MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Lịch sử phát triển nhân loại, suy cho tới cùng, là phát triển con ngƣời. Hay nói cách khác, mục tiêu của sự phát triển nhân loại không phải là tạo thêm nhiều “vật phẩm”, hàng hóa và dịch vụ mà là làm tăng năng lực của con ngƣời để sống một cuộc sống đầy đủ và hạnh phúc. Phát triển lĩnh vực y tế là ƣu tiên hàng đầu của mỗi quốc gia, là yếu tố ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng cuộc sống và là động lực tham gia vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Dịch vụ y tế (DVYT) là một hàng hoá không những liên quan tới sức khoẻ đời sống của con ngƣời, nguồn lực của cả quốc gia mà còn liên quan đến sự phát triển lâu dài và bền vững của quốc gia đó.
Đối với Việt Nam, lĩnh vực y tế luôn đƣợc Nhà nƣớc và cả xã hội đặc biệt quan tâm. Với sự phát triển về lĩnh vực y học trên thế giới hiện nay và đầu tƣ tích cực của nhà nƣớc, mạng lƣới y tế của các địa phƣơng dần đƣợc củng cố, cơ sở vật chất ngày càng cải thiện, nhiều loại hình DVYT phát triển đa dạng. Trƣớc tình hình đó, vấn đề phát triển DVYT nhƣ thế nào để đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra, mang lại hiệu quả về kinh tế - xã hội, góp phần đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khoẻ ngày càng lớn của ngƣời dân đang đặt ra cho những nhà quản lý nhiều vấn đề cần giải quyết. Mang Yang là huyện ở trung tâm tỉnh Gia Lai thuộc khu vực Tây Nguyên – đồng thời là một trong những huyện còn khó khăn của tỉnh.
Ngành y tế huyện Mang Yang có trách nhiệm thực hiện việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ cho toàn nhân dân trên địa bàn. Để đáp ứng đƣợc nhiệm vụ cao cả và nặng nề này, ngành y tế huyện cần phải có một hệ thống y tế đủ mạnh, một mạng lƣới y tế rộng khắp, một đội ngũ cán bộ y tế có chất lƣợng cao với cơ sở và trang thiết bị hiện đại. Dù chỉ là một huyện miền núi mới đƣợc thành lập chƣa tới 20 năm nhƣng trong quá trình xây dựng và phát triển, DVYT huyện Mang Yang cũng đã có những chuyển biến tích cực: mạng lƣới y tế của huyện từng bƣớc đƣợc củng cố, cơ sở vật chất ngày càng Luan van 2 đƣợc tăng cƣờng, các loại hình DVYT trong khám chữa bệnh, phòng bệnh và cung ứng thuốc ngày càng đa dạng… Tuy nhiên, DVYT của huyện Mang Yang còn tồn tại nhiều bất cập: cơ sở vật chất xuống cấp và lạc hậu; các trang thiết bị phục vụ cho khám chữa bệnh chƣa hiện đại; mạng lƣới các trung tâm y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao chƣa hoàn chỉnh và thiếu đồng bộ. Đầu tƣ cho sự nghiệp y tế huyện còn hạn chế nên chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong thời kì mới – thời kì công nghiệp hóa và hiện đại hóa.
Để đáp ứng đƣợc nhu cầu chăm sóc sức khỏe với chất lƣợng ngày càng cao, góp phần quan trọng vào chiến lƣợc phát triển nguồn nhân lực, tạo đà cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của huyện trong thời kì mới cần thiết phải phát triển DVYT trên địa bàn huyện Mang Yang. Vì lí do cấp thiết đó, tác giả lựa chọn đề tài “Phát triển dịch vụ y tế tại địa bàn huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai” cho luận văn cao học của mình. Với mong muốn đề tài sẽ là cơ sở tham khảo để xây dựng kế hoạch phát triển DVYT đúng hƣớng, có trọng tâm, trọng điểm; nhằm xây dựng ngành Y tế huyện Mang Yang vững mạng về mọi mặt, từng bƣớc đáp ứng nhu cầu về chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến phát triển DVYT.
- Phân tích thực trạng phát triển DVYT, chỉ ra các mặt thành công, hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong việc phát triển DVYT trên địa bàn huyện Mang Yang thời gian qua. - Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển DVYT trên địa bàn huyện Mang Yang trong tƣơng lai. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu a. Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến phát triển DVYT huyện Mang Yang.
Phạm vi nghiên cứu - Nội dung: Đề tài nghiên cứu các nội dung phát triển dịch vụ y tế công lập tại huyện Mang Yang tỉnh Gia Lai từ quy mô, mạng lƣới, chất lƣợng, nguồn nhân lực cũng nhƣ các vấn đề liên quan khác. Vì tại địa bàn huyện, dịch vụ y tế tƣ nhân hầu nhƣ chƣa hoạt động nên trong luận văn này không đi sâu nghiên cứu, phân tích. - Không gian: Nội dung trên đƣợc nghiên cứu tại huyện Mang Yang - Thời gian: các giải pháp đề xuất trong đề tài có ý nghĩa trong những năm tới. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp phân tích chứng thực, phân tích tiếp cận chung; - Phƣơng pháp phân tích chuẩn tắc; - Thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa; - Các phƣơng pháp khác… 5.
