Lời mở đầu - Phần II: Cơ sở lý luận về dịch vụ tư vấn thuế - Phần III: Số liệu và phương pháp nghiên cứu - Phần IV: Thực trạng dịch vụ tư vấn thuế tại Công ty TNHH Tin Học Và Phần Mềm Bách Khoa - Phần V: Kết luận 5 PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ TƯ VẤN THUẾ 2. Khái niệm tư vấn thuế *Khái niệm tư vấn Theo từ điển tiếng Việt “Tư vấn là góp ý kiến về những vấn đề được hỏi đến, nhưng không có quyền quyết định” (Hoàng Phê - chủ biên (2000), Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng, Hà Nội - Đà Nẵng ). "Tư Vấn" theo nghĩa gốc là xử lý câu hỏi. Chữ "Tư" ở đây có nghĩa là xử lý, còn chữ "Vấn" có nghĩa là câu hỏi.
Trong tiếng Anh tư vấn còn được biết đến là “Consulting” và được hiểu là việc đưa ra lời khuyên, lời lẽ có tính chất một chiều. Ngoài ra, từ “Consulting” được hình thành từ từ gốc La Tinh " Consultare " có nghĩa là "tham khảo ý kiến”. Hay trong tiếng Tây Ban Nha “Consultare” còn có nghĩa là “hỏi ý kiến, thăm dò, tra cứu, tham khảo, trao đổi ý kiến”. Thuật ngữ "Consulting" có thể rất đa nghĩa nhưng tất cả đều hướng về một ý tưởng chính là đưa ra các lời khuyên về nghiệp vụ.
Hiểu đơn giản thì tư vấn là cung cấp lời khuyên chuyên môn một cách khách quan, mang tính định hướng và để có thể cung cấp lời khuyên chuyên môn thì đòi hỏi nhà tư vấn phải có hiểu biết sâu rộng để có thể giải quyết những vấn đề khó khăn. *Nghề tư vấn Tư vấn là một cụm từ rất quen thuộc đối với mỗi người trong chúng ta vì chắc hẳn trong cuộc sống và công việc mọi người đều có những khó khăn, thắc mắc từ đó nhu cầu tư vấn giúp đưa ra những giải pháp cho vấn đề gặp phải được hình thành. Có thể nói, ai trong chúng ta cũng từng là những “nhà tư vấn” hay được tư vấn bởi những vấn đề, những tình huống khó khăn là muôn màu muôn vẻ trong cuộc sống này và để giúp cho mọi người vượt qua được những tình huống khó khăn đó nghề tư vấn đã ra đời. Thị trường cho dịch vụ tư vấn hiện nay đang rất phát triển và linh hoạt.
Theo quy định tại Khoản 8 Điều 4 Luật đấu thầu 2013, ta có thể hiểu dịch vụ tư vấn là một hoặc một số hoạt động bao gồm: lập, đánh giá báo cáo quy hoạch; lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi; khảo sát, lập thiết kế, dự toán; thẩm tra, thẩm định; giám sát; quản lý dự án; thu xếp tài chính; kiểm toán, đào tạo. 6 và các dịch vụ tư vấn khác. Hay có thể nói, dịch vụ tư vấn là hoạt động trong đó các chuyên gia tiến hành chọn lọc và cung cấp các thông tin, tri thức, giải pháp, phương án hành động để giúp cho khách hàng có quyết định đúng đắn. Nghề tư vấn mang lại nhiều lợi ích cho con người, đặc biệt là các doanh nghiệp.
