Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Phát Triển Doanh Nghiệp Công Nghiệp Nhỏ và Vừa Tỉnh Thái Nguyên

Luận án tiến sĩ nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh thái nguyên, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất

• Tác giả: Lê Ngọc Nương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Gấm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Phát Triển Các Doanh Nghiệp Công Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp mới của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Nghiên cứu ở nƣớc ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Tóm lƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3. Đánh giá chung về kết quả của các công trình khoa học đã nghiên cứu
• 1.4. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.5. Tóm tắt chƣơng 1
• 2. CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.1. Lý luận chung về doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.1. Một số khái niệm
• 2.1.2. Phân loại doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.3. Đặc điểm của doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
• 2.1.4. Vai trò của doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế
• 2.2. Lý luận chung về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.1. Khái niệm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.2. Nội dung phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.3. Cơ sở lựa chọn các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.4. Các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3. Cơ sở thực tiễn và bài học kinh nghiệm về phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.1. Kinh nghiệm phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa ở một số quốc gia
• 2.3.2. Kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa ở một số địa phƣơng trong nƣớc
• 2.3.3. Bài học kinh nghiệm cho phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 2.4. Tóm tắt chƣơng 2
• 3. CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Khung phân tích về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.5. Quy trình nghiên cứu
• 3.6. Nghiên cứu định tính thang đo các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 3.6.1. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.6.2. Kết quả nghiên cứu định tính về các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 3.7. Nghiên cứu định lƣợng sơ bộ
• 3.7.1. Mẫu nghiên cứu và phƣơng pháp thu thập dữ liệu
• 3.7.2. Phƣơng pháp phân tích sơ bộ thang đo
• 3.7.3. Kết quả nghiên cứu định lƣợng sơ bộ
• 3.8. Bản khảo sát chính thức
• 3.9. Nghiên cứu định lƣợng chính thức
• 3.9.1. Phƣơng pháp thu thập thông tin
• 3.9.2. Phƣơng pháp phân tích thông tin
• 3.9.3. Tiêu chí đánh giá sự phát triển của doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 3.10. Tóm tắt chƣơng 3
• 4. CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN CÁC DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Khái quát chung về tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội của tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.3. Những thuận lợi và khó khăn cho phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn
• 4.2. Thực trạng phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Quá trình hình thành và phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 4.2.2. Thực trạng tăng trƣởng doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.3. Sự chuyển dịch cơ cấu doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 4.2.4. Sự tăng trƣởng về chất lƣợng của các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 4.3. Thực trạng các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên nhìn từ phía doanh nghiệp
• 4.3.1. Nhóm các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp
• 4.3.2. Nhóm các nhân tố bên trong doanh nghiệp
• 4.4. Phân tích ảnh hƣởng của các nhân tố đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Mô tả đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 4.4.2. Kết quả kiểm định thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.4.3. Kết quả phân tích nhân tố khẳng định (CFA)
• 4.4.4. Kết quả CFA mô hình các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển các DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.5. Kiểm định mô hình lý thuyết và giả thuyết nghiên cứu bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM)
• 4.5. Đánh giá chung về sự phát triển của các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.5.1. Những mặt đạt đƣợc trong phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.5.2. Những vấn đề còn tồn tại trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.5.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 4.6. Tóm tắt chƣơng 4
• 5. CHƢƠNG 5: GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH THÁI NGUYÊN ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
• 5.1. Bối cảnh trong nƣớc và địa phƣơng đối với phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.2. Xây dựng mô hình phân tích SWOT của doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.3. Quan điểm và định hƣớng phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.3.1. Quan điểm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.3.2. Định hƣớng phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.4. Một số giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.4.1. Hoàn thiện chính sách về khoa học công nghệ
• 5.4.2. Hoàn thiện chính sách nguồn nguyên liệu cho phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 5.4.3. Hoàn thiện các chính sách về lao động trong doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 5.4.4. Nâng cao năng lực quản lý của chủ DN và bộ máy quản lý trong DN
• 5.4.5. Hoàn thiện chính sách tài chính nhằm hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa
• 5.5. Một số kiến nghị nhằm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• 5.5.1. Kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách Chính sách của Nhà nƣớc
• 5.5.2. Kiến nghị hoàn thiện chính sách hỗ trợ của địa phƣơng trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Doanh Nghiệp Thái Nguyên 55 ký tự

Bất kỳ quốc gia nào muốn phát triển đều cần vai trò của hệ thống doanh nghiệp. Bên cạnh các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) ngày càng quan trọng. Ở Việt Nam, phát triển DNNVV tạo động lực tăng trưởng kinh tế và là định hướng chiến lược. Quy mô DNNVV ngày càng tăng, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp (DNCNNVV), đóng góp quan trọng vào nền kinh tế. Phát triển DNCNNVV đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, song song với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nhà nước khuyến khích DNCNNVV phát huy tính chủ động, sáng tạo, nâng cao năng lực quản lý, phát triển khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực, mở rộng liên kết để nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh, tạo việc làm và nâng cao đời sống cho người lao động.

1.1. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Công Nghiệp Nhỏ và Vừa

Các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa (DNCNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng tạo ra việc làm, đóng góp vào GDP và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh chóng của DNCNNVV giúp chúng dễ dàng thích nghi với những thay đổi của thị trường. Theo nghiên cứu của Lê Ngọc Nương, DNCNNVV còn góp phần vào việc phân phối thu nhập và giảm nghèo ở các địa phương. Do đó, việc hỗ trợ và phát triển DNCNNVV là một ưu tiên hàng đầu trong chính sách kinh tế của Việt Nam.