Bố cục đề tài Ngoài phần mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ y tế Chƣơng 2: Thực trạng phát triển dịch vụ y tế tại huyện Mang Yang Chƣơng 3: Giải pháp phát triển dịch vụ y tế tại huyện Mang Yang trong thời gian tới 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Để nghiên cứu một cách có hệ thống trên cơ sở lý luận và phƣơng pháp luận chuyên ngành, trong đề tài sử dụng các tài liệu, giáo trình chuyên ngành liên quan tới phát triển dịch vụ y tế đó là: PGS. TS Bùi Quang Bình, “Giáo trình kinh tế phát triển”, NXB Thông tin và truyền thông, Kinh tế phát triển đi vào nghiên cứu vấn đề phát triển Luan van 4 kinh tế cho các nƣớc đang phát triển. Để đạt đƣợc mục tiêu tăng trƣởng cao và vững chắc cần phải dựa trên khai thác các tiềm năng nguồn lực và nâng cao năng lực của các ngành kinh tế.
Tài liệu chỉ ra cách thức phân bổ nguồn lực để gia tăng nhanh chóng sản lƣợng GDP của nền kinh tế làm cơ sở cải thiện mức sống của dân chúng, nghiên cứu cách thức sử dụng và phát triển các nguồn lực hợp lý nhƣ cơ sở sự tăng trƣởng bền vững. Ngoài ra, Kinh tế phát triển còn tìm cách giải quyết các vấn đề xã hội trong quá trình tăng trƣởng nhƣ: Xoá đói giảm nghèo, phát triển giáo dục y tế và coi đây là một trong các mục tiêu rất quan trọng trong phát triển. Thông qua tài liệu này, ta nắm rõ đƣợc khái niệm, mục tiêu của phát triển kinh tế, trong đó bao gồm cả lĩnh vực phát triển y tế, từ đó áp dụng vào quá trình nghiên cứu phát triển dịch vụ y tế trong bài luận văn này.TS Nguyễn Hồng Sơn và TS Nguyễn Mạnh Hùng đồng chủ biên, “Phát triển ngành dịch vụ: xu hướng và kinh nghiệm quốc tế”, NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội. Tài liệu này có mục đích cung cấp những hiểu biết về khu vực dịch vụ cho ngƣời đọc, ngoài ra còn đƣa ra các tài liệu tham khảo có liên quan đến nghiên cứu dịch vụ.
Tài liệu này đƣợc chia làm hai phần. Phần đầu là “Xu hƣớng, đặc điểm và một số lý luận về phát triển ngành dịch vụ trên thế giới”, phần này nói về các xu hƣớng, đặc điểm và lý luận phát triển chung của khu vực dịch vụ trên thế giới cũng nhƣ phân tích tác động của những xu hƣớng đó tới nền kinh tế và chính sách phát triển dịch vụ của Việt Nam. Phần sau là “Kinh nghiệm phát triển ngành dịch vụ của một số nƣớc trên thế giới”, nội dung của phần thứ hai chính là phân tích kinh nghiệm phát triển dịch vụ của một số nƣớc trên thế giới nhƣ Mỹ, Liên minh Châu Âu (EU), Singapore… Tổng kết lại những xu hƣớng, đặc điểm và con đƣờng phát triển của khu vực dịch vụ ở các nền kinh tế đang chuyển đổi và hội nhập. Từ đó áp dụng vào Việt Nam, trong dài hạn cần lấy sự hiện đại và tính hiệu quả của nền Luan van 5 kinh tế dịch vụ của Mỹ và EU là mục tiêu của sự phát triển khu vực dịch vụ Việt Nam; đối với ngắn hạn thì chiến lƣợc phát triển dịch vụ vủa Singapore, Trung Quốc và Ấn Độ là những kinh nghiệm cần thiết cho Việt Nam học tập.
Ngoài ra, thông qua việc nghiên cứu đặc điểm cơ bản trong quá trình chuyển đổi và gây dựng lại khu vực dịch vụ ở các nền kinh tế có tính tham khảo tốt cho quá trình chuyển đổi và phát triển khu vực dịch vụ nói chung và dịch vụ y tế nói riêng ở Việt Nam. Đinh Văn Ân và Hoàng Thu Hòa, 2006, “Đổi mới cung ứng dịch vụ công ở Việt Nam”, Nhà xuất bản thống kê. Tài liệu này đề cập đầy đủ những vấn đề cơ bản về dịch vụ và dịch vụ công. Bên cạnh đó thực trạng quản lý và cung ứng các dịch vụ công tại Việt Nam cũng đƣợc nêu rõ trong quyển sách này.
Tác giả đã nghiên cứu về sự đổi mới trong hoạt động cung ứng dịch vụ công để đạt đƣợc hiệu quả cung ứng tốt hơn. Thông qua tài liệu này ta nắm đƣợc những vấn đề cơ bản của dịch vụ công trong đó bao gồm dịch vụ y tế và cách phát triển dịch vụ y tế thông qua công tác đổi mới cung ứng dịch vụ công. Võ Thị Quỳnh Nga, “Quản trị cung ứng dịch vụ” và “Marketing dịch vụ”, NXB Trung tâm đào tạo thƣờng xuyên Đại học Đà Nẵng. Tài liệu này phục vụ cho việc nghiên cứu quá trình cung ứng dịch vụ.
Thông qua tài liệu ta nắm đƣợc những lý luận cơ bản về dịch vụ và những vấn đề liên quan tới dịch vụ, cách thức cung ứng dịch vụ. Từ đó ta cần xác định rằng khi phát triển dịch vụ y tế cần phải quan tâm tới quá trình cung ứng dịch vụ y tế cho bệnh nhân, cũng nhƣ làm tốt các khâu Marketing đối với dịch vụ y tế. TS Chu Văn Thành, 2005,“Dịch vụ công đổi mới quản lý và tổ chức cung ứng ở Việt Nam”, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Tài liệu này tập trung phân tích những vấn đề cơ bản về dịch vụ và dịch vụ công.
Ngoài ra nội dung cũng nêu lên thực trạng quản lý và cung ứng các dịch vụ công ở nƣớc ta.