổ chức giáo dục. Theo Nguyễn Ngọc Quang thì “QLGD là hệ thống tác động có mục đích có kế hoạch của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [21, tr341]. Tác giả Trần Kiểm định nghĩa: “QLGD được hiểu là những tác động 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.