1.2. Tiềm Năng Phát Triển Doanh Nghiệp Thái Nguyên

Thái Nguyên có nhiều lợi thế để phát triển DNCNNVV. Vị trí địa lý thuận lợi, khí hậu ôn hòa, tài nguyên khoáng sản và rừng phong phú, nguồn nhân lực dồi dào và cơ sở hạ tầng đang được đầu tư phát triển là những yếu tố quan trọng. Sự phát triển của DNCNNVV ở Thái Nguyên đã góp phần làm tăng giá trị sản xuất ngành công nghiệp. Năm 2017, tổng giá trị sản xuất ngành công nghiệp của tỉnh đạt 571.424,8 tỷ đồng, tăng 18,9% so với năm 2016 và gấp 23 lần so với năm 2010. Sự phát triển này cũng tạo ra nhiều việc làm, góp phần ổn định và đảm bảo an sinh xã hội.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Doanh Nghiệp Thái Nguyên 58 ký tự

Sự phát triển của DNCNNVV tại Thái Nguyên chịu tác động của nhiều yếu tố, cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Việc xác định và phát huy các yếu tố có lợi, đồng thời hạn chế các yếu tố bất lợi là rất quan trọng để DNCNNVV phát triển nhanh, bền vững và tăng cường sức cạnh tranh. Cần tạo điều kiện để DNCNNVV tạo thêm nhiều việc làm và đóng góp nhiều hơn vào ngân sách nhà nước. Một số nghiên cứu về phát triển DNCN, DNNVV và ngành công nghiệp hỗ trợ ở Thái Nguyên đã được thực hiện, nhưng chưa có nghiên cứu toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DNCNNVV sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM).

2.1. Khó Khăn Về Nguồn Vốn Cho Doanh Nghiệp Thái Nguyên

Một trong những thách thức lớn nhất đối với DNCNNVV ở Thái Nguyên là tiếp cận nguồn vốn. Các doanh nghiệp này thường gặp khó khăn trong việc vay vốn từ ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp và lịch sử tín dụng. Ngoài ra, lãi suất vay vốn cao cũng là một rào cản lớn. Để giải quyết vấn đề này, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính từ nhà nước và các tổ chức tín dụng, như giảm lãi suất vay, tăng cường bảo lãnh tín dụng và tạo điều kiện cho DNCNNVV tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi.

2.2. Hạn Chế Về Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để phát triển DNCNNVV. Tuy nhiên, Thái Nguyên đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng và kinh nghiệm. Các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và đào tạo nhân viên đáp ứng yêu cầu công việc. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề, đồng thời tạo điều kiện cho người lao động được học tập và nâng cao trình độ chuyên môn.

2.3. Thiếu Liên Kết Giữa Các Doanh Nghiệp Công Nghiệp

Sự liên kết giữa các doanh nghiệp công nghiệp còn yếu, đặc biệt là giữa các DNCNNVV và các doanh nghiệp lớn. Điều này hạn chế khả năng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và tận dụng lợi thế quy mô. Để tăng cường liên kết, cần có các chính sách khuyến khích hợp tác giữa các doanh nghiệp, như hỗ trợ thành lập các hiệp hội ngành nghề, tổ chức các sự kiện kết nối doanh nghiệp và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

III. Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Thái Nguyên 59 ký tự

Để thúc đẩy phát triển DNCNNVV tại Thái Nguyên, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp để triển khai các giải pháp một cách hiệu quả.

3.1. Hoàn Thiện Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Công Nghiệp

Cần hoàn thiện các chính sách hỗ trợ DNCNNVV, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp. Các chính sách này cần tập trung vào việc giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ công. Ngoài ra, cần có các chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới và phát triển sản phẩm mới.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

Năng lực quản lý là yếu tố quan trọng để DNCNNVV phát triển bền vững. Cần nâng cao năng lực quản lý cho chủ doanh nghiệp và đội ngũ quản lý thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật. Các chương trình này cần tập trung vào các kỹ năng quản lý cơ bản, như quản lý tài chính, quản lý nhân sự, quản lý sản xuất và quản lý marketing.

3.3. Tăng Cường Tiếp Cận Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Vừa

Tiếp cận tài chính là một trong những yếu tố quan trọng để DNCNNVV phát triển. Cần tăng cường tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp thông qua các giải pháp như giảm lãi suất vay, tăng cường bảo lãnh tín dụng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi. Ngoài ra, cần khuyến khích các hình thức tài chính khác, như tài chính vi mô, tài chính cộng đồng và tài chính xanh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Phát Triển Bền Vững Thái Nguyên 57 ký tự

Các giải pháp phát triển DNCNNVV cần được ứng dụng vào thực tiễn một cách linh hoạt và sáng tạo. Cần có sự tham gia của các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và cộng đồng để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp. Cần có sự đánh giá và điều chỉnh thường xuyên để đảm bảo các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế.

4.1. Mô Hình Phát Triển Doanh Nghiệp Công Nghiệp Hỗ Trợ

Phát triển công nghiệp hỗ trợ là một trong những hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNCNNVV. Cần xây dựng các mô hình phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp với điều kiện của Thái Nguyên, như mô hình liên kết giữa các doanh nghiệp lớn và nhỏ, mô hình cụm công nghiệp và mô hình chuỗi cung ứng.

4.2. Thúc Đẩy Chuyển Đổi Số Doanh Nghiệp Thái Nguyên

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Cần thúc đẩy chuyển đổi số cho DNCNNVV thông qua các giải pháp như hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hạ tầng số và đào tạo nguồn nhân lực số. Chuyển đổi số sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.3. Phát Triển Doanh Nghiệp Xanh Tại Thái Nguyên

Phát triển doanh nghiệp xanh là một trong những mục tiêu quan trọng của phát triển bền vững. Cần khuyến khích DNCNNVV áp dụng các công nghệ xanh, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Phát triển doanh nghiệp xanh không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra các cơ hội kinh doanh mới.

V. Kết Luận Tương Lai Doanh Nghiệp Công Nghiệp Thái Nguyên 59 ký tự

Phát triển DNCNNVV là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách đối với Thái Nguyên. Với những lợi thế và tiềm năng sẵn có, cùng với sự hỗ trợ của nhà nước và cộng đồng, DNCNNVV ở Thái Nguyên có thể phát triển mạnh mẽ và đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cần có sự nỗ lực và quyết tâm cao của tất cả các bên liên quan để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định Hướng Phát Triển Đến Năm 2030

Đến năm 2030, DNCNNVV ở Thái Nguyên sẽ trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế tỉnh. Các doanh nghiệp này sẽ có quy mô lớn hơn, năng lực cạnh tranh cao hơn và đóng góp nhiều hơn vào GDP và ngân sách nhà nước. Thái Nguyên sẽ trở thành một trung tâm công nghiệp phát triển của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

5.2. Kiến Nghị Chính Sách Để Thúc Đẩy Doanh Nghiệp

Để đạt được mục tiêu phát triển, cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ nhà nước và địa phương. Các chính sách này cần tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp để triển khai các chính sách một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Lê Ngọc Nương, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Thị Gấm, bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên vào năm 2018. Luận án thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế, mã số đào tạo 9.10.