Vì vậy mà số lượng doanh nghiệp ngày càng tăng đồng nghĩa với việc tăng nhu cầu tư vấn trong tất cả các lĩnh vực. Thông thường có rất nhiều loại tư vấn khác nhau (tư vấn quản lý, tư vấn thương mại, tư vấn pháp lý, tư vấn kỹ thuật – công nghệ, tư vấn chính sách.) , tuy nhiên người ta chia tư vấn thành 4 loại hình cơ bản như sau : Tư vấn chiến lược (Strategy consulting), Tư vấn công nghệ thông tin (IT consulting), Tư vấn điện tử (E-consulting), Tư vấn nhân lực (Human resources consulting). Hiện nay rất nhiều công ty tư vấn được thành lập nên và nhằm đáp ứng các nhu cầu của cuộc sống hàng ngày cho mọi người. Có thể tư vấn về các vấn đề khác nhưng chung quy lại 4 loại hình trên bao gồm tất cả những vấn đề và yêu cầu của mọi người cần tư vấn.
Tất cả các lĩnh vực tư vấn đều có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Xu hướng này chủ yếu là do tăng trưởng kinh tế và chất lượng cuộc sống được nâng cao. Toàn cầu hóa cũng sẽ tiếp tục cung cấp nhiều cơ hội cho các công ty tư vấn muốn mở rộng dịch vụ hoặc giúp khách hàng của họ mở rộng ra thị trường nước ngoài. Các công ty tư vấn có thể tư vấn cho khách hàng về chiến lược, cũng như luật pháp nước ngoài, liên quan đến thuế, việc làm, an toàn lao động và môi trường.
*Người tư vấn Theo từ điển Oxford, nhà tư vấn là một người "tham gia vào quá trình kinh doanh và ra quyết định bằng cách đưa ra lời khuyên chuyên môn cho những người làm việc trong một lĩnh vực cụ thể". Do đó, người tư vấn (consultant) hay còn được gọi là “cố vấn” là người có nhiều kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ và cung cấp những lời chỉ dẫn về một chuyên môn cụ thể như: luật, tài chính, quản trị doanh nghiệp, công nghệ thông tin. Người tư vấn thường là một chuyên gia hoặc là người có kiến thức sâu rộng cũng như kinh nghiệm chuyên môn sâu sắc trong một lĩnh vực cụ thể nào đó. Bên cạnh đó, họ luôn cập nhật và theo kịp xu hướng thay đổi của xã hội về lĩnh vực chuyên môn của mình từ kinh tế, tài chính, kế toán hay quản lý.
7 Có thể kể đến như nhà tư vấn luật thì thường là một luật sư, nhà tư vấn tâm lý thường là người được đào tạo chuyên môn và là chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý,. Người tư vấn có thể hành nghề độc lập hoặc làm cho một tổ chức nào đó, khi đó họ được gọi là “nhà tư vấn độc lập” hoặc “công ty tư vấn”. Hiện nay có rất nhiều công ty tư vấn với quy mô đa dạng từ các công ty tư nhân gồm một nhà tư vấn duy nhất cho đến các doanh nghiệp nhỏ gồm một số lượng nhỏ nhà tư vấn đến các công ty tư vấn từ trung bình đến lớn, trong một số trường hợp là các công ty đa quốc gia. Loại tư vấn này thường tham gia với nhiều khách hàng và thay đổi, thường là các công ty, tổ chức phi lợi nhuận hoặc chính phủ.
Loại hình DN phổ biến nhất có thể thấy là Trách nhiệm hữu hạn. Các lĩnh vực tư vấn tiềm năng mà nhiều công ty đang hướng tới là: kế toán, quảng cáo, nguồn nhân lực, quản lý, bảo hiểm, giáo dục. Nhà tư vấn cung cấp lời khuyên của họ cho khách hàng của họ dưới nhiều hình thức. trong đó báo cáo và thuyết trình thường được sử dụng.