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, văn bản luận án chỉ rõ hệ thống doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), đặc biệt là các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa (DNCNNVV), giữ vị trí quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Tại tỉnh Thái Nguyên – trung tâm kinh tế, văn hóa của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, giá trị sản xuất (GTSX) công nghiệp theo giá so sánh 2010 đã gia tăng từ 24.902,3 tỷ đồng năm 2010 lên 571.424,8 tỷ đồng năm 2017 (tăng gấp 23 lần so với năm 2010), tốc độ tăng trưởng GTSX công nghiệp bình quân giai đoạn 2006 - 2016 đạt 46%/năm (giai đoạn 2006 - 2010 đạt 15,45%/năm, giai đoạn 2011 - 2016 đạt 76%/năm). Khu vực DNCNNVV trên địa bàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho 15.703 lao động, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, quá trình phát triển của các doanh nghiệp này chịu sự tác động đồng thời của nhiều nhân tố bên trong và bên ngoài. Dù đã có một số công trình nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp công nghiệp hoặc công nghiệp hỗ trợ tại địa phương, song trước thời điểm thực hiện luận án, chưa có công trình nào nghiên cứu trực tiếp, toàn diện về các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên thông qua việc ứng dụng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM).

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở phân tích thực trạng phát triển DNCNNVV trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên, luận án đánh giá các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển của loại hình doanh nghiệp này; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển DNCNNVV tại tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Góp phần hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa cùng quá trình phát triển của loại hình doanh nghiệp này.
  2. Đánh giá thực trạng phát triển của các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
  3. Phân tích, đánh giá và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới sự phát triển của các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên.
  4. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong những năm tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển các DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào các doanh nghiệp công nghiệp có quy mô lao động từ 10 đến 300 người, bao gồm 7 nhân tố: Trình độ công nghệ sản xuất, Chính sách của Nhà nước, Nguồn nguyên liệu, Lao động, Năng lực quản lý, Chính sách hỗ trợ của địa phương và Tiếp cận tài chính.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Luận án sử dụng dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016. Các giải pháp và kiến nghị được định hướng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
• Phạm vi nội dung: Tập trung phân tích, đánh giá và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của 7 nhân tố nêu trên tới sự phát triển của DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên, từ đó xây dựng các giải pháp quản lý kinh tế tương ứng.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan nghiên cứu của luận án điểm lại các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến các nhân tố tác động đến sự thành công, tăng trưởng và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa:

Các nghiên cứu ngoài nước:

• Nhóm sử dụng mô hình hồi quy và phân tích nhân tố: Yang (2006) khảo sát 406 mẫu tại Đài Loan qua mô hình hồi quy Logistic, khẳng định phong cách lãnh đạo và định hướng kinh doanh tác động đến hiệu quả kinh doanh của DNNVV. Saenz (2010) khảo sát 235 chủ doanh nghiệp tại Torreon (Mexico), sử dụng hồi quy đa biến và ma trận SWOT, chỉ ra việc thiếu kế hoạch chiến lược là nguyên nhân chính gây thất bại. Chittithaworn và cộng sự (2011) tại Thái Lan kiểm định 8 nhân tố bằng hồi quy đa biến, chấp nhận 5 giả thuyết gồm bản chất DNNVV, khách hàng và thị trường, phương thức kinh doanh và hợp tác, nguồn lực và tài chính, chiến lược và môi trường vĩ mô. Ghosh và cộng sự (2011) so sánh các nhân tố thành công và cản trở của DNNVV giữa Singapore (152 mẫu), Malaysia, Australia (164 mẫu) và New Zealand bằng kiểm định Z. Kamunge và cộng sự (2014) khảo sát 161 mẫu tại Kenya bằng EFA, xác định 5 nhân tố: thông tin thị trường, nguồn lực tài chính, khả năng quản lý, cơ sở hạ tầng, chính sách chính phủ. Mashenece và cộng sự (2014) tại Tanzania sử dụng hồi quy đa biến chứng minh các rào cản như thiếu vốn, đào tạo không đầy đủ, môi trường văn hóa cản trở tăng trưởng. Bouazza và cộng sự (2015) tại Algeria chia nhân tố thành hai nhóm: bên ngoài (luật pháp, tiếp cận tài chính, nhân lực) và bên trong (đặc điểm chủ doanh nghiệp, quản lý, công nghệ, tiếp thị). Abrar-ul-haq và cộng sự (2015) tại Pakistan khảo sát 124 DNNVV, xác định hỗ trợ chính phủ, kỹ năng quản lý và tiếp cận tài chính là các nhân tố quan trọng nhất.
• Nhóm sử dụng các phương pháp khác: Ibrahim (2008) tại Nigeria kết hợp phỏng vấn sâu và kiểm định Chi-square chỉ ra hạ tầng, tiếp cận tài chính, thiếu hụt nhân tài và chính sách là các trở ngại chính. Olabisi và cộng sự (2011) tại Nigeria khảo sát 50 doanh nghiệp để so sánh sự khác biệt về các nhân tố hiệu suất giữa doanh nghiệp do nam và nữ làm chủ qua thống kê mô tả và phân tích tần suất.

Các nghiên cứu trong nước:

• Nhóm sử dụng mô hình hồi quy: Trịnh Đức Chiều và cộng sự (2010) dùng mô hình Binary Logistic chỉ ra vốn, lao động, thị trường và môi trường kinh doanh tác động đến tăng trưởng doanh thu, còn công nghệ tác động đến năng suất lao động. Nguyễn Quốc Nghi và cộng sự (2011) khảo sát 389 DNNVV tại Cần Thơ qua hồi quy đa biến, xác định mức tiếp nhận chính sách hỗ trợ, trình độ học vấn chủ DN, quy mô, quan hệ xã hội và tốc độ tăng doanh thu tác động đến hiệu quả kinh doanh. Phan Thị Minh Lý (2011) khảo sát 112 DNNVV tại Thừa Thiên - Huế bằng EFA và hồi quy bội, chứng minh năng lực nội tại, chính sách địa phương, chính sách vĩ mô và vốn đều tác động tích cực. Nguyễn Thanh Liêm (2016) khảo sát doanh nghiệp xây dựng tại Sóc Trăng qua EFA và hồi quy đa biến, phát hiện nhân tố đặc thù là kiến trúc xây dựng bên cạnh kết nối thị trường, công nghệ, môi trường, nguồn vốn, nhân lực và chính sách.
• Nhóm sử dụng các phương pháp khác: Lê Văn Tâm (1995) dùng phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh để đánh giá thực trạng phát triển DNCNNVV tại Hà Nội. Phạm Văn Hồng (2007) phân tích định tính về thể chế và kinh nghiệm quốc tế trong phát triển DNNVV khi hội nhập kinh tế quốc tế. Lê Quang Mạnh (2011) phát triển mô hình đa nhân tố dựa trên hàm sản xuất Cobb - Douglas mở rộng để đánh giá các can thiệp của Nhà nước, kết luận môi trường kinh doanh và tiếp cận nguồn vốn tác động rõ nét nhất đến tăng trưởng DNNVV.

Bảng tổng hợp các biến độc lập ảnh hưởng đến DNNVV từ y văn:

Nhân tố / Biến độc lập	Tác giả và năm công bố
Cách thức lãnh đạo	Yang (2006)
Định hướng kinh doanh	Yang (2006), Olabisi (2011)
Khả năng tiếp cận tài chính	Ibrahim (2008), Chittithaworn (2011), Ghosh (2011), Kamunge (2014), Mashenece (2014), Bouazza (2015), Abrar-ul-haq (2015), Trịnh Đức Chiều (2010), Lê Quang Mạnh (2011)
Nguồn nhân lực / Lao động	Ibrahim (2008), Olabisi (2011), Trịnh Đức Chiều (2010), Bouazza (2015), Nguyễn Thanh Liêm (2016)
Chính sách của Chính phủ / Nhà nước	Ibrahim (2008), Kamunge (2014), Abrar-ul-haq (2015), Trịnh Đức Chiều (2010), Bouazza (2015), Nguyễn Quốc Nghi (2011), Phan Thị Minh Lý (2011)
Môi trường kinh doanh	Ibrahim (2008), Chittithaworn (2011), Olabisi (2011), Trịnh Đức Chiều (2010), Lê Quang Mạnh (2011), Mashenece (2014)
Bản chất của DNNVV	Chittithaworn (2011)

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Các công trình trước đây chủ yếu nghiên cứu DNNVV nói chung mà ít đi sâu vào khu vực sản xuất công nghiệp vốn có quy trình kỹ thuật và cấu trúc chi phí đặc thù. Về mặt phương pháp, hầu hết các nghiên cứu dừng lại ở thống kê mô tả, hồi quy Binary Logistic hoặc phân tích nhân tố khám phá (EFA) kết hợp hồi quy tuyến tính OLS; chưa có công trình nào áp dụng phương pháp phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định đồng thời hệ thống thang đo và các mối quan hệ tác động trong phát triển DNCNNVV. Về mặt nội số mô hình, các nghiên cứu trước chưa đưa nhân tố "Nguồn nguyên liệu" vào khung phân tích định lượng, trong khi đây là yếu tố đầu vào trực tiếp quyết định đến sản lượng và hiệu quả sản xuất công nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung khái niệm:

• Doanh nghiệp và Doanh nghiệp công nghiệp: Luận án căn cứ Luật Doanh nghiệp 2014 và quan điểm của Ngô Kim Thanh (2013) để xác định doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, đăng ký thành lập nhằm mục đích kinh doanh. Doanh nghiệp công nghiệp thực hiện các hoạt động kinh doanh chủ yếu gồm: khai thác tài nguyên, chế biến (biến đổi cơ học, lý học, hóa học, sinh học đối với nguyên vật liệu thành sản phẩm) và dịch vụ sửa chữa công nghiệp.
• Doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa: Dựa trên chuẩn phân loại của Ngân hàng Thế giới (WB), IFC, kinh nghiệm của các nước (Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Indonesia), tiêu chí Nghị định số 56/2009/NĐ-CP và Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14, luận án định nghĩa: DNCNNVV là cơ sở kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp (khai thác, chế biến, sửa chữa), có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người và tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng.
• Phát triển DNCNNVV: Được tiếp cận theo hai góc độ: (1) Theo triết học là sự gia tăng về lượng và biến đổi về chất; (2) Theo nội dung kinh tế bao gồm sự tăng trưởng quy mô (số lượng doanh nghiệp, vốn, doanh thu), chuyển dịch cơ cấu (theo loại hình doanh nghiệp, ngành nghề sản xuất, đơn vị hành chính lãnh thổ) và gia tăng chất lượng, hiệu quả (lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và đãi ngộ cho người lao động).
• Bảy nhóm nhân tố ảnh hưởng được đưa vào mô hình nghiên cứu: Trình độ công nghệ sản xuất, Chính sách của Nhà nước, Nguồn nguyên liệu, Lao động, Năng lực quản lý, Chính sách hỗ trợ của địa phương và Tiếp cận tài chính.

Phương pháp nghiên cứu: Luận án áp dụng quy trình kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Tiến hành phỏng vấn sâu các chuyên gia, nhà quản lý và chủ doanh nghiệp nhằm hiệu chỉnh, bổ sung các biến quan sát cho thang đo 7 nhân tố ảnh hưởng và thang đo sự phát triển của DNCNNVV cho phù hợp với bối cảnh thực tế tại Thái Nguyên.
• Nghiên cứu định lượng sơ bộ: Thực hiện khảo sát thử nghiệm để đánh giá sơ bộ thang đo thông qua hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) nhằm loại bỏ các biến quan sát không đạt yêu cầu trước khi thiết kế bảng hỏi chính thức.
• Nghiên cứu định lượng chính thức: Thu thập dữ liệu thông qua bảng khảo sát chính thức với thang đo quãng Likert đo lường mức độ đồng ý của các đối tượng khảo sát.
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu:
  • Thống kê mô tả đặc điểm mẫu nghiên cứu.
  • Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng Cronbach’s Alpha và EFA.
  • Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) nhằm kiểm định giá trị hội tụ, độ tin cậy tổng hợp, phương sai trích và giá trị phân biệt giữa các khái niệm nghiên cứu.
  • Kiểm định mô hình lý thuyết và các giả thuyết nghiên cứu bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM).
  • Kiểm định độ ổn định và độ tin cậy của các ước lượng mô hình thông qua kỹ thuật Bootstrap với số lượng mẫu lặp lại là N = 500.
  • Phân tích ma trận SWOT để làm cơ sở đề xuất giải pháp.