Tuy nhiên, trong một số lĩnh vực chuyên ngành, nhà tư vấn có thể phát triển phần mềm tùy chỉnh hoặc các sản phẩm khác cho khách hàng. Tùy thuộc vào bản chất của dịch vụ tư vấn và mong muốn của khách hàng, lời khuyên từ nhà tư vấn có thể được công khai, bằng cách đặt báo cáo hoặc thuyết trình trực tuyến, hoặc lời khuyên có thể được giữ bí mật và chỉ được cung cấp cho các giám đốc điều hành cao cấp của tổ chức mà trả tiền cho các dịch vụ tư vấn. *Khách hàng cần tư vấn Khách hàng cần tư vấn thường được chia làm hai loại: cá nhân hoặc tổ chức. Một cá nhân cần được tư vấn khi họ có nhu cầu tư vấn về một lĩnh vực nào đó mà họ không hiểu rõ về nó, đòi hỏi phải có kiến thức chuyên môn và sự hiểu biết sâu sắc giúp họ có những phương án giải quyết hiệu quả nhất.
Bên cạnh đó, đối với một tổ chức mà cụ thể là một DN, trong quá trình hoạt động kinh doanh của mình DN có thể gặp những vấn đề trong nhiều lĩnh vực khác nhau như quản lý, nhân sự, pháp luật, công nghệ thông tin… mà DN không thể giải quyết hiệu quả tất cả vấn đề đó bằng năng lực của mình thì lúc này sự tư vấn của một nhà tư vấn chuyên nghiệp sẽ là thứ DN cần. Công ty tư vấn không chỉ nghiên cứu doanh nghiệp để phát hiện những vấn đề vướng mắc của họ mà còn cần đưa ra những giải pháp hiệu quả để 8 giải quyết những khó khăn đó. Có rất nhiều giải pháp mà các nhà tư vấn chuyên nghiệp có thể đưa ra, song áp dụng một giải pháp phù hợp với từng điều kiện cụ thể của doanh nghiệp không hề dễ dàng. Vì vậy, có thể hiểu tư vấn là phải vượt qua được các rào cản bên trong doanh nghiệp, thâm nhập hoàn toàn vào doanh nghiệp, qua đó thực hiện các giải pháp tư vấn một cách hiệu quả nhất.
*Tư vấn thuế Hiện nay, hoạt động tư vấn thuế là một phần không thể thiếu trong rất nhiều những loại hình dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp. Tư vấn thuế là mảng dịch vụ rất lớn mà các DN hoạt động trong lĩnh vực tài chính, kế toán, kiểm toán quan tâm. Bên cạnh đó, dịch vụ tư vấn thuế được cung cấp bởi các cá nhân hay tổ chức có trình độ chuyên môn cao về thuế giúp NNT hiểu rõ và thực hiện tốt nhất các quy định về thuế, đảm bảo nghĩa vụ nộp thuế của DN đối với Nhà nước. Thuế là một lĩnh vực rất rộng và phức tạp bên cạnh đó các chính sách về thuế luôn cập nhật, sửa đổi nên một người bình thường rất khó để nắm bắt được toàn bộ, vì thế những đối tượng nộp thuế sẽ có nhu cầu cần tư vấn về thuế.
Những chuyên gia tư vấn thuế bằng kiến thức và hiểu biết sâu sắc về luật thuế của mình sẽ cung cấp những ý kiến tư vấn cũng như giải pháp chuyên nghiệp nhất cho những vấn đề về thuế của khách hàng. Tuy nhiên, chuyên gia tư vấn thuế không nhất thiết phải là một cán bộ làm việc trong ngành thuế mà chỉ cần có sự am hiểu, có kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm sâu rộng về thuế. Mặt khác, những vấn đề về thuế của khách hàng không chỉ liên quan đến luật thuế mà còn liên quan đến nhiều luật khác như luật doanh nghiệp, luật thương mại, thậm chí cả luật dân sự, hình sự. Do đó mà những chuyên gia tư vấn cần có sự am hiểu về đa dạng lĩnh vực và đó là một trong những khó khăn của nhà tư vấn.
Các nhà tư vấn muốn có trong mình sự am hiểu sâu rộng và làm tốt vai trò đưa ra những lời tư vấn chuyên nghiệp, hiệu quả cho khách hàng thì họ thường sẽ chỉ tư vấn về từng mảng thuế riêng biệt.