Nguồn tư liệu và dữ liệu:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2014 - 2016, cùng các niên giám thống kê và báo cáo phát triển kinh tế - xã hội liên quan.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra khảo sát các chủ doanh nghiệp và cán bộ quản lý của các DNCNNVV hoạt động trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về các nhân tố tác động đến sự thành công, tăng trưởng và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tác giả phân tích các hướng tiếp cận phương pháp luận: từ các nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy đa biến, hồi quy Logistic (Yang, Saenz, Chittithaworn, Kamunge, Mashenece, Bouazza, Abrar-ul-haq, Trịnh Đức Chiều, Nguyễn Quốc Nghi, Phan Thị Minh Lý, Nguyễn Thanh Liêm) đến các phương pháp phân tích phi tham số, thống kê mô tả, phỏng vấn sâu và hàm Cobb - Douglas (Ibrahim, Olabisi, Lê Văn Tâm, Phạm Văn Hồng, Lê Quang Mạnh). Chương này tổng hợp bảng danh mục các biến độc lập phổ biến trong y văn, đánh giá các kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra các hạn chế của nghiên cứu trước: thiếu tính chuyên biệt cho khu vực công nghiệp, thiếu vắng phương pháp CFA và SEM, và chưa kiểm định nhân tố nguồn nguyên liệu. Đây là căn cứ khoa học xác lập tính mới cho đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa

Chương 2 làm rõ các khái niệm nền tảng: doanh nghiệp, doanh nghiệp công nghiệp, doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa, cùng các tiêu thức phân loại theo công dụng kinh tế của sản phẩm (tư liệu sản xuất - nhóm A, tư liệu tiêu dùng - nhóm B), theo phương thức tác động đến đối tượng lao động (khai thác, chế biến), và theo tính chất quy trình công nghệ (đơn giản, phức tạp). Tác giả phân tích các đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đặc thù của DNCNNVV: quá trình chế biến cơ - lý - hóa làm thay đổi tính chất vật liệu, sự hạn chế về vốn, công nghệ và trình độ lao động, cùng tính linh hoạt cao trong vận hành. Chương này phân tích vai trò kinh tế (đóng góp giá trị sản xuất, thúc đẩy CNH - HĐH, nguồn thu ngân sách, làm giá đỡ kinh tế) và vai trò xã hội (tạo việc làm, giảm nghèo, vườn ươm quản trị). Tác giả xác lập nội dung phát triển DNCNNVV theo 3 trụ cột: tăng trưởng quy mô, chuyển dịch cơ cấu ngành/lãnh thổ, và gia tăng chất lượng xã hội; đồng thời tổng kết bài học kinh nghiệm phát triển DNCNNVV từ các quốc gia và một số địa phương trong nước áp dụng cho Thái Nguyên.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 thiết lập các câu hỏi nghiên cứu, khung phân tích và mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 7 biến độc lập (Trình độ công nghệ sản xuất, Chính sách của Nhà nước, Nguồn nguyên liệu, Lao động, Năng lực quản lý, Chính sách hỗ trợ của địa phương, Tiếp cận tài chính) tác động đến biến phụ thuộc (Sự phát triển của DNCNNVV). Tác giả xây dựng quy trình nghiên cứu chi tiết gồm 2 pha: định tính (khảo sát chuyên gia, hiệu chỉnh thang đo) và định lượng (nghiên cứu sơ bộ kiểm định Cronbach’s Alpha, EFA sơ bộ để hoàn thiện bảng hỏi chính thức). Chương này mô tả kỹ thuật chọn mẫu, quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp qua thang đo khoảng cách Likert, và chi tiết hóa các công cụ thống kê định lượng chính thức gồm EFA, CFA, SEM và kiểm định Bootstrap (N = 500), cùng hệ thống tiêu chí đánh giá tài chính và phi tài chính về sự phát triển của DNCNNVV.

Chương 4: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên

Chương 4 mở đầu bằng việc đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên và thực trạng phát triển DNCNNVV giai đoạn 2014 - 2016:

• Tăng trưởng và cơ cấu: Số lượng DNCNNVV phân theo loại hình (doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần), theo địa bàn hành chính các huyện/thành phố, quy mô vốn bình quân, doanh thu thuần và kết quả sản xuất kinh doanh qua các năm.
• Lao động và việc làm: Đóng góp giải quyết việc làm cho 15.703 lao động, cơ cấu trình độ của người lao động và chủ doanh nghiệp qua các năm.
• Đánh giá thực trạng 7 nhóm nhân tố bên trong và bên ngoài nhìn từ phía doanh nghiệp qua dữ liệu khảo sát và các biểu đồ đánh giá mức độ đồng ý.
• Kết quả kiểm định định lượng: Trình bày kết quả phân tích EFA các biến, phân tích CFA (khẳng định độ tin cậy tổng hợp, phương sai trích, giá trị phân biệt), và kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính SEM. Kết quả kiểm định mô hình lý thuyết và Bootstrap N = 500 xác nhận cả 7 nhân tố đều có quan hệ nhân quả có ý nghĩa thống kê đối với sự phát triển của DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên, trong đó hai nhân tố "Trình độ công nghệ sản xuất" và "Tiếp cận tài chính" có hệ số tác động chuẩn hóa lớn nhất.
• Chương này kết thúc bằng việc xây dựng ma trận SWOT và phân tích nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế nội tại của DNCNNVV trên địa bàn tỉnh.

Chương 5: Giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030

Dựa trên bối cảnh trong nước và địa phương, kết quả phân tích SWOT và kết quả định lượng từ mô hình SEM tại Chương 4, Chương 5 xác định quan điểm, định hướng phát triển DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Luận án đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Hoàn thiện chính sách về khoa học công nghệ: Thúc đẩy đổi mới trang thiết bị, chuyển giao công nghệ và nâng cao trình độ kỹ thuật sản xuất.
2. Hoàn thiện chính sách nguồn nguyên liệu: Quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu ổn định, gắn kết DN chế biến với nguồn cung tại chỗ.
3. Hoàn thiện các chính sách về lao động: Nâng cao chất lượng đào tạo nghề, tác phong công nghiệp và chính sách đãi ngộ, bảo hiểm cho người lao động.
4. Nâng cao năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp và bộ máy quản lý: Bồi dưỡng kỹ năng quản trị kinh doanh, lập kế hoạch chiến lược và điều hành doanh nghiệp.
5. Hoàn thiện chính sách tài chính hỗ trợ doanh nghiệp: Tăng cường khả năng tiếp cận vốn vay tín dụng, quỹ bảo lãnh tín dụng và ưu đãi thuế.

Đồng thời, luận án đưa ra 2 nhóm kiến nghị: Kiến nghị đối với Chính phủ và các bộ ngành Trung ương về hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chính sách vĩ mô; Kiến nghị đối với UBND tỉnh và các sở ngành địa phương (Sở Công Thương, Sở KH&ĐT, Cục Thuế) về cải cách thủ tục hành chính, quy hoạch cụm công nghiệp và triển khai hiệu quả chương trình khuyến công.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt học thuật và thực tiễn, luận án tự xác định 4 đóng góp mới chính:

• Thứ nhất, luận án hoàn thiện một bước cơ sở lý luận và thực tiễn về hệ thống nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNCNNVV, bao gồm 7 nhân tố: Trình độ công nghệ sản xuất, Chính sách của Nhà nước, Nguồn nguyên liệu, Lao động, Năng lực quản lý, Chính sách hỗ trợ của địa phương và Tiếp cận tài chính.
• Thứ hai, đây là công trình nghiên cứu đầu tiên áp dụng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để đánh giá và lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố đến sự phát triển của các DNCNNVV tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Thứ ba, luận án bổ sung vào khung phân tích nhân tố "Nguồn nguyên liệu" – một biến số phản ánh điều kiện đầu vào đặc thù của sản xuất công nghiệp nhưng chưa được định lượng đầy đủ trong các nghiên cứu trước đó.
• Thứ tư, kết quả phân tích định lượng SEM và kiểm định Bootstrap (N = 500) chứng minh cả 7 nhân tố đều có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến sự phát triển của DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên, trong đó "Trình độ công nghệ sản xuất" và "Tiếp cận tài chính" là hai nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất.

Trên cơ sở kết quả thực nghiệm và ma trận SWOT, luận án đã đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý kinh tế và 2 nhóm kiến nghị chính sách nhằm phát triển bền vững DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt phạm vi và dữ liệu, luận án ghi nhận một số giới hạn:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong địa giới hành chính tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào nhóm doanh nghiệp công nghiệp có quy mô lao động từ 10 đến 300 người.
• Dữ liệu thứ cấp phục vụ phân tích thực trạng kinh tế được thu thập chủ yếu trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến năm 2016.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ các giới hạn trên bao gồm:

• Mở rộng phạm vi khảo sát định lượng sang các tỉnh lân cận thuộc vùng Trung du và miền núi phía Bắc hoặc thực hiện các nghiên cứu so sánh liên tỉnh nhằm kiểm định tính tổng quát hóa của mô hình lý thuyết.
• Cập nhật chuỗi số liệu thứ cấp dài hơn theo các khung pháp lý mới sau Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 để theo dõi sự biến động của các hệ số tác động qua các chu kỳ kinh tế khác nhau.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản trị kinh doanh: Cung cấp khung lý luận hoàn chỉnh, quy trình thiết kế thang đo chuẩn hóa và phương pháp luận ứng dụng phân tích EFA, CFA, mô hình SEM và kỹ thuật Bootstrap trong nghiên cứu kinh tế ứng dụng.
• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Nguyên): Cung cấp bộ dữ liệu thực trạng phát triển công nghiệp 2014 - 2016, ma trận SWOT và cơ sở khoa học để ban hành các chính sách khuyến công, hỗ trợ vốn và công nghệ.
• Hiệp hội doanh nghiệp và các chủ DNCNNVV: Giúp nhận diện mức độ tác động của các yếu tố nội tại (quản lý, lao động, công nghệ) và yếu tố môi trường để tối ưu hóa nguồn lực sản xuất kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảy nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên được luận án xác định và kiểm định là gì? Văn bản luận án xác định và kiểm định 7 nhân tố: (1) Trình độ công nghệ sản xuất, (2) Chính sách của Nhà nước, (3) Nguồn nguyên liệu, (4) Lao động, (5) Năng lực quản lý, (6) Chính sách hỗ trợ của địa phương, và (7) Tiếp cận tài chính.

2. Trong 7 nhân tố nghiên cứu, hai nhân tố nào có ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của DNCNNVV tỉnh Thái Nguyên? Kết quả phân tích định lượng bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) chứng minh nhân tố "Trình độ công nghệ sản xuất" và "Tiếp cận tài chính" là hai nhân tố có mức độ ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của các DNCNNVV trên địa bàn tỉnh.

3. Nhân tố mới nào được tác giả bổ sung vào khung phân tích so với các nghiên cứu trước đây? Luận án bổ sung nhân tố "Nguồn nguyên liệu" vào khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNCNNVV – yếu tố đầu vào quan trọng của ngành sản xuất công nghiệp nhưng chưa được các nghiên cứu trước lượng hóa trong mô hình.

4. Số liệu thực trạng về giá trị sản xuất công nghiệp tỉnh Thái Nguyên và số lao động DNCNNVV giải quyết việc làm được nêu trong văn bản là bao nhiêu? Tổng giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên (giá so sánh 2010) đạt 24.902,3 tỷ đồng năm 2010 và đạt 571.424,8 tỷ đồng năm 2017 (tăng gấp 23 lần). Các DNCNNVV trên địa bàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho 15.703 lao động.

5. Luận án đã sử dụng kỹ thuật định lượng nào để kiểm định mô hình và độ tin cậy của các ước lượng? Luận án sử dụng phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), và kiểm định độ tin cậy ước lượng thông qua kỹ thuật Bootstrap với cỡ mẫu N = 500.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Ngọc Nương đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời phân tích sâu sắc thực trạng phát triển của khu vực này tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2016. Bằng việc ứng dụng phương pháp phân tích nhân tố khẳng định CFA và mô hình cấu trúc tuyến tính SEM với kỹ thuật Bootstrap N = 500, công trình đã lượng hóa thành công tác động của 7 nhóm nhân tố, trong đó chỉ rõ công nghệ sản xuất và tiếp cận tài chính giữ vai trò chi phối hàng đầu. Hệ thống 5 nhóm giải pháp và 2 nhóm kiến nghị được xây dựng dựa trên ma trận SWOT và kết quả định lượng cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn cho công tác quản lý kinh tế và hoạch định chính sách phát triển công nghiệp địa phương đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận án đƣợc kết cấu thành 5 chƣơng với những nội dung chính nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa. Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 4: Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên.

Chƣơng 5: Giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. 5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Những nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Trên thế giới, các công trình nghiên cứu về DNNVV nói chung và các nhân tố ảnh hƣởng đến sự thành công, tăng trƣởng và phát triển của các DNCNNVV nói riêng đã đƣợc nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu.

Trong các nghiên cứu đó, lý thuyết về DNNVV nhƣ khái niệm, đặc điểm, vai trò của DNNVV đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia đƣợc trình bày khá chi tiết. Bên cạnh đó, bằng việc sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu khác nhau, các nghiên cứu đã chứng minh mức độ ảnh hƣởng của những nhân tố đến sự thành công, tăng trƣởng và phát triển của các DNNVV ở mỗi không gian nghiên cứu khác nhau, cụ thể nhƣ sau: 1. Phương pháp phân tích nhân tố sử dụng mô hình hồi quy Yang (2006) [101] đã tìm hiểu mức độ ảnh hƣởng của cách thức lãnh đạo và định hƣớng kinh doanh đến sự phát triển của các DNNVV ở Đài Loan. Nghiên cứu đƣợc thiết kế để phân tích ảnh hƣởng của định hƣớng kinh doanh, phong cách lãnh đạo và kết quả của lãnh đạo trong hiệu quả hoạt động kinh doanh ở DNNVV.

Trong tổng số 423 phiếu đƣợc phát ra có 406 phiếu đƣợc sử dụng để phân tích, bằng việc sử dụng mô hình hồi quy Logistic, nghiên cứu đã chỉ ra sự tƣơng quan giữa phong cách lãnh đạo và định hƣớng kinh doanh của doanh nhân, phong cách lãnh đạo và hiệu quả kinh doanh, giữa định hƣớng kinh doanh và hiệu quả kinh doanh,… Kết quả cuối cùng đã chỉ ra phong cách lãnh đạo khác nhau có ảnh hƣởng khác nhau đến hiệu quả kinh doanh của các DNNVV và DNNVV với định hướng kinh doanh tốt sẽ có hiệu quả kinh doanh cao. Saenz (2010) [93] với mục tiêu nghiên cứu là xác định mức độ ảnh hƣởng của lập kế hoạch chiến lƣợc và việc tổ chức thực hiện có ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến doanh số bán hàng và năng suất lao động của nhân viên. 320 chủ doanh nghiệp ở thành phố Torreon - Mexico đã đƣợc lựa chọn và mời tham gia vào cuộc điều tra, kết quả là có 235 chủ doanh nghiệp nhận lời và tham gia vào cuộc điều tra (73,4%). Bằng việc sử dụng phần mềm SPSS, nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy đa biến và mô hình ma trận SWOT để kiểm định sự tƣơng quan giữa các biến độc lập và 6 biến phụ thuộc.

Biến phụ thuộc trong nghiên cứu này là sự thành công trong kinh doanh (đƣợc đo lƣờng bởi doanh số bán hàng và năng suất lao động) và biến độc lập là kế hoạch chiến lƣợc và mức độ thực hiện kế hoạch. Kết quả cho thấy việc thiếu hụt các kế hoạch chiến lược là nhân tố chính gây nên sự thất bại trong kinh doanh của các DNNVV hay nói cách khác là các DNNVV mà có doanh số bán hàng cao là những doanh nghiệp có kế hoạch đƣợc dự trù cẩn thận. Cũng trong khoảng thời gian đó, Chittithaworn và cs (2011) [73] đã xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến sự thành công của các DNNVV ở Thái Lan. Mục đích của nghiên cứu là cung cấp sự hiểu biết về việc ngƣời ta bắt đầu kinh doanh nhƣ thế nào thông qua các nhân tố ảnh hƣởng đến sự thành công trong kinh doanh.

Từ đó, giúp giảm đi những rủi ro có thể gặp phải và tăng cơ hội thành công. Nghiên cứu chỉ ra 8 nhân tố ảnh hƣởng đến sự thành công của các DNNVV. Đó là: (1) Bản chất của DNNVV, (2) Kỹ năng quản lý, (4) Sản phẩm và dịch vụ, (5) Khách hàng và thị trường, (6) Phương thức kinh doanh và hợp tác, (7) Nguồn lực và tài chính, (8) Chiến lược và môi trường vĩ mô. Tất cả các giả thuyết đƣợc kiểm định bằng mô hình hồi quy đa biến và 5 giả thuyết đƣợc chấp nhận.

Kết quả chỉ ra rằng những nhân tố có ảnh hƣởng đến sự thành công của các DNNVV ở Thái Lan là (1) Bản chất của DNNVV, (5) Khách hàng và thị trường, (6) Phương thức kinh doanh và hợp tác, (7) Nguồn lực và tài chính, (8) Chiến lược và môi trường vĩ mô. Ghosh và cs (2011) [76] với công trình nghiên cứu kết hợp giữa việc phân tích những nhân tố chìa khóa cho sự thành công của các DNNVV và những nhân tố cản trở sự phát triển của các DNNVV - nghiên cứu so sánh giữa Singapore/Malaysia và Australia/New Zealand. Trong nghiên cứu này, tác giả đã chỉ ra, so sánh những nhân tố chìa khóa cho sự thành công và những vấn đề đang phải đối mặt của các DNNVV ở Singapore, Malaysia, Australia và New Zealand. Một cuộc điều tra đƣợc tiến hành cả ở Singapore và Australia.

Ở Singapore, bảng hỏi đƣợc chuyển bằng email cho 200 DNNVV là thành viên của Hiệp hội DNNVV, kết quả thu về đạt 152 phiếu (76%). Ở Australia và New Zealand, 250 phiếu điều tra đƣợc gửi bằng email đến các DNNVV tại khắp các bang ở New Zealand, kết quả thu về 164 phiếu đạt (65. Kiểm định Z đƣợc sử dụng để kiểm định xem có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các DNNVV của Singapore và Australia về các nhân tố ảnh hƣởng và cản trở sự phát triển của các DNNVV. Kết quả là với những nhân tố ảnh hƣởng đến thành công của các DNNVV: Ở Singapore chỉ ra đƣợc 5 nhân tố chính là (1) Mối 7 quan hệ tốt với khách hàng, (2) Khả năng xác định và tập trung vào các hốc/ngách thị trường, (3) Hệ thống phân phối và dịch vụ tốt, (4) Nguồn lực tài chính và (5) Hệ thống quản lý tốt.

Ở Australia, 4 nhân tố chính là (1) Mối quan hệ tốt với khách hàng, (2) Giám đốc điều hành có tầm nhìn và có khả năng, (3) Hệ thống phân phối và dịch vụ tốt và (4) Khả năng có thể xác định được hốc/ngách thị trường. Với những nhân tố cản trở sự thành công của các doanh nghiệp, nhân tố chi phí kinh doanh cao là cản trở quan trọng nhất cho sự đạt tới thành công của các DNNVV ở cả Singapore và Australia, song mức độ ảnh hƣởng ở Singapore lớn hơn, bên cạnh đó các ông chủ DNNVV ở Singapore cho rằng nhân tố thứ hai cản trở đó là sự thiếu hụt công nhân, trong khi chủ doanh nghiệp ở Australia xếp nó vào vị trí thứ 10, yếu tố cản trở nữa là sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các doanh nghiệp. Ƣu điểm lớn nhất của nghiên cứu này là đã chỉ ra đƣợc những yếu tố có ảnh hƣởng và cản trở tới sự phát triển của các DNNVV, dựa trên những đặc điểm riêng biệt của từng quốc gia, nghiên cứu đã tiến hành so sánh và chỉ ra sự khác biệt giữa các nhân tố với từng quốc gia. Nhƣợc điểm lớn nhất của nghiên cứu này là chƣa sử dụng phƣơng pháp và mô hình cụ thể để kiểm định các nhân tố có ảnh hƣởng và cản trở đến sự phát triển của các DNNVV.

Tiếp đó, Kamunge và cs (2014) [83] đã sử dụng phƣơng pháp định lƣợng là phân tích nhân tố khám phá (EFA) thông qua bảng hỏi với quy mô là 274 mẫu, thu về đƣợc 161 phiếu hợp lệ, chiếm 58,76% và chọn ra đƣợc 5 nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển DNNVV là (1) Dịch vụ thông tin thị trường, (2) Nguồn lực tài chính, (3) Khả năng quản lý, (4) Cơ sở hạ tầng và (5) Chính sách của Chính phủ, biến phụ thuộc là hiệu suất của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhƣợc điểm của nghiên cứu này đƣợc thực hiện ở một thành phố nhỏ thuộc Kenya cho nên kết quả nghiên cứu khó có thể nhân rộng ra các thành phố khác. Hơn nữa, nghiên cứu có đƣa ra các nhân tố để tiến hành phân tích song chƣa đƣa ra đƣợc giải pháp dựa trên các nhân tố đó nhằm giúp các doanh nghiệp định hƣớng chiến lƣợc kinh doanh của mình. Mashenece và cs (2014) [86] đã chỉ ra tiềm năng tăng trƣởng và phát triển của các DNNVV ở bất kỳ đâu trên thế giới bao gồm cả Tanzania phụ thuộc vào môi trƣờng kinh doanh thuận lợi.

Tuy nhiên, các DNNVV ở Tanzania đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức có thể gây trở ngại đến tiềm năng tăng trƣởng của họ. Mục đích của nghiên cứu này là đánh giá các yếu tố cản trở đến sự tăng trƣởng của các 8 DNNVV ở Tanzania. Thông qua việc sử dụng mô hình hồi quy đa biến đã chứng minh đƣợc các biến nhƣ (1) Đào tạo kinh doanh không đầy đủ, (2) Thiếu vốn, (3) Cạnh tranh, (4) Thiếu hiểu biết về môi trường văn hóa, (5) Quan liêu trong việc đăng ký kinh doanh, (6) Thuế cao, (7) Rào cản/kiến thức về kỹ thuật, (8) Cơ sở hạ tầng nghèo nàn và (9) Tham nhũng ảnh hƣởng đến tiềm năng phát triển của các DNNVV. Các tài liệu có liên quan đã đƣợc nghiên cứu để chỉ ra mối liên hệ giữa các biến này.

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng (1) Đào tạo kinh doanh không đầy đủ, (2) Thiếu vốn, (4) Thiếu hiểu biết về môi trường văn hóa là những trở ngại lớn nhất. Nghiên cứu cũng đề nghị rằng những chƣơng trình đào tạo chiến lƣợc cần phải đƣợc thiết kế và thực hiện để cung cấp cho các DNNVV với những kiến thức văn hóa đầy đủ, kỹ năng và thái độ. Mới đây, Bouazza và cs (2015) [71] đã thực hiện phân tích những yếu tố ảnh hƣởng đến sự tăng trƣởng của các DNNVV ở Algeria với 3 mục tiêu chính: tìm hiểu những tài liệu có liên quan và chỉ ra sự liên quan giữa nghiên cứu này với các nghiên cứu trƣớc đây, xây dựng mô hình nghiên cứu về các yếu tố ảnh hƣởng đến sự tăng trƣởng của các DNNNVV ở Algeria và phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hƣởng đến sự tăng trƣởng của DNNVV ở Algeria. Để đạt đƣợc mục đích nghiên cứu của mình, công trình đã sử dụng cách tiếp cận đa phƣơng pháp với việc kết hợp cả phƣơng pháp định tính và định lƣợng.

Phƣơng pháp định tính đƣợc dùng để tìm hiểu và phân tích tổng quan tài liệu.